Sayıştay 5. Dairesi 440 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Personel Mevzuatı

Daire Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Daire Karar Detayı: Listeye DönYazdır

• Daire: 5

• Karar Tarihi: 26.11.2020

• Karar No: 440

• İlam No: 37

• Madde No: 27

• Kamu İdaresi Türü: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Hesap Yılı: 2019

• Konu: Personel Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Belediye başkan ödeneği

5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 45 inci maddesinin ek fıkrası gereği, Belediye Başkan vekili olarak görevlendirilenlere mevzuata aykırı olarak belediye başkan ödeneği verilmesi suretiyle ......................... TL kamu zararına sebebiyet verildiği hususu ile ilgili olarak,

5393 sayılı Kanun’un “Belediye başkanlığının boşalması hâlinde yapılacak işlemler” başlıklı 45 inci maddesine, 674 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 38 inci maddesiyle eklenen ve 24.11.2016 gün ve 29898 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Düzenlemeler Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanun’un 34 üncü maddesiyle aynen kabul edilen ek fıkrasında; “Ancak, belediye başkanı veya başkan vekili ya da meclis üyesinin terör veya terör örgütlerine yardım ve yataklık suçları sebebiyle görevden uzaklaştırılması veya tutuklanması ya da kamu hizmetinden yasaklanması veya başkanlık sıfatı veya meclis üyeliğinin sona ermesi hallerinde 46 ncı maddedeki makamlarca belediye başkanı veya başkan vekili ya da meclis üyesi görevlendirilir. Görevlendirilecek kişinin seçilme yeterliğine sahip olması şarttır. Görevden uzaklaştırılan veya tutuklanan belediye meclisi üyesinin istifa etmesi halinde de bu fıkra hükümleri uygulanır. Bu fıkra gereğince belediye başkanı veya başkan vekili görevlendirilen belediyelerde bütçe ve muhasebe iş ve işlemleri valilik onayı ile defterdarlığa veya mal müdürlüğüne gördürülebilir. Bu belediyelerde belediye meclisi, başkanın çağrısı olmadıkça toplanamaz. Meclisin, encümenin ve komisyonların görev ve yetkileri 31 inci maddede belirtilen encümen üyeleri tarafından yürütülür.”

düzenlemesi yapılmıştır.

Anılan maddede; belediye başkanı veya başkan vekili ya da meclis üyesinin terör veya terör örgütlerine yardım ve yataklık suçları sebebiyle görevden uzaklaştırılması veya tutuklanması ya da kamu hizmetinden yasaklanması veya başkanlık sıfatı veya meclis üyeliğinin sona ermesi hallerinde 46 ncı maddedeki makamlarca belediye başkanı veya başkan vekili ya da meclis üyesi görevlendirilebileceği, meclisin, encümenin ve komisyonların görev ve yetkilerinin 31 inci maddede belirtilen encümen üyeleri tarafından yürütüleceği, “Belediye başkanı görevlendirilmesi” başlıklı 46 ncı maddesine göre Belediye başkanlığının herhangi bir nedenle boşalması ve yeni belediye başkanı veya başkan vekili seçiminin yapılamaması durumunda, seçim yapılıncaya kadar belediye başkanlığına büyükşehir ve il belediyelerinde İçişleri Bakanı, diğer belediyelerde vali tarafından görevlendirme yapılacağı belirtilmekle birlikte bu şekilde görevlendirilenlere verilecek ödenecek ödenekle ilgili herhangi bir düzenleme yapılmamıştır.

Diğer bir ifadeyle, Belediye başkanının izin, hastalık veya başka bir sebeple görev başında bulunmadığı hâllerde, bu süre içinde kendisine vekâlet etmek üzere, belediye meclisi üyeleri arasından birini başkan vekili olarak görevlendirmesi hallerinde yapılan görevlendirmede Başkan vekiline, görev süresince başkana ödenen aylık brüt ödeneğin gün hesabı üzerinden ödenek verileceği 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 40 ıncı maddesinde düzenlenmesine rağmen anılan Kanunun “Belediye başkanlığının boşalması hâlinde yapılacak işlemler” başlıklı 45 inci maddesinin ek fıkrası hükmü gereğince ilgili makamlarca yapılacak görevlendirmelerde görevlendirilen personele verilecek ödenekle ilgili herhangi bir belirleme yapılmamıştır.

Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda; ....................valisi olarak görev yapan .............................’nun İçişleri Bakanının ................... günlü oluru ile ve ....................’ın ise ...................... günlü oluru ile Belediye Başkan vekili olarak görevlendirildiği görülmüştür.

Sorumlular savunmalarında;

5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 45 inci maddesinden bahsederek, 40 ncı maddenin üçüncü fıkrasında yer alan, “Başkan vekiline, görev süresince başkana ödenen aylık brüt ödeneğin gün hesabı üzerinden ödenek verilir.” hükmünün hem 40 ıncı maddenin birinci fıkrası hem de 45 inci maddenin birinci ve ikinci fıkra hükmüne göre belirlenen başkan vekilleri için geçerli olduğunu, belirtilen Kanun maddelerine göre ödeme yapıldığını, kanuni haklarının olduğu konusunda İçişleri Bakanlığından bilgi alınabileceğini ifade etmişler ise de;

Uyuşmazlık kamu görevlisi olarak görev yapan ......................... Valisinin İçişleri Bakanı tarafından Başkan vekili olarak görevlendirilmesi sonucu kendisine maaşının yanında Belediye Başkan ödeneğinin ödenip ödenemeyeceği noktasındadır.

Konunun 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Başkan vekili” başlıklı 40 ıncı maddesi; “Belediye başkanlığının boşalması hâlinde yapılacak işlemler” başlıklı 45 inci maddesi, “Belediye başkanı görevlendirilmesi” başlıklı 46 ıncı maddesi kapsamında değerlendirilmesi gerekmektedir.

5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 45 inci maddesinde, Belediye Başkanının görevden uzaklaştırılma hallerinde nasıl işlem yapılacağı ve seçimin nasıl olacağı ayrıntılı belirtilmiştir. Kanunun 46 ıncı maddesinde de; Belediye başkanlığının herhangi bir nedenle boşalması ve yeni belediye başkanı veya başkan vekili seçiminin yapılamaması durumunda, seçim yapılıncaya kadar belediye başkanlığına büyükşehir ve il belediyelerinde İçişleri Bakanının, diğer belediyelerde de vali tarafından görevlendirme yapılacağı, görevlendirilecek kişinin de belediye başkanı seçilme yeterliğine sahip olması gerektiği düzenlenmiştir.

Kanunun 45 inci maddesine 674 sayılı KHK’nin 38 inci ve 6758/ sayılı Kanun’un 34 üncü maddesiyle eklenen ek fıkrayla normal usulün dışında farklı bir görevlendirme usulü belirlenmiştir. Maddede, “Belediye başkanı veya başkan vekili ya da meclis üyesinin terör veya terör örgütlerine yardım ve yataklık suçları sebebiyle görevden uzaklaştırılması veya tutuklanması ya da kamu hizmetinden yasaklanması veya başkanlık sıfatı veya meclis üyeliğinin sona ermesi hallerinde 46 ncı maddedeki makamlarca belediye başkanı veya başkan vekili ya da meclis üyesi görevlendirilir. Görevlendirilecek kişinin seçilme yeterliğine sahip olması şarttır. Görevden uzaklaştırılan veya tutuklanan belediye meclisi üyesinin istifa etmesi halinde de bu fıkra hükümleri uygulanır.”

denilerek görevlendirme usulü belirlenmiş ancak maddede bu şekilde görevlendirilenlere ödenecek ödenekle ilgili herhangi bir düzenleme yapılmamıştır.

Başkan vekiline yapılacak ödenek konusu belirtildiği üzere 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 40 ıncı maddesinde düzenlenmiştir. Burada başkan vekiline verilecek ödenek konusu, Belediye başkanının izin, hastalık veya başka bir sebeple görev başında bulunmadığı hâllerde, bu süre içinde kendisine vekâlet etmek üzere, belediye meclisi üyeleri arasından birini başkan vekili olarak görevlendirmesi hallerinde yapılan görevlendirmede Başkan vekiline, görev süresince başkana ödenen aylık brüt ödeneğin gün hesabı üzerinden ödenek verileceği belirtilmiştir.

Ancak 5393 sayılı Kanunun 40 ıncı maddesinde öngörülen başkan vekili ödeneğinin Belediye başkanının görev başında bulunmadığı hâllerde belediye meclisi üyeleri arasından birini başkan vekili olarak görevlendirmesi durumunda başkana ödenen aylık brüt ödeneğin gün hesabı üzerinden ödenek miktarının ödeneceği düzenlendiğinden Kanunun 40 ıncı maddesine göre görevlendirilmeyen yani 5393 sayılı Kanunun 45 inci maddesine göre görevlendirilen Belediye başkan vekiline ödenek verilmesi mevzuata göre mümkün değildir.

Neticeten, bir giderin yapılabilmesi için o giderin yapılmasına izin veren Kanun veya Kanunun yetki verdiği düzenleme olmalıdır. Kıyas, pozitif hukukta önemli bir yer tutmakla birlikte mali mevzuatta kıyas yapılmamaktadır. Mali hukukta kıyasın hazine veya sorumlu lehine/aleyhine sonuç doğuruyor olmasının herhangi bir önemi yoktur ve her durumda yasaktır. Söz konusu uyuşmazlığı da bu açıdan değerlendirmek gerekmektedir. 5393 sayılı Belediye Kanunu veya diğer meri mevzuatta anılan Kanunun 45 inci maddenin ek fıkrasına göre görevlendirilen Başkan vekiline ödenek ödeneceğine dair bir düzenleme yapılmamıştır. 45 inci maddenin ek fıkrasına göre görevlendirilenlere Kanun’un 40 ıncı maddesi de kıyasen uygulanamaz. Kanun’un 45 inci maddesinin ek fıkrasındaki düzenlemeyi tavzih etmek icap ederse; kanun koyucunun iradesinden görevlendirilecek kişinin kamu görevlisi olacağı ve kendi kadrosunun maaşını alacağını dikkate alarak, bu şekilde yapılan görevlendirmelerde ücret ödeneceğine dair bir düzenlemeye yer vermediği anlaşılmalı ve bu kapsamda da yapılacak görevin ücret ödemesi olmayan bir kamu görevi olarak değerlendirilmesi sonucuna ulaşılmalıdır.

Sorumluluk yönünden yapılan inceleme;

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunun “Harcama Talimatı ve Sorumluluk” başlıklı 32 nci maddesinde; “Bütçelerden harcama yapılabilmesi, harcama yetkilisinin harcama talimatı vermesiyle mümkündür. Harcama talimatlarında hizmet gerekçesi, yapılacak işin konusu ve tutarı, süresi, kullanılabilir ödeneği, gerçekleştirme usulü ile gerçekleştirmeyle görevli olanlara ilişkin bilgiler yer alır.

Harcama yetkilileri, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken diğer işlemlerden sorumludur” denilmekle birlikte,

“Giderlerin Gerçekleştirilmesi” başlıklı 33 ncü maddesinde; “Bütçelerden bir giderin yapılabilmesi için iş, mal veya hizmetin belirlenmiş usul ve esaslara uygun olarak alındığının veya gerçekleştirildiğinin, görevlendirilmiş kişi veya komisyonlarca onaylanması ve gerçekleştirme belgelerinin düzenlenmiş olması gerekir. Giderlerin gerçekleştirilmesi; harcama yetkililerince belirlenen görevli tarafından düzenlenen ödeme emri belgesinin harcama yetkilisince imzalanması ve tutarın hak sahibine ödenmesiyle tamamlanır.

Gerçekleştirme görevlileri, harcama talimatı üzerine; işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevlerini yürütürler”

hükümlerine yer verilmiştir.

5018 sayılı Kanun uyarınca, harcama yetkilileri ve gerçekleştirme görevlileri, giderin gerçekleştirilmesi ve harcamanın yapılması süreçlerinde, mevzuata uygunluk açısından kontrolleri sağlamakla yükümlüdürler. Yapılacak harcama, nitelik itibariyle hukuka aykırı nitelik taşıyorsa, söz konusu işlemleri yapmaktan kaçınmak durumundadırlar.

Dolayısıyla, belediye başkan vekillerine ödenen belediye başkan ödeneği hukuka aykırı nitelik taşıdığı için bu harcamalarla ilgili harcama yetkilileri ve gerçekleştirme görevlilerinin sorumluluğu bulunmaktadır.

Bu itibarla, 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 45 inci maddesinin ek fıkrası gereği belediye başkan vekili olarak görevlendirilenlere mevzuata aykırı olarak belediye başkan ödeneği verilmesi sonucu oluşan ve ayrıntılı hesabı tabloda gösterilen ........................ TL kamu zararının;

Harcama Yetkilisi ....................... ile Gerçekleştirme Görevlisi ..............................’e,

Müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereğince işleyecek faizleri ile birlikte ödettirilmesine,

İş bu ilamın tebliğ tarihinden itibaren aynı Kanunun 55 inci maddesi gereğince altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oybirliğiyle karar verildi.