Sayıştay 5. Dairesi 44 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Vergi Resmi Harç ve Diğer Gelirler

Daire Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Daire Karar Detayı: Listeye DönYazdır

• Daire: 5

• Karar Tarihi: 30.01.2014

• Karar No: 44

• İlam No: 107

• Madde No: 19

• Kamu İdaresi Türü: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Hesap Yılı: 2012

• Konu: Vergi Resmi Harç ve Diğer Gelirlerle İlgili Kararlar

KARAR

Sosyal denge tazminatından gelir vergisi kesintisi

………. Belediyesi ………. Müdürlüğü personeline ödenen sosyal denge tazminatından gelir vergisi kesintisi yapılmaması sonucunda ………. -TL tutarında kamu zararına neden olunduğu konusuyla ilgili olarak;

6289 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 33 üncü maddesi ile 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye EK MADDE 15 eklenmiş olup, söz konusu 6289 sayılı Kanunun 33 üncü maddesinde;

“ 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye aşağıdaki ek madde eklenmiştir.

“EK MADDE 15 – Belediyeler ve bağlı kuruluşları ile il özel idarelerinin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlilerine sosyal denge tazminatı ödenebilir. Sosyal denge tazminatının ödenebilecek aylık tutarı, 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanununa göre yapılan toplu sözleşmede belirlenen tavan tutarı geçmemek üzere ilgili belediye ve il özel idaresi ile ilgili belediye ve il özel idaresinde en çok üyeye sahip kamu görevlileri sendikası arasında anılan Kanunda öngörülen hükümler çerçevesinde yapılabilecek sözleşmeyle belirlenir.” denilmiştir.

......... ile ........Sendikası arasında imzalanmış olan Toplu Sözleşmenin 5 inci maddesinde;

“Belediyeler ve bağlı kuruluşları ile il özel idarelerinin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlilerine, 4688 sayılı Kanunun 32 nci maddesinde yer alan usul ve esaslar çerçevesinde ödenebilecek sosyal denge tazminatı aylık tavan tutarı en yüksek Devlet memuru aylığının (ek gösterge dahil) %100'üdür. Sosyal denge tazminatının verilmesi yönünde yapılabilecek sözleşmelerde, tavan tutarı aşmamak kaydıyla ödenebilecek tazminatın aylık tutarı, görev yapılan birim ve iş hacmi, görevin önem ve güçlüğü, görev yerinin özelliği, çalışma süresi, kadro veya görev unvanı ile derecesi gibi kriterlere göre farklı olarak belirlenebilir." hükmü,

193 sayılı Gelir Vergisi Kanunun “Mevzuu” başlıklı 1 inci maddesinde;

“Gerçek kişilerin gelirleri gelir vergisine tâbidir. Gelir bir gerçek kişinin bir takvim yılı içinde elde ettiği kazanç ve iratların safi tutarıdır.” hükmü,

“Gelirin unsurları” başlıklı 2 nci maddesinde;

“Gelire giren kazanç ve iratlar şunlardır:

 1.  Ticarî kazançlar,




 2.  Ziraî kazançlar,




 3.  Ücretler,




 4.  Serbest meslek kazançları,




 5.  Gayrimenkul sermaye iratları,




 6.  Menkul sermaye iratları,




 7.  Diğer kazanç ve iratlar. 

Bu Kanunda aksine hüküm olmadıkça, yukarıda yazılı kazanç ve iratlar gelirin tespitinde gerçek ve safi miktarları ile nazara alınır.” hükmü,

“Ücretin tarifi” başlıklı 61’nci maddesinde;

“Ücret, işverene tabi belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir.

Ücretin ödenek, tazminat, kasa tazminatı (Mali sorumluluk tazminatı), tahsisat, zam, avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olması veya bir ortaklık münasebeti niteliğinde olmamak şartı ile kazancın belli bir yüzdesi şeklinde tayin edilmiş bulunması onun mahiyetini değiştirmez.

Bu kanunun uygulanmasında, aşağıda yazılı ödemeler de ücret sayılır.

1. 23 üncü maddenin 11 numaralı bendine göre istisna dışında kalan emeklilik, maluliyet, dul ve yetim aylıkları;

2. Evvelce yapılmış veya gelecekte yapılacak hizmetler karşılığında verilen para ve ayınlarla sağlanan diğer menfaatler;

3. Türkiye Büyük Millet Meclisi, İl genel meclisi ve belediye meclisi üyeleri ile özel kanunlarına veya idari kararlara göre kurulan daimi veya geçici bütün komisyonların üyelerine ve yukarıda sayılanlara benzeyen diğer kimselere bu sıfatları dolayısiyle ödenen veya sağlanan para, ayın ve menfaatler;

4. Yönetim ve denetim kurulları başkanı ve üyeleriyle tasfiye memurlarına bu sıfatları dolayısıyla ödenen veya sağlanan para, ayın ve menfaatler;

5. (Değişik: 4/12/1985 - 3239/53 md. ) Bilirkişilere, resmi arabuluculara, eksperlere, spor hakemlerine ve her türlü yarışma jürisi üyelerine ödenen veya sağlanan para, ayın ve menfaatler;

6. Sporculara transfer ücreti veya sair adlarla yapılan ödemeler ve sağlanan menfaatler. ” hükmü,

“Vergi tevkifatı” başlıklı 94ncü maddesinde ise;

“Kamu idare ve müesseseleri, iktisadi kamu müesseseleri, sair kurumlar, ticaret şirketleri, iş ortaklıkları, dernekler, vakıflar, dernek ve vakıfların iktisadi işletmeleri, kooperatifler, yatırım fonu yönetenler, gerçek gelirlerini beyan etmeye mecbur olan ticaret ve serbest meslek erbabı, zirai kazançlarını bilanço veya zırai işletme hesabı esasına göre tespit eden çiftçiler aşağıdaki bentlerde sayılan ödemeleri (avans olarak ödenenler dahil) nakden veya hesaben yaptıkları sırada, istihkak sahiplerinin gelir vergilerine mahsuben tevkifat yapmaya mecburdurlar.

1. Hizmet erbabına ödenen ücretler ile 61 inci maddede yazılı olup ücret sayılan ödemelerden (istisnadan faydalananlar hariç), 103 ve 104 üncü maddelere göre,

2………..”, hükmü,

Yer almaktadır.

26.12.2011 tarih ve 28154 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 280 Seri No'lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinde ise;

“Gelir Vergisi Kanununun 103 üncü maddesinde yer alan gelir vergisine tabi gelirlerin vergilendirilmesinde esas alınan tarife, 2012 takvim yılı gelirlerinin vergilendirilmesinde esas alınmak üzere aşağıdaki şekilde yeniden belirlenmiştir.

10.000 TL'ye kadar % 15

25.000 TL'nin 10.000 TL'si için 1.500 TL, fazlası % 20

58.000 TL'nin 25.000 TL'si için 4.500 TL (ücret gelirlerinde 88.000 TL'nin

25.000 TL'si için 4.500 TL), fazlası % 27

58.000 TL'den fazlasının 58.000 TL'si için 13.410 TL (ücret gelirlerinde

88.000 TL'den fazlasının 88.000 TL'si için 21.510 TL), fazlası % 35”

Denilmiştir.

Konu ile ilgili olarak yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerine göre, 6289 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 33 üncü maddesi ile 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye eklenen (EK MADDE 15 ) ek madde hükmü ile verilen yetkiye istinaden ........İle ..........Sendikası Arasında akdedilen Toplu Sözleşmenin 5 inci maddesi ile “4688 sayılı Kanunun 32 nci maddesinde yer alan usul ve esaslar çerçevesinde ödenebilecek sosyal denge tazminatı aylık tavan tutarı en yüksek Devlet memuru aylığının (ek gösterge dahil) %100'üdür.” denilmek suretiyle sosyal denge tazminatı adı altında yapılabilecek olan ödemenin aylık tavan tutarı belirlenmiş ve bu ödemenin uygulamasının ise Yerel idareler ile adı geçen sendika ile yapılacak “Sosyal Denge Tazminatı Sözleşmesi” ne bırakılmıştır.

Sosyal Denge Tazminatı adı altında yapılan ödemeler Gelir Vergisi Kanununun 61 inci maddesinde tanımı yapılan para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdendir. Aynı kanunun 63 üncü maddesinde sayılan ve ücretin safi değerinin belirlenmesinde indirilecekler arasında da sayılmamıştır. Hal böyle olunca yapılan Sosyal Denge Tazminatı ödemelerinin yine 193 sayılı yasanın 103 üncü maddesinde belirlenen dilimlere ait oranlar dikkate alınmak suretiyle 104 üncü madde uyarınca vergilendirilmesi gerekmektedir.

………. Belediye Başkanlığı İle ........arasında imzalanan Sosyal Denge Tazminatı Sözleşmesinin 13 ve 14 üncü maddelerinde ise, söz konusu ödemenin en yüksek Devlet Memuru aylığı esas olmak üzere belediye çalışanlarının statülerine göre belirlenen oranlar üzerinden hesaplanacağı ve ödemenin net meblağ üzerinden yapılacağı hüküm altına alınmıştır. Buna göre ise, net ödeme brüte çevrilerek gelir vergisi kesintisi yapılması gerekmektedir

Uygulamada ise, ………. Belediyesi ………. Müdürlüğü personeline sosyal denge tazminatı ödenmesi esnasında, taraflar arasında akdedilen toplu iş sözleşmesi hükümleri gereği, net ödeme brüte çevrilerek gelir vergisi kesintisi yapılması gerekirken, gelir vergisine tabi tutulmamış ve hesaplanan brüt miktar üzerinden ödeme yapılmak suretiyle ………. -TL tutarında kamu zararına yol açılmıştır. Ancak, yapılan savunmalar ve gönderilen savunma eki belgelerden ………. -TL tutarındaki kamu zararının ahizlerinden tahsil edildiği anlaşılmıştır.

Bu itibarla, ………. Müdürlüğü personeline yapılan sosyal denge tazminatı ödemelerinden gelir vergisi kesintisi yapılmaması sonucu neden olunan ………. -TL tutarındaki kamu zararı, ………. Tarih ………. nolu ödeme emri belgesi üzerinden kesinti yapılmak suretiyle mahsuben tahsil edildiğinden ilişilecek husus kalmadığına oybirliğiyle karar verildi.