Sayıştay 5. Dairesi 437 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Çeşitli Konular

Daire Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Daire Karar Detayı: Listeye DönYazdır

• Daire: 5

• Karar Tarihi: 27.10.2020

• Karar No: 437

• İlam No: 273

• Madde No: 1

• Kamu İdaresi Türü: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Hesap Yılı: 2017

• Konu: Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar

KARAR

Kira bedeli

…. tarih ve …. sayılı ilamın … üncü maddesiyle; …. Belediyesi tarafından …... San. ve Tic. A.Ş. yüklenimindeki “…. İşi”nde, tıbbi atık araç kira bedeli tahsilatlarında sözleşmenin öngördüğü ÜFE artış oranının hatalı uygulanması ve Tıbbi Atık Araç Kira Bedeline KDV ilave edilmeden tahsilat yapılması nedeniyle …. TL kamu zararına sebebiyet verildiği hususuna ilişkin olarak; söz konusu tesisin faaliyete geçmesinin …. yılında olduğu ve taşıtlar için kiralama sürecinin tesisin faaliyete geçmesi ile başladığı anlaşıldığından …. yılında tesis faaliyete geçmediği için kira bedellerinde bir artışa gidilmemesinden dolayı kamu zararı oluşmadığına, dolayısıyla …. TL hakkında ilişilecek bir husus bulunmadığına; Tıbbi Atık Araç Kira Bedeline KDV ilave edilmeden tahsilat yapılması konusunda ise; tıbbi atık araçlarının kiralanmasının tesis kurulması ve işletilmesi işi kapsamındaki sözleşmeyle gerçekleştirildiği, Katma Değer Vergisi Kanunu Hükümlerinden ve sözleşme hükümlerinden araçlarının kiralanması işinin ayrıca bir kiralama işlemi ve gayrimenkul sermaye iradı olarak değerlendirip değerlendirilemeyeceğinin açık olmadığı, dolayısıyla, söz konusu kiralama işine ilişkin …. TL KDV tahakkuku ettirilmesi hususunun net olmadığı ve bu konuda Gelir İdaresi Başkanlığının görüşünün alınmasının gerektiği değerlendirildiğinden konunun Maliye Bakanlığına (Gelir İdaresi Başkanlığı) yazılmasına, sonucundan bilgi verilmesine değin … TL’lik işlemin hüküm dışı bırakılmasına karar verilmişti.

Bu defa; Hazine ve Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığı’nın …. tarih …. sayılı yazısının gönderilmesi üzerine Uzman Denetçi …. tarafından …. tarihli ek rapor düzenlendiğinden 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 50 inci maddesinin üçüncü fıkrası gereğince konunun görüşülmesinin devamına karar verildi.

İdare ile müteahhit arasında yapılan sözleşmenin; “Sözleşmenin Süresi” başlıklı 4 üncü maddesinde; “Yer tesliminden itibaren sterilizasyon tesisi kurulumuna başlanacaktır. Kiralama süreci ile tıbbi atıkların toplanması, tıbbi atık sterilizasyon tesisinin faaliyete geçmesi ile başlayacaktır; işin toplam işletme süresi … yıldır. Bu süre sonunda yüklenici bedelsiz ve şartsız şekilde tesisi tüm ekipmanlarıyla birlikte çalışır bir halde teslim edecektir.”

”Kullanım Bedeli” başlıklı 8 inci maddesinde; “Yüklenici görev konusu iş için İdare’ye aşağıda belirtilen kullanım bedellerini ödeyecektir.

a) Tesis Alanı Kira Bedeli (Yıllık) :…..

b) Tıbbi Atık Araçları Kira Bedeli (Yıllık) : ….. Yıllık Kira Toplamı Sözleşme Bedeli:…. TL

c) Yüklenici Mahalli Çevre Kurulunun tespit etmiş olduğu bedellere göre toplayacağı tıbbi atıklardan elde edeceği KDV Dahil tahsilatın %... +ihalede teklif etmiş olduğu oran %....=toplam %.... (yüzde ….) bedeli aylık dönemler halinde ….Belediyesi idaresinin veznesi veya banka hesabına peşin olarak yatıracaktır.

d) Tesis alanı ve araç kira bedelleri ….. (….) ve …. (…) yılın sonunda tekrar değerlendirilmeye alınacaktır.

e) Yüklenici, kira bedelini aylık dönemler halinde, peşin ve nakden her ayın ilk on günü içinde idarenin veznesi veya banka hesabına ödeyecektir, süresinde ödenmeyen kira bedelini 6183 sayılı Amme Alacakları Tahsili Usulündeki Kanunda belirtilen gecikme faizi üzerinden ödemekle yükümlüdür.

“Kira Artışı” başlıklı 9 uncu maddesinde; “Sonraki yıllarda uygulanacak araç ve tesis alanı kira bedelleri, Türkiye İstatistik Kurumunun her yılsonunda yayınlamış olduğu ÜFE oranında arttırılacaktır,” denilmektedir.

İdare ile müteahhit arasında sözleşme … tarihinde imzalanmıştır. Sözleşmedeki kira bedeli hükmü yılsonuna kadar geçerli olacaktır. Sözleşmenin 9 uncu maddesi kira artışını “Türkiye İstatistik Kurumunun her yılsonunda yayınlamış olduğu ÜFE oranında arttırılacaktır,” şeklinde belirlemiştir. Sözleşme ile sözleşmenin imzalandığı tarihteki rayiç kira bedelleri tespit edilmiş olup bu tutarın her yılsonunda ÜFE oranında artırması ilkesi getirilmiştir. İşin sözleşmesi … tarihinde imzalanmış olup, …. yılı … ayından itibaren tıbbi atık sterilizasyon tesisinin kuruluşu tamamlanarak faaliyete geçmesi ile sözleşme hükmüne göre kiralama süreci fiili olarak başlamıştır.

Dosyaların tetkikinden tesisin faaliyete geçmesinin … yılında olduğu ve taşıtlar için kiralama sürecinin tesisin faaliyete geçmesi ile başladığı; …. yılı için kira bedelleri üzerinden hesap edilen …. TL ÜFE artışının yapılmasını gerektiren bir durum olmadığı anlaşılmıştır.

3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanununun 1 inci maddesinde;

Verginin konusunu teşkil eden işlemler:

“Madde 1 – Türkiye'de yapılan aşağıdaki işlemler Katma Değer Vergisine tabidir:

1. Ticari, sınai, zirai faaliyet ve serbest meslek faaliyeti çerçevesinde yapılan teslim ve hizmetler,

2. Her türlü mal ve hizmet ithalatı,

3. Diğer faaliyetlerden doğan teslim ve hizmetler:

a) Posta, telefon, telgraf, teleks ve bunlara benzer hizmetler ile radyo ve televizyon hizmetleri,

b) (Değişik: 14/3/2007-5602/10 md.) Her türlü şans ve talih oyunlarının tertiplenmesi ve oynanması,

c) Profesyonel sanatçıların yer aldığı gösteriler ve konserler ile profesyonel sporcuların katıldığı sportif faaliyetler, maçlar, yarışlar ve yarışmalar tertiplenmesi, gösterilmesi,

d) (Değişik : 16/6/2009-5904/8 md.) Müzayede mahallerinde ve gümrük depolarında yapılan satışlar ile 10/2/2005 tarihli ve 5300 sayılı Tarım Ürünleri Lisanslı Depoculuk Kanununa göre düzenlenen ürün senetlerinin, senedin temsil ettiği ürünü depodan çekecek olanlara teslimi,

e) Boru hattı ile ham petrol, gaz ve bunların ürünlerinin taşınmaları,

f) Gelir Vergisi Kanununun 70 inci maddesinde belirtilen mal ve hakların kiralanması işlemleri,

g) Genel ve katma bütçeli idarelere, il özel idarelerine, belediyeler ve köyler ile bunların teşkil ettikleri birliklere, üniversitelere, dernek ve vakıflara, her türlü mesleki kuruluşlara ait veya tabi olan veyahut bunlar tarafından kurulan veya işletilen müesseseler ile döner sermayeli kuruluşların veya bunlara ait veya tabi diğer müesseselerin ticari, sınai, zirai ve mesleki nitelikteki teslim ve hizmetleri,

h) Rekabet eşitsizliğini gidermek maksadıyla isteğe bağlı mükellefiyetler suretiyle vergilendirilecek teslim ve hizmetler.”

hükmü yer almaktadır.

Aynı Kanunun 2 nci maddesinde;

“Teslim: Madde 2 – 1. Teslim, bir mal üzerindeki tasarruf hakkının malik veya onun adına hareket edenlerce, alıcıya veya adına hareket edenlere devredilmesidir. Bir malın alıcı veya onun adına hareket edenlerin gösterdiği yere veya kişilere tevdii teslim hükmündedir. Malın alıcıya veya onun adına hareket edenlere gönderilmesi halinde, malın nakliyesinin başlatılması veya nakliyeci veya sürücüye tevdi edilmesi de mal teslimidir.

2. Bir mal üzerindeki tasarruf hakkının iki veya daha fazla kimse tarafından zincirleme akit yapılmak suretiyle, malın bu arada el değiştirmeden doğrudan sonuncu kişiye devredilmesi halinde, aradaki safhaların her biri ayrı bir teslimdir.

3. Su, elektrik, gaz, ısıtma, soğutma ve benzeri şekillerdeki dağıtımlar da mal teslimidir.

4. (Değişik: 3/6/1986-3297/1 md. ) Kap ve ambalajlar ile döküntü ve tali maddelerin geri verilmesinin mutat olduğu hallerde teslim bunlar dışında kalan maddeler itibariyle yapılmış sayılır. Bunların yerine aynı cins ve mahiyette kap ve ambalajlar ile döküntü tali maddelerin geri verilmesinde de aynı hüküm uygulanır.

5. Trampa iki ayrı teslim hükmündedir,” denilmektedir.

3 üncü maddesinde;

“Teslim sayılan haller:

Madde 3 – Aşağıdaki haller teslim sayılır:

a) Vergiye tabi malların her ne suretle olursa olsun, vergiye tabi işlemler dışındaki amaçlarla işletmeden çekilmesi, vergiye tabi malların işletme personeline ücret, prim, ikramiye, hediye, teberru gibi namlarla verilmesi,

b) Vergiye tabi malların, üretilip teslimi vergiden istisna edilmiş olan mallar için her ne suretle olursa olsun kullanılması veya sarfı,

c) Mülkiyeti muhafaza kaydıyla yapılan satışlarda zilyetliğin devri, ”hükümleri yer almaktadır.

Diğer yandan; … tarih ve … sayılı ilamın …üncü maddesinin (B) fıkrasıyla, Tıbbi atık araç kira bedeli tahsilatlarına KDV ilave edilmesi hususunun ise net olmadığı ve bu konuda Gelir İdaresi Başkanlığının görüşünün alınmasının gerektiği gerekçesiyle hüküm dışı bırakılarak Gelir İdaresi Başkanlığına yazılan yazıya karşılık verilen …. tarih ve …. sayılı cevabi yazıda;

İlgide kayıtlı yazınız eki Başkanlığınız … Dairesinin…….tarih ve …. sayılı kararında; ….. Belediyesi ile …. San. ve Tic. A.Ş. arasında düzenlenen “…..” kapsamında tıbbi araç kiralamalarından Katma Değer Vergisi (KDV) tahsil edilip edilmeyeceği hususunda Başkanlığımız görüşü istendiği anlaşılmıştır.

Konuyla ilgili olarak …. Vergi Dairesi Başkanlığı ile yapılan yazışma sonucu alınan birer örneği ilişik yazı ve eklerinden oluşan ……. Belediye Başkanlığının işlem dosyasının incelenmesinden;

Tıbbi atık sterilizasyon tesisinin kurularak 10 yıl süreyle işletilmesi işinin kiralanması işleminin, ticari bir organizasyon çerçevesinde gerçekleştirildiği, devamlı surette belirli bir hacim ve ehemmiyette olduğu ve işletme hakkının devrini de içermesi nedeniyle, …. Belediyesi Başkanlığı bünyesinde oluşacak iktisadi bir işletme nezdinde kurumlar vergisi mükellefiyeti tesis edilmesi ve mükellefiyetle ilgili diğer ödevlerin yerine getirilmesi gerektiği, sözleşme gereği ödenecek kira bedelleri ve yüklenicinin toplayacağı tıbbi atıklardan elde edeceği hasılattan toplam %.... oranında adı geçen Belediyeye verilecek paya ilişkin bedel üzerinden KDV hesaplanması, söz konusu faaliyetleri nedeniyle adı geçen Belediye bünyesinde oluşan iktisadi işletme (…. Belediye Başkanlığı …..İktisadi İşletmesi (….A.Ş unvanlı) adına …. tarihi itibarıyla kurumlar, KDV, Gelir Stopaj ve geçici vergi türlerinden dolayı mükellefiyet tesis ettirildiği,

Adı geçen Belediyenin mükellefiyet tesisi işleminin iptali istemiyle açtığı davaya ilişkin olarak …2. Vergi Mahkemesinin …. tarih ve …., …. sayılı Kararıyla “…şirkete kiralanan arsa ve araçlar için davalı belediyeye kira ödeneceği ve şirketin toplayacağı tıbbi atıklardan elde edeceği katma değer vergisi dahil tahsilatın %...’u ile ihalede teklif etmiş olduğu %.... oranın toplamı olan %.... aylık dönemler halinde davacı belediyeye ödeyeceğinin kararlaştırıldığı, Belediye il sınırları içesinde evsel, ticari ve kurumsal kaynaklı atıkların; çevre ve insan sağlığına olumsuz etkilerinin ortadan kaldırılması, ekonomik değer yaratılması ve sürdürülebilir bir atık sisteminin oluşturulması amacıyla 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun 7 nci maddesinin (i) bendinde belediyelere verilen görevler nedeniyle; sanayi ve tıbbi atıklara ilişkin hizmetleri yürütmek, bunun için gerekli tesisleri kurmak, kurdurmak, işletmek veya işlettirmek gibi kanunla kendisine verilen görevlerle halkın sağlığını korumaya, çevre kirliliğini önlemeye yönelik topluma hizmet verilmesi amaçlandığından, bu doğrultuda yapılan faaliyetlerin kar amaçlı ticari nitelikte bir teslim ve hizmet olarak değerlendirilmesinde ve bu faaliyetinden dolayı kurumlar, katma değer, stopaj gelir ve kurum geçici vergileri ile muhtasar yönünden mükellefiyet tesisine ilişkin davalı idare işleminde hukuka uygunluk görülmediği” gerekçesiyle davanın kabulüne karar verildiği,

…. Vergi Mahkemesinin söz konusu kararına karşı ilgili Vergi Dairesi Başkanlığı tarafından yapılan istinaf başvurusunun, ….Bölge İdare Mahkemesi …. Vergi Dava Dairesinin …. tarih ve ……., K: …. sayılı Kararı ile temyiz yolu kapalı olmak üzere reddedildiği,

Söz konusu Mahkeme kararları üzerine yukarıda belirtilen mükellefiyet kayıtlarının terkin edildiği anlaşılmıştır,” denilmektedir.

Rapor ekinde yer alan yazışmalar incelendiğinde; …. Vergi Dairesi Başkanlığı tarafından sözleşmede yer alan hüküm doğrultusunda ve genel hükümler çerçevesinde …. Belediyesi Başkanlığı bünyesinde oluşacak iktisadi bir işletme nezdinde kurumlar vergisi mükellefiyeti tesis edilmesi ve mükellefiyetle ilgili diğer ödevlerin yerine getirilmesi gerektiği, sözleşme gereği ödenecek kira bedelleri ve yüklenicinin toplayacağı tıbbi atıklardan elde edeceği hasılattan Belediyeye verilecek paya ilişkin bedel üzerinden KDV hesaplanması, söz konusu faaliyetleri nedeniyle adı geçen Belediye bünyesinde oluşan iktisadi işletme (…. Belediye Başkanlığı …. İktisadi İşletmesi (…. A.Ş unvanlı) adına … tarihi itibarıyla kurumlar, KDV, Gelir Stopaj ve geçici vergi türlerinden dolayı mükellefiyet tesis ettirildiği, Vergi Dairesi Müdürlüğünce mükellefiyet tesis edildiği, …. Belediye Başkanlığı tarafından mükellefiyet tesisinin iptal edilmesinin talep edildiği, Belediyenin mükellefiyet tesisi işlemini dava konusu etmesi üzerine ….Vergi Mahkemesi tarafından …. tarih ve …., …. nolu Karar ile de davanın kabulüne, mükellefiyet tesisine ilişkin olarak yapılan işlemin iptaline karar verildiği, söz konusu mahkeme kararına ilişkin olarak, ….Vergi Dairesi Başkanlığınca istinafa başvurulduğu, …. Bölge İdare Mahkemesi … Vergi Dava Dairesi tarafından da … tarih ve …., … sayılı kararı ile de temyiz yolu kapalı olmak üzere istinaf başvurusunun reddine karar verildiği görülmüştür, Dolayısıyla mükellefiyet tesisine ilişkin işlemin iptali yönünde karar verildiği anlaşılmıştır.

Bu itibarla; …. Belediyesi tarafından …. San. ve Tic. A.Ş. yüklenimindeki “…. İşi”nde, tıbbi atık araç kira bedeli tahsilatlarında sözleşmenin öngördüğü ÜFE artış oranının hatalı uygulanması ve Tıbbi Atık Araç Kira Bedeline KDV ilave edilmeden tahsilat yapılması sonucunda oluşan …. TL kamu zararına ilişkin olarak;

… tarih ve …. sayılı ilamın … üncü maddesinin (B) fıkrası ile verilen hüküm dışı kararının kaldırılmasına,

… yılı için kira bedelleri üzerinden hesap edilen ÜFE artış oranının uygulanmasını ve Tıbbi Atık Araç Kira Bedeline KDV ilave edilmesini gerektiren bir durum olmadığı görüldüğünden, mevzuata uygun olduğu anlaşılan …. TL ile ilgili olarak ilişilecek bir husus bulunmadığına,

İş bu ilamın tebliğ tarihinden itibaren 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesi gereğince altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oybirliğiyle karar verildi.