Sayıştay 5. Dairesi 43549 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Çeşitli Konular

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Yılı: 2014

• Daire: 5

• Dosya No: 43549

• Tutanak No: 46552

• Tutanak Tarihi: 03.07.2019

• Konu: Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar

KARAR

Konu: Belediye Başkanı için bağlı ve ilgili bulunulan Bakanlığın teklifi, Maliye ve Gümrük Bakanlığının uygun görüşü üzerine Başbakanlıktan izin alınmadan eşyalı konut kiralanarak kira bedelinin bütçeden karşılanması

5. 191 sayılı İlamın 26. maddesiyle, Kamu Konutları Yönetmeliği hükümlerine aykırı olarak belediye başkanı için eşyalı konut kiralanarak kira bedelinin bütçeden karşılanması ile ilgili olarak; bağlı ve ilgili bulunulan Bakanlığın teklifi, Maliye ve Gümrük Bakanlığının uygun görüşü üzerine Başbakanlıktan izin alınıp alınmadığının tespiti ile Kira Sözleşmesini imzalayan Belediye görevlisinin de sorumluluğa dahil edilmesini teminen ek rapor düzenlenmesi için konunun hüküm dışı bırakılması üzerine;

309 sayılı EK İlamın 5. Maddesiyle; Belediye Başkanı için bağlı ve ilgili bulunulan Bakanlığın teklifi, Maliye ve Gümrük Bakanlığının uygun görüşü üzerine Başbakanlıktan izin alınmadan eşyalı konut kiralanarak kira bedelinin bütçeden karşılanması sonucu ... TL’ye tazmin hükmü verilmiştir.

İlamda Harcama Yetkilisi sıfatıyla sorumlu tutulan ... temyiz dilekçesinde özetle;

Bahsi geçen kiralama işlemlerinin yapıldığı dönemde (EK-1) belgeden de anlaşılacağı üzere görevli olmadığını, görevli olmadığı ve imzasının bulunmadığı bir işlemden sorumlu tutulmasının hukuken geçerli olmadığını, göreve başladığında ise kendisinden önce başlatılan işlemin üst amirleri tarafından devam ettirilmesi talimatı ile yerine getirildiğini, yapılmış olan işlemin kanunun farklı yorumlanmasından kaynaklandığını,

Ayrıca Yazı İşleri Müdürü olarak bu işlemi iptal etme yetkisinin bulunmadığını,

Yukarıda izah edilen sebepler ile verilen tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmiştir.

Başsavcılık mütalaasında;

“Sorumlunun temyiz dilekçesinde özetle; bahsi geçen kiralama işlemlerinin yapıldığı dönemde görevli olmadığı, görevli ve imzasının olmadığı bir işlemden sorumlu tutulmasının hukuken geçerliğinin bulunmadığı, göreve başladığında kendisinden önce başlatılan işlemin, üst amirlerinin devam ettirilmesi talimatı ile yerine getirildiği, yapılmış olan işlemin kanunun farklı yorumlanmasından kaynaklandığı, ayrıca Yazı işleri Müdürü olarak bu işlemi iptal etme yetkisinin de olmadığı, ifade edilerek, temyize konu Ek ilamın 5 inci maddesinde yer alan tazmin kararının kaldırılmasına karar verilmesi talep edilmiştir.

Bahse konu Ek İlamın ilgili maddesinde, sorumlunun ileri sürdüğü ve açıkladığı hususların değerlendirilerek karşılandığı görülmüş olup, Savcılığımızca yapılan açıklamalara aşağıda yer verilmiştir.

Kamu Konutları Yönetmeliğinin 4/h maddesinde; bütçelerinde yeterli ödeneğin bulunması kaydıyla, bağlı ve ilgili bulunulan Bakanlığın teklifi, Maliye Bakanlığının uygun görüşü üzerine Başbakanlıktan izin alınması suretiyle kamu kurum ve kuruluşlarının diğer personeli için konut kiralanabileceği hükme bağlanmıştır. Bu hükme göre, bütçede yeterli ödeneği olsa bile İlçe Belediye Başkanına konut kiralanabilmesi için, içişleri Bakanlığının teklifi, Maliye Bakanlığının uygun görüşü üzerine Başbakanlıktan izin alınması zorunludur.

Bu nedenle; gerekli izin alınmaksızın konut kira bedelinin bütçeden karşılanması Kamu Konutları Yönetmeliği hükümlerine aykırılık teşkil ettiğinden; sorumlunun, 309 sayılı Ek İlamın 5 inci maddesindeki tazmin kararının kaldırılması yönündeki tale... in reddedilerek Daire Kararının onanmasının uygun olacağı düşünülmektedir.

Arz ederim.” Denilmiştir.

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

Gereği Görüşüldü

309 sayılı EK İlamın 5. Maddesiyle; Belediye Başkanı için bağlı ve ilgili bulunulan Bakanlığın teklifi, Maliye ve Gümrük Bakanlığının uygun görüşü üzerine Başbakanlıktan izin alınmadan eşyalı konut kiralanarak kira bedelinin bütçeden karşılanması sonucu ... TL’ye tazmin hükmü verilmiştir.

Sorumluluk yönünden inceleme;

İlamda harcama yetkilisi sıfatıyla sorumlu tutulan ... temyiz dilekçesinde; bahsi geçen kiralama işlemlerinin yapıldığı dönemde görevli olmadığını, görevli ve imzasının olmadığı bir işlemden sorumlu tutulmasının hukuken geçerliğinin bulunmadığını, göreve başladığında kendisinden önce başlatılan işlemin, üst amirlerinin devam ettirilmesi talimatı ile yerine getirildiğini, yapılmış olan işlemin kanunun farklı yorumlanmasından kaynaklandığı, ayrıca Yazı işleri Müdürü olarak bu işlemi iptal etme yetkisinin de olmadığını ifade ederek oluşan kamu zararından sorumlu tutulmaması gerektiğini iddia etmişse de;

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Harcama talimatı ve sorumluluk“ başlıklı 32. maddesinde;

“Bütçelerden harcama yapılabilmesi, harcama yetkilisinin harcama talimatı vermesiyle mümkündür. Harcama talimatlarında hizmet gerekçesi, yapılacak işin konusu ve tutarı, süresi, kullanılabilir ödeneği, gerçekleştirme usulü ile gerçekleştirmeyle görevli olanlara ilişkin bilgiler yer alır.

Harcama yetkilileri, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun ve diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken diğer işlemlerden sorumludur.”

Yine, aynı Kanunun 55 ve devamı maddelerinde kamu idarelerinin iç kontrol sistemlerini oluşturmaları öngörülmüş ve bu çerçevede harcama birimlerinin yapılan mali işlemler üzerinde gerçekleştirecekleri kontroller açıklanmış olup, harcama birimlerinin asgari yapmaları gereken kontroller, malî hizmetler birimi tarafından ön malî kontrole tâbi tutulacak malî karar ve işlemlerin usûl ve esasları ile ön malî kontrole ilişkin standart ve yöntemler Maliye Bakanlığınca belirleneceği hükme bağlanmıştır.

Maliye Bakanlığı tarafından hazırlanan İç Kontrol ve Ön Mali Kontrole İlişkin Usul ve Esaslar'ın ... uncu maddesinde, ön mali kontrol işleminin harcama birimleri tarafından da yerine getirileceği belirtilerek, gelir, gider, varlık ve yükümlülüklere ilişkin mali karar ve işlemlerin harcama birimi tarafından mali mevzuat hükümlerine uygunluk yönüyle kontrol edileceği,

Usul ve Esasların 12 nci maddesinde de, süreç kontrolünün nasıl yapılacağı belirtilerek, mali işlemlerin yürütülmesinde görev alanların yapacakları işlemden önceki işleri de kontrol edecekleri, ödeme emrini düzenlemekle görevlendirilen gerçekleştirme görevlilerinin de ödeme emri belgesi ve eki belgeler üzerinde ön mali kontrol işlemini yapacakları belirtilmektedir.

Yukarıda açıklanan mevzuat hükümlerinden, her bir harcamanın harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisi tarafından süreç kontrolü çerçevesinde yapılan işlemlerin ilgili mevzuat hükümlerine uygun olup olmadıkları ön mali kontrole tabi tutularak kontrol edilmesi gerektiği anlaşılmaktadır.

Sayıştay Genel Kurulunun 14.06.2007/5189-1 sayılı Kararının “sorumlular” başlıklı 3 üncü bölümünde, harcama yetkililerinin ve gerçekleştirme görevlilerinin sorumlulukları açıklanmış olup; ödeme emri belgesini düzenlemekle görevlendirilmiş gerçekleştirme görevlilerinin düzenlediği belge ile birlikte harcama sürecindeki diğer belgelerin doğruluğundan ve mevzuata uygunluğundan harcama yetkilisi ile birlikte sorumlu tutulması gerektiği belirtilmiştir.

5018 sayılı Kanun ve yukarıda belirtilen Sayıştay Genel Kurul Kararı uyarınca, harcama yetkilileri ve gerçekleştirme görevlileri, giderin gerçekleştirilmesi ve harcamanın yapılması süreçlerinde, mevzuata uygunluk açısından kontrolleri sağlamakla yükümlüdürler. Yapılacak harcama, nitelik itibariyle hukuka aykırı nitelik taşıyorsa, söz konusu işlemleri yapmaktan kaçınmak durumundadırlar. Dolayısıyla harcama yetkililerinin ve gerçekleştirme görevlilerinin de hukuka aykırı nitelik taşıyan söz konusu ödeme işleminden sorumluluğunun bulunduğu düşünülmektedir.

Esas yönünden inceleme;

2946 sayılı Kamu Konutları Kanunu’nun “Kapsam” başlıklı 2’nci maddesinde;

“Bu Kanun;

a) Genel bütçeye giren daireler, katma bütçeli kurumlar, il özel idareleri, belediyeler, il özel idareleri ve belediyelerin kurdukları birlikler ile bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlar,

…….

Tarafından yurt içinde ve yurt dışında inşa ettirme, satın alma, kiralama suretiyle temin olunan ve bu kurum ve kuruluşlar personelinin yararlanması için ayrılan kamu konutlarını kapsar. Ancak kiralama zaruri hallerde ve kısıtlı olarak yapılabilir. Bunun uygulaması yönetmelikte belirtilir.” denilmektedir.

Anılan Kanuna dayanılarak çıkarılan Kamu Konutları Yönetmeliği’nin “Kapsam” başlıklı 2’nci maddesinde;

“Bu Yönetmelik, 2946 sayılı Kamu Konutları Kanununun 2 nci maddesinde sayılan kamu kurum ve kuruluşları personelinin yararlanması için yurt içinde ve yurt dışında inşa ettirme, satın alma ve kiralama suretiyle sağladıkları kamu konutlarını kapsar.

Kurum ve kuruluşlarınca bir bölümü kamu konutuna tahsis edilen hizmet ... alarındaki konutlar hakkında da bu Yönetmelik hükümleri uygulanır.” hükmü yer almaktadır.

Bu hükümlere göre, belediyeler 2946 sayılı Kanun ve bu Kanuna dayanılarak çıkarılmış olan Yönetmelik hükümlerine tabidirler.

Yine aynı Yönetmeliğin “Kiralama suretiyle konut sağlanması” başlıklı 4’üncü maddesinde;

“……..

h) (Ek: 15/1/1991 - 91/1391 K.) Bütçelerinde yeterli ödeneğin bulunması kaydıyla, bağlı ve ilgili bulunulan Bakanlığın teklifi, Maliye ve Gümrük Bakanlığının uygun görüşü üzerine Başbakanlıktan izin alınması suretiyle kamu kurum ve kuruluşlarının diğer personeli,

İçin konut kiralanabilir” denilmektedir.

Anılan Yönetmelik hükmünden anlaşılacağı üzere, Belediye Başkanına konut kiralanması ancak; İçişleri Bakanlığının teklifi, Maliye Bakanlığının uygun görüşü üzerine Başbakanlıktan izin alınması suretiyle mümkündür. Rapor dosyası ve eki belgelerin incelenmesi neticesinde söz konusu iznin alınmadığı görülmüştür.

Bu itibarla, 309 sayılı EK ilamın 5. Maddesiyle verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE (Temyiz Kurulu ve ... Daire Başkanı …’ın aşağıda yazılı karşı oy gerekçesine karşı)oyçokluğu ile,

Karar verildiği 03.07.2019 tarih ve 46552 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.

Karşı oy gerekçesi

Temyiz Kurulu ve ... Daire Başkanı …’ın karşı oy gerekçesi

Her ne kadar, Belediye Başkanına, İçişleri Bakanlığının teklifi, Maliye Bakanlığının uygun görüşü üzerine Başbakanlıktan izin alınmadan konut kiralanması, mevzuata aykırılık teşkil ediyor ise de; tazmin kararı verilebilmesi için, işlemin mevzuata aykırı olması ile birlikte, mevzuata aykırı bu işlem neticesinde bir zararın da doğması gerekmektedir. Söz konusu kiralama işlemiyle bir zarar doğmadığından, tazmin hükmü de verilemez. 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 50. Maddesine göre, mevzuata aykırı olan ancak kamu zararının bulunmadığı böyle durumlarda, konunun ilgili mercilere bildirilmesine karar verilmesi gerektiğinden, usulsüz kiralama işlemini gerçekleştiren kamu görevlileri hakkında disiplin hükümlerinin uygulanması için konunun İçişleri Bakanlığına yazılması gerekmektedir.

Bu itibarla, konunun İçişleri Bakanlığına yazılmasını teminen, 309 sayılı EK İlamın 5. maddesiyle verilen hükmün bozularak dosyanın ilgili dairesine tevdiine karar verilmesi gerekir.