Sayıştay 5. Dairesi 42914 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Vergi ve Harç

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Yılı: 2015

• Daire: 5

• Dosya No: 42914

• Tutanak No: 44416

• Tutanak Tarihi: 25.04.2018

• Konu: Vergi Resmi Harç ve Diğer Gelirlerle İlgili Kararlar

KARAR

Konu: İhale Kararlarından Damga Vergisi Kesilmemesi.

4. 187 sayılı İlamın 11. Maddesiyle, ... Belediyesi tarafından gerçekleştirilen gayrimenkul ve işletme haklarının satış ve kiralama işlemlerinde; 2886 sayılı Devlet İhale Kanununa göre satışı ve kiralaması yapılan gayrimenkul ve işletme haklarına ilişkin ihale kararları için damga vergisi tahakkuk ve tahsilâtı yapılmaması gerekçesi ile ... TL’ye tazmin hükmü verilmiştir.

Temyiz talebinde bulunan sorumlulardan Üst Yönetici … (Belediye Başkanı, … numaralı dosya) temyiz dilekçesinde özetle;

İlgili ihale dosyaları incelenerek eksik alınan ihale kararı damga vergilerinin Belediye hesaplarına yatırılmasını teminen tahakkuk işlemleri yapılmış ve toplam ... TL tahsil edildiğin, kalan bakiyeler için ise tahsilat işlemleri devam ettiğini, buna ilişkin belgelerin yazı ekinde sunulduğunu belirtmiştir.

Başsavcılığın … numaralı dosya için verdiği mütalaasında;

“Temyiz dilekçesinde özetle; iş ve işlemlerin akışında yapılan hata denetim sonucunda giderilerek tahakkuk kayıtlarının yapıldığı ve tahsilata başlanıldığı ve yapılan tahsilatların muhasebe kayıtlarına yansıdığı, kalan tutarın takibinin devam ettiği belirtilerek çıkarılan tazmin hükmünün kaldırılması talep edilmektedir.

Temyiz dilekçesi ekinde belediye tarafından uygulandığı varsayılan program üzerinden dökümü alınan tahakkuk bordrolarına ve tevdi listelerine yer verilmiştir. Ancak belirtilen belgelerle yapılan tahsilatın belediye bütçesine gelir kaydedildiğine ilişkin yevmiye kayıtlarına yer verilmediği için anlaşılmamaktadır. Verilen tazmin hükmünün kaldırılabilmesi için maddeye konu tahsilatın yapılarak belediye bütçesine gelir kaydedildiğini gösteren muhasebe kayıtlarının yetkili Mali Hizmetler Müdürü tarafından onaylanan belgeyle tevsik edilmesi gerektiği değerlendirilmekte olup, böyle bir belgenin varlığı halinde tazmin hükmünün kaldırılabileceği düşünülmektedir.

Bu itibarla, temyiz talebinin reddedilerek Daire Kararının onanmasının, uygun olacağı düşünülmektedir. Arz olunur.” Denilmiştir.

Temyiz talebinde bulunan sorumlulardan Üst Yönetici … (Belediye Başkan v., … numaralı dosya) temyiz dilekçesinde özetle;

Sayıştay 5.Dairesinin 25/04/2017 tarih ve 187 nolu ilamıyla, sorgunun 11 maddesiyle ilgili olarak, yapılan ihalelerden damga vergisi kesintisi yapılmadığından bahisle tarafına … TL tazmin hükmüne karar verildiğini, her ne kadar kurum tarafından tahsilata başlandığı tahakkukların yapıldığı ancak muhasebe kayıtlarına yansıyan bir tahsilat bulunmadığı gerekçesiyle tazmin hükmü kurulmuşsa da, tarafına tazmin hükmü kurulmasına neden olan yapılmayan kesintiler ... Belediyesi Yapı Kontrol Müdürlüğü tarafından tahsil edilmiş bulunduğunu, tahsilata ilişkin makbuzların dilekçe ekinde sunulduğunu belirterek verilen tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmiştir.

Başsavcılığın … numaralı dosya için verdiği mütalaasında;

“Temyiz dilekçesi ekinde belediye tarafından uygulandığı varsayılan program üzerinden dökümü alınan bilgilere yer verilmiştir. Ancak belirtilen makbuzlarla yapılan tahsilatın belediye bütçesine gelir kaydedildiği anlaşılmamaktadır. Verilen tazmin hükmünün kaldırılabilmesi için maddeye konu tahsilatın yapılarak belediye bütçesine gelir kaydedildiğini gösteren muhasebe kayıtlarının yetkili Mali Hizmetler Müdürü tarafından onaylanan belgeyle tevsik edilmesi gerektiği değerlendirilmekte olup, böyle bir belgenin varlığı halinde tazmin hükmünün kaldırılabileceği düşünülmektedir.

Bu itibarla, temyiz talebinin reddedilerek Daire Kararının onanmasının, uygun olacağı düşünülmektedir. Arz olunur.” Denilmiştir.

Temyiz talebinde bulunan sorumlulardan … (Zabıta Müdür V., … numaralı dosya) temyiz dilekçesinde özetle;

İhale dosyaları incelenerek eksik alınan ihale kararı damga vergilerinin Belediye hesaplarına yatırılmasını teminen tahakkuk işlemleri yapılmış ve toplam ... TL tahsil edildiğini, kalan bakiyeler için ise tahsilat işlemlerinin devam ettiğini, buna ilişkin belgelerin dilekçe ekinde sunulduğunu belirterek verilen tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmiştir.

Başsavcılığın … numaralı dosya için verdiği mütalaasında;

“Temyiz dilekçesi ekinde belediye tarafından uygulandığı varsayılan program üzerinden dökümü alınan bilgilere yer verilmiştir. Ancak belirtilen makbuzlarla yapılan tahsilatın belediye bütçesine gelir kaydedildiği anlaşılmamaktadır. Verilen tazmin hükmünün kaldırılabilmesi için maddeye konu tahsilatın yapılarak belediye bütçesine gelir kaydedildiğini gösteren muhasebe kayıtlarının yetkili Mali Hizmetler Müdürü tarafından onaylanan belgeyle tevsik edilmesi gerektiği değerlendirilmekte olup, böyle bir belgenin varlığı halinde tazmin hükmünün kaldırılabileceği düşünülmektedir. Bu itibarla, temyiz talebinin reddedilerek Daire Kararının onanmasının, uygun olacağı düşünülmektedir.” Denilmiştir.

Temyiz talebinde bulunan sorumlulardan … (Yapı Kont. Müdür V., … numaralı dosya) birinci temyiz dilekçesinde özetle;

İhale dosyaları incelenerek eksik alınan ihale kararı damga vergilerinin Belediye hesaplarına yatırılmasını teminen tahakkuk işlemleri yapılmış ve toplam ... TL tahsil edildiğini, kalan bakiyeler için ise tahsilat işlemlerinin devam ettiğini, buna ilişkin belgelerin dilekçe ekinde sunulduğunu belirterek verilen tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmiştir.

Başsavcılığın … numaralı dosya için verdiği birinci mütalaasında;

“Temyiz dilekçesi ekinde belediye tarafından uygulandığı varsayılan program üzerinden dökümü alınan bilgilere yer verilmiştir. Ancak belirtilen makbuzlarla yapılan tahsilatın belediye bütçesine gelir kaydedildiği anlaşılmamaktadır. Verilen tazmin hükmünün kaldırılabilmesi için maddeye konu tahsilatın yapılarak belediye bütçesine gelir kaydedildiğini gösteren muhasebe kayıtlarının yetkili Mali Hizmetler Müdürü tarafından onaylanan belgeyle tevsik edilmesi gerektiği değerlendirilmekte olup, böyle bir belgenin varlığı halinde tazmin hükmünün kaldırılabileceği düşünülmektedir. Bu itibarla, temyiz talebinin reddedilerek Daire Kararının onanmasının, uygun olacağı düşünülmektedir.” Denilmiştir.

Temyiz talebinde bulunan sorumlulardan … (Yapı Kont. Müdür V., … numaralı dosya) ikinci temyiz dilekçesinde özetle;

2015 Mali yılı içerisinde Belediyelerince ihaleleri yapılan büfe/işyerlerinin satış/kiralama işlemlerine ilişkin gönderilen yazıda 115 alıcı/kiracıya ait ihale kararlarına ait damga vergisinin tahsil edilmediği ve ... TL kamu zararının oluştuğu belirtildiğini, gerek müdürlüklerince yapılan borç tebliğ işlemleri gerekse EK -2 de bulunan yazılarında bahse konu ihale kararlarına ait damga vergisinin 6183 Sayılı Amme Alacaklarının Tahsili Usulü Hakkında Kanuna göre işlem yapılarak tahsilatın gerçekleştirilmesi yönünde ilgili müdürlüğe yazı yazıldığını, belediyelerince yapılan işlemler neticesinde 115 alıcı/kiracıdan 75 inin tahsilatının gerçekleştirildiğini, kamu zararı olarak bahsedilen ... TL nin … TL si gecikme zammı olan … TL ile birlikte EK-1 de sunulan tahsilat makbuzlarında görüldüğü üzere tahsilatı yapıldığını, 115 alıcı/kiracıdan tahsilatı yapılanlardan arta kalan 40 alıcı/kiracıya ait … TL nin takip ve tahsilatı gerek Yapı Kontrol Müdürlüğü gerekse Mali Hizmetler Müdürlüğü Kovuşturma servisince devam etmekte olduğunu, kamu zararına konu olan herhangi bir tahsilatın gerçekleşmesi durumunda Başkanlığınıza bilgi verileceğini belirtmiştir.

Başsavcılığın … numaralı dosya için verdiği ikinci mütalaasında;

“İkinci karşılamada özetle, kamu zararı olarak belirlenen tabloda yer alan müstecirlere borç tebliğ işleminin yapıldığı, Mali Hizmetler Müdürlüğüne de bahse konu damga vergisinin 6183 sayılı Kanuna göre işlem yapılarak tahsilatının yapılması yönünde yazı yazıldığı, bu çerçevede 115 kiracıdan 75 inin ihale karar damga vergisi bedelinin tahsil edildiği, kamu zararı tutarı ... TL’nin … TL sinin gecikme zammı ile birlikte tahsil edildiği, tahsilata ilişkin makbuzların ekte sunulduğu, bu tahsilata ilişkin muhasebe işlem fişlerinin ayrıca gönderileceği, kalan kamu zararı tutarlarından tahsilatların gerçekleşmesi durumunda ayrıca bilgi verileceği, belirtilmektedir.

Tespit edilen kamu zararının bir kısmının tahsiline ilişkin Tahsilat Makbuzları savunma ekinde sunulmuş olup, tahsilat makbuzlarının bir kısmının tarihlerinin daire kararı tarihinden önceki bir tarihi taşıdığı bu nedenle konunun yeniden incelenerek Yargılamanın ladesi suretiyle karar bağlanması gerektiği düşünülmektedir.

Bu itibarla, ibraz edilen belgelerin incelenmesi temyiz konusu olmadığından; belgelerin, yargılamanın iadesini gerektirir nitelikte olup olmadığı hususunda işlem yapılmak üzere dosyanın Dairesine gönderilmesine karar verilmesinin, uygun olacağı değerlendirilmektedir. Arz olunur.” Denilmiştir.

Temyiz talebinde bulunan sorumlulardan … (Muhtarlıklar Müdür V., … numaralı dosya) temyiz dilekçesinde özetle;

İhale dosyaları incelenerek eksik alınan ihale kararı damga vergilerinin Belediye hesaplarına yatırılmasını teminen tahakkuk işlemleri yapılmış ve toplam … TL tahsil edildiğini, kalan bakiyeler için ise tahsilat işlemlerinin devam ettiğini, buna ilişkin belgelerin dilekçe ekinde sunulduğunu belirterek verilen tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmiştir.

Başsavcılığın … numaralı dosya için verdiği mütalaasında;

“Temyiz dilekçesinde Özetle; eksik alman ihale kararı damga vergilerinin belediye hesaplarına yatırılmasını teminen tahakkuk İşlemlerinin yapıldığı ve … TL tutarında tahsilat gerçekleştirildiği, kalan bakiyelerin tahsilat İşlemlerine devam edildiği ve belgelerin yazı ekinde sunulduğu ifade edilerek tazmin hükmünün kaldırılması talep edilmektedir.

Temyiz dilekçesi ekinde belediye tarafından uygulandığı varsayılan program üzerinden dökümü alınan tahakkuk bordrolarına ve tevdi listelerine yer verilmiştir. Ancak belirtilen belgelerle yapılan tahsilatın belediye bütçesine gelir kaydedildiği anlaşılmamaktadır. Verilen tazmin hükmünün kaldırılabilmesi için maddeye konu tahsilatın yapılarak belediye bütçesine gelir kaydedildiğini gösteren muhasebe kayıtlarının yetkili Mali Hizmetler Müdürü tarafından onaylanan belgeyle tevsik edilmesi gerektiği değerlendirilmekte olup, böyle bir belgenin varlığı halinde tazmin hükmünün kaldırılabileceği düşünülmektedir.

Bu itibarla, temyiz talebinin reddedilerek Daire Kararının onanmasının, uygun olacağı düşünülmektedir. Arz olunur.” Denilmiştir.

Temyiz talebinde bulunan sorumlulardan … (Yapı Kont. Müdürü, … numaralı dosya) temyiz dilekçesinde özetle;

Belediyeye ait gayrimenkullerin satış ve kiralama işlemlerinin Etüt Proje müdürlüğü tarafından yürütülerek hazırlanan ONAY belgeleri ve ilgili evrakların ihalesi yapılmak üzere encümene gönderildiğini (EK :1) -(EK : 2),

1. 11.03.2014 tarih ve 2014/222 sayılı encümen kararı İle … mahallesinde bulunan mülkiyeti belediyeye ait Regreasyon alanının ihalesi ile ilgili alınan Encümen kararında memur encümen üyesi olarak ihale komisyonunda görev aldığını(EK:3),

Yukarıda açıklanan işe ait İhale kararının, gereği yapılmak üzere Etüt Proje Müdürlüğüne gönderildiğini, Etüt Proje müdürlüğü gereğini yaparak işe ait sözleşme tasarısını hazırlayıp Müdür … ve Müstecir … taraflarınca imzalanarak Belediye başkan Vekili … tarafından onaylandığını (EK : 4),

2. 13.03.2014 tarih ve 2014/223 sayılı encümen kararı ile … Sokak no:38 adresinde bulunan mülkiyeti Belediyeye ait 238 araç kapasiteli Kapalı Otopark ihalesi ile ilgili alınan Encümen kararında memur Encümen üyesi olarak ihale komisyonunda görev aldığını (EK:5),

Yukarıda açıklanan işe ait ihale kararının, gereği yapılmak üzere Etüt Proje Müdürlüğüne gönderildiğini, Etüt Proje müdürlüğü gereğini yaparak işe ait sözleşme tasarısını hazırlayıp Müdür … ve Müstecir … taraflarınca imzalanarak Belediye başkan vekili … tarafından onaylandığını (EK : 6),

Yukarıda açıklanarak belirtilen hususlar incelendiğinde sözleşme tasarısının Yapı kontrol müdürü olarak tarafından değil; İşlemlerin tamamının Etüt Proje müdürü … tarafından hazırlanarak imzalandığı için damga vergisi tahakkuk ve tahsilat işlemlerindeki sorumluluk Etüt Proje müdürü … 'E ait olduğunu, sözleşme tasarısı tarafından hazırlanmadığı ve imzalanmadığı için kamu zararına sebebiyet verildiği suçlamalarını kabul etmediğini, şahsıma çıkarılan … TL zimmete itiraz ettiğini, şahsıma çıkarılan zimmetin kaldırılarak ilgililerden sorulmasını ve tahsil edilmesini talep etmiştir.

Başsavcılığın … numaralı dosya için verdiği ikinci mütalaasında;

“Temyiz dilekçesinde özetle, belediyeye ait gayrimenkullerin satış ve kiralama işlemleri Etüt Proje Müdürlüğü tarafından yürütülerek hazırlanan onay belgeleri ve ilgili evrakların ihalesi yapılmak üzere encümene gönderildiği, 2014/222 sayılı encümen kararı İle belediyeye ait rekreasyon alanının ihalesi ile ilgili alman encümen kararıyla, yine 2014/223 sayılı encümen kararıyla kapalı otopark ihalesi ile ilgili alınan encümen kararıyla ihale komisyonlarında görev aldığı, alman ihale kararları gereği yapılmak üzere Etüt Proje Müdürlüğüne gönderildiği, Etüt Şube Müdürlüğü tarafından sözleşme tasarısı hazırlanarak Şube Müdürü ve Müstecir tarafından imzalandığı ve belediye başkanı tarafından onaylandığı, Yapı Kontrol Müdürü olarak bu ihalelerin herhangi bir aşamasında görevinin bulunmadığı dolaysıyla damga vergisi tahakkuk ve tahsilatından da kendisinin sorumlu olmadığı belirtilerek verilen tazmin kararının kaldırılması talep edilmektedir.

Sorumlunun her iki ihalede de encümen tarafından ihale komisyon üyesi olarak görevlendirildiği, ihale sürecinde ihale komisyonu üyeliği nedeniyle yer aldığı, sorumlunun esas görevi olan Yapı Kontrol Şube Müdürlüğünün adı geçen ihaleler nedeniyle herhangi bir görevinin olmadığı görülmektedir. Hem Yargılamaya Esas Raporda hem de Daire Kararında adı geçen kişinin sorumluluğuna sebep olarak, ihalelerin yapıldığı 11.03.2014 ve 13.03.2014 tarihlerinde Yapı Kontrol Müdürü olarak görev yapması, ihale tarihlerinden sonra görevden ayrılmış olması gösterilmiştir. Oysa bu kişi sadece ihale komisyonu görevi nedeniyle yapmış olduğu işlemlerden sorumlu olması gerekirdi. Damga vergisinin tahakkuk ve tahsilatı ihale komisyonun görevleri arasında değildir. Dolaysıyla, adı geçen kişinin damga vergisinin tahsil edilmemesi nedeniyle oluşan kamu zararından dolayı herhangi bir sorumluluğunun olmaması gerekmektedir.

Temyiz dilekçesinde, Yapı Kontrol Müdürlüğünün bu ihaleler nedeniyle bir görevinin bulunmadığı belirtilmekle birlikte, İdarenin görev dağılımı çerçevesinde damga vergisinin tahakkuk ve tahsilatına ilişkin bu şubenin herhangi bir görevinin bulunup bulunmadığının incelenmesi ve sonucuna göre yeniden Yapı Kontrol Şube Müdürü olarak bu süreçte görev yapan …’ın sorumluluğuna karar verilmesi gerektiği değerlendirilmektedir.

Bu itibarla, adı geçen kişinin şube müdürü sıfatıyla herhangi bir sorumluluğunun bulunup bulunmadığı değerlendirilerek konunun sorumluluk yönüyle yeniden karara bağlanmasını sağlamak üzere dosyanın Dairesine gönderilmesine karar verilmesinin uygun olacağı düşünülmektedir. Arz olunur.” Denilmiştir.

Temyiz talebinde bulunan sorumlulardan … (Mali Hizmetler Müdürü, … numaralı dosya) temyiz dilekçesinde özetle;

İhale dosyaları incelenerek eksik alınan ihale kararı damga vergilerinin Belediye hesaplarına yatırılmasını teminen tahakkuk işlemleri yapılmış ve toplam ... TL tahsil edildiğini, kalan bakiyeler için ise tahsilat işlemlerinin devam ettiğini, buna ilişkin belgelerin dilekçe ekinde sunulduğunu belirterek verilen tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmiştir.

Başsavcılığın … numaralı dosya için verdiği ikinci mütalaasında;

“Temyiz dilekçesinde, ilgili ihale dosyaları incelenerek eksik alman ihale kararı damga vergilerinin Belediye hesaplarına yatırılmalarını tem inen tahakkuk işlemlerinin yapıldığı ve toplam ... TL tutarında tahsilat gerçekleştirildiği, kalan bakiyeler için ise tahsilat işlemlerine devam edildiği belirtilmektedir.

Ekli belgelerin incelenmesinden tahsilat işleminin 18.08.2016 - 19.09.2016 tarihleri arasında gerçekleştirildiği anlaşılmaktadır.

Yapılan tahsilatlar hüküm tarihinden önce gerçekleştirilmiş olduğundan konunun Yargılamanın İadesi yoluyla yeniden karara bağlanmasını teminen dosyanın Dairesine gönderilmesine karar verilmesinin uygun olacağı düşünülmektedir. Arz olunur.” Denilmiştir.

Temyiz talebinde bulunan sorumlulardan … (Mali Hizmetler Müdürü, … numaralı dosya) temyiz dilekçesinde özetle;

Sorgu aşamasında yapmış olduğu savunmanın kanunun 60 e fıkrası gerekçe gösterilerek kabul edilmediğini, ancak Yapı kontrol müdürlüğünün çalışma yönetmeliğinde kiralama biriminin görev ve sorumluluklar başlığı altındaki maddelerde tahakkuk yapma yetkisinin ilgili müdürlüğe verildiğini, EK: 1, iş ve işlemlerin akışında yapılan hata denetim sonucunda giderilmiş tahakkuklar yapılarak tahsilata başlanmış ve ödemelerin muhasebe kayıtlarına yansıtıldığını, kalan tutarın takibinin devam etmekte olduğunu, EK:2. açıkladığı nedenlerden dolayı adına çıkartılmış 11. maddedeki tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmiştir.

Başsavcılığın … numaralı dosya için verdiği ikinci mütalaasında;

“Temyiz dilekçesinde özetle; iş ve işlemlerin akışında yapılan hata denetim sonucunda giderilerek tahakkuk kayıtlarının yapıldığı ve tahsilata başlanıldığı ve yapılan tahsilatların muhasebe kayıtlarına yansıdığı, kalan tutarın takibinin devam ettiği belirtilerek çıkarılan tazmin hükmünün kaldırılması talep edilmektedir.

Temyiz dilekçesi ekinde belediye tarafından uygulandığı varsayılan program üzerinden dökümü alınan tahakkuk bordrolarına ve tevdi listelerine yer verilmiştir. Ancak belirtilen belgelerle yapılan tahsilatın belediye bütçesine gelir kaydedildiği yevmiye kayıtlarına yer verilmediği için anlaşılmamaktadır. Verilen tazmin hükmünün kaldırılabilmesi için maddeye konu tahsilatın yapılarak belediye bütçesine gelir kaydedildiğini gösteren muhasebe kayıtlarının yetkili Mali Hizmetler Müdürü tarafından onaylanan belgeyle tevsik edilmesi gerektiği değerlendirilmekte olup, böyle bir belgenin varlığı halinde tazmin hükmünün kaldırılabileceği düşünülmektedir.

Bu itibarla, temyiz talebinin reddedilerek Daire Kararının onanmasının, uygun olacağı düşünülmektedir. Arz olunur.” Denilmiştir.

Temyiz talebinde bulunan sorumlulardan Üst Yönetici … (Belediye Başkan v, … numaralı dosya) temyiz dilekçesinde özetle;

İhale dosyaları incelenerek eksik alınan ihale kararı damga vergilerinin Belediye hesaplarına yatırılmasını teminen tahakkuk işlemleri yapılmış ve toplam ... TL tahsil edildiğini, kalan bakiyeler için ise tahsilat işlemlerinin devam ettiğini, buna ilişkin belgelerin dilekçe ekinde sunulduğunu belirterek verilen tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmiştir.

Başsavcılığın … numaralı dosya için verdiği ikinci mütalaasında;

“Temyiz dilekçesi ekinde belediye tarafından uygulandığı varsayılan program üzerinden dökümü alınan tahakkuk bordrolarına ve tevdi listelerine yer verilmiştir. Ancak belirtilen belgelerle yapılan tahsilatın belediye bütçesine gelir kaydedildiğine ilişkin yevmiye kayıtlarına yer verilmediği için anlaşılmamaktadır. Verilen tazmin hükmünün kaldırılabilmesi için maddeye konu tahsilatın yapılarak belediye bütçesine gelir kaydedildiğini gösteren muhasebe kayıtlarının yetkili Mali Hizmetler Müdürü tarafından onaylanan belgeyle tevsik edilmesi gerektiği değerlendirilmekte olup, böyle bir belgenin varlığı halinde tazmin hükmünün kaldırılabileceği düşünülmektedir. Bu itibarla, temyiz talebinin reddedilerek Daire Kararının onanmasının, uygun olacağı düşünülmektedir. Arz olunur.” Denilmiştir.

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

İlamda, kamu zararından üst yöneticilerin, mali hizmetler müdürlerinin ve ilgili birim müdürlerinin sorumlu tutuldukları görülmektedir.

Üst yöneticilerin sorumluluğu ile ilgili olarak:

5018 sayılı Kanunun 1. maddesinde ifade edildiği üzere, bu Kanun; esas olarak kalkınma planları ve programlarında yer alan politika ve hedefler doğrultusunda kamu kaynaklarının etkili, ekonomik ve verimli bir şekilde elde edilmesi ve kullanılmasını, hesap verebilirliği ve mali saydamlığı sağlamak üzere, kamu mali yönetiminin yapısını ve işleyişini, kamu bütçelerinin hazırlanmasını, uygulanmasını, tüm mali işlemlerin muhasebeleştirilmesini, raporlanmasını ve mali kontrolü düzenlemeyi amaçlamaktadır.

Bu kapsamda “Bakanların ve Üst Yöneticilerin Hesap Verme Sorumluluğu” başlıklı dördüncü bölümün 11. maddesine göre üst yöneticiler, idarelerinin stratejik planlarının ve bütçelerinin kalkınma planına, yıllık programlara, kurumun stratejik plan ve performans hedefleri ile hizmet gereklerine uygun olarak hazırlanması ve uygulanmasından; sorumlulukları altındaki kaynakların etkili, ekonomik ve verimli şekilde elde edilmesi ve kullanımını sağlamaktan, kayıp ve kötüye kullanımının önlenmesinden; mali yönetim ve kontrol sisteminin işleyişinin gözetilmesi, izlenmesi ve Kanunda belirtilen görev ve sorumlulukların yerine getirilmesinden belediyelerde, meclislerine karşı idari ve siyasi yönden sorumlu tutulmuşlardır.

Kanunda sayılan bu görevler de bizzat belediye başkanı tarafından değil; oluşturulan birimler ve birim amirleri tarafından yerine getirilmektedir. Zira 5018 sayılı Kanunun 11. maddesinde üst yöneticilerin sorumlulukları belirtilmiş ve “Üst yöneticiler bu sorumluluklarının gereklerini harcama yetkilileri, mali hizmetler birimi ve iç denetçiler aracılığıyla yerine getirirler.” denilmek suretiyle fiilin icra, yani yerine getirme sorumluluğu alt kademedeki kamu görevlilerine bırakılmıştır.

5393 sayılı Kanunun 38. maddesinin (f) işaretli bendi ile belediye başkanlarına verilen görevlerden biri de; belediyenin gelir ve alacaklarını takip ve tahsil etmektir. Bu bağlamda, belediye başkanları belediye idaresinin başı ve üst yöneticisi olarak belediyenin hem gelirlerini hem de giderlerini mevzuat hükümlerine göre tarh tahakkuk, tahsil edilmesinden ve hak sahiplerine zamanında ödenmesinden mali yönden değil, idari yönden sorumlu tutulmuşlardır.

Bu bağlamda, verdiği karar ve talimatlar, doğrudan iş ve işlem sürecine dayanak oluşturmadığı sürece, üst yönetici olan Belediye Başkanının sorumluluğu idari/siyasi nitelikli olup, mali sorumluluğu bulunmamaktadır.

Mali hizmetler müdürlerinin ve ilgili birim müdürlerinin sorumlulukları ile ilgili olarak:

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu genel mali yapıyı sistemleştirirken 60/e maddesi ile, gelirlerin mali hizmetler birimi tarafından ilgili mevzuatı çerçevesinde tahakkuk ettirileceğini, gelir ve alacaklarının takip ve tahsil işlemlerini yürüteceğini, hükme bağlamıştır. Bu hükme göre tahakkuk ve tahsil aşamalarında mali hizmetler biriminin genel olarak sorumlu olduğu çıkarsaması yapılabilir. Ayrıca, 61’inci maddede muhasebe hizmeti tanımlanırken, gelir ve alacakların tahsili aşamasında muhasebenin de rol aldığı ifade edilmiştir. Tarh ve tebliğ kavramlarına açıkça değinilmemiş olsa da, mali hizmetler birimlerinin bu anlamda bir fonksiyon üstlendikleri genel görev tanımlarından çıkarılabilir. Muhasebe yetkilisi ve mali hizmetler birimi haricinde, ilgili kanunlarda tarh, tahakkuk ve tahsilden sorumlu olanların da, bu kapsamda değerlendirmesi gerekmektedir.

Sayıştay Genel Kurulunun 14.06.2007 tarihli 5018 sayılı Kanun çerçevesinde sorumlulukların belirlenmesine ilişkin kararında; tahsil edilmeye hazır hale gelmiş gelirle ilgili olarak muhasebe yetkilisinin sorumluluğundan bahsedilmiştir.

Kararda; “5018 sayılı Kanun’un 61’inci maddesinin birinci fıkrasında, muhasebe hizmeti; ‘gelirlerin ve alacakların tahsili, giderlerin hak sahiplerine ödenmesi, para ve parayla ifade edilebilen değerler ile emanetlerin alınması, saklanması, ilgililere verilmesi, gönderilmesi ve diğer tüm malî işlemlerin kayıtlarının yapılması ve raporlanması işlemleridir.’ şeklinde tanımlanmış; aynı maddenin ikinci fıkrasında muhasebe yetkilisinin, bu hizmetlerin yapılmasından ve muhasebe kayıtlarının usulüne uygun, saydam ve erişilebilir şekilde tutulmasından sorumlu olduğu belirtilmiş, aynı Kanunun 60’ıncı maddesinde de, ilgili mevzuatı çerçevesinde idare gelirlerini tahakkuk ettirmek, gelir ve alacaklarının takip ve tahsil işlemlerini yürütmek mali hizmetler biriminin görevleri arasında sayılmıştır. Muhasebe Yetkililerinin Eğitimi, Sertifika Verilmesi ile Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik’in 23’üncü maddesinde, gelirleri ve alacakları ilgili mevzuatına göre tahsil etmek, yersiz ve fazla tahsil edilenleri ilgililerine iade etmek ve bu işlemlere ilişkin kayıtları usulüne uygun, saydam ve erişilebilir şekilde tutmak, mali rapor ve tabloları her türlü müdahaleden bağımsız olarak düzenlemek muhasebe yetkilisinin görevlerinden kabul edilmiş, aynı Yönetmeliğin 32’nci maddesinde de idarelerce ilgili kanunlarına göre tarh ve tahakkuk ettirilerek tahsil edilebilir hale gelmiş kamu gelir ve alacaklarının yükümlüleri ve sorumluları adına ilgili hesaplara kaydedilerek tahsil edilmesinden muhasebe yetkilisinin sorumlu olduğu açıkça ifade edilmiştir.

Açıklanan nedenlerle, idarelerce ilgili kanunlarına göre tarh ve tahakkuk ettirilerek tahsil edilebilir hale gelmiş kamu gelir ve alacaklarının takip ve tahsil edilmesinden muhasebe yetkilisinin tek başına sorumlu olduğuna çoğunlukla,” karar verilmiştir.

Karardaki en önemli nokta, idarelerce ilgili kanunlarına göre tarh ve tahakkuk ettirilerek tahsil edilebilir hale gelmiş gelir ve alacakların tahsil edilmesinden muhasebe yetkilisinin sorumlu olduğu hususudur. Yani, muhasebe yetkilisinin sorumluluğu için, ön şart olarak gelirin tarh ve tahakkuk aşaması sorunsuz bir şekilde yerine getirilmelidir. Tarh ve tahakkuk aşaması sorunsuz yerine getirildiğinde, muhasebe yetkilisinin tahsilatla ilgili sorumluluğu başlamaktadır.

Gelirin aşamaları dikkate alındığında, tarh ve tahakkuku eksik veya hatalı yapılmış bir gelirin, eksik tahsil edilmesinden tek başına veya ortaklaşa olarak muhasebe yetkilisinin sorumlu tutulması 5018 sayılı Kanun’un objektif sorumluluktan vazgeçme anlayışına da muhalif düşmektedir.

Ayrıca, muhasebe yetkilisi ve mali hizmetler birimi idari anlamda bir bütünü ifade etse de, belediye gelirlerinin tahsilatı aşamasında mali sorumluluk anlamında farklı birim veya kişilerden oluşabilir.

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Gelirlerin toplanması sorumluluğu” başlıklı 38’inci maddesinde; “Kamu gelirlerinin tarh, tahakkuk, tahsiliyle yetkili ve görevli olanlar, ilgili kanunlarda öngörülen tarh, tahakkuk ve tahsil işlemlerinin zamanında ve eksiksiz olarak yapılmasından sorumludur” denilerek, kamu gelirleri ile ilgili olarak sorumluluk tanımlanmış olup; tarh, tahakkuk ve tahsil işlemlerinin hangi safhalarında kimlerin sorumlu olduklarının kurum kanunlarına bırakılması ile farklılaşan ve karmaşıklaşan bir sistemi ortaya çıkarmıştır.

Aynı Kanun’un “Kamu Zararı” başlıklı 71’inci maddesinde, “Kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.

Kamu zararının belirlenmesinde;

e) İdare gelirlerinin tarh, tahakkuk veya tahsil işlemlerinin mevzuata uygun bir şekilde yapılmaması,

Esas alınır.” hükmü yer almaktadır.

İlamda sorumlu tutulan mali hizmetler müdürlerinin aynı zamanda muhasebe yetkilisi görevlerinin bulunup bulunmadığı başka bir deyişle hem mali hizmetler müdürü hem de muhasebe yetkilisi olarak görev yapıp yapmadıkları anlaşılamamaktadır.

Eğer bu görevler ayrı kişiler tarafından yerine getiriliyorsa, muhasebe yetkilisi görevini yürüten kişilerin yukarıda yapılan açıklamalar nedeniyle sorumlu tutulmaması gerekmektedir.

Mali hizmetler birimi görevine giren gelir ve alacakların tahakkuk tahsil ve takip işlemlerinin mevzuatına göre yapılmaması sonucu ortaya çıkan kamu zararlarından, mali hizmetler birimi yetkilisi ile işlemleri gerçekleştiren görevliler mali yönden şartlarına göre tek başına ve birlikte sorumlu olacaktır. Bu durum da ... Belediyesinin mevzuatına göre tespit edilecektir. Bu bağlamda sorumlu tutulan birim yetkililerinin niye sorumlu olduklarının illiyet bağı kurularak ilamda yer alması gerekmektedir.

Öte yandan, ilgililer tarafından, tahsil edilmeyen ihale karar damga vergileri ile ilgili temyiz dilekçesi ekinde bir kısmının tahsiline ilişkin tahsilat makbuzları sunulmuş olup, tahsilat makbuzlarının bir kısmının tarihlerinin daire kararı tarihinden önceki bir tarihi taşıdığı bu nedenle konunun yeniden incelenerek Yargılamanın ladesi suretiyle karar bağlanması gerekmektedir.

Bu itibarla, 187 sayılı ilamın 11.maddesindeki tazmin hükmünün bu açılardan bozularak, yukarıdaki hususlar göz önüne alınmak suretiyle yeniden hüküm tesisinin temini için dosyanın hükmü veren DAİREYE GÖNDERİLMESİNE ( Üye …’in aşağıda yazılı farklı bozma gerekçesiyle ) oy birliğiyle,

25.04.2018 tarihinde karar verildi.

Üye …’İN farklı bozma gerekçesi:

Temyiz Kurulunun, ihale kararları için damga vergisi tahakkuk ve tahsilâtı yapılmamasından dolayı üst yöneticinin sorumlu tutulamayacağına ilişkin kararına katılmakla birlikte bu hususa ilişkin gerekçem farklı bulunmaktadır.

5393 sayılı Kanunun 38. maddesinin (f) işaretli bendi ile belediye başkanlarına verilen görevlerden biri de; belediyenin gelir ve alacaklarını takip ve tahsil etmektir. Bu bağlamda, belediye başkanları belediye idaresinin başı ve üst yöneticisi olarak belediyenin alacak ve gelirlerini mevzuat hükümlerine göre tarh tahakkuk, tahsil edilmesinden hem mali yönden, hem de idari yönden sorumlu tutulmuşlardır. Bu bağlamda üst yönetici olan belediye başkanları, bazı durumlarda belediyenin gelir ve alacaklarını takip ve tahsil etmekten dolayı sorumlu olabileceklerdir. Örneğin; belediyeye ait taşınmazların kira gelirleri, belediyenin mükelleflerden tahsil etmesi gerektiği ilan, reklam ve eğlence vergileri gibi, süreklilik ve düzenlilik arzeden belediye gelirlerinin takip ve tahsilinden dolayı belediye başkanının da sorumlu tutulması gerekir. Ancak karara konu İlamda Belediye Başkanı, damga vergilerinin tahsil ve takibini yapmamak veya tahsil ettirmemekten dolayı sorumlu tutulmuş olup; süreklilik ve düzenlilik arzetmeyen, bir başka ifadeyle münferit ve arızi gelirlerden olan, nihayetinde belediyenin asli gelirlerinden de olmayan bu tür gelirlerden dolayı belediye başkanının sorumlu tutulması hakkaniyetle bağdaşmayacaktır.

Karar verildiği 25.04.2018 tarih ve 44416 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.