Belediye Yemek Yardımında Kamu Zararı ve Tazminat Kararı

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

Kamu İdaresi: Belediyeler ve Bağlı İdareler
Yılı: 2014
Daire: 5
Dosya No: 42281
Tutanak No: 43679
Tutanak Tarihi: 22.11.2017
Konu: Personel Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Konu: Yemek yardımı.

270 sayılı Ek İlamın 1. maddesiyle; Belediyede çalışan memurlara, yemek kuponu verilmek suretiyle kamu zararına yol açıldığı gerekçesi ile ... TL’ye tazmin hükmü verilmiştir.

İlamda Harcama Yetkisi sıfatıyla sorumlu tutulan Belediye Başkanı ... (42304 numaralı dosya),

Diğer Sorumlu ... (İhale komisyonu Üyesi, 42232 numaralı dosya), Harcama Yetkilisi ... (42236 numaralı dosya), Gerçekleştirme Görevlisi ... (42237 numaralı dosya), Harcama Yetkilisi ... (42238 numaralı dosya), Gerçekleştirme Görevlileri ...... (42281 numaralı dosya), ... (42286 numaralı dosya), ... (42287 numaralı dosya), Harcama Yetkilisi ... (42300 numaralı dosya), Gerçekleştirme Görevlileri ... (42303 numaralı dosya), ... (42547 numaralı dosya) tarafından gönderilen aynı mahiyetteki temyiz dilekçelerinde özetle;

Sayıştay Başkanlığının ilamında, ... Belediyesi tarafından memur personele yemek yardımı kapsamında nakit ödeme yerine geçen yemek fişi (Yemek Kartı) verilmesi suretiyle kamu zararına sebebiyet verildiğinin iddia edildiğini,

Ancak Belediyelerinin, şehrin muhtelif bölgelerinde dağınık hizmet binalarındaki görev alanı da dikkate alındığında, her bir birimde ayrı ayrı yemekhane hizmeti vermenin reel ve ekonomik olmaması sebebiyle Kamu İhale Kanununun 4. Maddesi ile izin verilen yemek hazırlama ve servisi hizmeti alımı işinin, ihale yapılarak Kanunda cevaz verildiği şekilde hizmet satın alınması yoluyla karşılanması yönünde hareket edilmiş olup, birden fazla lokanta ve restaurant ile anlaşarak ilin tamamında yemek servis hizmeti verebilecek firmaların bu işi yapması uygun görülerek ihalenin ... A.Ş. üzerinde kaldığını,

Kurumlarında çalışan memur personelinin bir sosyal ihtiyacının giderilmesi maksadıyla, Belediyenin imkan ve şartları dikkate alınarak, personellerinin bulunduğu yere en yakın yemek servisi hizmetinden faydalanması şeklinde tarif edebileceği uygulamalarında Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliği ile 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 4.maddesi ve Sayıştay Temyiz Kurulunca benzer uygulamalarla ilgili verilmiş kararlar çerçevesinde işlem yapıldığını,

Yüklenici firma tarafından kurumlarında görev yapan memurlara anlaşmalı olduğu yerlerde yemek servisi sağlanması amacıyla kart dağıtılmış, bu kartlarla memurların kendilerine en yakın servis noktalarından öğlen yemeği servisi hizmetini aldıklarını, bu uygulamanın yemekhane servisinden farkı, herhangi bir yemekhane tesisine, araç gerecine, personeline, elektrik ve gaz tüketimine gerek kalmaksızın ve aynı zamanda şehrin dağınık yerlerindeki birimlerde görev yapan memurların bir merkeze taşınması ve toplanması gerekliliğini ortadan kaldırarak bulundukları mevkiye en yakın noktadaki üye lokantalardan söz konusu yemek servisini almaları şeklinde gerçekleştiğini,

Yani Belediyede çalışan Memur personele idareleri tarafından yemek kuponu veya yemek fişi adı altına herhangi bir kartın kesinlikle verilmediğini, yemek kuponunun (yemek kartı) yemek hizmetini veren yüklenici firma tarafından memurlara verildiğini, memurların, yüklenici firmanın anlaşmalı olduğu lokantaların hangisinden ne kadar yediğinin tespiti için verildiğini, Belediyelerince sadece memur personelin yararlandığı hizmet miktarına göre kesilen fatura tutarı karşılığından hizmeti veren ... A.Ş. ye ödeme yapıldığını, dolayısıyla ... Belediyesi tarafından memur personele nakit ödeme yerine geçen kart verildiği bilgisi gerçeği yansıtan bir durum olmayıp, yanlış yorumlandığının anlaşılmakta olduğunu,

Uygulamaları kapsamında Yönetmeliğin 3.maddesinde belirtildiği üzere Belediyece memur personele herhangi bir nakit ödeme veya nakit yerine geçen kart verilmemiş olup, yapılan işlemin, yemek hizmeti verilmesi için 4734 sayılı Kanuna uygun olarak ihale edilmek suretiyle yemek servisi hizmeti satın alınmasından ibaret olduğunu, dolayısıyla Yönetmeliğin 3.maddesine aykırılık bulunmadığını,

Bilindiği üzere Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinin 3.maddesinde yiyecek yardımının yemek vermek şeklinde olacağı ve yemek yardımı olarak personele nakden ödeme yapılamayacağı hükmünün getirildiğini, 4. Maddesinde ise “Yiyecek yardımının gerektirdiği giderler, yemek maliyetinin yarısını aşmamak üzere bu yönetmelik kapsamına dahil memur adedine göre kurum bütçelerine konulacak ödeneklerle karşılanır. Yemek bedelinin bütçeden karşılanmayan kısmı yemek yiyenlerden alınır. ” hükmünün yer aldığını,

Yönetmeliğin 5, 6 ve 7. maddelerinden yemek yardımının, memurlara kurumlarca oluşturulacak veya oluşturulmuş yemek servisleri aracılığıyla verilmesine göre düzenlendiği; servisler aracılığıyla verilen ve yarısı yemek yiyenlerden alınacağı belirtilen yemek maliyetinin nasıl belirleneceği ise anılan Yönetmeliğin 9. maddesinde açıklandığını, Yönetmeliğin anılan 9. maddesinde ise; “Yönetmeliğin 4 üncü maddesinin uygulanmasında, kurum kadrolarında olup, yemek servisinde görevlendirilen personel giderleri kira, amortisman, su, elektrik ve havagazı giderleri yemek maliyetine dahil edilmez. ” hükmüne yer verildiğini,

Yukarıda yer alan Yönetmelik hükümlerinde esas olarak memura yemek yardımı olarak nakit ödeme yapılmaması, buna karşılık yemek hazırlama ve servisi yapılması ve maliyetin yarısının da memurlardan tahsil edilmesi düzenlemesini getirdiğini, Yemek servisi maliyetinin bütçeden karşılanan kısmı için bütçeye ödenek konulması ve ödemenin de yardım sandığı, demek veya bu mahiyetteki kuruluşa ödeneceği, yemek servisi için gerekli bina, tesis ve demirbaş eşyaların kurumlarca sağlanacağı, bunlara karşılık memurlardan ücret alınmayacağının hükme bağlandığını,

Öte yandan 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 4. Maddesinde yemek servisi ihtiyacının ihale yolu ile teminine imkan sağladığını,

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun Tanımlar başlıklı 4. Maddesinde “Hizmet: (Değişik: 30/7/2003-4964/3 md.) Bakım ve onarım, taşıma, haberleşme, sigorta, araştırma ve geliştirme, muhasebe, piyasa araştırması ve anket, danışmanlık, (...) , tanıtım, basım ve yayım, temizlik, yemek hazırlama ve dağıtım, toplantı, organizasyon, sergileme, koruma ve güvenlik, meslekî eğitim, fotoğraf, film, fikrî ve güzel sanat, bilgisayar sistemlerine yönelik hizmetler ile yazılım hizmetlerini, taşınır ve taşınmaz mal ve hakların kiralanmasını ve benzeri diğer hizmetleri, İfade eder. ” denildiğini,

Firma bu yemek hizmeti karşılığında her ay sonunda yemek servisi hizmeti bedelini idarelerine fatura etmiş ve bu bedel firmaya hizmeti karşılığı olarak ödendiğini,

Bu bedelin hesaplanmasında Yiyecek Yardım Yönetmeliğinin 5,6,7,8 ve 9. maddeleri dikkate alınarak hesaplamalar yapılmış, bu hesaplamalara göre bütçeye ödenek konulmuş ve konulan ödeneğin aşılmadığını, ayrıca bu yemek hizmetinden faydalanan memurlardan Bütçe Uygulama Talimatında belirtilen bedelin de üzerinde bir bedel tahsilatı yapıldığını,

Burada yüklenici firma tarafından anlaşmalı olduğu lokantalar vasıtasıyla verilen yemek servisi hizmetinden faydalanmaları için memura verilen yemek kartı, nakit ödeme karşılığı olarak değil, fiili olarak yemek servisi hizmetinden faydalanmaları için verilen belirleyici ve düzenleyici bir unsur olarak, kimin hangi lokantada, ne kadar hizmet aldığını gösterdiğinden gerekli olan bir uygulama şeklin olduğunu, memurlara idare tarafından herhangi bir nakdi yardım yapılması veya nakdi yardım yerine geçen herhangi bir kart verilmesinin söz konusu olmadığını, dolayısıyla Yönetmelikte öngörüldüğü üzere nakdi yardım yapılmayıp yemek servisi hizmeti verilmesi esası sağlandığını,

Öte yandan bu hizmetin karşılığında yüklenici firmaya ödenen bedel karşılığında bütçeye konulan ödenek aşılmadığı ve bu yemek hizmetinden faydalanan memurlardan Bütçe Uygulama Talimatında belirtilen bedelin de üzerinde bir bedel tahsilatı yapılmış olduğundan herhangi bir kamu zararının söz konusu olmadığını, bilakis yemekhane hizmetinde kurum tarafından zorunlu olarak verilen bina, tesis, personel, demirbaş, araç-gereç, elektrik ve gaz tüketimi gibi harcama ve giderler bulunmadığından, bu sosyal ihtiyacın, hem kurum hem de personel açısından daha ekonomik bir maliyet ve daha az bir hizmet ile daha etkin bir şekilde, yerinde karşılanmasının söz konusu olduğunu,

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve kontrol Kanunun 71. maddesinde Kamu zararı; "Mevzuata aykırı karar, işlem, eylem veya ihmal sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır "şeklinde tanımlandığını, burada yer alan tarife göre kamu zararının oluşması için 1) mevzuata aykırı karar, işlem veya ihmalin söz konusu olması, 2) kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunması unsurlarının birlikte gerçekleşmesi gerektiğini,

Oysa sorgu konusu yapılan işlemde Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinde getirilen esasa uygun bir şekilde memura yemek yardımı olarak nakit ödeme yapılmayıp, fiili yemek servisi hizmeti, Kamu İhale Kanununda cevaz verilen satın alma yoluyla sağlanmış ve yine Yönetmelik hükümlerine uygun olarak yapılan maliyet hesaplan çerçevesinde bütçeye konulan ödenek aşılmamış olup, bütçe ile karşılanmayan maliyet için memur personelden tahsilat yapıldığını, bunun yanı sıra Yönetmelikte ücretsiz karşılanması şartı getirilen yemekhane binası veya tesisi, araç-gereci, personel, elektrik, gaz giderleri gibi gider kalemlerine gerek kalmadığı için kuruma mali açıdan avantajlı durum sağlandığını,

5018 sayılı Kanuna göre kamu görevlileri; kamu kaynaklarının etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesinden, yönetilmesinden, kullanılmasından, korunmasından, kötüye kullanılmaması ve her an hizmete hazır bulundurulması için gerekli önlemlerin alınmasından sorumlu olduklarını, bu kapsamda gereken sorumluluk yerine getirildiğini,

Ayrıca memura yemek servisi verilmesi Kanun ve Yönetmelik ile düzenlenerek verilmiş bir sosyal hale oluşu, bu hakkın bir şekilde yerine getirilmesi gerekliliği ortaya koymakta; aksi halde, Kanunda öngörülmüş bir haktan mahrum bırakılma söz konusu olacağından bu hizmeti alan memurlara göre eşitlik ilkesine aykırı bir durum teşkil edeceği göz önüne alındığında, bir yemekhane yeri tahsis edilerek yemek servisinin yapılamadığı kurumlar için uygulamanın memur lehine değerlendirilerek kabul edilmesi gerektiğini,

Dosyada mevcut belgelerin incelenmesinde görülecektir ki; ... Belediyesinde yıl içinde memurların öğle yemeği ihtiyacının, yemek ihalesi sonucunda ihaleyi kazanan yemek firmasından karşılandığı, her ay düzenlenen hak edişler ile ay içinde yemek yiyen memurların fiilen çalıştığı iş günü sayısı dikkate alınarak, bu rakam üzerinden adı geçen firmaya ödeme yapıldığı, Bunun karşılığında memurlara yapılan maaş ödemelerine esas bordrolardan, yemek adedine göre yemek katkı payı kesildiği, her yıl açıklanan Merkezi Yönetim Bütçe Uygulama Talimatında yer alan en az yemek bedelleri tutarından daha fazla kesinti yapıldığının açık olduğunu, söz konusu olayda Yiyecek Yardımı Yönetmeliğindeki şartlara uygun olarak konulan ödeneğin belediyenin yılı bütçesine, Belediye Bütçe Muhasebe Usul Ve Yönetmeliğine uygun olarak ihale yolu ile alım yapılmak suretiyle yerine getirilmiş olup konulmuş ödenek de aşılmadığını,

Ayrıca ekte gönderilen faturalarda görüleceği üzere Belediye bünyesinde görev yapan memur personele yemek yedirilmesi işi yüklenici firmanın anlaşmalı olduğu yerlerde yemek yedirilmiş olup, faturalar ... ... A.Ş. adına yemek bedeli olarak kesildiğini,

Yukarıda açıklandığı gibi, Memur personele yapılan yemek yardımı hizmet alımı 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu, 4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu ve Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliği’ne uygun olarak ihale yoluyla hizmet satın alınması usulüyle gerçekleştirildiğini, İhaleyi alan yüklenici firmanin, teklif ettiği günlük yemek bedeli kadar, yemek verebilecek özellikteki lokanta ve benzeri yerlerle anlaşma yaparak memura bu yerlerden yemek yemesini sağlayacak şekilde hizmet sağladığını, dolayısıyla nakdi bir yardım söz konusu olmayıp, uygulanan durumun amacı memurun istediği ve bulunduğu yere en yakın yerden yemeğini yiyebilmesini sağlamak olduğunu, yemek yardımının özü yönetmelikte belirtilen şartlara haiz kurum personellerinin yemek ihtiyacını karşılamaya yönelik ve "SOSYAL DEVLET" olmanın gereklerinden biri olduğunu, kaldı ki, Sayıştay Temyiz Kurulu'nun 25.12.2012 tarih ve 35990 sayılı kararında verilmiş olan hüküm de bu yönde olduğunu,

Netice itibariyle Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeligi’nin 5. maddesinde sayılmayan bir usul ol şada, yemek servisi hizmetinin satın alma yoluyla özel firmadan karşılanması Kamu İhale Kanununun 4,maddesi ile cevaz verilmiş bir usul olduğundan, ayrıca Yönetmeliğin 3.maddesinde öngörüldüğü üzere Belediye tarafından memurlara nakdi ödeme söz konusu olmadığı ve Yönetmelikte öngörülen diğer tüm şartlar eksiksiz olarak yerine getirilmiş olduğundan Belediye uygulamasında mevzuata aykırılık bulunmadığını, ayrıca memur personel sayısına göre bütçeye konulmuş olan ödenek miktarı aşılmaksızın söz konusu yemek servisi hizmetinin bedeli ödenirken, hizmetten faydalanan memurlardan yemek bedeli olarak Bütçe Uygulama Talimatından belirtilen tutarın üzerinde kesinti yapıldığından, firmaya yapılan ve idarece ödenen kısımda Yiyecek Yardım Yönetmeliğinin 9. maddesinde belirtilen giderlerinde bulunduğu açık olduğundan kamu kaynağında herhangi bir eksilme söz konusu olmayıp, 5018 sayılı Kanunun 71. maddesinde tarif edilen kamu zararının unsurları da oluşmadığını, belirterek verilen tazmin hükmünün kaldırılmasını,

Yine ilamda sorumlu tutulan,

Harcama Yetkilisi ... (42167 numaralı dosya), Gerçekleştirme Görevlileri ... (42168 numaralı dosya), ... (42169 numaralı dosya), Diğer Sorumlular ... (42170 numaralı dosya), ... (42171 numaralı dosya), Harcama Yetkilisi ... (42226 numaralı dosya), Gerçekleştirme Görevlileri ... (42227 numaralı dosya), ... (42228 numaralı dosya), Harcama Yetkilileri ... (42154 numaralı dosya), ... (42155 numaralı dosya), ... (42172 numaralı dosya), Gerçekleştirme Görevlileri ... (42173 numaralı dosya), ... (42174 numaralı dosya), Harcama Yetkilisi ... (42175 numaralı dosya), Gerçekleştirme Görevlileri ... (42176 numaralı dosya), ... (42177 numaralı dosya), ... (42178 numaralı dosya), Harcama Yetkilisi ... (42179 numaralı dosya), Gerçekleştirme Görevlileri ... (42180 numaralı dosya), ... (42181 numaralı dosya), Harcama Yetkilisi ... (42182 numaralı dosya), Gerçekleştirme Görevlileri ... (42183 numaralı dosya), ... (42184 numaralı dosya), Diğer Sorumlu ... (42185 numaralı dosya), Harcama Yetkilisi ... (42186 numaralı dosya), Gerçekleştirme Görevlisi ... (42187 numaralı dosya), Harcama Yetkilileri ... (42188 numaralı dosya), ... (42189 numaralı dosya), Gerçekleştirme Görevlisi ... (42190 numaralı dosya), Harcama Yetkilisi ... (42191 numaralı dosya), Gerçekleştirme Görevlisi ... (42192 numaralı dosya), Harcama Yetkilileri ... (42193 numaralı dosya), ... (42194 numaralı dosya), Gerçekleştirme Görevlisi ... (42195 numaralı dosya), Harcama Yetkilisi ... (42196 numaralı dosya), Gerçekleştirme Görevlisi ... (42197 numaralı dosya), Harcama Yetkilileri ... (42198 numaralı dosya), ... (42199 numaralı dosya), ... (42200 numaralı dosya), Gerçekleştirme Görevlisi ... (42201 numaralı dosya), Harcama Yetkilisi ... (42202 numaralı dosya), Gerçekleştirme Görevlileri ... (42203 numaralı dosya), ... (42204 numaralı dosya), ... (42205 numaralı dosya), Harcama Yetkilisi ... (42206 numaralı dosya), Gerçekleştirme Görevlileri ... (42207 numaralı dosya), ... (42208 numaralı dosya), ... (42209 numaralı dosya), ... (42210 numaralı dosya), ... (42211 numaralı dosya), ... (42212 numaralı dosya), ... (42213 numaralı dosya), ... (42214 numaralı dosya), Harcama Yetkilileri ... (42215 numaralı dosya), ... (42216 numaralı dosya), ... (42217 numaralı dosya), ... (42218 numaralı dosya), ... (42219 numaralı dosya), Gerçekleştirme Görevlisi ... (42220 numaralı dosya), Harcama Yetkilileri ... (42221 numaralı dosya), ... (42222 numaralı dosya), ... (42223 numaralı dosya), ... (42224 numaralı dosya), Gerçekleştirme Görevlileri ... (42225 numaralı dosya), ... (42229 numaralı dosya), Harcama Yetkilileri ... (42230 numaralı dosya), ... (42231 numaralı dosya), Gerçekleştirme Görevlisi ... (42233 numaralı dosya), Harcama Yetkilileri ... (42234 numaralı dosya), ... (42235 numaralı dosya), Diğer Sorumlu ... (42280 numaralı dosya), Harcama Yetkilileri ... (42282 numaralı dosya), ... (42283 numaralı dosya), Gerçekleştirme Görevlileri ... (42284 numaralı dosya), ... (42285 numaralı dosya), ... (42288 numaralı dosya), Harcama Yetkilisi Nedim ... (42301 numaralı dosya), Gerçekleştirme Görevlisi ... (42302 numaralı dosya) tarafından gönderilen aynı mahiyetteki temyiz dilekçelerinde özetle;

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun Tanımlar başlıklı 4, Maddesinde; “Hizmet: (Değişik; 30/7/2003-4964/3 md.) Bakım ve onarım, taşıma, haberleşme, sigorta, araştırma ve geliştirme, muhasebe, piyasa araştırması ve anket, danışmanlık, (...) , tanıtım, basım ve yayım, temizlik, yemek hazırlama ve dağıtım, toplantı, organizasyon, sergileme, koruma ve güvenlik, meslekî eğitim, fotoğraf, film, fikrî ve güzel sanat, bilgisayar sistemlerine yönelik hizmetler ile yazılım hizmetlerini, taşınır ve taşınmaz mal ve hakların kiralanmasını ve benzeri diğer hizmetleri, ifade eder.” denildiğini,

Ayrıca “Belediyemiz bünyesinde görev yapan memur yemek personele yemek yedirilmesi hizmet alımı” işine ait İdari Şartnamenin 7.6. Maddesinde Benzer iş olarak “İsteklinin kamu veya özel sektörde yapmış olduğu yemek hizmetine ait iş deneyim belgeleri değerlendirilecektir. ” hükmünün kabul edildiğini,

Yine, Devlet Memurları Yönetmeliğinin "Yardımın Şartları" başlıklı 5. maddesinde; "Kurum bütçelerine yiyecek yardımı karşılığı konulan Ödenek memurlara yemek vermek üzere kurulan yemek servisi, yardım sandığı, demek veya bu mahiyette kuruluşa ödenir” hükmünün yer aldığını,

Öte yandan anılan yönetmeliğin Yemek Servisi Giderleri başlıklı 4. maddesinde; “Yiyecek yardımının gerektirdiği giderler, yemek maliyetlerinin yarısını aşmamak üzere, bu yönetmelik kapsamına dahil memur kadrosu adedine göre kurum bütçelerine konacak ödeneklerle karşılanır. Ödenek dağıtımı yemek servisi kurulacak kurumdaki memur sayısı dikkate alınmak suretiyle yapılır. Yemek bedelinin bütçeden karşılanmayan kısmı yemek yiyenlerden alınır. 2155 sayılı Bazı Kamu personeline Tayın Bedeli verilmesi Hakkındaki Kanuna göre tayın bedeli verilen personel ile sözleşmeli olarak çalıştırılanların, bu yönetmeliğe göre yiyecek yardımı yapılan yemek servislerinde yemeleri halinde yemek bedelinin tamamı kendilerinden alınır.” Denildiğini,

Belediyelerinin 2014 yılı için memur personele yemek yedirilmesi hizmet alım işinin 4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu ve Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliği’nde belirtilen esaslar çerçevesinde hazırlandığını, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunumun Tanımlar başlıklı 4. Maddesinde belirtilen yemek hazırlama ve dağıtım hizmeti’ne uygun olarak, “Belediyemiz bünyesinde görev yapan memur yemek personele yemek yedirilmesi hizmet alımı” işinden ibaret olduğunu, Belediyemiz bünyesinde görev yapan memur yemek personele yemek yedirilmesi hizmet alımı” işine ait herhangi itiraz olmadığından İdari Şartnameye uygun olarak İhaleyi yapan İdare tarafından (Destek Hizmetleri Müdürlüğü) yüklenici firma ile sözleşme imzalandığını,

Diğer yandan Devlet Memurları Yönetmeliğinin "Yardımın Şartları" başlıklı 5. maddesinde yer alan hükmü karşısında, özel firmalardan yemek teminine açıkça cevaz verilmediği anlaşılmakta ise de bunun Kanunda öngörülmüş sosyal bir hak oluşu, bu hakkın bir şekilde yerine getirilmesi gerekliliği; aksi halde, yemek yardımından yemek vermek üzere kurulan yemek servisi, yardım sandığı, demek veya bu mahiyetteki kuruluş vasıtasıyla faydalanan memurlara nazaran Kanunda öngörülmüş bir haktan mahrum bırakılma gibi eşitlik ilkesine aykırı bir durumun söz konusu olacağı hususları göz önüne alındığında, bu tür bir uygulamanın memur lehine değerlendirilerek kabul edilmesi gerektiğini,

Yine Yönetmeliğin anılan 9'uncu maddesinde ise; “Yönetmeliğin 4'üncü maddesinin uygulanmasında, kurum kadrolarında olup, yemek servisinde görevlendirilen personel giderleri kira, amortisman, su, elektrik ve havagazı giderleri yemek maliyetine dahil edilmez.” Hükmü yer almakta; 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 4'üncü maddesine göre de yemek ihtiyacının ihale yolu ile temini mümkün bulunduğunu, bu hükümler birlikte değerlendirildiğinde, yemek yiyenlerden yarısının alınacağı belirtilen yemek bedelinden, Yönetmeliğin 9'uncu maddesi ile yemek maliyetine dahil edilmeyecek unsurların düşülmesi, kalan tutarın yarısının yemek yiyenlerden alınması gerektiğini, İhale yolu ile yapılan yemek alımlarında ise bu unsurlara tekabül eden payın hesabının mümkün bulunmadığını,

Bu nedenle yemek maliyetinin büyük kısmını oluşturan bu unsurlara tekabül eden tutardan sonra kalan kısmın yarısına tekabül edeceği düşünülen Maliye Bakanlığı’nca yayımlanan asgari yemek bedellerinin yemek yiyenlerden alınmasının yeterli bulunduğunu,

Dosyada mevcut belgelerin incelenmesinde görülecektir ki; ... Belediyesinde yıl içinde memurların öğle yemeği ihtiyacının, yemek ihalesi sonucunda ihaleyi kazanan yemek firmasından karşılandığı, her ay düzenlenen hak edişler ile ay içinde yemek yiyen memurların fiilen çalıştığı iş günü sayısı dikkate alınarak, bu rakam üzerinden adı geçen firmaya ödeme yapıldığı, Bunun karşılığında memurlara yapılan maaş Ödemelerine esas bordrolardan, yemek adedine göre yemek katkı payı kesildiği, her yıl açıklanan Merkezi Yönetim Bütçe Uygulama Talimatında yer alan ek göstergelere göre değişen en az yemek bedelleri üzerinden yapıldığının açık olduğunu, söz konusu olayda Yiyecek Yardımı Yönetmeliğindeki amaç, konulan ödeneğin belediyenin yılı bütçesine, belediye bütçe muhasebe usul ve yönetmeliğine uygun olarak ihale yolu ile alım yapılmak suretiyle yerine getirilmiş olup konulmuş ödenek de aşılmadığını,

Ayrıca ek'te gönderilen faturalarda görüleceği üzere Belediye bünyesinde görev yapan memur personele yemek yedirilmesi işi yüklenici firmanın anlaşmalı olduğu yerlerde yemek yedirilmiş olup, faturalar ... ... A.Ş. adına yemek bedeli olarak kesildiğini, ayrıca Belediyede çalışan Memur personele kurumları tarafından yemek kuponu veya yemek fişi adı altına herhangi bir kartın kesinlikle verilmediğini, Yemek Kuponunun (yemek kartı) Yüklenici firma tarafından belediye memur personelinin kaç gün yemek yediğinin, anlaşmalı olduğu lokantaların hangisinden yediğinin tespiti için verildiğini, belirterek verilen tazmin hükmünün kaldırılmasını,

Gerçekleştirme Görevlileri ... (42103 numaralı dosya), ... (42104 numaralı dosya), ... (42105 numaralı dosya), Harcama Yetkisi ... (42106 numaralı dosya), Gerçekleştirme Görevlisi ... (42133 numaralı dosya), tarafından gönderilen aynı mahiyetteki temyiz dilekçelerinde özetle;

... Belediyesi tarafından memur personele yemek yardımı kapsamında çalışılan her gün için elektronik karta para yüklemesi yapıldığı, bu suretle ilgili firmaya 2014 yılı içerisinde toplam 2.075,670,09 TL ödemede bulunulduğu, söz konusu yardım nedeniyle memur maaşlarından ise 131.049,22 TL kesinti yapıldığının tespit edildiği, buna göre; mevzuata aykırı bir şekilde kurumda çalışan memur personele yemek yerine yemek bedeli olarak yemek kartı verilerek kamu zararına sebebiyet verilmesi hususuna aşağıda belirttikleri nedenlerden dolayı itiraz ettiklerini,

a-657 sayılı Kanun’un 212. maddesine dayanılarak çıkarılan 86/11220 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe giren Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğin 2. maddesinde “Bu yönetmelik, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi memurlar hakkında uygulanır”; 3. maddesinde “Yiyecek yardımı yemek verme şeklinde yapılır. Bu yardım karşılığında nakden ödemede bulunulmaz. ” 4. maddesinde “Yiyecek yardımının gerektirdiği giderler, yemek maliye derinin yarısını aşmamak üzere, bu yönetmelik kapsamına dâhil memur kadrosu adedine göre kurum bütçelerine konulacak ödeneklerle karşılanır. Ödenek dağıtımı yemek servisi kurulacak kurumdaki memur sayısı dikkate alınmak suretiyle yapılır. Yemek bedelinin bütçeden karşılanamayan kısmı yemek yiyenlerden alınır. 29. maddesinde “Bu Yönetmelik’in 4. maddesinin uygulanmasında, kurum kadrolarında olup, yemek servisinde görevlendirilen personel giderleri, kira, amortisman, su, elektrik ve havagazı giderleri yemek maliyetine dahil edilmez” denmek suretiyle yemek yardımının nasıl yapılacağının belirlendiğini,

Belediyelerince yapılan işlemlerin bu yönetmelikte belirtilen kurallara uygun olduğunu, Kanun ve Yönetmelik hükümlerine göre memurların hakkı olan yemek yardımının yapılabilmesi için yürürlükteki ihale mevzuatı çerçevesinde işin ihale edildiğini, bu kapsamda belediyeleri bütçesinden belediyeleri bünyesinde çalışan Memurlara Verilecek Öğle Yemeği Yardımı işi için konulan ödeneğin aşılmadığını, böylece Yönetmelikte aranan maksadın gerçekleşmiş olduğunu,

b-Öte yandan; 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 212. maddesine dayanılarak çıkarılan Devlet Memurları Yiyecek Yardım Yönetmeliği’nin 4. maddesinde; “Yiyecek yardımının gerektirdiği giderler, yemek maliyetlerinin yarısını aşmamak üzere, bu Yönetmelik kapsamına dâhil memur kadrosu adedine göre kurum bütçelerine konacak ödeneklerle karşılanır. Ödenek dağıtımı yemek servisi kurulacak kurumdaki memur sayısı dikkate alınmak suretiyle yapılır. Yemek bedelinin bütçeden karşılanmayan kısmı yemek yiyenlerden alınır.

.. ."hükmünün yer aldığını,

c- Bu tebliğin 3. maddesinde kuruluşların hizmetlerin özelliği, yemek maliyetleri ve yemek servisinin farklı mahallerde daha iyi şartlarda sunulması gibi hususları dikkate alarak belirtilen miktarların üzerinde yemek bedeli tespit edebileceklerinin ifade edildiğini, bu kapsamda Belediyelerinde çalışan memur personel için 2014 yılında sadece öğle yemeği yiyenler için kişi başı yemek maliyeti 22,75 TL+Kdv olarak belirlenmiş ve yemek yiyenlerden alınması gereken yemek maliyetinin memur ek göstergesi katsayı ile çarpımı sonucu memura düşen kısmın indirilmesi suretiyle de kişi başına maliyet hesabı yapılmak suretiyle hem Bütçe ödeneklerine hem de Devlet Memurları Yiyecek Yardım Yönetmeliğine uygun davranıldığını,

d-Yemek yardımı hizmet alımı için 657 Sayılı Kanun, 4734 Sayılı Kanun ve Devlet Memurdan Yiyecek Yardımı Yönetmeliğime uygun olarak ihaleye çıkıldığını, İhaleyi alan yüklenici firmanın, teklif ettiği günlük yemek bedeli kadar, yemek verebilecek özellikteki lokanta ve benzeri yerlerle anlaşma yaparak memura bu yerlerden yemek yemesini sağlayacak kart vererek hizmet sağladığını, kesinlikle nakdi bir yardımın söz konusu olmadığını, uygulanan durumun amacının memurun istediği ve bulunduğu yere en yakın yerden yemeğini yiyebilmesini sağlamak olduğunu, yemek yardımının özü yönetmelikte belirtilen şartlara haiz kurum personellerinin yemek ihtiyacını karşılamaya yönelik ve " SOSYAL DEVLET " olmanın gereklerinden biri olduğunu,

e-.657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun "Yiyecek Yardımı" başlıklı 212 inci maddesi uyarınca çıkarılan Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliği’nin "Yemek Servisi Giderleri" başlıklı 4 üncü maddesinde;

"Yiyecek yardımının gerektirdiği giderler, yemek maliyetlerinin yarısını aşmamak, üzere bu yönetmelik kapsamına dâhil memur kadrosu adedine göre kurum bütçelerine konacak ödeneklerle karşılanır. Ödenek dağıtımı yemek servisi kurulacak kurumdaki memur sayısı dikkate alınmak suretiyle yapılır. Yemek bedelinin bütçeden karşılanamayan kısmı yemek yiyenlerden alınır. 2255 sayılı Bazı Kamu Personeline Tayın Bedeli Verilmesi Hakkındaki Kanun9a göre tayın bedeli verilen personel île sözleşmeli olarak çalıştırılanların, bu yönetmeliğe göre yiyecek yardımı yapılan yemek servislerinde yemeleri halinde yemek bedelinin tamamı kendilerinden alınır.” Denildiğini,

Buna göre kurum bütçesinden kadrolu memurların çalışılan her gün yemek yiyebileceği ihtimaline karşılık konulan yiyecek yardımı ödeneğinden yemek maliyetinin yarısını aşmamak üzere harcama yapılabileceğinden, yemek maliyetinin bütçeden karşılanamayacak olan kısmı yemek yiyenlerden karşılanacaktır. Yemek yiyenlerden alınacak yemek ücreti tarifesi ise, her yılbaşında Bütçe Uygulama Talimatı ile asgari rakamlar üzerinden belirlenmekte olup, kurumlar yemek maliyetinin kalan kısmını karşılayacak şekilde bu rakamların daha üstünde fiyatlar tespit edebilecektir. Bu nedenle Bütçe Uygulama Talimatı ile belirlenen miktarlar en az alınması gereken miktarı ifade etmektedir. Yönetmeliğin "Yardımın Şartlan" başlıklı 5. maddesinde yer alan: "Kurum bütçelerine yiyecek yardımı karşılığı konulan ödenek memurlara yemek vermek üzere kurulan yemek servisi, yardım sandığı, demek veya bu mahiyette kuruluşa ödenir.” hükmü karşısında, özel firmalardan yemek teminine açıkça cevaz verilmediği anlaşılmakta ise de, bunun Kanunda öngörülmüş sosyal bir hak oluşu, bu hakkın bir şekilde yerine getirilmesi gerekliliği; aksi halde, yemek yardımından yemek vermek üzere kurulan yemek servisi, yardım sandığı, dernek veya bu mahiyetteki kuruluş vasıtasıyla faydalanan memurlara nazaran Kanunda öngörülmüş bîr haktan mahrum bırakılma gibi eşitlik ilkesine aykırı bir durumun söz konusu olacağı hususları göz önüne alındığında, bu tür bir uygulamanın memur lehine değerlendirilerek kabul edilmesi gerektiğini,

Sayıştay 4.Dairesinin 13.04.2000 gün ve 28945 sayılı kararında, Belediye bütçesine yemek yardımının yarısı kadar ödenek konulduğu ve Bütçe Uygulama Talimatı ile belirlenen miktarlara uygun olarak da memurlardan yemek parası alındığı tespit edildiğinden, lokantadan tabldot usulü yemek alınmasında mevzuata aykırı bir husus bulunmadığına, karar verildiğini, lokantadan tabldot yemek alımı ile yemek vermek zorunda oldukları memur çalışana kupon vermek suretiyle yemek ve lokanta tercihi sunmak arasında bir fark bulunmadığını, Yine Sayıştay _Temyiz Kurulunun 23.05.2000 gün ve 24760 sayılı kararında, “Yiyecek yardımı, yemek verilerek yapılamamakla birlikte yemek servisi kurulması halinde de söz konusu yemek malzemelerinin alınacağı, ayni olarak yapılan yiyecek yardımı tutarının bütçeye konan ödeneği aşmadığı da dikkate alındığında yönetmelikte aranan maksadın gerçekleşmiş olması nedeniyle tazmin hükmünün kaldırılmasına “hükmedildiğini,

Ayrıca Sayıştay 5.Daire Başkanı Sayın ... ve Üye Sayın ...’İN “Devlet Memurları Yiyecek Yardım Yönetmeliği’nde memurlara yapılacak yiyecek yardımının yemek fişi verilmesi suretiyle yapılmasına açıkça izin verilmemekle birlikte söz konusu uygulama zorunluluktan kaynaklanmış ve sosyal bir hak olan yardımın yapılmaması hakkaniyete aykırı olacaktır. Diğer taraftan kamu zararına konu olan ödeme mevzuata uygun olarak düzenlenerek sonlandır ilan bir ihale sonucu gerçekleştirilmiştir. Dolayısıyla personele yemek yardımının yemek fişi verilmesi şeklinde yapılması kamu zararı oluşturmadığından tazmin kararı verilmesi mümkün değildir.” yönündeki görüşlerine katılmamanın mümkün olmadığını, bu nedenle mevzuat hükümlerine uygun olarak yapılan yemek yardımının kamu zararı oluşturmadığının açık olduğunu, söz konusu iş ve işlemler ilgili kanun ve mevzuata uygun olarak yapılmış olduğundan 270 sayılı ek ilamın birinci maddesiyle verilen tazmin hükmünün kaldırılmasını,

Talep etmişlerdir.

Başsavcılığın temyiz talebinde bulunanlar için verdiği birinci mütalaasında;

“İlamın 1 nci maddesinde özetle; Belediye tarafından, personele yemek fişi/yemek kartı verilmesi ile ilgili düzenlenen ek rapor doğrultusunda 28.07.2016 tarih ve 219 sayılı ilamın 1 inci maddesi ile verilen 2.075.670,09 TL’lik hüküm dışı kararının kaldırılmasına; mevzuata aykırı olarak gerçekleştirilen nakdi mahiyetteki yemek yardımı sonucu oluşan ... TL kamu zararının, İlamda adı geçen sorumlular adına müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereğince işleyecek faizleri ile birlikte ödettirilmesine, şeklinde karar verildiği görülmektedir.

Temyiz dilekçesinde özetle, Belediyede çalışan görevlilere yapılan yemek yardımının Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğine uygun olarak ihale mevzuatı çerçevesinde yemek ihalesi yapılarak ve bütçeye konulan ödenek çerçevesinde gerçekleştirildiği, ihaleyi alan yüklenici firmanın teklif ettiği günlük yemek bedeli kadar yemek verebilecek özelliklere sahip lokanta vb. yerlerle anlaşarak belediye çalışanlarına bu yerlerden yemek yemesini kart vermek suretiyle sağladığı, kesinlikle çalışanlara nakit bir ödemenin yapılmasının söz konusu olmadığı, yemek yardımının bu şekilde verilmesinin amacının memurun bulunduğu yerde yemeğini yemesinin sağlanması olduğu, ifade edilerek söz konusu iş ve işlerin mevzuata uygun olarak yapılmış olduğundan verilen tazmin hükmünün kaldırılması talep edilmektedir.

Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinin "Yardımın Şartları" başlıklı 5. maddesinde yer alan: "Kurum bütçelerine yiyecek yardımı karşılığı konulan ödenek memurlara yemek vermek üzere kurulan yemek servisi, yardım sandığı, demek veya bu mahiyette kuruluşa ödenir” hükmü karşısında, özel firmalardan yemek teminine ya da Yargı Raporuna konu edilen olayda olduğu gibi ... ... Hiz. A.Ş firmasına aktarılarak doğrudan memurlara yemek vermek yerine yemek kuponu veya yemek fişi verilmesi karşılığı ödeme yapılmasına açıkça cevaz verilmemekte ise de bu tür bir uygulamanın zorunluluktan kaynaklanıyor olması; ayrıca, yiyecek yardımının Kanunda öngörülen sosyal bir hak oluşu, bu hakkın bir şekilde yerine getirilmesi gerekliliği; aksi halde, yemek yardımından yemek vermek üzere kurulan yemek servisi, yardım sandığı, demek veya bu mahiyetteki kuruluş vasıtasıyla faydalanan memurlara nazaran Kanunda öngörülmüş bir haktan mahrum bırakılma gibi eşitlik ilkesine aykırı bir durumun söz konusu olacağı hususları göz önüne alındığında, bu tür bir uygulamanın memur lehine değerlendirilerek kabul edilmesi gerektiği değerlendirilmektedir.

Öte yandan anılan Yönetmeliğin "Yemek Servisi Giderleri" başlıklı 4 üncü maddesine göre kurum bütçesine konulan yiyecek yardımı ödeneğinden yemek maliyetinin yarısını aşmamak üzere harcama yapılabileceğinden, yemek maliyetinin bütçeden karşılanamayacak olan kısmı yemek yiyenlerden karşılanacaktır. Yemek yiyenlerden alınacak yemek ücreti tarifesi ise, her yılbaşında Bütçe Uygulama Talimatı ile asgari rakamlar üzerinden belirlenmekte olup, kurumlar yemek maliyetinin kalan kısmını karşılayacak şekilde bu rakamların üzerinde bir fiyat tespit edebilecektir. Kurum çalışanlarından yemek ücretinin alındığı kişilerin savunmalarından anlaşılmaktadır.

Söz konusu olayda Yiyecek Yardımı Yönetmeliğindeki amaç, belediyenin yılı bütçesine konulan ödeneğin, mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğine uygun olarak ihale yolu ile alım yapılmak suretiyle yerine getirildiği anlaşılmakta olup, belediye bütçesindeki konulan ödenek aşılmadığından ve Bütçe Uygulama Talimatı çerçevesinde belirlenen yemek bedeli tutarlarının yemek yiyen memurlardan tahsil edildiğinden yapılan işlemlerde mevzuata aykırılık bulunmadığı değerlendirilmekte olup, Sayıştay Temyiz Kurulunun 25.12.2012 tarih ve 35990 sayılı kararında verilmiş olan hüküm de bu yöndedir.

Bu itibarla, talebin kabul edilerek Daire tarafından verilen tazmin hükmünün kaldırılması yönünde karar verilmesinin uygun olacağı düşünülmektedir.

Arz olunur.” Denilmiştir.

Gerçekleştirme Görevlileri ... (42103 numaralı dosya)-ile ... (42104 numaralı dosya), tarafından gönderilen aynı mahiyetteki ikinci temyiz dilekçelerinde özetle;

Başsavcılık makamının yazısında sayın savcı …’un “Yiyecek Yardım Yönetmeliğindeki amaç, belediyenin yılı bütçesine konulan ödeneğin, mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğine uygun olarak ihale yolu ile alım yapılmak suretiyle yerine getirildiği anlaşılmakta olup, belediye bütçesindeki konulan ödenek aşılmadığından ve Bütçe Uygulama Talimatı çerçevesinde belirlenen yemek bedeli tutarlarının yemek yiyen memurlardan tahsil edildiğinden yapılan işlemlerde mevzuata aykırılık bulunmadığı değerlendirilmekte olup, Sayıştay Temyiz Kurulunun 25.12.2012 tarih ve 35990 sayılı kararında verilmiş olan hükümde bu yöndedir.” Görüşlerine tamamen katıldıklarını, bu itibarla Daire tarafından adlarına çıkartılan tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmişlerdir.

Başsavcılığın temyiz talebinde bulunanlar için verdiği ikinci mütalaasında;

“Adı geçenler tarafından ileri sürülen ve açıklanan hususların 04.04.2017 tarih ve 2017/18617-32847 - 2017/18616-32848 sayılı yazılarımızda belirttiğimiz görüşlerimizin değiştirilmesini sağlayacak bir mahiyet taşımadığı yargılamanın söz konusu mütalaalarımıza göre karara bağlanmasının uygun olacağı düşünülmektedir.” Şeklinde görüş beyan etmiştir.

Yapılan duruşmada, duruşmaya Harcama Yetkilisi ... ’ın Avukatı ... tarafından verilen Yetki Belgesi ile katılan ve aynı zamanda ... (Diğer Sorumlu, 42232 numaralı dosya), ... (Gerçekleştirme Görevlisi, 42168 numaralı dosya), Mehmet ... (Gerçekleştirme Görevlisi,42169 numaralı dosya), ... ( Diğer Sorumlu, 42170 numaralı dosya) ile ... ’in ( Diğer Sorumlu, 42171 numaralı dosya) Avukatı olan ... , söz konusu olayda Yiyecek Yardımı Yönetmeliğindeki amacın, belediyenin yılı bütçesine konulan ödeneğin, mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğine uygun olarak ihale yolu ile alım yapılmak suretiyle yerine getirildiğini, belediye bütçesindeki konulan ödenek aşılmadığından ve Bütçe Uygulama Talimatı çerçevesinde belirlenen yemek bedeli tutarlarının yemek yiyen memurlardan tahsil edildiğinden yapılan işlemlerde mevzuata aykırılık bulunmadığını, belediye işçilerine sınırsız olarak tanınan hakkın belediye memurlarından esirgenmesini hak ve nesafet kurallarına uymadığını, somut olayda kamu zararının oluşmadığını ve genel olarak temyiz dilekçelerinde belirtilen gerekçeleri de ifade ederek verilen tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmiştir.

Duruşmaya katılan Sayıştay Savcısı önceki mütalaasın aksine, kamu zararı tutarının, yemek maliyetinin yarısı ile personelden kesilen rakamlar arasındaki farkın olması gerektiğini, bu nedenle yeniden hüküm tesisini teminen 270 sayılı ek ilamın 1. Maddesi ile verilen tazmin hükmünün BOZULARAK dosyanın kararı veren DAİREYE Gönderilmesine karar verilmesinin uygun olacağını ifade etmiştir.

Duruşma talebinde bulunan Harcama Yetkilisi ... ’ın Avukatı ... tarafından verilen Yetki Belgesi ile katılan ve aynı zamanda ... (Diğer Sorumlu, 42232 numaralı dosya), ... (Gerçekleştirme Görevlisi, 42168 numaralı dosya), Mehmet ... (Gerçekleştirme Görevlisi,42169 numaralı dosya), ... (Diğer Sorumlu, 42170 numaralı dosya) ile ... ’in ( Diğer Sorumlu, 42171 numaralı dosya) Avukatı olan ... ile Sayıştay Savcısının sözlü açıklamalarının dinlenmesinden ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 212 nci maddesinde: “Devlet memurlarının hangi hallerde yiyecek yardımından ne şekilde faydalanacakları ve bu yardımın uygulanması ile ilgili esaslar Maliye Bakanlığı ile Başbakanlık Devlet Personel Başkanlığının birlikte hazırlayacakları bir yönetmelik ile tesbit olunur.” hükmüne yer verilmiş ve bu hüküm uyarınca hazırlanan Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliği’nin “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde, bu Yönetmeliğin amacının, Devlet Memurlarının yiyecek yardımından hangi hallerde, ne şekilde faydalanacaklarını ve bu yardımın uygulanması ile ilgili esasları belirlemek olduğu; “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde, bu Yönetmeliğin 657 sayılı Kanuna tabi memurlar hakkında uygulanacağı; “Yardım Şekli” başlıklı 3 üncü maddesinde, yiyecek yardımının yemek verme şeklinde yapılacağı, bu yardım karşılığında nakden bir ödemede bulunulamayacağı; “Yardımın Şartları” başlıklı 5 inci maddesinde; Kurum bütçelerine yiyecek yardımı karşılığı olarak konulan ödeneğin, memurlara yemek vermek üzere kurulan yemek servisi, yardım sandığı, dernek veya bu mahiyetteki kuruluşa ödeneceği, yemek servisi, yiyecek yardımından faydalanabilecek personel sayısının asgari 50 olması ve yemekhane için elverişli yer bulunması şartıyla atamaya yetkili amirin onayı ile kurulabileceği hükümlerine yer verilmiştir.

Söz konusu Yönetmelikte yer alan düzenlemeler göz önünde bulundurulduğunda, 657 sayılı Kanuna tabi personele yiyecek yardımı, belli şartların gerçekleşmesi durumunda kurulacak yemek servisi aracılığıyla “yemek verme” şeklinde yapılabilecek bir yardım olup, kupon, kart, fiş, ticket gibi para temsili araçlar sağlanarak dışarıdan temin edilerek yapılması mümkün değildir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanununun “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde, mal veya hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinin bu Kanun hükümlerine göre yürütüleceği hükme bağlanmıştır. Aynı Kanunun “Tanımlar” başlıklı 4 üncü maddesinde de, “Bu Kanunun uygulanmasında Hizmet: Bakım ve onarım, taşıma, haberleşme, sigorta, araştırma ve geliştirme, muhasebe, piyasa araştırması ve anket, danışmanlık, tanıtım, basım ve yayım, temizlik, yemek hazırlama ve dağıtım, toplantı, organizasyon, sergileme, koruma ve güvenlik, meslekî eğitim, fotoğraf, film, fikrî ve güzel sanat, bilgisayar sistemlerine yönelik hizmetler ile yazılım hizmetlerini, taşınır ve taşınmaz mal ve hakların kiralanmasını ve benzeri diğer hizmetleri, (...) ifade eder.” şeklinde tanımlanmıştır. İhale dokümanında yer alan bilgilere göre, para temsili araçlar ile yemek ihtiyacının dışarıdan karşılanmasının, Kamu İhale Kanununun yukarıya alınan hizmet tanımında yer alan “yemek hazırlama ve dağıtım” hizmeti olarak değerlendirilmesi mümkün değildir. Kaldı ki 4734 sayılı Kanun, kamu idarelerinin hangi tür harcamaları yapabileceklerini düzenleyen ve bunlara izin veren bir Kanun değildir. “Mal” ve “hizmet” alımları ile “yapım” işlerinin ihalelerini kapsayan Kanunun 4 üncü maddesinde tanımlanan hizmet kavramı kapsamında “yemek hazırlama ve dağıtım” hizmetinin sayılmış olması, idarelere sınırsız bir şekilde bu hizmeti diledikleri gibi (yiyecek yardımının, restoran, cafe, market vb. yerlerde para yerine geçen bir ödeme aracı olan kart ile yapılması şeklinde) ihale ile tedarik edebilecekleri anlamına gelmemektedir. Kanunun 4 üncü maddesindeki tanımlamalarda, idarelerce alım yapılması planlanan ihtiyaçların, hangi alım türünün (mal, hizmet veya yapım) kapsamına girdiği ortaya konulmakta olup, ihtiyaca uygun alım türüne göre ihaleye hazırlık yapılması ve ihalenin gerçekleştirilmesi gerektiğine işaret edilmektedir. Yani idarelerce örneğin “yemek hazırlama ve dağıtım” ihtiyacının, bu Kanun kapsamında ancak “hizmet” olarak ihaleye çıkarılabileceği; aksine idarelerin bu ihtiyaç için örneğin “mal” veya “yapım” ihalesi yapamayacakları vurgulanmaktadır. İlama konu olayda ihalesi yapılan “yemek” yardımının tedarik yöntemi, kapsamı ve içeriği, 657 sayılı Kanun ve Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinde belirlenmiştir. İdareler bu iki mevzuatta belirlenen içerik ve tedarik yöntemlerine uyulmak kaydıyla, yemek hizmetini 4734 sayılı Kanun çerçevesinde ihale yaparak veya kendi k... imkânlarıyla yemek hazırlayarak karşılayabilecektir.

Yapılan incelemede, ... Belediyesi tarafından belediye hizmet binasında veya herhangi bir yerde söz konusu ihale doğrultusunda Yiyecek Yardımı Yönetmeliğine uygun olarak memurlara yemek verilmesi için bir yemekhane kurulmadığı, ihale şartnamesinde “İsteklilerin Belediye sınırları dahilinde en az yedi adet lokanta ile sözleşmesinin bulunma zorunluluğu” hükmünün bulunduğu, ihale üzerinde bırakılan ... ... A.Ş.’nin “... card” uygulaması ile çalışanlara, karta yüklenecek para karşılığında anlaşmalı restoran, cafe, market ve akaryakıt istasyonlarında alışveriş yapılmasına imkan veren bir firma olduğu tespit edilmiştir. Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri doğrultusunda, yiyecek yardımının, restoran, cafe, market vb. yerlerde para yerine geçen bir ödeme aracı olan kart ile yapılması mevzuata aykırılık teşkil etmektedir.

5018 sayılı Kanunun 71 inci maddesi 1 inci fıkrasında kamu zararı tanımlanmış, 2 nci fıkrasında da bu zararın belirlenmesinde esas alınacak kriterler düzenlenmiştir. 5018 sayılı Kanunda, “Mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması” da kamu zararının belirlenmesinde esas alınacak kriterlerden birisi olarak sayılmıştır. Yukarıdaki açıklamalardan anlaşılacağı üzere, para temsili araçlar ile yemek ihtiyacının dışarıdan karşılanması ile ilgili idare işlemi, Yiyecek Yardımı Yönetmeliği ve Kamu İhale Kanununa aykırı olduğundan, bu işlem neticesi yapılan ödeme, mevzuatta öngörülmeyen bir ödeme mahiyetindedir.

Bu itibarla, sorumlu iddialarının reddedilerek 270 sayılı ek İlamın 1. maddesiyle ... TL’ye ilişkin olarak verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE,

(. Daire Başkanı ..., . Daire Başkanı ... ile Üyeler ..., ..., ... ve ...’ın aşağıda yazılı karşı oy gerekçelerine karşı) oy çokluğuyla,

Karar verildiği, 22.11.2017 tarih ve 43679 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı

Karşı oy gerekçesi

. Daire Başkanı ..., . Daire Başkanı ... ile Üyeler ..., ..., ... ve ...’ın karşı oy gerekçesi:

657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 212. maddesine dayanılarak çıkarılan Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinin “Yemek Servisi Giderleri” başlıklı 4. maddesinde;

“Yiyecek yardımının gerektirdiği giderler, yemek maliyetlerinin yarısını aşmamak üzere, bu Yönetmelik kapsamına dahil memur kadrosu adedine göre kurum bütçelerine konulacak ödeneklerle karşılanır.

Ödenek dağıtımı yemek servisi kurulacak kurumdaki memur sayısı dikkate alınmak suretiyle yapılır.

Yemek bedelinin bütçeden karşılanamayan kısmı yemek yiyenlerden alınır. 2155 sayılı Bazı Kamu Personeline Tayın Bedeli Verilmesi Hakkında Kanun'a göre tayın bedeli verilen personel ile sözleşmeli olarak çalıştırılanların, bu Yönetmeliğe göre yiyecek yardımı yapılan yemek servislerinde yemek yemeleri halinde, yemek bedelinin tamamı kendilerinden alınır.” denilmektedir.

2014 yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu eki Bazı Ödeneklerin Kullanımına ve Harcamalara İlişkin Esasları düzenleyen (E) Cetvelinin 36. maddesine göre; 657 sayılı Kanunun 212. maddesine dayanılarak hazırlanan ve 19/11/1986 tarihli ve 86/11220 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinin 4. maddesi uyarınca yemek maliyetlerinin yarısını aşmamak üzere kurum bütçelerinden yapılan yemek yardımı, Ankara, İstanbul ve İzmir illerinin büyükşehir belediyesi sınırları içinde görev yapan personel için yemek maliyetlerinin azami üçte ikisi olarak uygulanabilmektedir.

Buna göre kurum bütçesinden kadrolu memurların her gün yiyebileceği ihtimaline karşılık konulan yiyecek yardımı ödeneğinden yemek maliyetinin yarısını aşmamak üzere harcama yapılabileceğinden, yemek maliyetinin bütçeden karşılanamayacak olan kısmı yemek yiyenlerden karşılanacaktır. Yemek yiyenlerden alınacak yemek ücretleri tarifesi ise her yılbaşında Bütçe Uygulama Talimatı ile asgari rakamlar üzerinden belirlenmekte olup, kurumlar yemek maliyetinin kalan kısmını karşılayacak şekilde bu rakamların daha üstünde fiyatlar tespit edebilecektir.

Bu nedenle Bütçe Uygulama Talimatı ile belirlenen miktarlar en az alınması gereken miktarı ifade etmektedir. Eğer Bütçe Uygulama Talimatında belirtilen miktarlar üzerinden kişilerden tahsil edilen bedel, yemeğin maliyetinin kalanını karşılamaya yetmiyorsa, kişilerden tahsil edilen miktarın yemeğin maliyetinin kalan kısmını karşılayacak şekilde artırılması veya yemeğin maliyetinin düşürülmesi gerekmektedir. Aksi takdirde yemek maliyetinin yarısından fazla bir miktarı bütçeden karşılanmış olacaktır ki bu da yukarıda ifade edilen Bütçe Kanunu hükmüne aykırıdır. Kaldı ki devlet memurlarının yiyecek yardımından hangi hallerde, ne şekilde faydalanacaklarını ve bu yardımın uygulanması ile ilgili esasları belirlemek amacıyla hazırlanan Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliği'nin "Yardım Şekli" başlıklı 3 üncü maddesinde yiyecek yardımının yemek verme şeklinde yapılacağı ve bu yardım karşılığında nakden bir ödemede bulunulmayacağı açık bir şekilde ifade edilmektedir.

Zira, bahsi geçen Yönetmeliğin "Yardımın Şartları" başlıklı 5. maddesinde yer alan: "Kurum bütçelerine yiyecek yardımı karşılığı konulan ödenek memurlara yemek vermek üzere kurulan yemek servisi, yardım sandığı, dernek veya bu mahiyette kuruluşa ödenir” hükmü karşısında, özel firmalardan yemek teminine açıkça cevaz verilmediği anlaşılmakta ise de bunun Kanunda öngörülmüş sosyal bir hak oluşu, bu hakkın bir şekilde yerine getirilmesi gerekliliği; aksi halde, yemek yardımından yemek vermek üzere kurulan yemek servisi, yardım sandığı, dernek veya bu mahiyetteki kuruluş vasıtasıyla faydalanan memurlara nazaran Kanunda öngörülmüş bir haktan mahrum bırakılma gibi eşitlik ilkesine aykırı bir durumun söz konusu olacağı hususları göz önüne alındığında, bu tür bir uygulamanın memur lehine değerlendirilerek kabul edilmesi gerekmektedir.

Dolayısıyla yemek yardımından yararlananlardan yemek maliyetinin yarısının kesilmesi gerektiği anlaşılmaktadır. Kamu zararı tutarı, yemek maliyetinin yarısı ile personelden kesilen rakamlar arasındaki farkın olması gerekmektedir.

Ayrıca bu açıklamalar çerçevesinde ihale komisyonunda yer alan şahıslarında sorumlu olmamaları gerektiği, ödeme emrini imzalayan gerçekleştirme görevlisi ve harcama yetkilisinin sorumlu olması gerektiği anlaşılmıştır.

Bu itibarla, yukarıda belirtilen hususlar dikkate alınarak yeniden hüküm tesisini teminen 270 sayılı ek ilamın 1. Maddesi ile verilen tazmin hükmünün BOZULARAK dosyanın kararı veren DAİREYE Gönderilmesine, karar verilmesi gerekir.

Sayıştay 5. Dairesi 42281 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Personel Mevzuatı

Hukuk Asistanı ile Kararları Analiz Edin

Karar Bilgileri

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

10 Milyon+ Karar Arasında Arayın

Profesyonel Hukuk AraçlarınaHemen Erişin