Sayıştay 5. Dairesi 42248 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Personel Mevzuatı

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Yılı: 2014

• Daire: 5

• Dosya No: 42248

• Tutanak No: 43315

• Tutanak Tarihi: 20.09.2017

• Konu: Personel Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Konu: Belediye tarafından çeşitli kamu kurum ve kuruluşlarından gelen taşınmazların muayyen bedel tespitine ilişkin talepler için encümen kararına istinaden kurulmuş olan kıymet takdir ve uzlaşma komisyonu üyelerine kanuni dayanağı olmadan huzur hakkı ödenmesi hakkında.

276 sayılı ilam ile Belediye tarafından çeşitli kamu kurum ve kuruluşlarından gelen taşınmazların muayyen bedel tespitine ilişkin talepler sonucunda 27.08.2009 tarih ve 1958/177 sayılı encümen kararına istinaden kurulmuş olan kıymet takdir ve uzlaşma komisyonuna kanuni dayanağı olmadan huzur hakkı ödemesi yapılması neticesinde ... TL’nin tazminine ilişkin hüküm tesis edilmiştir.

Sorumlu, Gerçekleştirme Görevlisi (Mali Hizmetler Müdürü) ... göndermiş olduğu temyiz dilekçesinde özetle;

... Belediyesince çeşitli kamu kurum ve kuruluşlarından gelen taşınmazların muhayyen bedel tespitine ilişkin talepler sonucunda 27.08.2009 tarih ve 1958/177 sayılı Encümen Kararına istinaden kurulmuş olan kıymet takdir ve uzlaşma komisyonuna kanuni dayanağı olmadan ... TL huzur hakkı ödemesi yapılarak kamu yararına sebebiyet verildiği gerekçesi ile Sayıştay 5. Dairesi tarafından 20.12.2016 tarih-214 Karar nolu ve 28.02.2017 tarih -276 İlam Nolu Ek İlam kararı alındığı,

Ek İlamda Kıymet Takdir Komisyonunun, Kamulaştırma Kanununun 8.nci maddesine istinaden oluşturulduğunun bahsedildiği, Kamulaştırma Kanununun. 8. Maddesine istinaden oluşturulan komisyonun, kamulaştırma kararı alındıktan sonra bu kanunun 11. Maddesine istinaden oluşturulduğu, komisyon üyelerinin sadece o dosya ile ilgili işlemleri yaptığı ve görevlerinin sona erdiği, Belediye Encümeni tarafından kurulan komisyonun görevlerinin aşağıda doküman şeklinde verildiği, Komisyon hiçbir kamulaştırma dosyası işlemi yapmadığı, Komisyon’un Kamulaştırma Kanununun 8. Maddesine göre kurulan bir komisyon olmadığı,

213 Sayılı Vergi Usul Kanununun 32. Maddesinde belirtilen komisyonların, Genel Bütçeye ait vergi, resim, harçlar ve benzeri yükümlülükler ile il Özel İdareleri ile Belediyelere ait vergi, resim, harçlar ve benzeri mali yükümlülüklere ilişkin kurulan uzlaşma komisyonları ve benzeri komisyonlara ödenecek ücretleri kapsamasa da komisyonlarının aşağıda belirtilen görevleri diğer Kamu Kurum ve kuruluşları adına yapmakta olduğu,

Komisyon üyelerinin kararlarda imzası bulunduğu, olabilecek herhangi bir hatada sorumluluğunun doğduğu,

... Belediye Encümeninin 27.08.2009 tarih ve 1958/177 sayılı kararı ile Kıymet Takdir ve Uzlaşma Komisyonu’na ... Başkan Yardımcısı, ... Mali Hizmetler Müdürü, ... İmar Müdürlüğü Personeli, ... Emlak Servisi Sorumlusu olarak görevlendirildiklerini,

Komisyon üyesi olarak görevlerinin;

1 -) Belediye tarafından ihaleye çıkarılacak gayrimenkullerin getirebileceği aylık kira bedellerinin tespiti,

2. ) Belediye tarafından satışı yapılacak gayrimenkullerin emlak rayiç bedellerinin tespiti,

3. ) Devlete ve hâzineye ait taşınmazların satışı halinde Mal Müdürlüğünce istenen ilgili parselin emlak rayiç bedellerinin tespiti,

4. ) Devlete ve hazineye alt taşınmazların kiraya verilmesi katinde kıra tespiti için getirebileceği aylık kira bedellerinin tespiti.

5. ) Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan deniz kenarındaki ve diğer yerlerde alınacak olan ecrimisil bedellerinin tespiti,

6. ) İl Özel İdare Müdürlüğü’ne ait gayrimenkullerin kiraya verilmesi halinde getirebileceği aylık kira bedelinin tespiti veya satışı yapılacak gayrimenkullerin emlak rayiç bedellerinin tespiti,

7. ) İl Özel İdare Müdürlüğünce yapılan kira ihalelerine katılma, 

S-) Diğer Kamu Kurum ve Kuruluşları tarafından yapılan kiralama ve satışlarda rayiçlerin tespiti,

9. ) Türk Silahlı Kuvvetlen tarafından Gazi ve Şehit yakınlarına tahsis edilen evlerin kira bedellerinin tespiti,

olduğu,

Bütün bu görevleri komisyon olarak kendilerinin yaptığı, bu görevleri yaparken zaman zaman ilgili parsellere gidildiği ve bu görev anında taşıma, yemek gibi ücretler ödediklerini,

657 Sayılı Devlet Memurları Kanununun 87. Maddesinde Devlet Memuru olarak çalışanlara görevleri haricinde ikinci bir görev verilme yasağından bahsedildiği, ancak yine bu maddede ikinci görev ile ilgili oluşturulan kurul, komisyon, heyet ve jüri çalışmalarına “kanunlara dayanılarak tespit edilen ücretlerin ödenmesine ilişkin hüküm saklıdır.” denildiği,

Yine aynı kanunun 88. Maddesinde ikinci görev verilebilecek memurların belirtildiği, bu Maddeye göre İkinci Görev Verilebilecek memurlar arasında Mali Hizmetler Müdürü olmadığı,

Yine aynı kanunun 90. Maddesinde bir memurun üstünde birden çok ücretli vekalet görevi veya ikinci görev bulunamaz denildiği,

Bu nedenle ikinci bir görev verilemeyen bir memura Belediye Encümenince ikinci bir görev verildiğinden dolayı Taktir Komisyonu ve Üyelerine Maliye Bakanlığı Gelirler Genel Müdürlüğünün 2000/5 sıra nolu Vergi Usul Kanunu İç Genelgesi ile her toplantı günü için 300 rakamı ile her yıl Bütçe Kanununda tespit edilecek aylık katsayı çarpımı sonucu bulunacak miktar üzerinden ödeme yapıldığı,

Gelir İdaresi Başkanlığı’nın 25.11.2005 tarih ve 63098 sayılı yazılarına istinaden bu tutarın aylık net ... TL’yi geçmeyecek şekilde tespit olunur denildiğinden aylık ... TL’yi geçmeyecek şekilde ödeme yapıldığı, bu nedenle kendisine ödenen ... TL’nin yasal dayanağı olmadan ödendiğine ve kamu zararı oluştuğu fikrine katılmadığını,

Belirterek verilen tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmiştir.

Başsavcılık mütalaasında;

“... ... Belediye Başkanlığının 2014 yılı hesabının 5 inci Dairece yargılanması sonucunda düzenlenen 28.02.2017 tarih ve 276 no.lu ek ilamın 1 inci maddesinde yer alan tazmin hükmünü gerçekleştirme Görevlisi sıfatıyla temyiz eden ... ’IN ilgi yazı ekinde gönderilen temyiz dilekçeleri incelendi.

İlamda özetle, çeşitli kamu kurum ve kuruluşlarından gelen taşınmazların muayyen bedel tespitine ilişkin oluşturulan kıymet takdir komisyonu üyelerine encümen kararıyla huzur hakkı ödenmesi neticesinde oluşan ... TL kamu zararının, ilamda belirtilen sorumlulara müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereğince işleyecek faizleri ile birlikte ödettirilmesine, karar verilmiştir.

Temyiz dilekçesinde, ek ilamda Kıymet Takdir Komisyonunun kamulaştırma Kanununun 8 nci maddesine istinaden kurulduğundan bahsedilmekte olduğu ancak bu komisyonun 8 nci maddeye göre kurulan bir komisyon olmadığı, belediye encümen kararıyla kurulduğu, oluşturulan komisyon üyelerine ödenen ücretlerin 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 92 nci maddesinde belirtilen uzlaşma komisyonları ve benzeri komisyonlara ödenen ücretler kapsamında değerlendirilmese de komisyonun diğer kamu kurum ve kuruluşlar adına belirtilen görevleri yerine getirdiği, belirtilen görevler komisyon tarafından yerine getirilmekte olup duruma göre yerinde incelemelerin yapıldığı, verilen bu görevlerin 657 sayılı Kanunun 87 maddesi hükmü gereği ikinci görev niteliğinde olduğu ve aynı Kanunun 90 nci maddesinde bir memura birden çok ikinci görev verilemeyeceğinin belirtildiği, belediye encümeni tarafından ikinci bir görev verildiğinden dolayı Takdir Komisyonu üyelerine Maliye Bakanlığı Gelirler Genel Müdürlüğü 2000/5 sıra numaralı Genelgesi çerçevesinde ödeme yapıldığı belirtilerek yasal dayanağı bulunmayan tazmin kararının kaldırılması talep edilmektedir.

Kıymet takdir komisyonlarının kurulması ile komisyon üyelerine yapılacak ödemelere ilişkin 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 4650 sayılı Kanunla yapılan değişiklikten önceki ve sonraki madde metinleri birlikte değerlendirildiğinde; 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 24.04.2001 tarihli 4650 sayılı Kanunla değiştirilmeden önceki halinde Kıymet Takdiri Komisyonlarının oluşturulması ve bunlara ödenecek ücrete ilişkin düzenlemelere yer verilmişken 4650 sayılı Kanunla, Kamulaştırma Kanununda yapılan değişiklik sonrası il ve Üçe idare kurullarınca oluşturulan kıymet takdir komisyonları ortadan kaldırılmış, yeni düzenlemeyle Kamulaştırma yapacak idarenin kendi bünyesinde kıymet takdir komisyonu ile uzlaşma komisyonu adı altında bir veya birden fazla komisyon oluşturması hüküm altına alınmıştır. Dolayısıyla 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununda komisyon üyelerine huzur ücreti verileceğine dair bir hüküm bulunmamaktadır.

Diğer taraftan 5393 sayılı Belediye Kanununun komisyonlar ve huzur ücreti ile ilgili düzenlemeleri 24, 25 ve 32.maddelerinde işlenmiş olup bunlar arasında kamulaştırma sürecinde görevli kıymet takdir ve uzlaşma komisyonları yer almamaktadır.

Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri çerçevesinde, ... ... Belediyesi tarafından, kıymet takdir komisyonu üyelerine yapılan huzur hakkı ödemelerinin herhangi bir hukuki dayanağı bulunmadığı değerlendirilmektedir.

Sorumluların, huzur hakkı ödemelerine dayanak teşkil ettiğini ifade ettikleri 213 Sayılı Vergi Usul Kanununun “Ücret” başlıklı 92 ııci maddesinde belirtilen komisyonlar, Genel Bütçeye ait vergi, resim, harçlar ve benzeri mali yükümlülükler İle İl Özel İdareleri ile Belediyelere ait vergi, resim, harçlar ve benzeri mali yükümlülüklere ilişkin kurulan uzlaşma komisyonları ve benzeri komisyonlara ödenecek ücretleri kapsamaktadır. Söz konusu kanunda münhasıran belediyelere ait taşınmazların değer takdirine ilişkin kurulmuş komisyonların üyelerine ödenecek huzur haklarından bahsedilmediğinden, savunmaların kabulü mümkün değildir.

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun “Kamu Zararı” başlıklı 71 inci maddesinde, “Mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması” kamu zararının belirlenmesinde esas alınacak kriterler arasında sayılmıştır. Söz konusu hükümden hareketle, belediye bütçesinden kıymet takdir komisyonu üyelerine ödenen ücret kamu zararı oluşturmaktadır.

Bu itibarla, temyiz talebi reddedilerek Daire kararının onanmasının uygun olacağı düşünülmektedir.” denilmiştir.

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra, gereği görüşüldü;

276 sayılı ilam ile Belediye tarafından çeşitli kamu kurum ve kuruluşlarından gelen taşınmazların muayyen bedel tespitine ilişkin talepler sonucunda 27.08.2009 tarih ve 1958/177 sayılı encümen kararına istinaden kurulmuş olan kıymet takdir ve uzlaşma komisyonuna kanuni dayanağı olmadan huzur hakkı ödemesi yapılması neticesinde ... TL’nin tazminine ilişkin hüküm tesis edilmiştir.

Anayasanın 128 inci maddesinin ikinci fıkrasında “Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir. Ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır.”

hükmü yer almaktadır.

Anayasa’nın söz konusu hükmü uyarınca, herhangi bir kamu hizmetini ifa eden memurlar ve diğer kamu görevlilerine, ifa ettikleri hizmet karşılığı bir ödeme yapılmasının kanuna dayanması zorunludur. Buna göre hukuki dayanağı olmadan, devlet memurlarına ve diğer kamu görevlilerine idarelerce herhangi bir ödeme yapılması veya menfaat sağlanması mümkün değildir.

Sorumlu savunmasında kendileri için yapılan ödemelerin yasal dayanağının 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 92 nci maddesi olduğunu ileri sürmektedir.

213 sayılı Kanun’un “Ücret” başlıklı 92 nci maddesinde:

“Bu kısımda yazılı komisyonlarla ortalama kar hadlerini tespit eden özel komisyonlar ve uzlaşma komisyonlarının (Zirai Kazançlar Merkez Komisyonu, Ortalama Kar Hadleri Merkez Komisyonu, Merkez Uzlaşma Komisyonları ile Gelir Vergisi Kanununun 31 nci maddesinde zikredilen yönetmelik hükümlerine göre kurulan komisyon hariç) Başkan ve üyelerine bu komisyonlardaki görevleri dolayısıyla mahalli defterdarlığın teklifi üzerine Maliye Bakanlığınca tayin olunacak miktarda ücret verilir.

Zirai Kazançlar Merkez Komisyonu, Ortalama Kar Hadleri Merkez Komisyonu, Merkez Uzlaşma Komisyonları ile Gelir Vergisi Kanununun 31 nci maddesinde zikredilen yönetmelik hükümlerine göre kurulan Komisyonun Başkan ve Üyelerine bu komisyonlardaki çalışmaları dolayısıyla verilecek ücret Maliye Bakanlığının teklifi üzerine Bakanlar Kurulu kararıyla tayin olunur.”

denilmektedir.

Söz konusu madde de ifade olunan komisyonlar; Takdir Komisyonu (illerde defterdarın, ilçelerde malmüdürünün (müstakil vergi dairesi olan ilçelerde ilgili vergi dairesi müdürünün) veya bunların tevkil edecekleri memurların başkanlığı altında ilgili vergi dairesinin yetkili iki memuru ile seçilmiş iki üyeden kurulur.), Tahrir Komisyonu, Tadilat Komisyonları, Zirai Kazançlar İl Komisyonu, Zirai kazançlar merkez komisyonu ve özel komisyonlardır. Dolayısıyla sorumluların dile getirdikleri 213 sayılı Kanun’un 92 nci maddesinde ifade olunan ücret; Genel Bütçeye ait vergi, resim, harçlar ve benzeri mali yükümlülükler ile İl Özel İdareleri ile Belediyelere ait vergi, resim, harçlar ve benzeri mali yükümlülüklere ilişkin kurulan uzlaşma komisyonları ve benzeri komisyonlara ödenecek ücretleri ifade etmektedir. Madde de münhasıran belediyelere ait taşınmazların değer takdirine ilişkin kurulmuş komisyonların üyelerine ödenecek huzur haklarından bahsedilmediğinden, savunmanın kabulü mümkün değildir. Bu itibarla, çeşitli kamu kurum ve kuruluşlarından gelen taşınmazların muayyen bedel tespitine ilişkin oluşturulan kıymet takdir komisyonu üyelerine encümen kararıyla huzur hakkı ödenmesi mümkün değildir.

Açıklanan nedenlerle, temyiz talebinin reddi ile 276 sayılı ilam ile ... TL için verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE, Oy birliğiyle,

Karar verildiği 20.09.2017 tarihi ve 43315 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.