Sayıştay 5. Dairesi 41815 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Çeşitli Konular

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Yılı: 2012

• Daire: 5

• Dosya No: 41815

• Tutanak No: 43564

• Tutanak Tarihi: 25.10.2017

• Konu: Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar

KARAR

Konu: Trafik cezalarının ve araç muayenelerine ilişkin gecikme cezalarının belediye bütçesinden ödenmesi.

Sayıştay 5. Dairesince yargılanması sonucunda düzenlenen 446 sayılı EK ilam ile, trafik cezalarının ve araç muayenelerine ilişkin gecikme cezalarının belediye bütçesinden ödenmesi sebebiyle ... TL’ye tazmin hükmü verilmiştir.

Sorumlular, harcama yetkilisi ... ve gerçekleştirme görevlileri ... ile ... göndermiş oldukları aynı mahiyetteki temyiz dilekçelerinde özetle;

“... Büyükşehir Belediyesi’ne ait hizmet araçlarının muayenesi için gerekli olan avansın; Destek Hizmetleri Daire Başkanlığı bütçesinde bulunduğunu, bu yüzden avans verilmesi için; gerekli evrak iş ve işlemlerinin yapılması, ilgili birimler tarafından hazırlanıp araçla ilgili başvuru yapıldıktan sonra sağlandığını, konu edilen trafik muayenesine hazır edilme (gerekli teknik bakım, trafik cezası, vergi vb. ) araçların bağlı bulunduğu daire başkanlıkları (harcama birimleri) tarafından yapılmakta olduğunu, kısaca açıklamak gerekirse yakıt, tamir, bakım onarım, vergi vb. harcamalar araçların bağlı bulunduğu birimler (Fen İşleri Daire Bşk., İşletme İştirakler Daire Bşk, İtfaiye Daire Bşk.vb) tarafından gerçekleştirildiğini, bu tür işlemlerle ilgili bütçe tertibinin ilgili birimlerin bütçesinde bulunduğunu,

Araçların bağlı bulundukları harcama birimleri tarafından teknik olarak hazır hale getirilen araçların muayenesi için avans verildiğini ve işlem gerçekleştirildiğini, bilindiği üzere bu süreler aşıldığında araçların trafikten men edilmekte ve kamu hizmetinden mahrum bırakılmakta olduğunu,

İlgili birimlerin araçların her türlü teknik eksikliklerini tamamlandıktan sonra birimlerine gönderildiğini, birimlerince de muayene avansını hazırlamakla ilgili iş ve işlemlerin yapıldığını,

Ayrıca söz konusu araçların muayene dönemlerinde arızalı olması, hareket etme durumu olmaması ve muayene koşullarına uyumlu olmaması nedenlerinden dolayı bakımları yapılmak üzere tamirde olması ile araçların yabancı menşei olmasından dolayı gerekli yedek parçalarının bir kısmı yurt dışından gelmesinden doğan sebeplerden araçların bakımlarının geciktiğini, süresi içinde birimlerine yani Destek Hizmetleri Daire Başkanlığına muayene için zamanında gönderilmediğini,

Sadece avans veren birim olarak, trafik cezalarının ilgili kişiler tarafından süresinde yatırılmadığından doğan muayene gecikmelerinden birimlerinin sorumlu tutulmaması, ceza alan kişilerin ve aracın bağlı bulunduğu birimlerin cezalardan kaynaklı muayenelerini zamanında yaptırılmamasından sorumlu tutulması, sorumluluğun tamamen araç kullananlarda veya bağlı harcama birimlerinde olması gerektiğini,

Destek Hizmetleri Daire Başkanlığı olarak ilgili birimlere ekte sundukları konu ile ilgili olarak uyarı yazıları yazıldığını, 5018 sayılı Kanunun 71.Maddesi gereğince taraflarına kamu zararı çıkarılmasının mümkün olmadığını, oluşmuş bir kamu zararı var ise de araçların bağlı bulunduğu İşletme İştirakler Daire Bşk., Fen İşleri Daire Bşk. İtfaiye Daire Bşk. veya bu araçlar hangi birime aitse o birimlerin sorumlu olması gerektiğini belirterek haklarında verilen tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmişlerdir.

Başsavcılık mütalaasında;

“… Ek ilamın 1 inci maddesinde özetle, 246 sayılı İlamın 1 inci maddesi ile verilen hüküm dışı kararının kaldırılmasına ve trafik cezalarının ve araç muayenelerine ilişkin gecikme cezalarının belediye bütçesinden ödenmesi sonucunda oluşan ... .- TL kamu zararının ilamda adı geçen sorumlular adına müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereğince işleyecek faizleri ile birlikte ödettirilmesine, şeklinde karar verildiği görülmektedir.

Temyiz dilekçesinde özetle, Destek Hizmetleri Daire Başkanlığının görevinin muayene için gerekli olan avans verme işlemini, diğer birimler tarafından gerekli muayene evrakları hazırlanıp başvuru yapıldıktan sonra yapmak olduğu, araçların trafik muayenesine hazır hale getirilmesi görevinin diğer araçların sahibi olan birimlere ait olduğu, bu İşlemlere ait Ödeneğin İlgili birimlerin bütçelerinde yer aldığı, araçların bağlı bulundukları birimler tarafından araçlar muayene için hazır hale getirildikten sonra avansın verildiği ve işlemin gerçekleştirildiği, araçların muayenesinin gecikmesinin bir çok sebebinin olduğu ve bu sebeplerin ortadan kaldırılmasından araçları kullanan ve bakımını yapan birimlerin sorumlu olduğu. Destek Hizmetleri Daire Başkanlığı olarak ilgili birimler zamanında yazılı olarak uyarıldığı, belirtilerek verilen tazmin hükmünün kaldırılması talep edilmektedir.

2918 sayılı Kanununun 35 inci maddesi hükmü gereği, muayene süresi geçirilen her ay için muayene ücretinin %5 fazlası gecikme cezası olarak faturaya ilave edilmektedir. Trafik para cezaları da araç kimin üzerine ise ceza makbuzu o kişi adına kesilmekte olup adı geçen araçlar belediye tüzel kişiliğine ait olduklarından ceza makbuzu da belediye adına kesilecektir. Düzenlenen fatura ve ceza makbuzu belediye adına düzenlendiğinden bu fatura ve para cezası tutarının belediye bütçesinden ödenmesi zorunludur ve yasalara uygundur. Sadece görevi bu işlemler için avans vererek daha sonra bu ödemeyi kesin ödemeye dönüştüren Destek Hizmetleri Daire Başkanlığının bu ödeme nedeniyle hiçbir sorumluluğu bulunmadığı, araç muayene işlemlerinin zamanında yapılmamasından araçların bağlı olduğu ve araçları muayeneye hazırlamakla görevli olan birimlerin sorumlu olduğu düşünülmektedir.

Ancak, trafik para cezası ve fatura içerisindeki gecikme cezası, fiilen bu görevi yerine getirmeyen veya ceza alınmasına sebep olan görevliye rücu edilmesi gerekmektedir. Dolaysıyla gecikme cezasının ve trafik para cezasının ödenmesinden dolayı harcama yetkilisinin ve gerçekleştirme görevlilerinin bu sıfatları nedeniyle bir sorumluluğu yoktur. Sadece rücu işlemini başlatmakla görevli personelin bu görevini yerine getirmemesi nedeniyle bir sorumluluğu söz konusu olabilir. Gerçekleştirme görevlisi konumunda olan kişilerin maddeye konu olay nedeniyle hiçbir sorumluluklarının bulunmadığı, harcama yetkilisi konumunda olan kişilerin İse 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 12 nci maddesi çerçevesinde rücu işlemini başlatma görevleri varsa sorumlu olacakları değerlendirilmekte olup; konunun bu çerçevede gerekli incelemenin yapılmasını teminen ilgili idare yazılması gerektiği değerlendirilmektedir.

Bu itibarla, sorumluluk halinin ve sorumluların yeniden değerlendirilmesini, ayrıca 657 sayılı Kanunun 12 nci maddesi gereğince İdare tarafından rücu İşlemiyle ilgili gerekli işlemlerin yapılmasını teminen dosyanın Dairesine tevdiine karar verilmesinin uygun olacağı düşünülmektedir. Arz olunur.” Denilmiştir.

İlamda gerçekleştirme görevlisi olarak sorumlu tutulan … temyiz dilekçesinde özetle;

“İşletme İştirakler Dairesi Başkanlığına bağlı Otobüs Müdürlüğü’ne ait toplu taşıma araçlarının, muayene, vergi ve harçlarının yatırılabilmesi için bütçe tertibi kodunda; bütçesi bulunması gerektiğini,

Ancak tüm Belediye araçlarının muayene, vergi ve harçlarının Destek Hizmetleri Daire Başkanlığı bütçesinde olduğu için bu Daire Başkanlığı tarafından yürütülmekte olduğunu, ekte Destek Hizmetleri Daire Başkanlığına muayeneleri geçen araçların toplu taşımada bazı zorluklarla karşılaşacağından dolayı,

1)18/03/2010 tarihli ve 019/4-115 sayı ile,

2)18/05/2010 tarih ve 019/4-233 sayı ile,

3)22/07/2010 tarih ve 019/4-323 sayı ile,

4)04/11/2010 tarih ve M.33.0.MBB.0.28.00/4-458 sayı ile,

5)10/01/2011 tarih ve M.33.0.MBB.028.00/4-014 sayı,

6)11/10/2011 tarih ve M.33.0.MBB.0.28.04/853 sayı ve

7. 05/12/2012 tarih ve M.33.0.MBB.0.28.04/1028

sayılı yazılar ile defaten yazılmasına rağmen araçların muayenesinde zaman zaman gecikmeler olduğunu,

Bu gibi aksaklıkların yapılmaması için ekteki ... Büyükşehir Belediyesi muavin raporundaki muhasebe kayıtlarından da anlaşılacağı üzere İşletme İştirakler Daire Başkanlığı bütçe tertibine araçların muayenelerinin daire başkanlığı bütçesinden yapılabilmesi için 24/04/2012 tarihinde ödenek aktarması yapıldığını ve bu tarihten itibaren geciken araç muayenelerinin de yaptırılması suretiyle hizmetlerine devam edildiğini,

Bu ödemeler esnasında zamanında yapılmayan araçların muayeneleri yapılırken gecikme faizlerinin de ... Vergi Dairesi tarafından kesilen tahakkuk karşılığı ödendiğini,

Ancak bu kamu hizmetleri yapılırken; Harcama Yetkilisi trafik cezalarının ve araç muayenelerine ilişkin gecikme cezalarının belediye bütçesinden ödenmes (İşletme İştirakler Dairesi Başkanı) ve Gerçekleştirme Görevlisi ... (Otobüs Müdürü) aynı içerikli daha önceki savunmalarında belirttikleri üzere kesilen gecikme cezasının ... Büyükşehir Belediyesi tüzel kişiliğine kesilmiş olduğunu, toplu taşıma işinin Belediyelerine kanunla verilen ana sorumluluklardan biri olduğunu, halkın şehir içi ulaşımını sağlamak amacı ile yürütülen bir kurum görevi olduğunu,

Gerek 5393 sayılı Kanunda gerekse 5216 sayılı Kanunda belediye giderlerinin tanımlandığını, 5393 sayılı Kanunun 60. Maddesinin “p” bendinde, gerekse 5216 sayılı Kanunun 24.maddesinin “r” bendinde “Kanunla verilen görevler ve hizmetlerin yürütülmesi için yapılan diğer giderler” şeklinde tanımlandığını, ... Büyükşehir Belediyesi tüzel kişiliğine kesilen gecikme cezasının bu hükme istinaden ödendiğini, 5216 ve 5393 sayılı kanunlarda gecikme cezalarının gider olarak tahditi şeklinde sayılmasının yasa tekniğine aykırı olduğunu, kanunla verilen görev ve hizmetlerin yürütülmesi için yapılan diğer giderler tanımının içerisinde, gecikme cezalarının da yer aldığının açık olduğunu,

Bu durumda kesilen gecikme cezasının ... Büyükşehir Belediyesinden ödenmesi gerektiğini, şayet ... Büyükşehir Belediyesi tarafından ödenmeyecek idi ise Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığı ... Vergi Dairesi’nin de bu cezayı kesmemesi gerektiğini belirterek sorumluluğunun bulunmadığını iddia etmektedir.”

Başsavcılık mütalaasında;

“…Ek ilamın 1 inci maddesinde özetle, 246 sayılı İlamın 1 inci maddesi ile verilen hüküm dışı kararının kaldırılmasına ve trafik cezalarının ve araç muayenelerine ilişkin gecikme cezalarının belediye bütçesinden ödenmesi sonucunda oluşan ... .- TL kamu zararının İlamda adı geçen sorumlular adına müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereğince İşleyecek faizleri ile birlikte Ödettirilmesine, şeklinde karar verildiği görülmektedir. Temyiz dilekçesinde özetle, kesilen gecikme cezalarının ... Büyükşehir Belediyesi tüzel kişiliğine kesilmiş bir gecikme cezası olduğu, 5393 sayılı Kanunun 60 ncı maddesinin (p) bendinde, “Kanunla verilen görevler ve hizmetlerin yürütülmesi için yapılan diğer giderler” hükmüne yer verildiği ve yapılan giderlerin de bu hüküm gereğince yapıldığı, bu nedenle de kesilen gecikme cezasının ... Büyükşehir Belediyesi bütçesinden ödenmesi gerektiği, belirtilerek verilen tazmin hükmünün kaldırılması talep edilmektedir.

2918 sayılı Kanununun 35 inci maddesi hükmü gereği, muayene süresi geçirilen her ay için muayene ücretinin %5 fazlası gecikme cezası olarak faturaya ilave edilmektedir. Trafik para cezaları da araç kimin üzerine ise ceza makbuzu o kişi adına kesilmekte olup adı geçen araçlar belediye tüzel kişiliğine ait olduklarından ceza makbuzu da belediye adına kesilecektir. Düzenlenen fatura ve ceza makbuzu belediye adına düzenlendiğinden bu fatura ve para cezası tutarının belediye bütçesinden ödenmesi zorunludur ve yasalara uygundur. Sadece görevi bu işlemler için avans vererek daha sonra bu ödemeyi kesin ödemeye dönüştüren Destek Hizmetleri Daire Başkanlığının bu ödeme nedeniyle hiçbir sorumluluğu bulunmadığı, araç muayene işlemlerinin zamanında yapılmamasından araçların bağlı olduğu ve araçları muayeneye hazırlamakla görevli olan birimlerin sorumlu olduğu düşünülmektedir.

Ancak, trafik para cezası ve fatura içerisindeki gecikme cezası, fiilen bu görevi yerine getirmeyen veya ceza alınmasına sebep olan görevliye rücu edilmesi gerekmektedir. Dolaysıyla gecikme cezasının ve trafik para cezasının ödenmesinden dolayı harcama yetkilisinin ve gerçekleştirme görevlilerinin bu sıfatları nedeniyle bir sorumluluğu yoktur. Sadece rücu işlemini başlatmakla görevli personelin bu görevini yerine getirmemesi nedeniyle bir sorumluluğu söz konusu olabilir. Gerçekleştirme görevlisi konumunda olan kişilerin maddeye konu olay nedeniyle hiçbir sorumluluklarının bulunmadığı, harcama yetkilisi konumunda olan kişilerin ise 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 12 nci maddesi çerçevesinde rücu işlemini başlatma görevleri varsa sorumlu olacakları değerlendirilmekte olup; konunun bu çerçevede gerekli incelemenin yapılmasını teminen ilgili idare yazılması gerektiği değerlendirilmektedir.

Bu itibarla, sorumluluk halinin ve sorumluların yeniden değerlendirilmesini, ayrıca 657 sayılı Kanunun 12 nci maddesi gereğince İdare tarafından rücu işlemiyle ilgili gerekli işlemlerin yapılmasını teminen dosyanın Dairesine tevdiine karar verilmesinin uygun olacağı düşünülmektedir. Arz olunur.” Denilmiştir.

Yapılan duruşmada, duruşmaya katılan ... ile savcılık makamı temyiz dilekçesi ve savcılık mütalaasındaki belirttikleri hususları tekrarlamışlardır.

Duruşma talebinde bulunan ... ile Sayıştay Savcısının sözlü açıklamalarının dinlenmesinden ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

Rapor dosyası ve eki belgelerin incelenmesi neticesinde; ... Büyükşehir Belediyesi’ne ait bazı araçların trafik cezalarının ve araç muayenelerine ilişkin gecikme cezalarının belediye bütçesinden ödenmesi sebebiyle ... TL’ye tazmin hükmü verildiği görülmüştür.

Destek Hizmetleri Daire Başkanlığı bünyesinde görev yapan sorumlular görevlerinin, araçların bağlı bulundukları birimler tarafından araçlar muayene için hazır hale getirilip başvuru yapıldıktan sonra, avans verme işlemi olduğunu, araçların trafik muayenesine hazır hale getirilmesi görevinin araçların sahibi olan diğer birimlere ait olduğunu, bu işlemlere ait ödeneğin ilgili birimlerin bütçelerinde yer aldığını, en son olarak avansın verildiğini ve işlemin gerçekleştirildiği, araçların muayenesinin gecikmesinin birçok sebebinin olduğunu ve bu sebeplerin ortadan kaldırılmasından araçları kullanan ve bakımını yapan diğer birimlerin sorumlu olduğunu, Destek Hizmetleri Daire Başkanlığı olarak ilgili birimlerin zamanında yazılı olarak uyarıldığını belirtmişlerdir.

Sorumlu ... temyiz dilekçesinde özetle kesilen gecikme cezalarının ... Büyükşehir Belediyesi tüzel kişiliğine kesildiğini, 5393 sayılı Kanunun 60 ncı maddesinin (p) bendinde, “Kanunla verilen görevler ve hizmetlerin yürütülmesi için yapılan diğer giderler” hükmüne yer verildiği ve yapılan giderlerin de bu hüküm gereğince yapıldığını, bu nedenle de kesilen gecikme cezasının ... Büyükşehir Belediyesi bütçesinden ödendiğini, belediyeye ait araçların trafik sigortalarının ve muayenelerinin yaptırılmasının Destek Hizmetleri Daire Başkanlığı’na ait bir görev olduğunu ve defaten yazılmasına rağmen araçların muayenesinde zaman zaman gecikmeler olduğunu belirtmiştir.

2918 sayılı Kanununun 35 inci maddesi hükmü gereği, muayene süresi geçirilen her ay için muayene ücretinin %5 fazlası gecikme cezası olarak faturaya ilave edilmektedir. Trafik para cezaları da araç kimin üzerine kayıtlı ise ceza makbuzu da o kişi adına kesilmekte olup adı geçen araçlar belediye tüzel kişiliğine ait olduklarından ceza makbuzu da belediye adına kesilmiştir.

Devlet Memurları Kanununun 12. maddesinde (Değişik 12/5/1982-2670/5md.); “Devlet memurları, görevlerini dikkat ve itina ile yerine getirmek ve kendilerine teslim edilen Devlet malını korumak ve her an hizmete hazır halde bulundurmak için gerekli tedbirleri almak zorundadırlar.

Devlet memurunun kasıt, kusur, ihmal veya tedbirsizliği sonucu idare zarara uğratılmışsa, bu zararın ilgili memur tarafından rayiç bedeli üzerinden ödenmesi esastır.

Zararların ödettirilmesinde bu konudaki genel hükümler uygulanır. Ancak fiilin meydana geldiği tarihte en alt derecenin birinci kademesinde bulunan memurun brüt aylığının yarısını geçmeyen zararlar, kabul etmesi halinde disiplin amiri veya yetkili disiplin kurulu kararına göre ilgili memurca ödenir.” Denilmektedir.

Olayda kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan bir sebeple kamu kaynağında bir azalmaya neden olunduğu açıktır. Gerçek sorumluların tespiti için 5. Daire tarafından 24.10.2014 tarih ve 246 sayılı ilamın 1. Maddesiyle konunun sorumlular açısından yeniden değerlendirmesinin temini için hüküm dışı bırakılmasına karar verilmiştir. ... Büyükşehir Belediye Başkanı ... tarafından 18.12.2014 tarih ve 73672388/2342-14941 sayı ile cevabi olarak Sayıştay Başkanlığı’na gönderilen yazıda özetle, konu ile ilgili dönemdeki sorumluların sorguda belirtilen harcama yetkilileri ve gerçekleştirme görevlileri olduğu ifade edilmiştir.

5018 sayılı Kanun’un 71. maddesinde kamu zararı;

“Kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunması” şeklinde tanımlanmıştır.

Bu çerçevede, kamu zararından ve mali sorumluluktan bahsedilebilmesi için her somut olayda, kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemin bulunması; mevzuata aykırı karar, işlem veya eylem sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunması ve kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunması durumu ile mevzuata aykırı karar, işlem veya eylem arasında bir illiyet bağının olması şartlarının birlikte aranması gerekmektedir. Zira, 1050 sayılı Kanuna hakim olan kusursuz yani objektif sorumluluk ilkesinin yerine 5018 sayılı Kanunla kusur sorumluluğu ilkesi getirilmiştir.

Temel ilke olarak kusur sorumluluğunu esas alan 5018 sayılı Kanun uyarınca kamu görevlilerinin mali karar, işlem veya eylemleri sonucu oluşan kamu zararından sorumlu olduklarına hükmedilebilmesi için manevi unsur olarak kasıt, kusur veya en azından bir ihmalin varlığı gerekmektedir.

Belediye adına kesilen cezaların ödenmesi kanuni bir zorunluluktur; ancak trafik para cezası ve araç muayenelerinin geç yapılmasından kaynaklanan cezanın, fiilen bu görevi yerine getirmeyen veya ceza alınmasına sebep olan görevliye rücu edilmesi gerekmektedir. Her ne kadar ... Büyükşehir Belediyesi tarafından gönderilen cevabi yazıda konu ile ilgili sorumluların ödeme evrakında imzası bulunan harcama yetkilileri ve gerçekleştirme görevlileri olduğu ifade edilmiş olsa da, gecikme cezasının ve trafik para cezasının ödenmesinden dolayı harcama yetkilisinin ve gerçekleştirme görevlilerinin bu sıfatları nedeniyle sorumluluğunun olmadığı; ancak kasıt, kusur veya ihmali bulunan memurlara rücu işlemini başlatmakla görevli personelin bu görevini yerine getirmemesi nedeniyle sorumluluğunun olduğu değerlendirilmektedir.

Bu itibarla, 446 sayılı EK ilam ile verilen tazmin hükmünün, sorumlulara rücu davası açılması için gerekli olan işlemleri başlatmakla görevli olan ve bu görevini yerine getirmeyen sorumluların belirlenmesi için BOZULARAK, dosyanın ilgili Dairesine TEVDİİNE, oy çokluğuyla,

Karşı oy gerekçesi

Üye … ’nın karşı oy gerekçesi,

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 71. Maddesinde kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır, şeklinde tanımlanmıştır.

Bu çerçevede, kamu zararından bahsedilebilmesi için kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar ile kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunması arasında bir illiyet bağının olması gerekmektedir.

Trafik para cezaları araç kimin üzerine kayıtlı ise ceza makbuzu o kişi adına kesilmekte olup adı geçen araçlar belediye tüzel kişiliğine ait olduklarından ceza makbuzu da belediye adına kesilmiştir. Trafik muayenelerinin yaptırılmaması ulaşımda aksaklıklar yaşanmasına yol açacağından muayene gecikme cezasının ve belediye adına kesilmiş trafik para cezasının ödenmesi gerekmektedir. Dolaysıyla gecikme cezasının ve trafik para cezasının ödenmesinden dolayı harcama yetkililerinin ve gerçekleştirme görevlilerinin bu sıfatları nedeniyle bir sorumluluğu yoktur.

Bunun yanında, sorumlu tutulan harcama yetkililerinin ve gerçekleştirme görevlilerinin gecikmeye sebebiyet vermedeki kasıt, kusur veya ihmali arasındaki illiyet bağı tespit edilemediğinden 246/446 sayılı Ek İlam ile verilen tazmin hükmünün kaldırılmasına karar verilmesi gerekir.

Üye … ’’nün karşı oy gerekçesi,

Trafik cezalarının ve araç muayenelerine ilişkin gecikme cezalarının belediye bütçesinden ödenmesi sebebiyle tazmin hükmü verildiği görülmektedir. Bu aşamada öncelikle kamu geliri, kamu kaynağı ve kamu zararı kavramlarından ne anlaşılması gerektiğini irdelemek gerekmektedir. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununda;

“Kamu geliri: Kanunlarına dayanılarak toplanan vergi, resim, harç, … ceza gelirleri, … ile diğer gelirleri,

Kamu kaynakları: Borçlanma suretiyle elde edilen imkânlar dahil kamuya ait gelirler,..” şeklinde tanımlanmakta, Gelirlerin dayanakları başlıklı 37. Maddede “genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin gelirlerinin kanuni dayanakları bütçelerinde gösterilir. Bütçelerde yer alan gelirler, ilgili kanunlarında belirtilen usullere göre tarh, tahakkuk ve tahsil edilir. Genel bütçe gelirlerinin tarh, tahakkuk ve tahsili Maliye Bakanlığı veya tarh ve tahakkuka ilgili mevzuatına göre yetkili idareler tarafından yapılır” denilmekte, 38. Maddede de “Kamu gelirlerinin tarh, tahakkuk, tahsiliyle yetkili ve görevli olanlar, ilgili kanunlarda öngörülen tarh, tahakkuk ve tahsil işlemlerinin zamanında ve eksiksiz olarak yapılmasından sorumludur” denilmektedir. Yani kanunlarında belirtilen usullere göre tarh, tahakkuk ve tahsil edilen ceza gelirleri esasen bir kamu geliri, dolayısıyla kamu kaynağıdır.

5018 sayılı kanunda, “Kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır” şeklinde tanımlanmış, 71. Maddesinde;

“Kamu zararının belirlenmesinde;

a) İş, mal veya hizmet karşılığı olarak belirlenen tutardan fazla ödeme yapılması,

b) Mal alınmadan, iş veya hizmet yaptırılmadan ödeme yapılması,

c) Transfer niteliğindeki giderlerde, fazla veya yersiz ödemede bulunulması,

d) İş, mal veya hizmetin rayiç bedelinden daha yüksek fiyatla alınması veya yaptırılması,

e) İdare gelirlerinin tarh, tahakkuk veya tahsil işlemlerinin mevzuata uygun bir şekilde yapılmaması,

f) (Mülga:22/12/2005-5436/10 md.)

g) Mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması,

Esas alınır.” şeklinde düzenleme yapılmıştır.

Anayasa gereği merkezi yönetim bütçesi kapsamındaki kamu idarelerinin bütün gelir ve giderleri ile mallarını denetlemek ve sorumluların hesap ve işlemlerini kesin hükme bağlamakla görevli olan Sayıştayın, gecikme cezalarına, bunun aynı zamanda bir kamu kaynağı olma niteliğinin bulunduğunu göz ardı ederek sadece belediyenin yaptığı harcama niteliği üzerinden değerlendirme yapması ve bu tahsilatla esasen kamu geliri artmış olmasına karşın bunu kamu zararı olarak kabul etmesi doğru olmaz.

Her ne kadar Kamu Zararının Tahsiline İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik de kamu zararının belirlenmesinde esas alınacak unsurlar arasında, Kanunda yer alan unsurlara ilaveten “Kamu idaresinin yükümlülüklerinin mevzuatına uygun bir şekilde yerine getirilmemesi nedeniyle kamu idaresine faiz, tazminat, gecikme zammı, para cezası gibi ek malî külfet getirilmesi” düzenlemesine yer verilmiş ise de, bu düzenleme o kamu idaresinde görevli memurların, gerekli tedbirleri almamaları nedeniyle kendi kurumlarına verdikleri zararların tahsili ile ilgili bir düzenleme niteliğinde olup, aynı zamanda bir kamu geliri olan gecikme cezalarının Sayıştay yargısı açısından da bir kamu zararı olarak kabulünü gerektirmez. Kaldı ki yasa koyucu kamu zararının tanımını yapmış, sadece kamu zararının, bu zarara neden olan kamu görevlisinden veya diğer gerçek ve tüzel kişilerden tahsiline ilişkin usûl ve esasları belirleme yetkisini yürütmeye bırakmıştır. Yapılan harcamanın kamu zararı olup olmadığına karar verecek merci Sayıştaydır. Aynı zamanda kamu gelirlerini denetleyip sorumluları hakkında kesin hüküm verecek olan Sayıştay, kanunlarında belirtilen usullere göre tarh, tahakkuk ve tahsil edilmesi gereken ceza gelirleri tahsil edilmez ise kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olanlar hakkında kamu zararına sebep oldukları için hüküm verecektir.

İlgili kanunlarında belirtilen usullere göre düzenlenen gecikme ceza makbuzu belediye adına düzenlendiğinden bu tutarın belediye bütçesinden ödenmesi zaruridir. Görevi bu işlemler için avans vererek daha sonra bu ödemeyi kesin ödemeye dönüştürmek olan belediye görevlilerinin bu ödeme nedeniyle sorumlu tutulması mümkün değildir. Söz konusu araç muayene işlemlerinin zamanında yapılmamasından araçların bağlı olduğu ve araçları muayeneye hazırlamakla görevli olan görevlilerin sorumlu tutulması gerekmekte olup bu sorumluluk da 5018 ve 6085 sayılı kanun çerçevesinde belirlenecek bir mali sorumluluk olmayıp, 657 sayılı Kanun çerçevesinde belirlenecek olan bir nevi idari ve disiplin sorumluluğu olup rücu kapsamında çözümlenmesi gerekmektedir. Diğer bir ifade ile gecikme cezasının ve trafik para cezasının ödenmesinden dolayı harcama yetkilisinin ve gerçekleştirme görevlilerinin bu sıfatları nedeniyle bir sorumluluğu yoktur. Sadece rücu işlemini başlatmakla görevli personelin bu görevini yerine getirmemesi nedeniyle bir sorumluluğu söz konusu olabilir. Bunun da 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 12 nci maddesi çerçevesinde gerekli incelemenin yapılmasını teminen ilgili idareye yazılması ve Sayıştayın yargısal niteliği olmayan raporları ile takibi ve çözümlenmesi gerekir.

Bu gerekçelerle dairece verilen tazmin hükmünün kaldırılması uygun olur.

Temyiz Kurulu Başkanı … , .. Daire Başkanı …, Üyeler …, …, …, … ile …’ın karşı oy gerekçesi,

5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun “Büyükşehir Belediyesinin Giderleri” başlıklı 24’üncü maddesinde belediyenin yapabileceği giderler sıralanmıştır. Bu giderler arasında gecikme cezaları ve trafik cezaları yer almamaktadır.

Muayene süresi geçen araçlardan muayene geçerlilik tarihinden itibaren gecikme bedeli alınmakta olup, gecikme bedeli muayene süresi geçirilen her ay için muayene ücretinin %5'i oranındadır. Bu tutarlar Maliye Bakanlığı Gelirler İdaresi Başkanlığı'na aktarılmaktadır.

Belediyeye ait bazı araçların muayenelerinin zamanında yaptırılmaması sonucu gecikme cezası ödendiği ve yapılan trafik ihlalleri nedeniyle kesilen trafik cezalarının da bütçeden ödendiği görülmüştür.

5018 sayılı Kanun’un 71. maddesinde kamu zararı;

“Kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunması” şeklinde tanımlanmıştır.

Söz konusu olayda kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan ve mevzuata aykırı olarak yapılan ödeme sebebiyle kamu zararına neden olunmuştur. ... Büyükşehir Belediye Başkanı ... tarafından 18.12.2014 tarih ve 73672388/2342-14941 sayı ile cevabi olarak Sayıştay Başkanlığı’na gönderilen yazıda özetle, konu ile ilgili dönemdeki sorumluların sorguda belirtilen harcama yetkilileri ve gerçekleştirme görevlileri olduğu ifade edildiğinden söz konusu kişilerin sorumlu tutulması gerekmektedir.

Bu nedenlerle, 246/446 sayılı Ek İlam ile verilen tazmin hükmünün tasdiki gerekir.

Karar verildiği 25.10.2017 tarih ve 43564 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.