Sayıştay 5. Dairesi 41759 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Çeşitli Konular

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Yılı: 2013

• Daire: 5

• Dosya No: 41759

• Tutanak No: 43655

• Tutanak Tarihi: 15.11.2017

• Konu: Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar

KARAR

Konu: Belediyesi Mali Hizmetler biriminde çalışan memur personele mevzuata aykırı olarak tebligat ücreti ödenmesi.

303 sayılı ilamın 1 inci maddesiyle; ... Belediyesi Mali Hizmetler biriminde çalışan memur personele mevzuata aykırı olarak tebligat ücreti ödenmesi sonucunda ... TL’nin tazminine ilişkin hüküm tesis edilmiştir.

Sorumlular; …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, … ve … göndermiş oldukları ortak temyiz dilekçelerinde aynen;

Sorguda

“Yukarıda yevmiye tarih ve numarası yazılı ödeme emri belgeleri ile eklerinin incelemesi neticesinde; ... Belediyesi Mali Hizmetler biriminde çalışan memur personele mevzuata aykırı olarak tebligat ücreti ödendiği tespit edilmiştir.

Tebligat kanunun 4 üncü maddesi uyarınca tebliğ yapacak memura mesafeye göre uygulanacak tarife ücretinin belirlendiği, ayrıca 6245 sayılı Harcırah Kanunun 49 uncu maddesine göre tazminat alan memurlar tarafından tebligat yapılması halinde herhangi bir ödeme yapılmaması hükmü yer almaktadır.

Anılan kanun “memur vasıtasıyla tebliğlerde zaruri masrafları” başlıklı 4 üncü maddesinde aynen;

“6245 sayılı Harcırah Kanunun 49 uncu maddesine göre tazminat alan memur ve hizmetliler dışındaki memurlar vasıtasıyla, bu kanunun mucibince yaptırılacak tebligatlar için tebligat yapana verilecek zaruri masrafların miktarı kendisine tebliğ yapılacak şahsın bulunduğu yerin mesafesine nazaran her mali yılbaşında il idare heyetleri tarafından o ilin gerek merkez, gerekse bağlı ilçeleri için ayrı ayrı tespit olunur.

Yukarıda ki fıkraya göre kendileri zaruri masraf edilen memurlara yaptıkları tebliğ dolayısıyla 6245 Sayılı Kanunun mucinince ayrıca harcırah verilmez. ” denilmektedir.

Maddeye göre, kurumlar da memur vasıtasıyla yapılacak tebliğlerde tebliğ memuruna ödenecek ücret düzenlenmiş ve 6245 Sayılı Harcırah Kanunun 49 uncu maddesine göre tazminat alan memur ve hizmetliler ücret kapsamı dışında tutulmuştur.

6245 sayılı Harcırah Kanunun “Seyyar Olarak Vazife Gören Memur ve Hizmettiler” başlıklı 49 uncu maddesinde aynen;

“Asli görevleri gereği memuriyet mahalli dışında belirli bir görev bölgesi (merkez veya il kuruluşlarına dahil birimlerde il sınırı, bölge şeklinde çalışan birimlerde bölge sınır içinde fiilen gezici olarak görev yapan memur ve hizmetlilere gündelik ve (Aşağıda unvanları sayılanlar hariç) yol masrafı ödenmez.

Diğer taraftan, Tebligat Kanunun uygulanmasına ilişkin usul ve esasları düzenleyen 25/01/2012 tarihli ve 28184 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Tebligat Kanunun Uygulanmasına Dair Yönetmeliğin “Tebligatın memur vasıtasıyla yapılması başlıklı” 5 inci maddesinde aynen;

“(1) Tebligatın;

a) Kanunlarda özel hüküm bulunan hallerde,

b) Gecikmesi halinde zarar doğabilecek işlerde,

c) 2 nci maddede belirtilen ve aynı yerde bulunan merciler arasında ya da bu mercilerde bulunan kişilere,

yapılması durumunda, tebliğler kendi memurları veya mahalli mülki idare amirinin emriyle kolluk vasıtasıyla yaptırılır.

(2) Memur vasıtasıyla tebligat yaptırılmasını gerektiren sebep tebligat evrakında gösterilir. Hükmü yer almaktadır.

Tüm bu açıklamalar ışığında 7201 sayılı kanunun 4 üncü maddesi uyarınca kurumlar, bu kanun mucibince yaptıracakları tebligatlar için tebliğ yapana verilecek zaruri masrafların miktarı ve tebliğ yapılacak şahsın bulunduğu yerin mesafesine göre her yıl valilik başkanlığında kurulacak il idare kurulunca tespit edilecek ücreti tebligat yapan memurlarına Ödemesi gerekmektedir.

...” denildiği,

Sayıştay ilamında özellikle tebligat işleminin bir takım iş ve işlemlerden oluşan bir süreç olduğu gözardı edilerek salt tebligatın son evresi baz alınarak ve adeta tebligat süreci bu safhaya indirgenerek bir ön kabulden hareket edildiği, tebligat sürecinde görev alan personelin sürecin herhangi bir aşamasında görev almış olabileceği, uygulamada da bu şekilde görev ifa edildiği,

7201 sayılı kanunun 4 üncü maddesindeki hüküm değerlendirildiğinde; mali hizmetler biriminde çalışıp çalışmadığına bakılmaksızın adı geçen personelin 7201 sayılı kanun kapsamına giren resmi işlemler kapsamında tebligat sürecinde görev aldığı; dolayısıyla tebligat iş ve işlem süreçlerinde görev alanlara bu görevlerinden dolayı da kanunun 4 üncü maddesine uygun bir şekilde her yıl İl İdare kurulunca belirlenen miktarda bir ödeme yapıldığı,

Sayıştay denetimi sorgusunda da ifade edildiği üzere 6245 sayılı kanun kapsamında 49 uncu maddeye istinaden seyyar görev tazminatı verilmemesi kaydıyla, tebligat ücretinin ödenmesinin mümkün olduğu, Sayıştay denetimi sorgusunda da ifade edildiği üzere söz konusu mali hizmetler birimi memurlarına Harcırah Kanununun 49 uncu maddesi kapsamında herhangi bir tazminat ödenmediği,

Bilfiil tebligat iş ve işlemleri sürecinde görev alan bahse konu memurlara seyyar görev tazminatı ödenmediğine göre bu ekstra görev ve hizmetlerin karşılığı olan 7201 sayılı Kanununa istinaden bir ödeme yapılmasının hukuken mümkün olduğu,

Uygulamada tebligat işlemlerinin nelerden oluştuğunun önemli olduğu, kanun incelendiği tebligat sürecine dair iş ve işlemlerin sayıldığı; dolayısıyla bu iş ve işlemlerin tebligat sürecinin birer parçası olduğunun zımnen dile getirildiği, dolayısıyla kanunun 9 uncu maddesinde sayılan iş ve işlemlerden herhangi birini icra eden memurlara tebligat sürecinde ki bu görevlerinden dolayı ilgili kanunun getirmiş olduğu düzenlemeler çerçevesinde tebligat ücreti ödemesinin de mevzuata uygun olduğunun değerlendirildiği,

Memurlara bu görevleri karşılığında Harcırah Kanunu 49 ncu maddesi kapsamındaki seyyar görev tazminatının ya da başka bir adla herhangi bir tazminat ödemesinin vaki olmadığı da dikkate alındığında söz konusu tebligat ücreti Ödemesinin hukuka, hakkaniyete ve anayasanın angarya yasaklayan kuralına da uygun olduğu,

Tebligat işleminin bir aşamasında görev alan personele ekstra görev mahiyetindeki bu durumdan dolayı 7201 sayılı kanuna istinaden ve de il idare kurulunca belirlenen miktarda bir ödeme yapılmasının mevzuata uygun olduğunu,

Belirtilerek verilen tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmişlerdir.

Başsavcılık mütalaasında;

“…Temyiz dilekçesinde özetle, ilamda 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununda herhangi bir ücret ödeme hükmünün yer almamasıyla bağlantı kurularak hüküm tesis edildiği oysa komisyonlarda görev alanların yaptıkları görevden dolayı ücret ödenemeyeceğine dair de herhangi bir kısıtlamanın yer almadığı, bahse geçen kanunun özlük haklarını düzenleyen bir kanun olmadığı belirtilerek, ilamın 3 üncü maddesiyle verilen tazmin hükmünün kaldırılması talep edilmektedir.

Belediyelerin Arsa, Konut Ve İşyeri Üretimi, Tahsisi, Kiralaması Ve Satışına Dair Genel Yönetmeliğin 4 üncü maddesinde; “Kıymet takdir komisyonu; Bu Yönetmeliğe göre üretilecek arsa, konut ve işyerlerinin maliyet bedelini belirlemek üzere, biri inşaat mühendisi olmak üzere 04.11.1983 tarihli ve 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu hükümlerine göre belediye bünyesinde oluşturulacak en az üç kişilik komisyonu, ifade eder.” denilmektedir.

2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 8 inci maddesinde; “Kamulaştırma kararının alınmasından sonra kamulaştırmayı yapacak idare, bu Kanunun 11 inci maddesindeki esaslara göre ve konuyla ilgili uzman kişi, kurum veya kuruluşlardan da rapor alarak, gerektiğinde Sanayi ve Ticaret Odalarından ve mahalli emlak alım satım bürolarından alacağı bilgilerden de faydalanarak taşınmaz malın tahmini bedelini tespit etmek üzere kendi bünyesi içinden en az üç kişiden teşekkül eden bir veya birden fazla kıymet takdir komisyonunu görevlendirir.” hükmü yer almaktadır.

2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 29 uncu maddesinde; "10 uncu madde uyarınca mahkeme heyetinin harcırahları, 15 inci madde uyarınca mahkemece oluşturulan bilirkişilerin ve keşifte dinlenilen muhtarın mahkemece takdir edilecek ücretleri ile tapu harçları ve bu Kanunun gerektirdiği diğer giderler kamulaştırmayı yapan idarece ödenir.” denilmektedir. 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu ile idarenin kendi bünyesinde kıymet takdir komisyonu oluşturması hüküm altına alınmıştır. Ancak düzenleme de bu oluşturulan komisyon üyelerine Ödenecek ücret ile ilgili herhangi bir düzenleme öngörülmemiştir.

Belediye bünyesinde oluşturulan kıymet takdir komisyonuna ücret ödenmesi, Belediye Meclis Kararma dayanarak yapıldığı anlaşılmaktadır. 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununda kıymet takdir komisyon üyelerine ücret verileceğine dair bir hüküm bulunmadığından ve söz konusu Belediye Meclisi Kararının yasal dayanağı olmadığından kıymet takdir komisyonuna ücret ödenmesinin mevzuata aykırı olduğu ve 5018 sayılı Kanunun 71 inci maddesine aykırılık teşkil ettiği değerlendirilmektedir.

Bu itibarla, talebin reddedilerek, Daire kararının onanmasının uygun olacağı düşünülmektedir.”

denilmiştir.

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra gereği görüşüldü;

303 sayılı ilamın 1 inci maddesiyle; ... Belediyesi Mali Hizmetler biriminde çalışan memur personele mevzuata aykırı olarak tebligat ücreti ödenmesi sonucunda ... TL’nin tazminine ilişkin hüküm tesis edilmiştir.

7201 sayılı Tebligat Kanunu’nun “Tebligatın yapılması” başlıklı 1 inci maddesinde mahkemeler (kazaî merciler), 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununa ekli (I) sayılı cetvelde yer alan genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri, (II) sayılı cetvelde yer alan Özel bütçeli idareler, (III) sayılı cetvelde yer alan düzenleyici ve denetleyici kurumlar, (IV) sayılı cetvelde yer alan sosyal güvenlik kurumlan ile İl özel idareleri, belediyeler, köy hükmi şahsiyetleri, barolar ve noterler tarafından yapılacak elektronik ortam da dâhil tüm tebligat, anılan Kanun hükümlerine göre Posta ve Telgraf Teşkilatı Genel Müdürlüğü veya memur vasıtasıyla yapılacağı belirtilmiştir.

Kanun’un “Tebligatın memur vasıtasıyla yapılması” başlıklı 2 nci maddesinde de tebligatın memur vasıtasıyla yapılması düzenlenmiştir. Anılan madde ilgili kanunlarda özel hüküm bulunması halinde veya tehirinde zarar umulan işlerde veya aynı yerde bulunan 1 inci maddede yazılı daire ve müesseseler arasında veya bu daire ve müesseselerde bulunan şahıslara yapılacak tebligatların kendi memurları veya mahalli mülkiye amirinin emriyle zabıta vasıtasıyla yaptırılacağı hüküm altına alınmıştır.

Kanun’un “Memur vasıtasıyla tebliğlerde zaruri masrafları” başlıklı 4 üncü maddesinde aynen;

“6245 sayılı Harcırah Kanununun 49 uncu maddesine göre tazminat alan memur ve hizmetliler dışındaki memurlar vasıtasıyla, bu Kanun mucibince yaptırılacak tebligatlar için tebligat yapana verilecek zaruri masrafların miktarı kendisine tebliğ yapılacak şahsın bulunduğu yerin mesafesine nazaran her mali yılbaşında il idare heyetleri tarafından o ilin gerek merkez, gerekse bağlı ilçeleri için ayrı ayrı tesbit olunur.

Yukarıdaki fıkraya göre kendilerine zaruri masraf verilen memurlara yaptıkları tebliğ dolayısıyla 6245 sayılı kanun mucibince ayrıca harcırah verilmez.” denilmektedir.

Maddede, kurumlar da memur vasıtasıyla yapılacak tebliğlerde tebliğ memuruna ödenecek ücret düzenlenmiş ve 6245 sayılı Harcırah Kanunu’nun 49 uncu maddesine göre tazminat alan memur ve hizmetliler ücret kapsamı dışında tutulmuştur.

6245 sayılı Harcırah Kanunu’nun “Seyyar olarak vazife gören memur ve hizmetliler” başlıklı 49 uncu maddesinde aynen;

“Asli görevleri gereği memuriyet mahalli dışında ve belirli bir görev bölgesi (Merkez veya il kuruluşuna dahil birimlerde il sınırı, bölge şeklinde çalışan birimlerde bölge sınırı) içinde fiilen gezici olarak görev yapan memur ve hizmetlilere gündelik ve (Aşağıda unvanları sayılanlar hariç) yol masrafı ödenmez.

Bunlardan, Maliye ve Gümrük Bakanlığınca görev unvanları ile iş ve çalışma özellikleri uygun görülenlere; bu Bakanlıkça vize edilen cetvellere dayanılarak fiilen gezici görev yaptıkları günler için almakta oldukları aylık/kadro derecelerine göre müstehak oldukları yurtiçi gündeliklerinin üçte biri günlük tazminat olarak verilir.

Takip memuru, gezici sağlık memuru, ebe, orman muhafaza memuru, koruyucu, koruma memuru, posta dağıtıcısı, hat bakıcısı, tahsildar, gezici başöğretmen ve görev niteliklerinin bunlara benzerliği Maliye Bakanlığınca onaylanacak diğer memur ve hizmetlilerin yol masrafları mutat taşıt araçlarına fiilen ödedikleri miktarlar üzerinden karşılanır.”

hükmü yer almaktadır.

Harcırah Kanunu’nun bu maddesi gereği seyyar vazife gören ve seyyar görev tazminatı alan personele Tebligat Kanunu gereğince yapılacak tebligat ücret ödemesi yapılmayacaktır.

Diğer taraftan, Tebligat Kanunu’nun uygulanmasına ilişkin usul ve esasları düzenleyen 25/01/2012 tarihli ve 28184 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Tebligat Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmeliğin “Tebligatın memur vasıtasıyla yapılması başlıklı” 5 inci maddesinde aynen;

“(1) Tebligatın;

a) Kanunlarda özel hüküm bulunan hallerde,

b) Gecikmesi halinde zarar doğabilecek işlerde,

c) 2 nci maddede belirtilen ve aynı yerde bulunan merciler arasında ya da bu mercilerde bulunan kişilere,

yapılması durumunda, tebliğler kendi memurları veya mahalli mülki idare amirinin emriyle kolluk vasıtasıyla yaptırılır.

(2) Memur vasıtasıyla tebligat yaptırılmasını gerektiren sebep tebligat evrakında gösterilir.”

hükmü yer almaktadır.

Tüm bu açıklamalar ışığında 7201 sayılı Kanun’un 4 üncü maddesi uyarınca kurumlar, bu kanun mucibince yaptıracakları tebligatlar için tebliğ yapana verilecek zaruri masrafların miktarı ve tebliğ yapılacak şahsın bulunduğu yerin mesafesine göre her yıl valilik başkanlığında kurulacak il idare kurulunca tespit edilecek ücreti tebligat yapan memurlarına ödemesi gerekmektedir.

Yapılan incelemede; ... Belediyesinde; Belediye gelirlerinin artırılması ve gelir kaybının önlenmesi bakımından ihbarname ve ödeme emri gibi tebliği gereken evrakların postada oluşacak gecikmelerle mükelleflere ulaşılmamasının önlenmesi, ayrıca daha tasarruflu olması bakımından evraklarının takibi ve tebliğinin görevlendirilecek personel eliyle yapılması sonucu il idare kurulunca belirlenen miktarda tebligat memuruna tebliğ ücreti ödemesi yapılması gerekçesiyle 19.12.2011 tarihli ve sayısız Başkanlık Oluru alındığı görülmüştür.

Söz konusu Olur’da aynen:

“Belediye gelirlerinin arttırılması Belediye Hizmetlerinin daha süratli ve etkin şekilde ... halkına yansıtılması, Belediye gelirleri kaybının önlenmesi bakımından, ihbarname ve ödeme emri gibi tebliği gereken evrakların postada meydana gelecek gecikmeler ile mükellefe ulaşılmamasının önlenmesi, ayrıca daha tasarruflu olması bakımından evraklarının takibi ve tebliğinin ekli listede adı soyadı yazılı memurlarımız ve yıl içerisinde görevlendirilecek olması halinde bu personellerle birlikte yapılmasını be görevi yapan memurlara ... Valiliği İl İdare Kurulunun 2012 yılında belirtilen miktarda ödeme yapılmasını olurlarınıza arz ederim.” denilmektedir.

Bu Olur’a dayanarak da ... belediyesinin mali hizmetler biriminde çalışan tüm memur personele tebligat ücreti adı altında ödeme aldıkları anlaşılmıştır.

Sorumlular savunmalarında her ne kadar, tebligat sürecinde yapılan iş ve işlemlerin tebligatın bir parçası olduğunu, tebligat iş ve işlem süreçlerinde görev alanların da Tebligat Kanunu’nun 4 üncü maddesi hükmü gereği tebligat işlemini yerine getirenlerden sayıldığını, bu iş ve işlemlerden herhangi birini yapan memurlara da bu görevlerinden dolayı tebligat ücretinin ödendiğini bu çerçevede yapılan ödemelerin mevzuata uygun olduğunu belirtmiş iseler de; 7201 sayılı Tebligat Kanunu’nun 4 üncü maddesi uyarınca kurumlar, bu kanun mucibince yaptıracakları tebligatlar için bilfiil tebliğ yapana verilecek zaruri masrafların miktarı ve tebliğ yapılacak şahsın bulunduğu yerin mesafesine göre her yıl valilik başkanlığında kurulacak il idare kurulunca tespit edilecek ücreti tebligatı bizzat yapan memurlarına ödemesi gerekmektedir.

Ancak ... belediyesinin, mali hizmetler biriminde, yani büroda çalışan ve fiilen tebligata çıkmayan tüm memur personelin asli görevleri kapsamında yapmak zorunda olduğu belediye vergi ve harçlarına ilişkin ihbarname ve ödeme emri gibi evrakların düzenlemesi ile hazırlanmasının, tebligatın bir unsuru olduğunu ileri sürerek sadece bilfiil tebliğ yapan personel ile birlikte mali hizmetlerde çalışan tüm personele ayın tüm iş günlerine isabet eden tarihleri için tebligat ücreti adı altında ödeme yapması yasal dayanaktan yoksundur.

Bu itibarla Belediyenin Mali Hizmetler Müdürlüğü’nde çalışan tüm personele yapılan tebligat ücreti ödemesinin, açıklanan mevzuat hükümleri gereğince sadece fiilen tebligat işlemi yapanlara ödenebilmesi mümkündür.

Açıklanan nedenlerle, temyiz talebinin reddi ile 303 sayılı ilamın 1 nci maddesiyle ... TL için verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE, oy birliğiyle,

Karar verildiği 15.11.2017 tarih ve 43655 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.