Sayıştay 5. Dairesi 41757 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Çeşitli Konular

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Yılı: 2013

• Daire: 5

• Dosya No: 41757

• Tutanak No: 43654

• Tutanak Tarihi: 15.11.2017

• Konu: Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar

KARAR

Konu: Belediyesi sınırları içerisinde görev yapan muhtarlara belediye meclisi kararıyla mevzuata aykırı olarak aylık ücret ödemesi

2. 303 sayılı ilamın 5 inci maddesiyle; ... Belediyesi sınırlarında görev yapan muhtarlara belediye meclisi kararıyla mevzuata aykırı olarak aylık ücret ödemesi sonucu ... TL’nin tazminine ilişkin hüküm tesis edilmiştir.

Diğer Sorumlu, Meclis Üyesi ... göndermiş olduğu temyiz dilekçesinde özetle;

Sayıştay denetim sorgusunda koyu tonla ifade edildiği üzere “..desteği sağlar” ifadesinin hukuken ne şekilde anlaşılması gerektiği noktasında Sayıştay Temyiz Kurulunun Tutanak Tarihi 25.12.2012 olan 35990 Tutanak Nolu kararının rehberlik edebileceğinin düşünüldüğü, anılan Sayıştay Temyiz Kurulu kararının da 5393 Sayılı Belediye kanunun 9. maddesinde yer alan “ desteği sağlar” ifadesinin benzer bir usul bir mahiyette olmak üzere kanunun 14 üncü maddesinde de zikredildiğinin göründüğü, aynı kanunu yapan iradenin kanunun 2 farklı maddesinde aynı ifadeyi kullanırken farklı bir kastı olamayacağı, bunun hukuk normunun yorumlanması tekniğine de aykırı olacağı, bu durumda “gerekli desteği sağlar” ifadesi ile “desteği sağlar” ifadesinin aynı mahiyette ve aynı maksada dönük olduğuna şüphe bulunmadığı, belediyelerin 5393 sayılı Belediye kanunu 9 uncu maddesine istinaden kamu görevi ifa eden muhtarlara ayni yada nakdi destek sağlayabilmelerinin önünde hukuki bir engel bulunmadığının bizatihi mezkur Sayıştay Temyiz Kurulunun kararı ile de tescillendiği, bu durumda tartışılması ve izah edilmesi gereken hususun bahse konu olan desteğin ilgili muhtarlıklar tarafından hangi maksatla sarfedildikleri ya da kullandıkları olduğu, muhtarların yapmış oldukları görevlerin amme hizmeti ya da görevi olduğu noktasında kuşku bulunmadığı, bahse konu olan desteğinde 4541 Sayılı Şehir kasaba ve köylerde mahalle muhtar ve ihtiyar heyetleri teşkiline dair kanunun 3 ve 4 üncü maddeleri kapsamında gerçekleştirilen kamu hizmetleri için sarf edildiği, belediyenin gerekli ayni ya da nakdi destekleri sağlamasında mezkur kanun hükümleri muvacehesinde hukuki bir tereddüt ya da problem bulunmadığı,

Anılan Sayıştay Temyiz Kurulu Kararında;

“….

5393 Sayılı Belediye kanununun 9 uncu maddesinde "Belediye mahallenin ve muhtarlığın ihtiyaçlarının karşılanması ve sorunlarının çözümü için bütçe imkânları ölçüsünde gerekli aynı yardım ve desteği sağlar" denildiği,

Belediyece muhtarlıklara yapılan yardımın boya, badana, sandalye, masa vb. büro masrafları olduğunun anlaşıldığı, belediyenin muhtarlıklara "gerekli aynı yardım ye desteği sağlar" hükmü çerçevesinde hareket ettiği,

Türk Dil Kurumu Sözlüğünde destek kelimesinin anlamının “Maddi ve manevi yardımcı, dayanak” şeklinde olduğu dikkate alındığında aynı yargıya varabilmenin mümkün olacağı, Bu durumda ilamda ifade olunan,

“Ancak Belediye Meclisi aldığı bu kararlar muhtarlıkların fatura karşılığı Elektrik, su, doğalgaz ve internet gibi ihtiyaçlarım ödenmesi mahiyetinde olmadığı tüm muhtarlara aynı miktarda ücret ödemesi yapıldığı ve bu ödemeden de gelir vergisi ve damga vergisi kesintisi yapılmasının da yapılan ödemenin ücret/maaş niteliğinde ödendiği öngörülmüştür.

Belediye kanunun yukarıda yer verilen maddesinde yer alan hükme göre; muhtarlığın ihtiyaçlarının karşılanması ve sorunlarının çözümü için bütçe imkanları ölçüsünde gerekli ayni yardım ve desteğin sağlanabileceği belirtilmiş olmasına karşın, ... Belediyesi sınırlarında yer alan tüm muhtarların elektrik, su doğalgaz ve internet gibi ayni ihtiyaçlarının karşılanması amacından uzak tüm muhtarlara aynı miktarda maktu bir ücretin ödemesi mevzuata aykırıdır.”

Şeklindeki gerekçenin yardımın yasal dayanağının varlığını irdelemekten ziyade hangi maksatla kullanılacağı, eşit tutarda olması, nakdi desteğin maaş/ücret şeklinde nitelendirmekten ibaret olduğunun anlaşıldığı,

Sayıştay Denetim Sorgusunun sonuç kısmında;

“Belediye kanunun yukarıda yer verilen maddesinde yer alan hükme göre; muhtarlığın ihtiyaçlarının karşılanması ve sorunlarının çözümü için bütçe imkanları ölçüsünde gerekli ayni yardım ve desteğin sağlanabileceği belirtilmiş olmasına karşın, ... Belediyesi sınırlarında yer alan tüm muhtarların elektrik, su doğalgaz ve internet gibi ayni ihtiyaçlarının karşılanması amacından uzak tüm muhtarlara aynı miktarda maktu bir ücretin ödemesi mevzuata aykırıdır.”

Denilerek esasen konuya farklı bir noktadan yaklaşıldığı, neticede sorgu ile ilamın gerekçe ve yaklaşım yöntemleri birbirlerinden farklı şekillerde tezahür ettiği,

Belediye tarafından yapılan desteğin mevzuata uygun olup olmadığının değerlendirilmesinde 5393 sayılı kanunun 9 uncu maddesindeki “ayni yardım” ve “destek” ifadelerinin anlamının da irdelenmesi gerektiği, ayni yardım kavramınıda yer alan “ayni” kelimesinin “boşlukta yer kaplayan her şey”, “madde” anlamlına geldiği, “ayni yardım”ın mal şeklinde yapılan yardımları ifade ettiği, belediyelerin muhtarlıklara demirbaş, mefruşat, yazıcı, bilgisayar gibi teminleri ayni yardım kapsamında olduğu, bu tür desteklerinde mevzuata uygun olduğu düşünüldüğü,

5393 sayılı kanunun 9 uncu maddesindeki “destek” ifadesinin belediyelere geniş bir yardım kapsamı sunduğu, belediyenin 5393 sayılı kanunun 9 uncu maddesindeki “destek” ifadesinden hareketle muhtarlıkların telefon, aydınlatma, ısınma vb. giderleri karşılayabilmesi hukuken mümkün olduğu,

Nitekim Sayıştay Temyiz Kurulu Başkanlığı’nın 2005 Yılı 889 ilam nolu ve 31013 tutanak nolu kararında;

“..Gerekli desteği sağlamak tabiri aynı zamanda nakdi yardımı da kapsamaktadır..” denildiğini,

Belirterek verilen tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmiştir.

Başsavcılık mütalaasında;

“…5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 9 uncu maddesinde; “Belediye, mahallenin ve muhtarlığın ihtiyaçlarının karşılanması ve sorunlarının çözümü için bütçe imkânları ölçüsünde gerekli ayni yardım ve desteği sağlar; kararlarında mahallelinin ortak isteklerini göz önünde bulundurur ve hizmetlerin mahallenin ihtiyaçlarına uygun biçimde yürütülmesini sağlamaya çalışır.” hükmü yer almaktadır.

Kanun hükmünden, muhtarların ihtiyaçlarının giderilmesi için belediyelerin ayni yardımla birlikte gerekli diğer desteğin sağlanabileceği, destek ifadesinden hem ayni hem de nakdi desteğin anlaşılması gerektiği değerlendirilmektedir. Muhtarların yapmış oldukları işlemlerin bazılarının kaldırıldığı ve bazılarının da diğer kamu idarelerine devredilmesi nedeniyle harç alınabilen işlem sayısının azaldığı ve gelirlerindeki bu azalma nedeniyle giderlerini karşılayamadıkları, Belediye tarafından hiçbir ayırım yapılmaksızın bütün muhtarları kapsayacak şekilde yardımların yapıldığı, sorumluların yapmış oldukları savunmalardan anlaşılmaktadır. Muhtarlara yapılan yardımların 5393 sayılı Kanunun harcamaların mahalli ve müşterek nitelikte olması ilkesine ve mevzuata uygun olduğu düşünüldüğünden kamu zararının oluşmadığı değerlendirilmektedir.

Bu itibarla, temyiz talebi kabul edilerek Daire kararının kaldırılması yönünde karar verilmesi uygun olur.”

denilmiştir.

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra gereği görüşüldü;

303 sayılı ilamın 5 inci maddesiyle; ... Belediyesi sınırlarında görev yapan muhtarlara belediye meclisi kararıyla mevzuata aykırı olarak aylık ücret ödemesi sonucu ... TL’nin tazminine ilişkin hüküm tesis edilmiştir.

Rapor dosyasının incelenmesinden, ... Belediye Meclisinin 08.03.2013 tarihli ve 2013/36 sayılı kararı ile muhtarlık hizmet binalarının ihtiyaçlarının karşılanması amacıyla ... belediye sınırlarında görev yapan muhtarlara aylık net ... .- TL net yardım yapılması kararı alındığı ve bu ödemelerden de gelir vergisi ve damga vergisi kesintisi yapıldığı görülmüştür. ... Belediyesi Plan ve Bütçe Komisyonu tarafından hazırlanan raporu görüşen ve aynen onaya sunarak oybirliğiyle kabulüne karar vermiş olan Belediye Meclisi anılan Kararında:

“…ilçe sınırları içinde olup, mahalle ve köy muhtarlıklarına; muhtarlık hizmet binalarında kullanılmakta olan elektrik, su, doğalgaz, telefon ve internet v.s. hizmetleri harcamalarına katkıda bulunmak amacıyla 01.03.2013 tarihinden geçerli olmak üzere aylık ... TL. net nakdi yardım yapılması 5393 sayılı Belediye Kanununun Mahalle Yönetimi başlıklı 9. Maddesinin “Belediye, mahallenin ve muhtarlığın ihtiyaçlarının karşılanması ve sorunlarının çözümü için bütçe imkânları ölçüsünde gerekli ayni yardım ve desteği sağlar; kararlarında mahallelinin ortak isteklerini göz önünde bulundurur ve hizmetlerin mahallenin ihtiyaçlarına uygun biçimde yürütülmesini sağlamaya çalışır.” hükmü gereği muhtarlıklara ayni yardım desteğinin sağlanması komisyonumuzca uygun görülmüştür.”

denilmektedir.

5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Mahalle ve yönetimi” başlıklı 9 uncu maddesinin 4 üncü fıkrasında aynen:

“Belediye, mahallenin ve muhtarlığın ihtiyaçlarının karşılanması ve sorunlarının çözümü için bütçe imkânları ölçüsünde gerekli ayni yardım ve desteği sağlar; kararlarında mahallelinin ortak isteklerini göz önünde bulundurur ve hizmetlerin mahallenin ihtiyaçlarına uygun biçimde yürütülmesini sağlamaya çalışır.”

denilmekte olup “Belediyenin yetkileri ve imtiyazları” başlıklı 15 inci maddesinde ise:

“Belediyenin yetkileri ve imtiyazları şunlardır:

a) Belde sakinlerinin mahallî müşterek nitelikteki ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla her türlü faaliyet ve girişimde bulunmak…”

hükmü yer almaktadır.

Buna göre Belediyeler; mahallî müşterek niteliği tartışmasız olan ve kamu hizmeti ifa eden muhtarlığın ihtiyaçlarının karşılanması için bütçe imkânları ölçüsünde gerekli ayni yardım ve desteği sağlayabileceklerdir. Dikkat edilecek olursa madde de –muhtarın- değil “muhtarlığın” kelimesi kullanılmaktadır. Bu bakımdan özel olarak muhtarların ihtiyaçlarını karşılamaya dönük ve nitelik itibariyle ücret mahiyetindeki ödemelerin madde ile amaçlanan yardım ve desteğin ötesine geçeceği, ancak bunun dışında muhtarlığın masraf ve ihtiyaçlarında kullanılmak üzere yapılan ödemelerin ise Kanun’un amacı doğrultusunda olduğu açıktır.

Somut olayda ... Belediye Meclisinin 08.03.2013 tarihli ve 2013/36 sayılı Kararı ile muhtarlık hizmet binalarının ihtiyaçlarının karşılanması amacıyla ... Belediye sınırlarında görev yapan muhtarlara aylık net ... TL net nakdi yardım yapılması kararı alındığı görülmektedir. Karar’da ilçe sınırları içerisinde yer alan ve yardıma ihtiyacı bulunup bulunmadığına bakılmaksızın tüm köy ve mahalle muhtarlıklarına yardım kararı alınmış olup ilgili net nakdi yardımın nerelere ve hangi amaçla harcandığına dair her hangi bir bilgi ve belge temyiz dilekçesi ve eklerinde sunulmamıştır.

Diğer yandan söz konusu net nakdi yardım mutat olarak her ay ödenmiş olup yapılan bu ödemeden gelir ve damga vergilerinin de düzenli olarak kesildiği görülmektedir. Bu durum da anılan ödemelerin yardım değil ücret niteliği taşıdığını göstermektedir.

Açıklanan nedenlerle, temyiz talebinin reddi ile 303 sayılı İlamın 5 inci maddesiyle ... TL için verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE, oy çokluğuyla,

Karşı oy gerekçesi

Temyiz Kurulu ve .. Daire Başkanı … ve Üyeler …, …, …, … ile …’ın karşı oy gerekçesi:

5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Mahalle ve yönetimi” başlıklı 9 uncu maddesinin 4 üncü fıkrasında aynen:

“Belediye, mahallenin ve muhtarlığın ihtiyaçlarının karşılanması ve sorunlarının çözümü için bütçe imkânları ölçüsünde gerekli ayni yardım ve desteği sağlar; kararlarında mahallelinin ortak isteklerini göz önünde bulundurur ve hizmetlerin mahallenin ihtiyaçlarına uygun biçimde yürütülmesini sağlamaya çalışır.”

denilmekte olup “Belediyenin yetkileri ve imtiyazları” başlıklı 15 inci maddesinde ise:

“Belediyenin yetkileri ve imtiyazları şunlardır:

a) Belde sakinlerinin mahallî müşterek nitelikteki ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla her türlü faaliyet ve girişimde bulunmak…”

hükmü yer almaktadır.

Somut olayda ... Belediye Meclisinin 08.03.2013 tarihli ve 2013/36 sayılı Kararı ile muhtarlık hizmet binalarının ihtiyaçlarının karşılanması amacıyla ... Belediye sınırlarında görev yapan muhtarlara aylık net ... TL net nakdi yardım yapılması kararı alındığı görülmektedir. Karar’da; ilçe sınırları içerisinde yer alan tüm köy ve mahalle muhtarlıklarına yardım kararı alınmış olup anılan yardımın, muhtarlık hizmet binalarında kullanılmakta olan elektrik, su, doğalgaz, telefon ve internet v.s. hizmetleri için gereken harcamalara katkıda bulunmak amacıyla verildiği anlaşılmaktadır.

Buna göre muhtarlık hizmet binaları ihtiyacında kullanılmak üzere yapılan ödemenin, 5393 sayılı Kanun’un 9 uncu maddesi kapsamında muhtarlığın ihtiyaçlarının karşılanması amacını taşıyan bir destek ödemesi niteliğinde olduğu görülmektedir. Bu nedenlerle kamu zararı oluşmadığından tazmin hükmünün kaldırılmasına karar verilmesi gerekir.

Karar verildiği 15.11.2017 tarih ve 43654 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.