Sayıştay 5. Dairesi 41748 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Personel Mevzuatı

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Yılı: 2011

• Daire: 5

• Dosya No: 41748

• Tutanak No: 43644

• Tutanak Tarihi: 15.11.2017

• Konu: Personel Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Konu: Yemek yardımı.

211 sayılı ilamın 2 nci maddesiyle; ... Belediyesinde çalışan ve yemek yiyen memur personelden, mevzuatta öngörülen yemek yardımı kesintisi yapılmaması sonucunda ...TL’nin tazminine ilişkin hüküm tesis edilmiştir.

Sorumlular, Harcama Yetkilisi ..., Düzenleyen ...ve Harcama Yetkilisi ...göndermiş oldukları ortak temyiz dilekçesinde özetle;

Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinin 2, 4 ve 5 nci maddelerinin incelenmesinden; söz konusu yönetmeliğin devlet memurlarına yapılacak yiyecek yardımından kastının sadece bir yemek yardımı ihalesine istinaden olması gerektiği şeklinde anlaşılmaması gerektiği,

Yardımın şartlarını düzenleyen beşinci madde hükmünün incelenmesinden “Yiyecek yardımı karşılığı olarak konulan ödeneğin memurlara yemek verilmek üzere kurulan servis sandık demek vb. bir kuruluşa ödenir.” hükmünün durumu açıklığa kavuşturduğu, yapılacak yiyecek yardımının mutlak suretle üçüncü bir kuruluşa bir ödeme şeklinde (ihale, protokol ve benzeri bir düzenlemeye istinaden) olması gibi bir durumun söz konusu olması gerektiği, dolayısıyla bir kurumun yemek hizmetinin muhtelif şekillerde gerçekleştirilebileceği,

Bu durumda bütün yemek hizmeti uygulamalarını yemek bedeli kesintisi kapsamında değerlendirmenin mümkün olmayacağı,

-Devlet memurları yiyecek yardımı yönetmeliğinin 2 nci, 4 ncü ve 5 nci maddelerinde zikredildiği şekilde olmadığı;

-Tamamen kendi binalarının içerisinde yer alan bir yemek salonunda gerçekleştirildiği;

-Bu kapsamda ihtiyaç duyulan malzeme ve diğer giderlerin yine kendi imkânlarıyla temin edildiği somut uygulamanın yiyecek yardımı yönetmeliğinin 2 nci, 4 ncü ve 5 inci maddelerindeki düzenlemelere birebir uymadığının görüleceği,

Buna göre yiyecek yardımı yönetmeliğinin 4 üncü maddesinde yer alan “Yiyecek yardımının gerektirdiği giderler, yemek maliyetlerinin yarısını aşmamak üzere, bu yönetmelik kapsamına dahil memur kadrosu adedine göre kurum bütçelerine konulacak ödeneklerle karşılanır” hükmünün somut uygulamaya teşmilinin mümkün görünmediği, Yönetmeliğin murat etmediği bir hususu ise yorumdan hareketle bir hüküm gibi görmenin hukuken mümkün olmadığı,

Herhangi bir ihale vb. bir işleme istinaden konulmuş bir ödenek olmaksızın tamamen belediyenin kendi imkânları çerçevesinde bir uygulama yapıldığı,

Yönetmeliğin beşinci maddesinde yer alan; “yemek yardımı karşılığı olarak konulan ödenek memurlara yemek vermek üzere kurulan yemek servisi yardım sandığı demek veya bu mahiyetteki kuruluşa ödeneceği” hükmü bu açıdan ele alındığında belediyenin uygulamasının farklı ve özgün olduğunun anlaşılacağı,

Yemek hizmeti uygulamalarınsda sandık, dernek vb. bir kuruluş bulunmadığı, bu sebeple yönetmeliğin dördüncü maddesinde yer alan; “Yemek bedelinin bütçeden karşılanamayan kısmı yemek yiyenlerden alınır.” Hükmününde belediyelerinin yemek hizmet uygulamasında uygulanabilirliğinin söz konusu olmadığı,

Bu konuda Sayıştay Temyiz Kurulunun Kararı (Tutanak No 39770 ve Tutanak Tarihi 09.12.2014 olan kararı) ile ve muhtelif Sayıştay Temyiz Kumlunun Kararları incelendiğinde yemek yardımı uygulamalarındaki temel çıkış noktasının bütçe yemek hizmeti kapsamındaki ödeneğin topyekûn bir hizmet alımı uygulaması kapsamında üçüncü bir kişi ya da kuruluşa ödenmesi şeklinde olması gerektiği, “Yemek bedelinin bütçeden karşılanamayan kısmı yemek yiyenlerden alınır.” şeklindeki kesinti işleminin belediyeleri uygulamasında söz konusu olmayacağının değerlendirildiği,

Belirterek verilen tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmiştir.

Başsavcılık mütalaasında;

“İlamın 2 inci maddesinde; ... Belediyesinde çalışan ve yemek yiyen memur personelden, mevzuatta öngörülen yemek yardımı kesintisi yapılmaması sonucu oluşan toplam 67.183,92,- TL kamu zararının İlamda adı geçen sorumlular adına müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereğince işleyecek faizleri ile birlikte ödettirilmesine, karar verildiği anlaşılmaktadır.

Temyiz dilekçesinde özetle, yemek yardımı kesintisi yapılması için yapılacak yiyecek yardımının mutlak suretle üçüncü bir kuruluşa bir ödeme şeklinde (ihale, protokol ve benzeri bir düzenlemeye istinaden) olması gerektiği, böyle bir durum olmayınca da kesintini yapmadığı, yemek işinin tamamen belediyenin imkanlarıyla gerçekleştirildiği, yemek bedelinin bütçeden karşılanmayan kısırımın yemek yiyenlerden alınacağı şeklindeki hükmün ... belediyesinde uygulanabilirliğinin bulunmadığı, ifade edilerek verilen tazmin kararının kaldırılması talep edilmektedir.

Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliği’nin 4 üncü maddesinde; “Yiyecek Yardımının gerektirdiği giderler yemek maliyetlerinin yarısını aşmamak üzere, bu yönetmelik kapsamına dahil memur kadrosu adedine göre kurum bütçelerine konulacak ödeneklerle karşılanır. Ödenek dağıtımı yemek servisi kurulacak kurumdaki memur sayısı dikkate alınmak suretiyle yapılır. Yemek bedelinin bütçeden karşılanamayan kısmı yemek yiyenlerden alınır” denilmektedir.

Bu düzenleme uyarınca maliyete katkı olarak Bütçe Uygulama Tebliği ile belirlenen asgari rakamlara göre, yemek yardımından yararlanan memurlardan alınacak katkı payının tahsil edilmesi gerekmekte olup, 2012 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Uygulama Tebliği (Sıra No: 2) nde aynen;

“1- 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 212 nci maddesine dayanılarak hazırlanan ve 19/11/1986 tarihli ve 86/11220 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinin 4 üncü maddesinde, yemek bedelinin bütçeden karşılanmayan kısmının yemek yiyenlerden alınacağı hükme bağlanmış bulunmaktadır. Bu çerçevede, öğle yemeği servisinden faydalanan memurlardan 15/1/2011-14/1/2012 tarihleri arasında alınacak yemek bedelleri 11/1/2011 tarihli ve 27812 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan (2) Sıra Nolu 2011 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Uygulama Tebliğiyle belirlenmişti. Bu bedellerin yerine 2012 yılında öğle yemeği servisinden faydalanacak olanlardan en az aşağıda belirlenen tutarlar üzerinden günlük yemek bedeli alınması uygun görülmüştür.” denilmektedir.

Destek hizmetleri müdürlüğünün belirlediği tutarda mali hizmetler müdürlüğü tarafından her yemek yiyen memur personel için kurum katkısının yapıldığı, ancak belediye tarafından verilen öğle yemeği karşılığında memur ve sözleşmeli personelden yemek maliyetine katılma anlamında katkı payı alınmadığı anlaşılmaktadır. Oysa, devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinin 4 üncü maddesi hükmü gereği, maliyete katkı olarak Bütçe Uygulama Tebliği ile belirlenen asgari rakamlara göre yemek yardımından yararlanan memurlardan katkı payının tahsil edilmesi gerekmektedir. Bu nedenle, yemek katkı payı alınmaması mevzuata aykırı olup, 5018 sayılı Kanunun 71 inci maddesi hükmü gereği kamu zararını oluşturduğu değerlendirilmektedir.

Bu itibarla, talebin reddedilerek, Daire kararının onanmasının uygun olacağı düşünülmektedir.”

denilmiştir.

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra gereği görüşüldü;

211 sayılı ilamın 2 nci maddesiyle; ... Belediyesinde çalışan ve yemek yiyen memur personelden, mevzuatta öngörülen yemek yardımı kesintisi yapılmaması sonucunda ...TL’nin tazminine ilişkin hüküm tesis edilmiştir

Temyiz dilekçesinde özetle, yemek yardımı kesintisinin yapılması için yapılacak yiyecek yardımının mutlak suretle üçüncü bir kuruluşa bir ödeme şeklinde (ihale, protokol ve benzeri bir düzenlemeye istinaden) olması gerektiği, böyle bir durum olmayınca da kesinti yapılamayacağı, yemek işinin tamamen belediyenin imkânlarıyla gerçekleştirildiği, ... Belediyesindeki mevcut yemekhane uygulaması karşısında yemek bedelinin bütçeden karşılanmayan kısmının yemek yiyenlerden alınacağı şeklindeki hükmün uygulanabilirliğinin bulunmadığı, ifade edilerek verilen tazmin kararının kaldırılması talep edilmektedir.

Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliği’nin 4 üncü maddesinde; “Yiyecek Yardımının gerektirdiği giderler yemek maliyetlerinin yarısını aşmamak üzere, bu yönetmelik kapsamına dahil memur kadrosu adedine göre kurum bütçelerine konulacak ödeneklerle karşılanır, ödenek dağıtımı yemek servisi kurulacak kurumdaki memur sayısı dikkate alınmak suretiyle yapılır. Yemek bedelinin bütçeden karşılanamayan kısmı yemek yiyenlerden alınır.” denilmektedir.

Anılan hüküm uyarınca maliyete katkı olarak Bütçe Uygulama Tebliği ile belirlenen asgari rakamlara göre, yemek yardımından yararlanan memurlardan alınacak katkı payının tahsili gerekmektedir.

2011 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Uygulama Tebliği (Sıra No: 2) nde aynen;

“657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 212 nci maddesine dayanılarak hazırlanan ve 19/11/1986 tarih ve 86/11220 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinin 4 üncü maddesinde, yemek bedelinin bütçeden karşılanmayan kısmının yemek yiyenlerden alınacağı hükme bağlanmış bulunmaktadır.

Bu çerçevede, öğle yemeği servisinden faydalanan memurlardan 15/1/2010-14/1/2011 tarihleri arasında alınacak yemek bedelleri 8/1/2010 tarihli ve 27456 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan (2) Sıra No'lu 2010 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Uygulama Tebliğiyle belirlenmişti. Bu bedellerin yerine 2011 yılında öğle yemeği servisinden faydalanacak olanlardan en az aşağıda belirlenen tutarlar üzerinden günlük yemek bedeli alınması uygun görülmüştür.

Memurlardan; 15/1/2011 tarihinden 14/1/2012 tarihine kadar

1. Ek göstergesiz görevlerde bulunanlardan 0,84 TL

2. 1100'e kadar (1100 dahil) ek göstergeli görevlerde bulunanlardan 1,40 TL

3. 2200'e kadar (2200 dahil) ek göstergeli görevlerde bulunanlardan 1,70 TL

4. 3600'e kadar (3600 dahil) ek göstergeli görevlerde bulunanlardan 2,18 TL

5. 4800'e kadar (4800 dahil) ek göstergeli görevlerde bulunanlardan 2,86 TL

6. 4800'den daha yüksek ek göstergeli görevlerde bulunanlardan 3,17 TL

Sözleşmeli personelden; 15/1/2011 tarihinden 14/1/2012 tarihine kadar

1. Aylık brüt sözleşme ücretleri 1.500 TL kadar (1.500 TL dahil) olanlardan 1,00 TL

2. Aylık brüt sözleşme ücretleri 2.620 TL kadar (2.620 TL dahil) olanlardan 1,70 TL

3. Aylık brüt sözleşme ücretleri 3.665 TL kadar (3.665 TL dahil) olanlardan 3,02 TL

4. Aylık brüt sözleşme ücretleri 3.665 TL üzerinde olanlardan 3,79 TL

2. Bu uygulamaya 15/1/2011 tarihinde başlanacaktır.

3. Kuruluşlar hizmetlerinin özelliği, yemek maliyetleri ve yemek servisinin farklı mahallerde daha iyi şartlarda sunulması gibi hususları dikkate alarak belirtilen miktarların üzerinde yemek bedeli tespit edebileceklerdir.

4. Bu Tebliğe, genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri, özel bütçeli idareler, kamu iktisadi teşebbüsleri, döner sermayeli kuruluşlar ve fonlar ile diğer kamu idareleri uyacaklardır.

Tebliğ olunur.” denilmektedir.

Destek hizmetleri müdürlüğünün belirlediği tutarda mali hizmetler müdürlüğü tarafından her yemek yiyen memur personel için kurum katkısının yapıldığı, ancak belediye tarafından verilen öğle yemeği karşılığında memur ve sözleşmeli personelden yemek maliyetine katılma anlamında katkı payı alınmadığı anlaşılmaktadır.

Sorumlular savunmalarında, her ne kadar yemek yardımı kesintisi yapılması için yapılacak yiyecek yardımının mutlak suretle üçüncü bir kuruluşa bir ödeme şeklinde (ihale, protokol ve benzeri bir düzenlemeye istinaden) olması gerektiğini, böyle bir durum olmayınca da kesinti yapmadıklarını ifade etseler de söz konusu Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliği’nin hiçbir yerinde personelden yemek kesintisi yapılması için yemek ödemesinin üçüncü bir kuruluşa bir ödeme şeklinde yapılması gerektiği yönünde bir hüküm bulunmadığından Bütçe Uygulama Tebliği ile belirlenen asgari rakamlara göre, yemek yardımından yararlanan memurlardan alınacak katkı payının tahsil edilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, temyiz talebinin reddi ile 211 sayılı İlamın 2 nci maddesiyle ...TL için verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE, oy çokluğuyla,

Karşı oy gerekçesi

Üyeler …, …, … ve …’nın karşı oy gerekçesi:

Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliği’nin 4 üncü maddesinde; “Yiyecek Yardımının gerektirdiği giderler yemek maliyetlerinin yarısını aşmamak üzere, bu yönetmelik kapsamına dahil memur kadrosu adedine göre kurum bütçelerine konulacak ödeneklerle karşılanır, ödenek dağıtımı yemek servisi kurulacak kurumdaki memur sayısı dikkate alınmak suretiyle yapılır. Yemek bedelinin bütçeden karşılanamayan kısmı yemek yiyenlerden alınır.” denilmektedir.

Anılan hüküm uyarınca maliyete katkı olarak Bütçe Uygulama Tebliği ile belirlenen asgari rakamlara göre, yemek yardımından yararlanan memurlardan alınacak katkı payının tahsili gerekmektedir.

2011 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Uygulama Tebliği (Sıra No: 2) nde aynen;

“657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 212 nci maddesine dayanılarak hazırlanan ve 19/11/1986 tarih ve 86/11220 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinin 4 üncü maddesinde, yemek bedelinin bütçeden karşılanmayan kısmının yemek yiyenlerden alınacağı hükme bağlanmış bulunmaktadır…”

denilmektedir.

Yukarıda ifade olunan mevzuata göre Belediye tarafından sunulan yemek hizmeti karşılığında olmak üzere yapılacak yardım, yemek maliyetlerinin yarısını aşmamak üzere olabilecektir. Rapor dosyasının incelenmesinden Destek Hizmetleri Müdürlüğünün belirlediği tutarda mali hizmetler müdürlüğü tarafından her yemek yiyen memur personel için kurum katkısının yapıldığı, ancak belediye tarafından verilen öğle yemeği karşılığında memur ve sözleşmeli personelden yemek maliyetine katılma anlamında katkı payı alınmadığı anlaşılmaktadır.

Diğer yandan 2011 yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu’nun eki “Bazı Ödeneklerin Kullanımına ve Harcamalara İlişkin Esaslar” başlıklı (E) Cetvelinin 33 sıra numaralı açıklamasında “657 sayılı Kanunun 212 nci maddesine dayanılarak hazırlanan ve 19/11/1986 tarihli ve 86/11220 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinin 4 üncü maddesi uyarınca yemek maliyetlerinin yarısını aşmamak üzere kurum bütçelerinden yapılan yemek yardımı Ankara, ... ve İzmir illerinin büyükşehir belediyesi sınırları içinde görev yapan personel için yemek maliyetlerinin azami üçte ikisi olarak uygulanabilir.” hükmü yer almaktadır.

Buna göre ... Belediyesinde verilmekte olan öğle yemeği yardımı karşılığında personele düşen yükün belirlenebilmesi için öncelikle yemek maliyetinin tam olarak hesaplanarak ortaya konulması gerekmekte, bundan sonra ise ilgili yıl Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu’na ekli (E) Cetvelinin ... ili için öngörmüş olduğu yemek yardımı için özel duruma ilişkin yapılmış her hangi bir uygulama ya da alınmış bir karar olup olmadığına bakılarak personelden kesilmesi gerekli yemek bedelinin yeniden hesaplanmasını teminen ilam hükmünün bozularak yeniden bir değerlendirme yapılmak üzere Dairesine tevdiine karar verilmesi gerekir.

Karar verildiği 15.11.2017 tarih ve 43644 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.