Sayıştay 5. Dairesi 41720 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Çeşitli Konular

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Yılı: 2011

• Daire: 5

• Dosya No: 41720

• Tutanak No: 43642

• Tutanak Tarihi: 15.11.2017

• Konu: Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar

KARAR

Konu: Belediye Başkanlığının taşınmazlarının tespit, satış ve kiralama gibi işlemleri için oluşturulan kıymet takdir komisyonunda görev alan personele mevzuata aykırı olarak belediye meclisi kararı ile ücret ödenmesi.

211 sayılı ilamın 3 üncü maddesiyle; ... Belediye Başkanlığının taşınmazlarının tespit, satış ve kiralama gibi işlemleri için oluşturulan kıymet takdir komisyonunda görev alan personele mevzuata aykırı olarak belediye meclisi kararı ile ücret ödenmesi sonucunda ...TL’nin tazminine ilişkin hüküm tesis edilmiştir.

Diğer Sorumlu, Meclis Üyesi ... göndermiş olduğu temyiz dilekçesinde özetle;

İlama esas teşkil eden Sayıştay Denetim Sorgusu Madde 1 de aynen;

“Yukarıda yevmiye tarih numarası ve yazılı ödeme emri belgeleri ile eklerinin incelenmesi neticesinde; ... Belediye Başkanlığının taşınmazlarının tespit, satış ve kiralama gibi işlemleri için oluşturulan kıymet takdir komisyonunda görev alan personele mevzuata aykırı olarak belediye meclisi karan ile ücret ödendiği tespit edilmiştir.

Maliye Bakanlığının söz konusu 631 sayılı KHK’nın 12 nci maddesinin uygulanmasını göstermek üzere çıkardığı, 31.01.2012 tarih ve 28190 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 162 no.lu Devlet Memurları Kanunu Genel Tebliği’nde;

“1) Memurlar ve diğer kamu görevlilerinden kurum ve kuruluşların yönetim kurulu, denetim kurulu, tasfiye kurulu, danışma kurulu üyelikleri ve komisyon, heyet, komite ile benzeri organlarda görev alanlara, aldıkları görevler karşılığında ilgili mevzuatında herhangi bir ücret ödenmesinin öngörülmüş olması halinde 15.01.2012 tarihinden itibaren bu görevlerden sadece biri için ücret ödenecektir.

3. 631 sayılı KHK'nın 12 nci maddesi yeni bir Ödeme veya mali hak getirmemekte, söz konusu görevler karşılığında memurlar ve diğer kamu görevlilerine ilgili mevzuatında öngörülmüş olan ödemelerden sadece birinin yapılabilmesine yönelik hüküm içermektedir. Dolayısıyla, ilgili mevzuatında ücret ödenmesi öngörülmeyen görevler için bu maddeye dayanılarak herhangi bir ödeme yapılmayacaktır. ” Denilmektedir.

Dolayısıyla, Belediye Meclis Kararında 631 sayılı KHK’nın 12 nci maddesi hükmüne dayanılarak kıymet takdir komisyonu başkan ve üyelerine herhangi bir ücret ödenebilmesi mümkün değildir.

... Belediyesinin görev ve yetkileri arasında bulunan taşınmazlarının satış kira gibi işlemlerinin bir gereği olarak belediyelerin Arsa, Konut ve İşyeri Üretimi, Tahsisi, Kiralaması ve Satışına dair Genel Yönetmeliğin gereği olarak Kamulaştırma kanunu hükümlerine göre belediye memurlarından oluşturulan kıymet takdir ve uzlaşma komisyonlarında görevlendirilen Belediye personeline Kamulaştırma kanunun ilgili maddelerinde yer almayan bir ücretin ödenmesi sonucu oluşan 22.320,00 TL kamu zararının sebebinin izahı;”

Denildiği,

İlamda;

“Sorumlular savunmalarında özetle her ne kadar ödemenin sebebinin kıymet takdir işinin uzmanlık gerektiren bir iş olması, bu işin memur personele yaptırılması bir ücret ödemesi yapılması gerekeceğini, kıymet takdir işi için de Belediye meclisinin karar alınabileceğini belirtmiş olsalar da 2942 sayılı Kamulaştırma kanununda ıymet takdir komisyon üyelerine ücret verileceğine dair bir hüküm bulunmadığından söz konusu Belediye Meclis Kararının yasal dayanağı bulunmadığından savunmalara katılmak mümkün görülmemiştir.”

Hükmüne yer verildiği,

Gerek Sayıştay Denetim Sorgusunda gerekse Sayıştay İlamında konunun 2942 Sayılı Kamulaştırma Kanununda herhangi bir ücret ödeme hükmünün yer almaması ile temellendirildiği, oysaki gerek sorguya karşın sunulan savunmasında gerekse mevzuatta yer alan hükümler bir arada değerlendirildiğinde görüleceği üzere komisyonlarda görev alanların yaptıkları görevden dolayı ücret almaları hususu şayet bu şekilde ele alınacaksa bu durumda aynı kanunda ücret ödenemeyeceğine dair bir kısıtlamanın da olmadığının göz ardı edilmemesi gerektiği, bahse konu olan kanunun özlük haklarını düzenleyen bir kanun olmadığı, ayrıca ilamda Sayıştay Denetim Sorgusuna karşın ortaya konulan izahatında yer verilen argümanların tam anlamıyla da karşılanmadığı, gerek sorguda gerekse ilamda yer verilen 631 sayılı KHK ile 162 nolu DMK genel tebliğinin belirtilen hükümlerinin konu ile doğrudan ilgisi olmadığı, daha ziyade kamu görevlilerine mükerrer ödemelerin önüne geçilmesinin amaçlandığını,

Belirterek verilen tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmiştir.

Başsavcılık mütalaasında;

“…Temyiz dilekçesinde özetle, ilamda 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununda herhangi bir ücret Ödeme hükmünün yer almamasıyla bağlantı kurularak hüküm tesis edildiği oysa komisyonlarda görev alanların yaptıkları görevden dolayı ücret ödenemeyeceğine dair de herhangi bir kısıtlamanın yer almadığı, bahse geçen kanunun özlük haklarım düzenleyen bir kanun olmadığı belirtilerek, ilamın 3 üncü maddesiyle verilen tazmin hükmünün kaldırılması talep edilmektedir.

Belediyelerin Arsa, Konut Ve İşyeri Üretimi, Tahsisi, Kiralaması Ve Satışına Dair Genel Yönetmeliğin 4 üncü maddesinde; “Kıymet takdir komisyonu; Bu Yönetmeliğe göre üretilecek arsa, konut ve işyerlerinin maliyet bedelini belirlemek üzere, biri inşaat mühendisi olmak üzere 04.11.1983 tarihli ve 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu hükümlerine göre belediye bünyesinde oluşturulacak en az üç kişilik komisyonu, ifade eder.” denilmektedir.

2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 8 inci maddesinde; “Kamulaştırma kararının alınmasından sonra kamulaştırmayı yapacak idare, bu Kanunun 11 inci maddesindeki esaslara göre ve konuyla ilgili uzman kişi, kurum veya kuruluşlardan da rapor alarak, gerektiğinde Sanayi ve Ticaret Odalarından ve mahalli emlak alım satım bürolarından alacağı bilgilerden de faydalanarak taşınmaz malın tahmini bedelini tespit etmek üzere kendi bünyesi içinden en az üç kişiden teşekkül eden bir veya birden fazla kıymet takdir komisyonunu görevlendirir.” hükmü yer almaktadır.

2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 29 uncu maddesinde; "10 uncu madde uyarınca mahkeme heyetinin harcırahları, 15 inci madde uyarınca mahkemece oluşturulan bilirkişilerin ve keşifte dinlenilen muhtarın mahkemece takdir edilecek ücretleri ile tapu harçları ve bu Kanunun gerektirdiği diğer giderler kamulaştırmayı yapan idarece ödenir.” denilmektedir. 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu ile idarenin kendi bünyesinde kıymet takdir komisyonu oluşturması hüküm altına alınmıştır. Ancak düzenleme de bu oluşturulan komisyon üyelerine ödenecek ücret ile ilgili herhangi bir düzenleme öngörülmemiştir.

Belediye bünyesinde oluşturulan kıymet takdir komisyonuna ücret ödenmesi, Belediye Meclis Kararına dayanarak yapıldığı anlaşılmaktadır. 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununda kıymet takdir komisyon üyelerine ücret verileceğine dair bir hüküm bulunmadığından ve söz konusu Belediye Meclisi Kararının yasal dayanağı olmadığından kıymet takdir komisyonuna ücret ödenmesinin mevzuata aykırı olduğu ve 5018 sayılı Kanunun 71 inci maddesine aykırılık teşkil ettiği değerlendirilmektedir.

Bu itibarla, talebin reddedilerek, Daire kararının onanmasının uygun olacağı düşünülmektedir.”

denilmiştir.

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra gereği görüşüldü;

211 sayılı ilamın 3 üncü maddesiyle; ... Belediye Başkanlığının taşınmazlarının tespit, satış ve kiralama gibi işlemleri için oluşturulan kıymet takdir komisyonunda görev alan personele mevzuata aykırı olarak belediye meclisi kararı ile ücret ödenmesi sonucunda ...TL’nin tazminine ilişkin hüküm tesis edilmiştir.

Rapor dosyasının incelenmesinden; Belediye bünyesinde oluşturulan kıymet takdir komisyonuna, 06.09.2010 tarih ve 2010/95 sayılı Belediye Meclis Kararına dayanarak ücret ödendiği görülmüştür. Hukuk Komisyonu tarafından hazırlanan raporu görüşen ve aynen onaya sunarak oybirliğiyle kabulüne karar vermiş olan Belediye Meclisi anılan Kararında:

“... Belediyesi Kıymet Takdir Komisyonu Başkan ve üyelerine her üye için brüt parsel başı veya kıymet takdirine konu taşınmazla ilgili olarak kardo derecesi 5-15 olan memurların geçici görev yolluğu miktarı olan 24 TL (yirmidört Türk lirası) oranında ücret ödenmesi uygun görülmüştür.”

denilmektedir.

Anayasanın 128 inci maddesinin ikinci fıkrasında “Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir. Ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır.”

hükmü yer almaktadır.

Anayasa’nın söz konusu hükmü uyarınca, herhangi bir kamu hizmetini ifa eden memurlar ve diğer kamu görevlilerine, ifa ettikleri hizmet karşılığı bir ödeme yapılmasının kanuna ya da kanunun açıkça verdiği bir izne bağlı olarak ikincil mevzuata dayanması zorunludur. Buna göre hukuki dayanağı olmadan, devlet memurlarına ve diğer kamu görevlilerine idarelerce herhangi bir ödeme yapılması veya menfaat sağlanması mümkün değildir.

İdari makamlar tarafından tesis edilecek idari iş ve işlemlerin münhasıran bir kanun ya da ikincil mevzuata dayanması gerekmektedir. İdare hukuku açısından konu daha açık bir şekilde ele alınacak olursa; idareler kural olarak yetkisizdirler, yetki sahibi olmak istisnadır. Bir idari makam veya merci kanunla veya ikincil mevzuat ile yetkilendirilmediği sürece işlem tesis edemez ve karar alamaz. Ancak kanun ya da usulüne uygun olarak yürürlüğe konulmuş ikincil mevzuat ile yetkilendirildikten sonra ve yine yetki dâhilinde işlemler tesis edilir. Bu cümleden olarak, özlük haklarına dair düzenleme içeren ve yukarıda ifade olunan Meclis Kararı’nın dayanağı olan her hangi bir kanun hükmü bulunmadığı görülmekte olup anılan Karar bu haliyle resen alınmıştır.

Bununla birlikte 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Tanımlar” başlıklı 3 üncü maddesini (h) bendinde kamu gideri; “Kanunlarına dayanılarak yaptırılan iş, alınan mal ve hizmet bedelleri, sosyal güvenlik katkı payları, iç ve dış borç faizleri, borçlanma genel giderleri, borçlanma araçlarının iskontolu satışından doğan farklar, ekonomik, malî ve sosyal transferler, verilen bağış ve yardımlar ile diğer giderleri,… ifade eder.” şeklinde tanımlanmıştır.

Bu itibarla, Belediye bünyesinde oluşturulan kıymet takdir komisyonu üyelerine; Belediye Meclisi, Encümen ya da başka bir makam veya merci tarafından karar alınmak suretiyle ücret ödenmesini öngören her hangi bir mevzuat hükmü yokken Meclis kararıyla huzur hakkı ödenmesi mümkün değildir.

Açıklanan nedenlerle, temyiz talebinin reddi ile 211 sayılı İlamın 3 üncü maddesiyle ...TL için verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE, oy birliğiyle,

Karar verildiği 15.11.2017 tarih ve 43642 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.