Sayıştay 5. Dairesi 416 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler İhale Mevzuatı

Daire Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Daire Karar Detayı: Listeye DönYazdır

• Daire: 5

• Karar Tarihi: 25.02.2020

• Karar No: 416

• İlam No: 89

• Madde No: 1

• Kamu İdaresi Türü: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Hesap Yılı: 2018

• Konu: İhale Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Taşıt kiralama hizmet alımı işi

……. ihale kayıt numaralı ……. Ltd. Şti. yüklenimindeki “……. Belediyesi ……. Araç Kiralanması Hizmet Alım İşi” nde, 237 sayılı Taşıt Kanunu uyarınca binek ve kaptıkaçtı vasfında olan taşıtlar için ödenen aylık kiralama bedellerinin, taşıtların kasko değerinin %...’sinin üzerinde olması suretiyle ……. TL kamu zararına sebebiyet verildiği hususu ile ilgili olarak;

01.04.2006 tarihli ve 26126 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usullerin “Genel Esaslar” başlıklı 6’ncı maddesinin ikinci fıkrasında;

“(2) (Ek: 15/9/2014 - 2014/6814 md. 2) Genel yönetim kapsamındaki kamu idareleri ile bu idarelere bağlı döner sermayelerin (Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği ile TBMM Genel Sekreterliği hariç) hizmetleri için ihtiyaç duyulan binek, station-wagon, arazi binek, kaptı kaçtı, panel ve pick-up tipi taşıtların (fiilen arazi üzerinde çalışan arazi binek ve pick-up’lar hariç) hizmet alımı yöntemiyle ediniminde;

a) Şoför giderleri hariç yapılan taşıt kiralamalarında aylık kiralama bedeli (katma değer vergisi hariç, her türlü bakım-onarım, sigorta ve benzeri giderler dahil), taşıtın Türkiye Sigorta, Reasürans ve Emeklilik Şirketleri Birliği tarafından yayımlanan ve harcama talimatının verildiği yılın ocak ayı itibarıyla uygulanacak Motorlu Kara Taşıtları Kasko Değer Listesinde yer alan kasko sigortası değerinin %2'sini aşmayacaktır

…” hükümlerine yer verilmiştir.

Yukarıda belirtilen Esas ve Usullerin 6ncı maddesinin (2) nci fıkrasında hizmet alımı yöntemiyle edinilebilecek araçlar binek, station-wagon, arazi binek, kaptı kaçtı, panel ve pick-up şeklinde sınırlı olarak sayılmıştır. Söz konusu araçların vasıfları, taşıma ve yolcu kapasiteleri ve ayrıntılı tanımları ise güncel mevzuatta farklı Kanunlarda yer almaktadır. Şöyle ki:

12.01.1961 tarih ve 10705 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan 237 sayılı Taşıt Kanununun “Tarifler” başlıklı 3 üncü maddesinde;

“…

b) Taşıt: Motorlu ve motorsuz bütün ulaştırma araçlarını,

c) Arazi binek: Bütün tekerlekleri muharrik binek taşıtlarını,

d) Kaptı kaçtı: Asgari iki sıra oturma yeri bulunan kapalı ve insan taşımaya mahsus taşıtları,

e) Arazi kaptıkaçtı: Bütün tekerlekleri muharrik olan kaptıkaçtıları,

f) Pikap: Şoför mahallinde şoför dahil 3 kişiye kadar oturacak yeri ile arkasında azami 1750 kilograma kadar yük taşımak için yeri bulunan motorlu taşıtları,

g) Arazi pikap: Bütün tekerlekleri muharrik olan pikapları,

h) Panel: Yük taşıma yeri tamamen kapalı olan pikapları,

ifade eder” hükümleri yer almaktadır.

18.10.1983 tarih ve 18195 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunun “Tanımlar” başlıklı 3 üncü maddesinde;

“…

Otomobil : (Değişik: 12/7/2013-6495/13 md.) Yapısı itibarıyla, sürücüsü dahil en fazla

dokuz oturma yeri olan ve insan taşımak için imal edilmiş bulunan motorlu taşıttır.

Minibüs : (Mülga: 12/7/2013-6495/24 md.)

Kamyonet : (Değişik: 12/7/2013-6495/13 md.) Azami yüklü ağırlığı 3.500 kilogramı geçmeyen ve yük taşımak için imal edilmiş motorlu taşıttır. Sürücü ve yanındaki oturma yerleri dışında başka oturma yeri de bulunabilen, sürücü bölümü gövde ile birleşik kamyonetlere panelvan denir.

Kamyon : İzin verilebilen azami yüklü ağırlığı 3 500 Kg'dan fazla olan ve yük taşımak için imal edilmiş motorlu taşıttır.

Otobüs : (Değişik: 12/7/2013-6495/13 md.) Yolcu taşımacılığında kullanılan, sürücüsü dahil dokuzdan fazla oturma yeri olan motorlu taşıttır. Troleybüsler de bu sınıfa dahildir. Sürücüsü dahil oturma yeri on yediyi aşmayan otobüslere minibüs denir.

…” hükümlerine yer verilmiştir.

Son olarak 18.02.1963 tarih ve 11342 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan 197 sayılı Motorlu Taşıtlar Vergisi Kanununun “Tanımlar” başlıklı 3 üncü maddesinde, Rapora konu edilen taşıtlar;

“…

2. Otomobil: Yapısı itibarıyla, sürücüsü dahil en çok sekiz oturma yeri olan ve insan taşımak için imal edilmiş bulunan motorlu araçtır.

…

4. Minibüs: Yapısı itibarıyla sürücüsü dahil dokuz ile onyedi oturma yeri olan ve insan taşımak için imal edilmiş bulunan motorlu araçtır. (1)

5. Otobüs: Yapısı itibarıyla sürücüsü dahil en az onsekiz oturma yeri olan ve insan taşımak için imal edilmiş bulunan motorlu araçtır. Troleybüsler de bu sınıfa dahildir. (1)

6. Kaptıkaçtı: Şoföründen başka, oturmaları şartıyla en çok yedi yolcu alabilen, insan taşımak için imal edilmiş olan ve bu maksatla kullanılan, yerle temas halinde dört tekerleği bulunan, şekil ve yapılışı itibarıyla otomobilden farklı olan motorlu taşıtlardır (Carry. all, Travel. all, Jeep. station ve benzerleri bu sınıfa dahildir.).

7. Arazi taşıtı: Karayollarında yolcu veya yük taşıyabilecek şekilde imal edilmiş olmakla beraber bütün tekerlekleri motordan güç alan veya alabilen motorlu araçtır.

8. Panel van: Azami toplam ağırlığı 3500 kilogramı geçmeyen, kapalı kasalı (yandan camlı olanlar dahil), sürücü kısmından başka tek veya daha fazla sıralı oturma yeri bulunan, insan ve yük taşımak için imal edilmiş olan taşıtlardır” şeklinde tanımlanmıştır.

Rapora konu edilen araç kiralanmasına ilişkin hizmet alım ihalesine ilişkin Teknik Şartnamenin … nci maddesinde; model yılı itibariyle oluşan tutar hariç, kasko değerinin %...’sinin üzerinde aylık kira bedeli ödenmesi suretiyle kamu zararına neden olunduğu belirtilen araçlar, “Silindir hacmi en az …….cm3 net ağırlığı en az ……. kg olan ……. adet ……. kişilik minibüs, silindir hacmi en az …….cm3 net ağırlığı en az ……. kg olan ……. adet ……. kişilik minibüs ve silindir hacmi en az ……. cm3 net ağırlığı en az ……. kg olan ……. adet ……. kişilik otobüs” olarak belirtilmektedir. Minibüs ve otobüs tipi araçlar, Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usullerde aynı isimle yer almamakla birlikte, Yargılamaya Esas Raporda bunlar kaptıkaçtı olarak değerlendirilerek söz konusu araçlar için Türkiye Sigorta, Reasürans ve Emeklilik Şirketleri tarafından yayınlanan kasko bedellerinin %...’sinin üzerinde aylık kira bedeli ödenmesi suretiyle kamu zararına neden olunduğu iddia edilmektedir. Bununla birlikte kaptıkaçtı tanımı 237 sayılı Kanunda “Asgari iki sıra oturma yeri bulunan kapalı ve insan taşımaya mahsus taşıt” olarak yapılmışken, 197 sayılı Kanunda daha detaylı olarak “Şoföründen başka, oturmaları şartıyla en çok yedi yolcu alabilen, insan taşımak için imal edilmiş olan ve bu maksatla kullanılan, yerle temas halinde dört tekerleği bulunan, şekil ve yapılışı itibarıyla otomobilden farklı olan motorlu taşıtlar” şeklinde tanımlanmıştır. Her iki Kanunda da kaptıkaçtı cinsi araçlar insan taşımaya mahsus taşıt olarak belirtilmişken 197 sayılı Motorlu Taşıtlar Vergisi Kanununda “şoförden başka en çok yedi yolcu alabilen taşıttır” denilmek suretiyle kaptıkaçtı cinsi aracın şoför dahil en çok 8 kişilik olduğu ifade edilmektedir. Diğer taraftan minibüs cinsi aracın tanımı 237 ve 2918 sayılı Kanunlarda yer almamışken 197 sayılı Motorlu Taşıtlar Vergisi Kanununda “Yapısı itibarıyla sürücüsü dahil dokuz ile onyedi oturma yeri olan ve insan taşımak için imal edilmiş bulunan motorlu araç” olarak belirlenmiştir. Dolayısıyla minibüs, mevzuatımızda şoför dahil en az 9 en fazla 17 kişi kapasiteli insan taşımak için kullanılan kara taşıtı olarak ifade edilmektedir. Benzer şekilde otobüs, 197 sayılı Kanunda şoför dahil en az 18 oturma yeri olan taşıt olarak tanımlanmaktadır.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ve yapılan açıklamalar çerçevesinde, Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usullerin 6 ncı maddesinin (2) nci fıkrasında sayılmayan minibüs ve otobüsün, aynı fıkrada yer alan kaptıkaçtı cinsi olarak değerlendirilerek, minibüs ve otobüs cinsi araçların da kasko bedellerinin % 2’sinin üzerine aylık kira bedeli ödenmesi zorunluluğu bulunmamaktadır; zira kaptıkaçtı mevzuatımızda en fazla 8 kişi alabilen araç olarak belirtilmişken, minibüs en az 9, otobüs ise en az 18 kişi alabilen araç olarak tanımlanmaktadır. Diğer taraftan söz konusu hizmet alımına ilişkin teknik şartnamede ……. kişilik ……. adet, ……. kişilik ……. adet ve ……. kişilik ……. adet otobüs kiralanması öngörülmüş, yüklenicinin sağladığı araçların da marka ve model itibariyle “……. Minibus 15+1, ……. Minibus 16+1, …….. Minibus 9+1, ……. Otobüs ……. 29, …….. ……. (8+1)” olduğu ve mezkur araçların 8 kişiden fazla taşıma kapasitelerinin bulunduğu görülmektedir. Dolayısıyla bu araçların kaptıkaçtı olarak nitelendirilmesi mümkün değildir. Sonuç olarak, ilgili mevzuatta tanımı yapılan minibüs ve otobüsler Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usullerde sayılmadığından, ……. Belediyesince yapılan hizmet alımı ihalesinde olduğu gibi, Belediyelerin bu taşıtlara ihtiyaç duymaları halinde, gerçekleştirecekleri ihalelerde, kasko bedelinden bağımsız olarak teklif alma ve ekonomik açıdan en düşük teklifi değerlendirmelerinde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.

Son olarak, dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin tetkikinden, ihale kapsamında yukarıda belirtilen Esas ve Usullere dahil olan binek ve pikap gibi diğer araçların kasko bedellerinin, model yılı itibariyle hatalı hesaplanması sonucu ……. TL kamu zararına neden olunduğu, sorumluların savunmalarından ise söz konusu kamu zararının tahsil edildiği anlaşılmıştır.

Bu itibarla, ……. ihale kayıt numaralı ……. Ltd. Şti. yüklenimindeki “……. Belediyesi ……. Araç Kiralanması Hizmet Alım İşi” nde, 237 sayılı Taşıt Kanunu uyarınca binek ve kaptıkaçtı vasfında olan taşıtlar için ödenen aylık kiralama bedellerinin, taşıtların kasko değerinin %...’sinin üzerinde olması suretiyle …….. TL kamu zararına sebebiyet verildiği hususunda;

A) Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usullere dahil olan araçlar için, model yılı itibariyle Türkiye Sigorta, Reasürans ve Emeklilik Şirketleri tarafından yayınlanan kasko bedellerinin %...’sinin üzerinde aylık kira bedeli ödenmesi suretiyle oluşan ……. TL kamu zararı, ……. tarih ve ……. nolu muhasebe işlem fişi ile ahizi ……. Ltd. Şti.’den tahsil edildiğinden ilişilecek husus kalmadığına,

İş bu ilamın tebliğ tarihinden itibaren 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesi gereğince altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oybirliğiyle,

B) Kaptıkaçtı olarak değerlendirilmesi mümkün olmayan, minibüs ve otobüs vasfındaki araçlar için, piyasa araştırması yapılıp teklif alınarak Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usullerde yer alan kasko bedelinin % 2’sinin üzerinde ödeme yapılmasına ilişkin mevzuatına uygun olduğu anlaşılan …… TL ile ilgili olarak ilişilecek husus bulunmadığına,

İş bu ilamın tebliğ tarihinden itibaren 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesi gereğince altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oyçokluğuyla,

Karar verildi.

Azınlık Görüşü:

Üye ……. ve Üye …….’ın karşı oy gerekçesi:

“Öncelikle, Usul ve Esaslara eklenen maddedeki araç tiplerinin içinde minibüs ve kamyonetin isim olarak sayılmamış olması, bu araçların Usul ve Esaslar kapsamında olmadığı manasına gelmemektedir. Kaldı ki, temel amacı, “kamudaki taşıt giderlerinin asgari seviyeye indirilmesi ve kaynakların savurganlığa yol açılmadan, bütçe olanaklarıyla uyumlu bir biçimde kullanımının sağlanması” olan Kanun Koyucunun bu araçları kapsam dışında bırakmasının, bu amacına ters düşeceği de aşikârdır.

İkinci olarak, gerek 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununda gerekse de 197 sayılı Motorlu Taşıtlar Vergisi Kanununda bu araçların ayrı tarif ve tanımlarla yer almış olmaları, sadece (yer aldıkları) ilgili bu kanunlar özelinde önem arz etmekte olup, bu yönüyle Rapora konu olayı birebir ilgilendiren bir husus değildir. Şöyle ki; 197 sayılı Motorlu Taşıtlar Vergisi Kanunu kapsamında binek-ticari araç ayrımına binaen minibüs, ticari araç olarak nitelendirilmekte ise de; resmi bir kurum olarak Belediyede kullanılan minibüsün ticari araç olarak kullanılmasından söz edilemeyeceğinden; ilama konu olay açısından bu araçların binek araç statüsünde değerlendirilmesi gerekir. Diğer taraftan, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu uygulaması için de benzer durumdan söz edilebilir.

Bu açıklamalar çerçevesinde, Rapora konu olan taşıtların 237 sayılı Taşıt Kanununun 3 üncü maddesinde yer alan tarifler, Esas ve Usullerin 4 üncü maddesinde yapılan taşıt tanımı ve 6 ncı maddesinde belirtilen taşıtların kapsamı içerisinde değerlendirilmesi; dolayısıyla bu taşıtların kiralanması sürecinde Esas ve Usullerin 6 ncı maddesinin 2 nci fıkrasının (a) bendinde belirtilen aylık kiralama bedeline yönelik sınıra uyulması esasına dayalı olarak iddia olunan kamu zararında hukuki bir isabetsizlik görülmemektedir. Dolayısıyla raporda iddia olunan kamu zararından tahsil edilen tutar düşüldükten sonra geriye kalan ……. TL’nin sorumlulara ödettirilmesine karar verilmesi gerekir.”