Sayıştay 5. Dairesi 41499 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Çeşitli Konular

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Yılı: 2014

• Daire: 5

• Dosya No: 41499

• Tutanak No: 44481

• Tutanak Tarihi: 16.05.2018

• Konu: Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar

KARAR

Konu: Belediye personelinin katılımı için uçak ve helikopter kiralanarak bedelinin bütçeden karşılanması

8. 191 sayılı ilamın 19. maddesiyle; ... Belediyesi tarafından ... anma töreni, ... kazasına yardım ve ... ilçesine yardım organizasyonlarına belediye personelinin katılımı için uçak ve helikopter kiralanarak bedelinin temsil, ağırlama ve tanıtma kaleminden ödenmesi suretiyle .... TL’ye tazmin hükmü verilmiştir.

İlamda harcama yetkilisi sıfatıyla sorumlu tutulan ..., gerçekleştirme görevlileri ..., ...ile muhasebe yetkilisi ...’ın aynı mahiyetteki temyiz dilekçesinde özetle;

Belediye tarafından ...anma töreni, ... kazasına yardım ve ...ilçesine yardım organizasyonlarına belediye personelinin katılımı için uçak ve helikopter kiralanarak kamu zararına neden olunduğunun belirtildiğini,

Uçak kiralama işlemlerinin olağanüstü durumlar nedeni ile yapıldığını, yardımların bir an önce ihtiyaç mahalline ulaştırılması sağlanarak yaraların sarılmaya çalışıldığını, böylesi durumlarda yaşanacak gecikmelerin yapılan yardımları etkisizleştirdiğini, yapılan harcamaların kamu hizmeti mahiyetinde olduğunu, eksikliklerin tespit edilip, gerekenlerin yapıldığını, başka türlü yapılmasının hizmetin etkinliğini ortadan kaldıracağını belirterek yukarıda izah olunan nedenlerle, Sayıştay (5)’inci Dairesi’nin 21.04.2016 tarih ve 191 sayılı ilamında yer verilen tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmişlerdir.

İlamda harcama yetkili sıfatıyla sorumlu tutulan ...temyiz dilekçesinde;

... Belediyesi tarafından ... anma töreni, ... kazası için yardım ve ... ilçesine yardım organizasyonlarında belediye personeli için uçak ve helikopter kiralanarak bedelinin temsil, ağırlama ve tanıtma kaleminden ödenmesi suretiyle ...-TL’lik kamu zararına neden olunduğu konusuyla ilgili olarak 6245 sayılı Harcırah Kanunu’nun 6.maddesi, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 22.maddesi, 5393 sayılı Kanunu’nun 14,15.ve 60. maddeleri, Mahalli İdareler Harcama Belgeleri Yönetmeliği’nin 5, 36, 37. ve 49.maddeleri, Belediye Bütçesinden Yapılacak Temsil Ağırlama ve Tören Giderleri Yönergesinin 3, 5. ve 9.maddeleri gereğince mahalli müşterek bir ihtiyacın teminine yönelik olmayan söz konusu ....-TL tutarındaki harcamanın temsil, ağırlama ve tören giderleri tertibinden karşılanmasının mümkün olmadığı, bu alımlara ilişkin kanıtlayıcı belgelerin birçoğunun ödeme emri belgeleri ekleri arasında bulunmadığı gerekçeleri ile ....-TL harcamanın kamu zararı olduğu ve bu tutarın ...-TL’dan Gerçekleştirme Görevlileri ...(Memur), ... ... lu (Diğer Sorumlu-Başkan Yardımcısı), Muhasebe Yetkilisi ... (Mali Hizmetler Müdürü) ile birlikte şahsı ...(Özel Kalem Müdürü)’in müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53.maddesi gereğince işleyecek faizleriyle birlikte ödettirilmesine hükmolunduğunu,

Ancak söz konusu ilamın, somut vakıaya, usul ve yasaya aykırı olduğunu, şöyle ki; temyiz konusu ilamda; ... Belediye Başkanı ...’nün bu harcamaların bilgi ve inisiyatifi dışında gerçekleştirilmiş olduğunu, söz konusu ziyaret ve yardımların belediye dışı kişi ve kuruluşlarca gerçekleştirilip kendisinin de davet edilmiş olması nedeniyle katılmasının söz konusu olduğu yolundaki hayatın olağan akışına, akla ve mantığa aykırı savunmasına itibar edilip, Belediye personelinin sorumluluğuna karar verildiğini,

Belediye Başkanı ...’nün 5393 sayılı Kanunu’nun 37.maddesi uyarınca belediye idaresinin başı ve belediye tüzel kişiliğinin temsilcisi olduğunu, görevleri, yetkileri ve sorumluluklarının da bu kanunla düzenlendiğini,

Belediye Başkanı ...’nün, sorgu konusu ... anma töreni, ... kazası için yardım ve ...ilçesine yardım organizasyonlarına bizzat katıldığını, Belediyece kiralanan özel uçak ve helikopterle seyahatlerini gerçekleştirdiğini de inkar etmediğini, kaldı ki söz konusu seyahatlerine ilişkin basın bültenlerinden temin edilebilen bir kısmının halen mevcut olup, ekte sunulduğunu, (Ek:1)

Bir Belediye Başkanı’nın bindiği uçak ve helikopterin Belediyesince kiralanıp kiralanmadığını ve yardım organizasyonlarının da Belediyesi’nce düzenlenip düzenlenmediğini bilmediğinden söz etmesinin hem yasal düzenlemelerle, hem yargıyla, hem de insan aklıyla alay etmekten öte bir ifade taşımadığını,

... kazası ve ...ilçesindeki olayların aniden yaşanan ve felaket olarak kabul edilen, tüm ülkeyi mateme boğmuş vakalar olduğunu, tüm ülkede yarattığı infialin Sayın Temyiz Kurulunun da kabulünde olması gerektiğini,

Her iki felaketin gerçekleşmesi üzerine Belediye Başkanının derhal gerekli yardımların yapılması ve kendisinin de katılacağı şekilde olay mahalline intikal edilmesine ilişkin sözlü talimatını verdiğini,

Her iki olayda da tarifeli seferlerle ulaşım, ülke çapında yaşanan infial nedeniyle uçak bileti vb bulunmaması nedeniyle gerçekleştirilmesinin mümkün olamadığını, ancak Belediye Başkanı ...’nün özel sektörde çalışmasının getirdiği bir alışkanlık gereği olsa gerek özellikle kendisinin “helikopter kiralayın, uçak kiralayın o zaman” şeklinde ifade ettiği sözlü talimatına karşı gelemeyen Belediye personeli olarak internet üzerinden araştırma yapılmak suretiyle söz konusu özel uçak ve helikopter kiralanması işlemlerinin derhal ve süratle başlatılıp gerçekleştirildiğini, Belediye Başkanı ...’nün özel uçak ve helikopter seyahatlerine ilişkin yolcu kayıtlarının Özel sivil havacılık kayıtlarında halen bulunmasının da söz konusu olduğunu, yani bu yolculukların, Belediye Başkanı ...’nün iddia ettiği gibi Belediye dışından davet eden kişilerle değil, Belediye yetkilileri ile birlikte gerçekleştirildiğinin her zaman kanıtlanabileceğini,

Bu nedenle, ilam konusu özel uçak ve helikopter kiralanması olaylarında eğer yasalara aykırı bir eylem söz konusu ise tek sorumlusunun bu konuda talimat veren Belediye Başkanı ... olduğunu, emir ve talimatla görevini yerine getiren Belediye çalışanlarının mali sorumluluğuna hükmedilmesinin ne hakla ne adaletle bağdaşan bir karar olmayacağını,

Diğer yandan, bu giderlerle ilgili olarak Belediye Bütçesinden Yapılacak Temsil Ağırlama ve Tören Giderleri Yönergesi’ne aykırılıktan söz edilemeyeceğini, ancak söz konusu Yönergenin 1580 sayılı Yasa yürürlükte iken İçişleri Bakanlığı’nın 25.4.1984 gün ve 27302 sayılı onayı ile yürürlüğe konulduğunu, oysa 5393 sayılı Belediye Kanunu yürürlüğe girdiğinde söz konusu yönergenin hükümsüz hale geldiğini, dolayısıyla yürürlükte olmayan bir hükümden dolayı sorumluluğun söz konusu olamayacağını,

Kaldı ki bir an için söz konusu yönergenin yürürlükte olduğu kabul edilse dahi Yönergenin “Diğer Tören Giderleri” başlıklı 10.maddesinde; “Yukarıda maddelerde belirtilen giderler dışında kalan ve yapılması belde için de gerekli olan veya mahalli örf, adet ve sosyal yaşantı için de gerekli sayılan etkinlik ve törenler için (nişan, nikah, ölüm gibi) harcama yapılabilir.” hükmü getirildiğini, dolayısıyla belirtilen hükümle Belediye Başkanı’na takdir yetkisi verilerek mahalli örf adet, sosyal yaşantı için gerekli sayılan etkinlik ve törenler için harcama yetkisi verildiğini, bu sebeple, ... törenlerine Belediye Başkanının kendi isteği ile katılması ve organizasyon içine girmesinin kendi takdir yetkisinde olduğunu, bu yetkiyi ... Belediye Başkanın kendisi tarafından kullanıldığını ve katılımın gerçekleştirildiğini, her yıl düzenlenen ... anma etkinlikleri kapsamında ... , ... Büyükşehir Belediye Başkanları başta olmak üzere bir çok Belediye başkanının bizzat törenlere katılmak ya da kendi bölgelerinde çeşitli etkinlikler düzenlemek suretiyle organizasyon içinde yer aldıklarını, burada tenkit edilen hususun bir Alevi inancı ve etkinliğine katılmanın mı yoksa Belediye Başkam ...’nün bizzat katıldığı törene nasıl gittiğinin mi anlaşılamadığını,

Bu itibarla, Belediye Başkanı ...’nün bizzat katıldığı, yolculuğuna ilişkin talimat vererek düzenlettiği, iş ve işlemlerin geçimi için çalışan Belediye personeline mal edilip tazmini yoluna gidilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu,

... kazasının ve ... olaylarının infialinin tüm yurdu etkilemiş olduğunu ve başta tüm kamu kurumları ile STK’lar olmak üzere, ... , ... Büyükşehir Belediyeleri ve diğer Belediyelerin her türlü yardım organizasyonları düzenleyerek Belediye Başkanlarının olay yerlerine intikal ettiklerinin, ... Belediyesinde de Belediye Başkanı ...’nün sözlü talimatı ile acil olarak gerçekleştirilen yardım organizasyonları ve seyahatlerinde, Belediye personeli bir yandan yaşanan infialin etkisinde bir yandan da kendilerine Belediye Başkanınca verilen acil ve kesin talimatın yerine getirilmesi inancı ve düşüncesi içinde iş ve işlemleri ifa ettiklerinin, tüm ülkenin kaosa sürüklendiği böylesine bir ortamda yukarıda da arz ve izah olunduğu üzere tarifeli seferlerde yer bulunamadığını ve Başkan ...’nün özel uçak, helikopter kiralama talimatı üzerine harekete geçildiğini,

Tarifeli uçak, tren, vapur, otobüs seferleri ile yapılacak seyahatlerin bilet bedellerinin belirli olması nedeniyle piyasa fiyat araştırmasının söz konusu olamayacağı gibi özel uçak ve helikopter kiralanması bedellerinin de piyasada belirlenmiş bir rayici olduğunu, bunun dışında bir piyasa teklifi alınması suretiyle giderin düşürülmesinin imkan dahilinde olmadığını, kaldı ki Mahalli idareler Harcama Belgeleri Yönetmeliği’nin 49.maddesinin b) bendinde ödeme evrakına “Piyasa Fiyat Araştırması Tutanağı (Örnek: 3) veya ihale komisyonu kararının bulunması kuralı getirildiğini, bu nedenle, ödeme dosyası içinde piyasa araştırma tutanağı yerine ihale komisyon kararının bulunmasının mevzuatta yeterli görüldüğünü, ilam konusu olayda ihale komisyon kararının bulunmasının gözetilmediğini ve sanki mevzuata aykırı işlem yapılmış gibi ifade edildiğini, oysa ödeme dosyasının sorguda incelense idi bu konudaki ihale komisyon kararının görüleceğini ve işlemin mevzuata uygun yapıldığı sonucuna varılacağını,

Öte yandan, özel uçak ve helikopter kiralanması için ödenmiş tüm bedelin kamu zararı olarak gösterildiğini, ancak bu seyahatlerin tarifeli uçak vb yollar ile gerçekleştirilmesi halinde o gün için geçerli olan rayiç ulaşım giderlerinin hesaplanıp, ödenmiş bedelden düşülmesi suretiyle iddia olunan kamu zararının hesaplanması gerektiğini, aksi halde yapılmış seyahatin tamamının kamu zararı olduğu gibi bir sonuca varacağını, bu durumun sorguda talep edilmediğini,

Son olarak sorumluluk kararına ilişkin dönemde Özel Kalem Müdürü olarak görev yaptığını, Özel Kalem Müdürü sıfatı ve görevi ile Belediye Başkanı’nın talimatlarını yerine getirirken yazılı emir talep edilmesinin mümkün olamayacağını, sözlü talimatların ise derhal yerine getirilmemesi halinde Belediye Başkanı önünde tek hedef olarak Özel Kalem Müdürü’nün yer alacağını, arz ve izah etmeye çalışılan sebeplerle Sayıştay 5.Dairesi’nin şahsına yönelik mali tazmin ilamının oluşa, usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek tazmin hükmünün bozulmasını talep etmiştir.

Başsavcılık mütalaasında;

“İlamın 19 uncu maddesinde özetle, ... Belediyesi tarafından Hacı Bektaş-İ Veli anma töreni, ... kazasına yardım ve ...ilçesine yardım organizasyonlarına belediye personelinin katılımı için uçak ve helikopter kiralanarak bedelinin temsil, ağırlama ve tanıtma kaleminden ödenmesi suretiyle oluşan ...-TL tutarında kamu zararının ilamda adı geçen sorumlular adına müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53 üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile ödettirilmesine, karar verilmiştir.

Temyiz dilekçesinde özetle, uçak kiralama işleminin olağanüstü durumlar nedeniyle yapıldığı, yardımların bir an önce ihtiyaç mahalline ulaştırılmasının amaçlandığı, yapılan harcamaların kamu hizmeti mahiyetinde olduğu ifade edilerek tazmin hükmünün kaldırılması talep edilmektedir.

Belediyelerin görev, yetki ve sorumlulukları 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 14 ve 15 inci maddelerinde düzenlenmiştir. Anılan madde hükümlerinde, mahalli müşterek nitelikte olmak şartıyla, belediyelerce yerine getirilmesi öngörülen görevler ve sorumluluklar ile belediyelerin yetkileri sayılmıştır.

Memuriyet mahalli dışındaki görevlere personelin görevlendirilmesi ve bu görevler nedeniyle yapılabilecek ödemeler 6245 sayılı Harcırah Kanununda düzenlenmiştir. Uçak kiralayarak seyahat edilmesi ancak işin veya hizmetin gerekli kılması ve bu seyahatle ilgili Bakanın veya misafiri yabancı Bakanın bizzat katılması hallerinde olduğu, Kanunda belirtilmiştir.

... anma törenine katılım, Soma İlçesinde meydana gelen maden kazasına yardım ve ...İlçesine yardım organizasyonlarına belediye personelinin katılımı için uçak ve helikopter kiralanması ve bedelinin belediye bütçesinden ödenmesine, 6245 sayılı Harcırah Kanunu, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu, 5393 sayılı Belediye Kanunu, Mahalli İdareler Harcama Belgeleri Yönetmeliği ve Belediye Bütçesinden Yapılacak Temsil Ağırlama ve Tören Giderleri Yönergesinin hükümlerine göre, imkan bulunmamaktadır.

Mahalli müşterek bir ihtiyacın teminine yönelik olmayan söz konusu harcamanın temsil, ağırlama ve tören giderleri tertibinden karşılanması da mümkün değildir. Ayrıca, söz konusu giderler, ... Belediyesi açısından mahalli müşterek ihtiyaçların temini maksadıyla da yapılmış değildir.

Belediyenin görev, sorumluluk ve yetki alanı belediye sınırlarını kapsamakta olup, söz konusu organizasyonlar için yapılan bu giderlerin ... Belediyesi ile ilgisinin kurulması her açıdan mümkün değildir. Dolayısıyla, yapılan harcamalar 5018 sayılı Kanunun 71 inci maddesi hükmü gereği kamu zararını oluşturduğu değerlendirilmektedir.

Bu itibarla, temyiz talebi reddedilerek Daire kararının onanması uygun olur.” denilmiştir.

Duruşma talebinde bulunan muhasebe yetkilisi ... ile Sayıştay Savcısının sözlü açıklamalarının dinlenmesinden ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

Esas Yönünden İnceleme;

191 sayılı ilamın 19. maddesiyle; ... Belediyesi tarafından ... anma töreni, ... kazasına yardım ve ...ilçesine yardım organizasyonlarına belediye personelinin katılımı için uçak ve helikopter kiralanarak bedelinin temsil, ağırlama ve tanıtma kaleminden ödenmesi suretiyle ...-TL’ye tazmin hükmü verildiği görülmüştür.

6245 sayılı Harcırah Kanunu’nun “Harcırah hesabında esas tutulacak yol” başlıklı 6 ncı maddesinde;

“Harcırah, bu kanunda aksine hüküm bulunmadıkça, gidip gelmeye en uygun ve kullanılması mutat olan yol ve taşıt araçları üzerinden verilir. Gidip gelmeye en uygun ve kullanılması mutat olan bu yolda hem muayyen, hem gayrimuayyen tarifeli taşıt işletilmekte ise harcırah hesabında muayyen tarifeli taşıt esas alınır. (…) Birinci fıkraya göre takip edilmesi gereken yolun dışında bir yoldan veya kullanılması gereken taşıt aracından başka bir araçla yolculuk yapılmasının işin gereğine göre zorunlu olması halinde, bu yol ve taşıt aracına ilişkin masrafların kabulü merkezde ita amiri veya bu durumda olan amirlerin, taşrada memur veya hizmetlinin mensup olduğu kurumun ita amiri durumunda olan kimsenin veya mahallin en büyük askeri ve mülki amirinin önceden verilmiş yazılı bir emri bulunmasına bağlıdır. (Ek fıkra: 14/01/1988 - KHK-311/12. md.) Ancak, işin veya hizmetin gerekli kıldığı durumlarda uçak kiralamak suretiyle seyahat edilebilmesi, seyahatin yurtiçinde olması ve bu seyahatle ilgili Bakanın veya misafiri yabancı Bakanın bizzat katılması hallerinde mümkündür.” denilmektedir.

Yukarıdaki mevzuat hükmüne göre, uçak kiralayarak seyahat edilebilmesi ancak işin veya hizmetin gerekli kılması, seyahatin yurtiçinde olması ve bu seyahatle ilgili Bakanın veya misafiri yabancı Bakanın bizzat katılması hallerinde mümkündür. Başka bir ifadeyle, uçak kiralayarak seyahat edilebilmesi çok sıkı şartlara bağlanmış ve istisnai bir nitelik taşımaktadır. Ancak, mevcut durumda, yukarıda belirtilen Kanun hükmündeki şartlar sağlanmadan uçak kiralayarak seyahat edilmiştir.

Diğer taraftan; Belediyelerin görev, yetki ve sorumlulukları 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 14 ve 15 inci maddelerinde düzenlenmiştir. Anılan madde hükümlerinde, mahalli müşterek nitelikte olmak şartıyla, belediyelerce yerine getirilmesi öngörülen görevler ve sorumluluklar ile belediyelerin yetkileri sayılmıştır. Yine Kanun’un 60 ıncı maddesinde belediyenin görevlerini yerine getirirken yapabileceği giderler de tahdiden sayılmıştır.

Belediye Bütçesinden Yapılacak Temsil Ağırlama ve Tören Giderleri Yönergesi’nin 3 üncü maddesinde; temsil, ağırlama ve tören giderlerinin konu, kapsam ve miktarının tayininin belediye başkanının takdirine tabi olduğu belirtildikten sonra bu takdir yetkisinin sınırları aynı Yönergenin 4 üncü maddesinde “Temsil Giderleri”, 5 inci maddesinde “Tören Giderleri” ve 9 uncu maddesinde ise “Ağırlama Giderleri” başlıkları altında sayma yöntemiyle belirtilmiştir.

Mahalli İdareler Harcama Belgeleri Yönetmeliği’nin “Temsil, ağırlama, tören, fuar ve tanıtma giderleri” başlıklı 37 nci maddesinde; Temsil, ağırlama, tören, fuar, tanıtma ve benzeri faaliyetlerle ilgili olarak yapılacak her türlü mal ve hizmet alımı ile yapım işlerine ilişkin giderlerin ödenmesinde, bu Yönetmeliğin ilgili maddelerinde belirtilen belgelerin aranacağı ifade edilmiştir. Mahalli İdareler Harcama Belgeleri Yönetmeliği’nin 5, 36 ve 49 uncu maddelerine göre; ihale veya doğrudan temin usulüyle yapılacak her türlü mal ve hizmet alımlarına ilişkin ödemelerde; onay belgesi, ihale komisyonu kararı, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 22 nci maddesine göre doğrudan temin usulüyle yapılan alımlarda piyasa fiyat araştırması tutanağı, muayene ve kabul komisyon tutanağı (kabul işleminin idarece yapılması halinde ise idarece düzenlenmiş belge), kamu idareleri için belirlenen diğer belgeleri kapsayan taahhüt dosyası ve hizmet işleri hakediş raporu ödeme emri belgesine eklenecektir.

Mahalli İdareler Harcama Belgeleri Yönetmeliği’nin 3 üncü maddesinde ise, onay belgesinin; ihale usulüyle yapılacak alımlarda kamu ihale mevzuatında standart form olarak belirlenen ihale onay belgelerini; doğrudan temin suretiyle ve kamu ihale mevzuatında belirtilen istisnai alımlarda ise alım konusu işin nev’i, niteliği, varsa proje numarası, miktarı gereken hallerde yaklaşık maliyeti, kullanılabilir ödeneği ve tertibi, alımda uygulanacak usulü, avans ve fiyat farkı verilecekse şartlarını gösteren ve harcama yetkilisinin imzasını taşıyan belgeyi ifade ettiği belirtilmiştir.

Rapor dosyası ve eki belgelerin incelenmesi neticesinde; ödeme emri belgesine ekli harcama talimatı ve onay belgelerinde yukarıda sayılan bilgiler yer almamaktadır. Belediye tarafından ...Havacılık ve ...Havacılık Firmalarından satın alınan bahse konu uçak kiralama hizmetlerinin piyasa fiyat araştırması yapılmadan, tek firmadan teklif alınmak suretiyle gerçekleştirildiği de görülmektedir. Temsil, ağırlama ve tören giderleri ekonomik kodundan yapılacak harcamaların mutlaka 4734 sayılı Kanunda belirtilen ihale usullerinden birisi ile ya da doğrudan temin yöntemiyle yapılması gerekmektedir. Bunun için gerekli olan kanuni prosedüre uymak zorunludur. Bu nedenle tek firma tespit edip bu firmadan ihtiyacın temin edilmesi mümkün değildir. Piyasa fiyat araştırmasının sağlıklı ve gerçekçi yapıldığının mutlaka ispat edilmesi gerekmektedir. 4734 sayılı Kanunun temel ilkeleri olan açıklık, rekabet, saydamlık, güvenilirlik, kamuoyu denetimi, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ile kaynakların verimli kullanılması ilkelerinin gerçekleşmesi için bu bir zorunluluktur.

Belirtilen nedenlerle, ... anma törenine katılım, Soma İlçesinde meydana gelen maden kazasına yardım ve ...İlçesine yardım organizasyonlarına belediye personelinin katılımı için uçak ve helikopter kiralanması ve bedelinin belediye bütçesinden ödenmesine, 6245 sayılı Harcırah Kanunu, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu, 5393 sayılı Belediye Kanunu, Mahalli İdareler Harcama Belgeleri Yönetmeliği ve Belediye Bütçesinden Yapılacak Temsil Ağırlama ve Tören Giderleri Yönergesinin yukarıda belirtilen hükümlerine göre, imkan bulunmamaktadır. Mahalli müşterek bir ihtiyacın teminine yönelik olmayan söz konusu harcamanın temsil, ağırlama ve tören giderleri tertibinden karşılanması da mümkün değildir. Öte yandan, Belediyenin görev, sorumluluk ve yetki alanının belediye sınırlarını kapsadığı yukarıda belirtilmişti. Bu açıdan bakıldığında, söz konusu organizasyonlar için yapılan bu giderlerin ... Belediyesi ile ilgisinin kurulması hiçbir açıdan mümkün değildir.

Açıklanan nedenlerle, 191 sayılı ilamın 19. maddesi ile verilen tazmin hükmünün esas yönünden mevzuata uygun olduğuna,

Sorumluluk Yönünden İnceleme;

5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediye başkanı” başlıklı 37 nci maddesinde “Belediye başkanı, belediye idaresinin başı ve belediye tüzel kişiliğinin temsilcisidir…” denilmiş olup Belediye başkanının görev ve yetkileri ise Kanun’un 38 inci maddesinde:

“Belediye başkanının görev ve yetkileri şunlardır:

a) Belediye teşkilâtının en üst amiri olarak belediye teşkilâtını sevk ve idare etmek, belediyenin hak ve menfaatlerini korumak.

b) Belediyeyi stratejik plâna uygun olarak yönetmek, belediye idaresinin kurumsal stratejilerini oluşturmak, bu stratejilere uygun olarak bütçeyi, belediye faaliyetlerinin ve personelinin performans ölçütlerini hazırlamak ve uygulamak, izlemek ve değerlendirmek, bunlarla ilgili raporları meclise sunmak.

c) Belediyeyi Devlet dairelerinde ve törenlerde, davacı veya davalı olarak da yargı yerlerinde temsil etmek veya vekil tayin etmek.

d) Meclise ve encümene başkanlık etmek.

e) Belediyenin taşınır ve taşınmaz mallarını idare etmek.

f) Belediyenin gelir ve alacaklarını takip ve tahsil etmek.

g) Yetkili organların kararını almak şartıyla sözleşme yapmak.

h) Meclis ve encümen kararlarını uygulamak.

i) Bütçeyi uygulamak, bütçede meclis ve encümenin yetkisi dışındaki aktarmalara onay vermek.

j) Belediye personelini atamak.

k) Belediye ve bağlı kuruluşları ile işletmelerini denetlemek.

l) Şartsız bağışları kabul etmek.

m) Belde halkının huzur, esenlik, sağlık ve mutluluğu için gereken önlemleri almak.

n) Bütçede yoksul ve muhtaçlar için ayrılan ödeneği kullanmak, engellilere yönelik hizmetleri yürütmek ve engelliler merkezini oluşturmak.

o) Temsil ve ağırlama giderleri için ayrılan ödeneği kullanmak.

p) Kanunlarla belediyeye verilen ve belediye meclisi veya belediye encümeni kararını gerektirmeyen görevleri yapmak ve yetkileri kullanmak.”

şeklinde sayılmıştır.

Buna göre belediye başkanı maddede sayılan diğer görevler ile birlikte; belediye teşkilâtını sevk ve idare etmek, belediyenin hak ve menfaatlerini korumak, temsil ve ağırlama giderleri için ayrılan ödeneği kullanmakla görevli ve yetkilidir.

Rapor dosyası ve ilişikli belgelerin incelenmesi neticesinde; söz konusu uçak kiralamalarına ilişkin ödeme emri belgelerinde sadece imzası bulunan gerçekleştirme görevlileri ile harcama yetkililerinin ve muhasebe yetkilisinin sorumlu tutulduğu görülmüştür. Temsil ağırlama ödeneğini kullanma yetkisi olan belediye başkanı ... ise söz konusu uçak kiralamalarının bilgisi ve inisiyatifi dışında gerçekleştirildiğini belirtmiş olduğundan ilamda sorumlu tutulmamıştır.

Yukarıdaki mevzuat hükümlerine göre; belediye teşkilâtını sevk ve idare etmek, belediyenin hak ve menfaatlerini korumak, temsil ve ağırlama giderleri için ayrılan ödeneği kullanmakla görevli ve yetkili olan Belediye Başkanının; başkanı olduğu belediye tarafından yapılan ..., ... Kazası ve ...Anma törenleri organizasyonları için uçak kiralanmasının başkanın istek ve talepleri dışında icra edilmesinin hayatın olağan akışına aykırı olduğu gerçeği düşünüldüğünde ortaya çıkan kamu zararından sorumlu olmadığını düşünmek olası değildir. Nitekim sorumlu ...de göndermiş olduğu temyiz dilekçesinde başkanın bizzat söz konusu organizasyonlara katıldığını ve kiralanan uçakla seyahat ettiğini belirtmiştir.

Yapılan açıklamalar çerçevesinde belediye başkanının da sorumluluğa dahil edilmesi gerekmektedir.

Bu itibarla, 191 sayılı ilamın 19. maddesi ile verilen tazmin hükmünün, sorumluluğa ilişkin hususların tekrar değerlendirilmesini teminen bozularak Dairesine TEVDİİNE,(Üyeler ..., ..., ..., ... ile ...’ın aşağıda yazılı karşı oy gerekçelerine karşı) oyçokluğu ile,

16.05.2018 tarihinde karar verildi.

Karşı oy gerekçesi

Üyeler ..., ..., ..., ... ile ...’ın karşı oy gerekçesi;

Esasa ilişkin Kurul kararına katılmakla birlikte sorumluluk yönünden;

5018 sayılı yasanın “Bakanların ve Üst Yöneticilerin Hesap Verme Sorumluluğu” başlıklı dördüncü bölümün 11. maddesine göre üst yöneticiler, idarelerinin stratejik planlarının ve bütçelerinin kalkınma planına, yıllık programlara, kurumun stratejik plan ve performans hedefleri ile hizmet gereklerine uygun olarak hazırlanması ve uygulanmasından; sorumlulukları altındaki kaynakların etkili, ekonomik ve verimli şekilde elde edilmesi ve kullanımını sağlamaktan, kayıp ve kötüye kullanımının önlenmesinden; mali yönetim ve kontrol sisteminin işleyişinin gözetilmesi, izlenmesi ve Kanunda belirtilen görev ve sorumlulukların yerine getirilmesinden belediyelerde, meclislerine karşı idari ve siyasi yönden sorumlu tutulmuşlardır.

Kanunda sayılan bu görevler de bizzat belediye başkanı tarafından değil; oluşturulan birimler ve birim amirleri tarafından yerine getirilmektedir. Zira 5018 sayılı Kanunun 11. maddesinde üst yöneticilerin sorumlulukları belirtilmiş ve “Üst yöneticiler bu sorumluluklarının gereklerini harcama yetkilileri, mali hizmetler birimi ve iç denetçiler aracılığıyla yerine getirirler.” denilmek suretiyle fiilin icra, yani yerine getirme sorumluluğu alt kademedeki kamu görevlilerine bırakılmıştır.

Bu bağlamda, verdiği karar ve talimatlar, doğrudan iş ve işlem sürecine dayanak oluşturmadığı sürece, üst yönetici olan Belediye Başkanının sorumluluğu idari/siyasi nitelikli olup, mali sorumluluğu bulunmamaktadır. Bu itibarla verilen tazmin hükmünün esas ve sorumluluk yönünden tasdikine karar verilmesi gerekir.