Sayıştay 5. Dairesi 41499 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Çeşitli Konular

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Yılı: 2014

• Daire: 5

• Dosya No: 41499

• Tutanak No: 44481

• Tutanak Tarihi: 16.05.2018

• Konu: Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar

KARAR

Konu: Belediyesi bütçesinden, bazı vakıf, dernek ve okullara nakdi yardımda bulunulması

2. 191 sayılı ilamın 10. maddesi ile, ... Belediyesi bütçesinden, bazı vakıf, dernek ve okullara nakdi yardımda bulunulması sonucu .... TL’ye tazmin hükmü verilmiştir.

İlamda harcama yetkilisi sıfatıyla sorumlu tutulan ..., ..., gerçekleştirme görevlileri ..., ..., ... ile diğer sorumlu ...’ın aynı mahiyetteki temyiz dilekçelerinde özetle,

... Belediyesi tarafından, ... ilçe sınırları dışında faaliyet gösteren dernek ve vakıflara nakdi yardım yapılması sonucu kamu zararına neden olunduğunun belirtildiğini;

... İlçesinin yerleşik nüfusunun 274.420 (31.12.2013 TÜİK Verisi) Popülasvon nüfusunun ise 5.000.000 civarında olduğunu, yerleşik ve popülasyon nüfusu incelendiğinde ... ilçesindeki vatandaşların ülkenin diğer illerinden gelen kişiler olduğunun görüleceğini (... Belediyesi 2014-2019 Stratejik Planı).

Bu vatandaşlara hizmet götürülürken ilçe sakini veya ilçe sakini olmayan diye ayrım yapmanın sosyal belediyecilik ilkesi ile bağdaşmayacağını, ... ilçesinin Anadolu'daki bir ilçe ile karşılaştırılmasının doğru olmayacağını, ... ölçeğinde belediye ile ilişkisi olan vatandaşların ilçede ikamet edenlerle sınırlandırmanın mümkün olmadığını, is ve sosyal hareketliliğin çok yoğun olduğu ilçede belediye hizmetlerinin sadece ikamet edenlerle sınırlandırmanın hem mümkün olmadığını hem de doğru olmadığını, ilçede ikamet etmeyip işyerleri burada olan kişi veya kurumların ilçeye çok büyük maddi ve manevi katkılarının olduğunu, (Örneğin: Çevre Temizlik. Haberleşme, İlan Reklam, Elektrik Tüketim Gelir ve Muhtasar Vergisi vb). ... gerçekleri göz önüne alındığında, belediyede görev yapan birçok personelin ilçede ikamet etmediğinin görüldüğünü, dolayısıyla hizmetin ikamet ile sınırlandırılmasının Anadolu'nun herhangi bir ilçesindeki kadar kolay olmadığı gibi Kanunun amacına da uygun olamadığını, bu nedenle belediyenin yardım uygulamasını ikamet ile değil belediye ile ilişki durumuna göre belirlediğini ve uyguladığını, bu durumun ... ’daki tüm ilçeler için geçerli olduğunu,

5593 sayılı Belediye Kanununun 77. maddesi ile belediyelere: sağlık, eğitim, spor, çevre, sosyal hizmet ve vardım, kütüphane, park, trafik ve kültür hizmetleri ile yaşlılara, kadın ve çocuklara, özürlülere, yoksul ve düşkünlere yönelik hizmetlerin yapılmasında beldede dayanışma ve katılımı sağlamak amacı ile gönüllü kişilerin katılımına yönelik programlar yapma görevi verildiğini, günümüzde belediyeler kamu hizmetlerini kendi görevlerinin yanı sıra sivil toplum örgütleri ve gönüllülerle birlikte gerçekleştirdiğini, esasen bu katılım olmadan verimli ve etkin bir hizmet sunumunun da söz konusu olmayacağını, ... Belediyesinin uzun yıllardır sivil toplum örgütleri ve gönüllülerin katılımıyla hizmet üretmekte olduğunu, gerek derneklere ve eğitim kurumlarına yapılan yardımlarda gerekse de yapılan gezilerde STK’lardan ve gönüllülerden gelen taleplerin dikkate alındığını,

9 Ekim 2005 tarih ve 25961 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan İl Özel İdaresi ve Belediye Hizmetlerine Gönüllü Katılım Yönetmeliğinde bu hususların düzenlendiğini, 4. Maddedeki gönüllü tanımı incelendiğinde ikametle sınırlandırılmadığını daha geniş olan hemşeri kavramı ile düzenleme yapıldığının görüldüğünü, çalışma alanları başlıklı 5. Maddede de Belediye Kanununun 77. Maddesine benzer bir çerçeve çizildiğini, Özürlülere, yaslılara, çocuklara, kadınlara, gençlere, yoksullara, kimsesizlere yönelik eğitim, kültür, sağlık ve sosyal spor hizmetleri ile tarihi kültürel mirasın ve tabiat varlıklarının yaşatılarak korunması hizmetlerinin belediyelere görev olarak verildiğinin görüldüğünü,

Belediye Kanunu’nun 14, 15 ve 77. maddeleri ile Yönetmelik hükümleri birlikte incelendiğinde söz konusu harcamaların mevzuatta yerinin olduğunu,

Yardım yapılan derneklere bakıldığında; ... Derneği’ne yapılan yardımın ... dışı olması nedeniyle tazmin konusu olduğunu, ... Hazretleri’nin tarihe mal olmuş büyük bir kişilik olduğunu, Kültürümüzün önemli bir öğesi olup yoğun bir ziyaret talebine maruz kaldığını, ... ile ilgili vatandaşların da bu faaliyet içinde yer almayı istediklerini ve değerlendirildiğini, bu şekilde tarihe mal olmuş kişilere yapılan ziyaretlere hem devletimiz hem de belediyeler tarafından önemli yardımlar yapıldığını, bu kişilere vatandaşın ilgisinin devam etmesi konusu da, sosyal katılımın bir gereği olarak belediyelere görev verildiğini, yapılan yardımların bu hizmetlerin verilmesi için yapıldığını ve bu hizmetin genel yönetim tarafından desteklenen bir alan olduğunu,

... Kilisesi ve ... Vakfı’na yapılan yardımın ... dışı olması nedeniyle tazmin konusu olduğunu, İlçede önemli sayıda Ermeni vatandaşın ikamet etmekte olduğunu, bunların topluma bağlılığının önemi izaha muhtaç olmayan açık bir konu olduğunu, ... ’da Ermeni vatandaşların ibadet yerleri sınırlı sayıda olduğundan buraya yapılan yardımın ...’de ikamet eden Ermeni Vatandaşların isteklerinden kaynaklandığını, Kilisenin vatandaşlara hizmetinin devamı için yardım yapıldığını, İlamda bunun aksine bir tespitte bulunulmadığını,

İlamda yer alan diğer dört okulun ... sınırları içinde yer aldığını, Belediye Kanunu’nda eğitim kurumlarına yardım yapılmasına izin veren hükümlerden yola çıkarak belediyenin eğitim kurumlarını yeniden inşa ederek veya ek hizmet binalarını yaparak Milli Eğitim Bakanlığı’na devrettiğini, bu konuda öncü belediyelerden olup, milli eğitime çok büyük maddi katkılarda bulunulduğunu, yapılan yardımların eğitim hizmetinin aksamadan yürümesi için, bir kamu kurumu olan okulların resmi isteklerine dayandığını, konunun ... Milli Eğitim Müdürlüğü’nün bilgisi dahilinde olduğunu, yapılan yardımların resmi kuruluşlara ve kamu hizmetinde kullanılmak üzere yapıldığını,(Ek 4: İlçemizde bulunan, yardım yapılan okulların listesi)

Ayrıca; Sayıştay Temyiz Kurulunun 24.02.2015 tarih ve 40533 sayılı kararında;

”...5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 14. maddesinde; mahalli müşterek nitelikte olmak şartıyla belediyelerin kültür, sanat, turizm, tanıtım ve sosyal hizmet faaliyetleri belediyelerin görev ve sorumlulukları arasında sayılmış olup; aynı Kanun’un 15. maddesinde, sosyo-kültürel, sanatsal ve bilimsel etkinlikler için yapılan giderlerin belediyeler tarafından yapılabileceği hükme bağlanmıştır. ”denildiğini,

Yine 5393 sayılı Kanun’un “Belediye hizmetlerine gönüllü katılım” başlıklı 77. maddesinde; “Belediye; sağlık, eğitim, spor, çevre, sosyal hizmet ve yardım, kütüphane, park, trafik ve kültür hizmetleriyle yaşlılara, kadın ve çocuklara, engellilere, yoksul ve düşkünlere yönelik hizmetlerin yapılmasında beldede dayanışma ve katılımı sağlamak, hizmetlerde etkinlik, tasarruf ve verimliliği artırmak amacıyla gönüllü kişilerin katılımına yönelik programlar uygular.” Denildiğini, söz konusu tazmin hükmünün bu gerekçe ile kaldırıldığını, 24.12.2013 tarih ve 38106 sayılı Temyiz Kurulu İlamı ile belediyelerce ibadet yerlerine yapılan yardım konusunda verilen tazmin kararının kaldırıldığını,

Yukarıda izah olunan nedenlerle, Sayıştay (5)’inci Dairesi’nin 21.04.2016 tarih ve 191 sayılı ilamında yer verilen tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmişlerdir.

Başsavcılık mütalaasında;

İlamın 10 uncu maddesinde özetle, bazı dernek vakıf ve okullara ... Belediyesi bütçesinden nakdi yardımda bulunulması sonucu neden olunan ...-TL tutarındaki kamu zararının ilamda adı geçen sorumlular adına müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereğince işleyecek faizleri ile birlikte ödettirilmesine, karar verilmiştir.

Temyiz dilekçesinde özetle, ... Belediyesi sınırları içerisinde yaşanan insanların ülkenin diğer illerinden gelen kişiler olduğu ve gündüz nüfusunun beş milyon civarında bulunduğu ve bu insanlara hizmet götürürken ilçe sakini veya İlçe sakini olmayan şeklinde ayırt yapılamayacağı, dolaysıyla hizmet götürürken sadece ikamet edenlerle sınırlandırmanın mümkün olmadığı, hizmetin ikamet ile sınırlandırılması Kanunun amacına uygun olmadığı, bu nedenle yardım uygulaması ikamet ile değil belediyeyle ilişki içerisinde bulunma durumuna göre belirlendiği, bu çerçevede yapılan yardımların mevzuata uygun olarak gerçekleştirildiği ifade edilerek tazmin hükmünün kaldırılması talep edilmektedir.

5393 sayılı Belediye Kanununun 14 üncü maddesinde, belediyenin görev ve sorumlulukları içerisinde yer alan mahallî müşterek nitelikte ihtiyaçların karşılanacağı, bunların neler olduğu belirtilerek açıklanmıştır. Yine aynı Kanunun 75 inci maddesinde; diğer kuruluşlarla olan ilişkiler düzenlenmiş olup; “Belediye, belediye meclisinin kararı üzerine yapacağı anlaşmaya uygun olarak görev ve sorumluluk alanlarına giren konularda;

a) Mahalli idareler ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarına ait yapım, bakım, onarım ve taşıma işlerini bedelli veya bedelsiz üstlenebilir veya bu kuruluşlar ile ortak hizmet projeleri gerçekleştirebilir ve bu amaçla gerekli kaynak aktarımında bulunabilir. Bu takdirde iş, işin yapımım üstlenen kuruluşun tâbi olduğu mevzuat hükümlerine göre sonuçlandırılır.

b) Mahalli idareler ile merkezî idareye ait aslî görev ve hizmetlerin yerine getirilmesi amacıyla gerekli aynî ihtiyaçları karşılayabilir, geçici olarak araç ve personel temin edebilir.

c) Kamu Kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, kamu yararına çalışan dernekler, Bakanlar Kurulunca vergi muafiyeti tanınmış vakıflar ve 7/6/2005 tarihli ve 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkârla Meslek Kuruluşları Kanunu kapsamına giren meslek odaları ile ortak hizmet projeleri gerçekleştirebilir. Diğer demek ve vakıflar ile gerçekleştirilecek ortak hizmet projeleri için mahallin en büyük mülki idare amirinin izninin alınması gerekir.

5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununun 29 uncu maddesinin birinci fıkrasının ikinci cümlesi ile 5253 sayılı Dernekler Kanununun 10 uncu maddesi; belediyeler, il özel idareleri, bağlı kuruluşları ve bunların üyesi oldukları birlikler ile ortağı oldukları Sayıştay denetimine tabi şirketler için uygulanmaz.” hükmü yer almaktadır.

5018 sayılı Kanunun Bütçelerden yardım yapılması başlıklı 29 uncu maddesinin ikinci cümlesi ise; “Ancak, genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin bütçelerinde öngörülmüş olmak kaydıyla; kamu yararı gözetilerek dernek, vakıf, birlik, kuram, kuruluş, sandık ve benzeri teşekküllere yardım yapılabilir.” şeklindedir.

5393 sayılı Kanunun 75 inci maddesi hükmü gereği, 5018 Kanunun 29 maddesinde ifade edilen yardım yapılabilir şeklindeki istisnai hüküm belediyeler için uygulanmayacağı anlaşılmaktadır.

Ayrıca, 5393 sayılı Kanunun 14 üncü maddesi ile ... Belediyesi Sosyal yardım Yönetmeliğinin 2 nci maddesi hükmü gereği belediyenin ... Belediyesinin yetkisi olmadığı halde dernek ve vakıflara yardım yapması mümkün değildir.

Bu İtibarla, temyiz talebi reddedilerek Daire kararının onanması uygun olur.” denilmiştir.

Duruşma talebinde bulunan ... ile Sayıştay Savcısının sözlü açıklamalarının dinlenmesinden ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

Gereği Görüşüldü

191 sayılı ilamın 10. maddesi ile, ... Belediyesi bütçesinden, bazı vakıf, dernek ve okullara nakdi yardımda bulunulması sonucu ...-TL’ye tazmin hükmü verildiği görülmüştür.

5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Diğer kuruluşlarla ilişkiler” başlıklı 75. maddesinde;

“Belediye meclisinin kararı üzerine yapacağı anlaşmaya uygun olarak görev ve sorumluluk alanlarına giren konularda;

a) Mahallî idareler ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarına ait yapım, bakım, onarım ve taşıma işlerini bedelli veya bedelsiz üstlenebilir veya bu kuruluşlar ile ortak hizmet projeleri gerçekleştirebilir ve bu amaçla gerekli kaynak aktarımında bulunabilir. Bu takdirde iş, işin yapımını üstlenen kuruluşun tâbi olduğu mevzuat hükümlerine göre sonuçlandırılır.

b) Mahallî idareler ile merkezî idareye ait aslî görev ve hizmetlerin yerine getirilmesi amacıyla gerekli aynî ihtiyaçları karşılayabilir, geçici olarak araç ve personel temin edebilir.

c) (Değişik: 12/11/2012-6360/19 md.) Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, kamu yararına çalışan dernekler, Bakanlar Kurulunca vergi muafiyeti tanınmış vakıflar ve 7/6/2005 tarihli ve 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar Meslek Kuruluşları Kanunu kapsamına giren meslek odaları ile ortak hizmet projeleri gerçekleştirebilir. Diğer dernek ve vakıflar ile gerçekleştirilecek ortak hizmet projeleri için mahallin en büyük mülki idare amirinin izninin alınması gerekir.

d) Kendilerine ait taşınmazları, aslî görev ve hizmetlerinde kullanılmak üzere bedelli veya bedelsiz olarak mahallî idareler ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarına devredebilir veya süresi yirmi beş yılı geçmemek üzere tahsis edebilir. Bu taşınmazlar aynı kuruluşlara kiraya da verilebilir. Bu taşınmazların, tahsis amacı dışında kullanılması hâlinde, tahsis işlemi iptal edilir. Tahsis süresi sonunda, aynı esaslara göre yeniden tahsis mümkündür.

Kamu kurum ve kuruluşlarına belediyeler, bağlı kuruluşları ve belediye şirketlerince devir veya tahsis edilen taşınmazlar, kamu konutu ve sosyal tesis olarak kullanılamaz.

(Ek fıkra: 12/11/2012-6360/19 md.) 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununun 29 uncu maddesinin birinci fıkrasının ikinci cümlesi ile 5253 sayılı Dernekler Kanununun 10 uncu maddesi; belediyeler, il özel idareleri, bağlı kuruluşları ve bunların üyesi oldukları birlikler ile ortağı oldukları Sayıştay denetimine tabi şirketler için uygulanmaz.” Hükmü yer almaktadır.

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Bütçelerden yardım yapılması” başlıklı 29 uncu maddesinde;

“Gerçek veya tüzel kişilere kanuni dayanağı olmadan kamu kaynağı kullandırılamaz, yardımda bulunulamaz veya menfaat sağlanamaz. Ancak, genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin bütçelerinde öngörülmüş olmak kaydıyla; kamu yararı gözetilerek dernek, vakıf, birlik, kurum, kuruluş, sandık ve benzeri teşekküllere yardım yapılabilir.” denilmektedir.

5253 sayılı Dernekler Kanunu’nun “Yardım ve işbirliği” başlıklı 10. maddesinde;

“Dernekler, tüzüklerinde gösterilen amaçları gerçekleştirmek üzere, benzer amaçlı derneklerden, siyasi partilerden, işçi ve işveren sendikalarından ve meslekî kuruluşlardan maddî yardım alabilir ve adı geçen kurumlara maddî yardımda bulunabilirler.

5072 sayılı Dernek ve Vakıfların Kamu Kurum ve Kuruluşları ile İlişkilerine Dair Kanun hükümleri saklı kalmak üzere, dernekler kamu kurum ve kuruluşları ile görev alanlarına giren konularda ortak projeler yürütebilirler. Bu projelerde kamu kurum ve kuruluşları, proje maliyetlerinin en fazla yüzde ellisi oranında aynî veya nakdî katkı sağlayabilirler. (Ek cümle: 18/2/2009 – 5838/7 md.) 4857 sayılı İş Kanununun 30 uncu maddesi çerçevesinde engellilerin ve eski hükümlülerin mesleki eğitim ve mesleki rehabilitasyonu, kendi işlerini kurmaları, engellilerin iş bulmasını sağlayacak destek teknolojilerine ilişkin projeler ile benzeri projelerde bu oran aranmaz” hükmüne yer verilmiştir.

Yukarıdaki mevzuat hükümlerinden de anlaşılacağı üzere, 5018 sayılı Kanun’un bütçelerden yardım yapılmasına imkân veren 29 uncu maddesindeki hüküm ile Dernekler Kanunu’nun yardım ile ilgili 10 uncu maddesi, 5393 sayılı Kanun’un 75 inci maddesine 02.12.2012 tarihinde eklenen fıkra ile hem belediyeler hem de özel idareler ve bağlı kuruluşları ve bunların üyesi oldukları birlikler ile ortağı oldukları Sayıştay denetimine tabi şirketler için uygulanamayacaktır.

5393 sayılı Belediye Kanununun “Belediyenin görev ve sorumlulukları “ başlıklı 14 üncü maddesinin birinci fıkrasının b) bendinde;

“Devlete ait her derecedeki okul binalarının inşaatı ile bakım ve onarımını yapabilir veya yaptırabilir, her türlü araç, gereç ve malzeme ihtiyaçlarını karşılayabilir.” denilmek suretiyle, belediyelerin, devlete ait okullarda yürütülen eğitim öğretim faaliyetlerine katkıda bulunabileceği belirtilmiştir.

Rapor dosyası ve eki belgeler incelendiğinde; ... Belediyesi bütçesinden muhtelif vakıf ve dernekler ile devlete ait dört okula sosyal yardım adı altında yardım yapıldığı görülmüştür. Yukarıdaki mevzuat hükümleri doğrultusunda, belediye bütçesinden dernek ve vakıflara yardım yapılamayacağı açıktır.

Ancak okullara yapılan yardım açısından konu değerlendirildiğinde, Kanunda açıkça belediyelerin, Devlete ait her derecedeki okul binalarının inşaatı ile bakım ve onarımını yaptırabileceği ve her türlü araç, gereç ve malzeme ihtiyaçlarını karşılayabileceği belirtildiğinden söz konusu okullara yardım yapılmasında mevzuata aykırı bir husus bulunmamaktadır.

Bu itibarla 191 sayılı ilamın 10. maddesiyle ...-TL’ye verilen tazmin hükmünün, devlet okullarına yapılan yardımların tekrar değerlendirilmesini teminen, bozularak DAİRESİNE TEVDİİNE, ( Üyeler ..., ..., ..., ... ile ...’in aşağıda yazılı karşı oy gerekçesine karşı) oyçokluğuyla,

16.05.2018 tarihinde karar verildi.

Karşı oy gerekçesi

Üyeler ..., ..., ... ile ...’in karşı oy gerekçesi;

5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Diğer kuruluşlarla ilişkiler” başlıklı 75. maddesinde;

“Belediye meclisinin kararı üzerine yapacağı anlaşmaya uygun olarak görev ve sorumluluk alanlarına giren konularda;

a) Mahallî idareler ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarına ait yapım, bakım, onarım ve taşıma işlerini bedelli veya bedelsiz üstlenebilir veya bu kuruluşlar ile ortak hizmet projeleri gerçekleştirebilir ve bu amaçla gerekli kaynak aktarımında bulunabilir. Bu takdirde iş, işin yapımını üstlenen kuruluşun tâbi olduğu mevzuat hükümlerine göre sonuçlandırılır.

b) Mahallî idareler ile merkezî idareye ait aslî görev ve hizmetlerin yerine getirilmesi amacıyla gerekli aynî ihtiyaçları karşılayabilir, geçici olarak araç ve personel temin edebilir.

c) (Değişik: 12/11/2012-6360/19 md.) Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, kamu yararına çalışan dernekler, Bakanlar Kurulunca vergi muafiyeti tanınmış vakıflar ve 7/6/2005 tarihli ve 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar Meslek Kuruluşları Kanunu kapsamına giren meslek odaları ile ortak hizmet projeleri gerçekleştirebilir. Diğer dernek ve vakıflar ile gerçekleştirilecek ortak hizmet projeleri için mahallin en büyük mülki idare amirinin izninin alınması gerekir.

d) Kendilerine ait taşınmazları, aslî görev ve hizmetlerinde kullanılmak üzere bedelli veya bedelsiz olarak mahallî idareler ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarına devredebilir veya süresi yirmi beş yılı geçmemek üzere tahsis edebilir. Bu taşınmazlar aynı kuruluşlara kiraya da verilebilir. Bu taşınmazların, tahsis amacı dışında kullanılması hâlinde, tahsis işlemi iptal edilir. Tahsis süresi sonunda, aynı esaslara göre yeniden tahsis mümkündür.

Kamu kurum ve kuruluşlarına belediyeler, bağlı kuruluşları ve belediye şirketlerince devir veya tahsis edilen taşınmazlar, kamu konutu ve sosyal tesis olarak kullanılamaz.

(Ek fıkra: 12/11/2012-6360/19 md.) 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununun 29 uncu maddesinin birinci fıkrasının ikinci cümlesi ile 5253 sayılı Dernekler Kanununun 10 uncu maddesi; belediyeler, il özel idareleri, bağlı kuruluşları ve bunların üyesi oldukları birlikler ile ortağı oldukları Sayıştay denetimine tabi şirketler için uygulanmaz.” Hükmü yer almaktadır.

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Bütçelerden yardım yapılması” başlıklı 29 uncu maddesinde;

“Gerçek veya tüzel kişilere kanuni dayanağı olmadan kamu kaynağı kullandırılamaz, yardımda bulunulamaz veya menfaat sağlanamaz. Ancak, genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin bütçelerinde öngörülmüş olmak kaydıyla; kamu yararı gözetilerek dernek, vakıf, birlik, kurum, kuruluş, sandık ve benzeri teşekküllere yardım yapılabilir.” denilmektedir.

5253 sayılı Dernekler Kanunu’nun “Yardım ve işbirliği” başlıklı 10. maddesinde;

“Dernekler, tüzüklerinde gösterilen amaçları gerçekleştirmek üzere, benzer amaçlı derneklerden, siyasi partilerden, işçi ve işveren sendikalarından ve meslekî kuruluşlardan maddî yardım alabilir ve adı geçen kurumlara maddî yardımda bulunabilirler.

5072 sayılı Dernek ve Vakıfların Kamu Kurum ve Kuruluşları ile İlişkilerine Dair Kanun hükümleri saklı kalmak üzere, dernekler kamu kurum ve kuruluşları ile görev alanlarına giren konularda ortak projeler yürütebilirler. Bu projelerde kamu kurum ve kuruluşları, proje maliyetlerinin en fazla yüzde ellisi oranında aynî veya nakdî katkı sağlayabilirler. (Ek cümle: 18/2/2009 – 5838/7 md.) 4857 sayılı İş Kanununun 30 uncu maddesi çerçevesinde engellilerin ve eski hükümlülerin mesleki eğitim ve mesleki rehabilitasyonu, kendi işlerini kurmaları, engellilerin iş bulmasını sağlayacak destek teknolojilerine ilişkin projeler ile benzeri projelerde bu oran aranmaz” hükmüne yer verilmiştir.

Yukarıdaki mevzuat hükümlerinden de anlaşılacağı üzere, 5018 sayılı Kanun’un bütçelerden yardım yapılmasına imkân veren 29 uncu maddesindeki hüküm ile Dernekler Kanunu’nun yardım ile ilgili 10 uncu maddesi, 5393 sayılı Kanun’un 75 inci maddesine 02.12.2012 tarihinde eklenen fıkra ile hem belediyeler hem de özel idareler ve bağlı kuruluşları ve bunların üyesi oldukları birlikler ile ortağı oldukları Sayıştay denetimine tabi şirketler için uygulanamayacaktır.

5393 sayılı Belediye Kanununun “Belediyenin görev ve sorumlulukları “ başlıklı 14 üncü maddesinin birinci fıkrasının b) bendinde;

“Devlete ait her derecedeki okul binalarının inşaatı ile bakım ve onarımını yapabilir veya yaptırabilir, her türlü araç, gereç ve malzeme ihtiyaçlarını karşılayabilir.” denilmek suretiyle, belediyelerin, devlete ait okullarda yürütülen eğitim öğretim faaliyetlerine katkıda bulunabileceği belirtilmiştir.

Rapor dosyası ve eki belgeler incelendiğinde; ... Belediyesi bütçesinden muhtelif vakıf ve dernekler ile devlete ait dört okula sosyal yardım adı altından yardım yapıldığı görülmüştür. Yukarıdaki mevzuat hükümleri doğrultusunda, belediye bütçesinden dernek ve vakıflara yardım yapılamayacağı açıktır. Okullara yapılan yardım açısından konu değerlendirildiğinde, Kanunda belediyelerin, Devlete ait her derecedeki okul binalarının inşaatı ile bakım ve onarımını yaptırabileceği ve her türlü araç, gereç ve malzeme ihtiyaçlarını karşılayabileceği belirtilmesine rağmen bu yardımların nakdi olarak yapılabileceği ifade edilmediğinden belediye bütçesinden devlet okullarına da nakdi yardım yapılamayacaktır. Bu itibarla verilen tazmin hükmünün tasdikine karar verilmesi gerekir.

Üye ...’un karşı oy gerekçesi

5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Diğer kuruluşlarla ilişkiler” başlıklı 75. maddesinde;

“Belediye meclisinin kararı üzerine yapacağı anlaşmaya uygun olarak görev ve sorumluluk alanlarına giren konularda;

a) Mahallî idareler ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarına ait yapım, bakım, onarım ve taşıma işlerini bedelli veya bedelsiz üstlenebilir veya bu kuruluşlar ile ortak hizmet projeleri gerçekleştirebilir ve bu amaçla gerekli kaynak aktarımında bulunabilir. Bu takdirde iş, işin yapımını üstlenen kuruluşun tâbi olduğu mevzuat hükümlerine göre sonuçlandırılır.

b) Mahallî idareler ile merkezî idareye ait aslî görev ve hizmetlerin yerine getirilmesi amacıyla gerekli aynî ihtiyaçları karşılayabilir, geçici olarak araç ve personel temin edebilir.

c) (Değişik: 12/11/2012-6360/19 md.) Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, kamu yararına çalışan dernekler, Bakanlar Kurulunca vergi muafiyeti tanınmış vakıflar ve 7/6/2005 tarihli ve 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar Meslek Kuruluşları Kanunu kapsamına giren meslek odaları ile ortak hizmet projeleri gerçekleştirebilir. Diğer dernek ve vakıflar ile gerçekleştirilecek ortak hizmet projeleri için mahallin en büyük mülki idare amirinin izninin alınması gerekir.

d) Kendilerine ait taşınmazları, aslî görev ve hizmetlerinde kullanılmak üzere bedelli veya bedelsiz olarak mahallî idareler ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarına devredebilir veya süresi yirmi beş yılı geçmemek üzere tahsis edebilir. Bu taşınmazlar aynı kuruluşlara kiraya da verilebilir. Bu taşınmazların, tahsis amacı dışında kullanılması hâlinde, tahsis işlemi iptal edilir. Tahsis süresi sonunda, aynı esaslara göre yeniden tahsis mümkündür.

Kamu kurum ve kuruluşlarına belediyeler, bağlı kuruluşları ve belediye şirketlerince devir veya tahsis edilen taşınmazlar, kamu konutu ve sosyal tesis olarak kullanılamaz.

(Ek fıkra: 12/11/2012-6360/19 md.) 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununun 29 uncu maddesinin birinci fıkrasının ikinci cümlesi ile 5253 sayılı Dernekler Kanununun 10 uncu maddesi; belediyeler, il özel idareleri, bağlı kuruluşları ve bunların üyesi oldukları birlikler ile ortağı oldukları Sayıştay denetimine tabi şirketler için uygulanmaz.” Hükmü yer almaktadır.

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Bütçelerden yardım yapılması” başlıklı 29 uncu maddesinde;

“Gerçek veya tüzel kişilere kanuni dayanağı olmadan kamu kaynağı kullandırılamaz, yardımda bulunulamaz veya menfaat sağlanamaz. Ancak, genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin bütçelerinde öngörülmüş olmak kaydıyla; kamu yararı gözetilerek dernek, vakıf, birlik, kurum, kuruluş, sandık ve benzeri teşekküllere yardım yapılabilir.” denilmektedir.

5253 sayılı Dernekler Kanunu’nun “Yardım ve işbirliği” başlıklı 10. maddesinde;

“Dernekler, tüzüklerinde gösterilen amaçları gerçekleştirmek üzere, benzer amaçlı derneklerden, siyasi partilerden, işçi ve işveren sendikalarından ve meslekî kuruluşlardan maddî yardım alabilir ve adı geçen kurumlara maddî yardımda bulunabilirler.

5072 sayılı Dernek ve Vakıfların Kamu Kurum ve Kuruluşları ile İlişkilerine Dair Kanun hükümleri saklı kalmak üzere, dernekler kamu kurum ve kuruluşları ile görev alanlarına giren konularda ortak projeler yürütebilirler. Bu projelerde kamu kurum ve kuruluşları, proje maliyetlerinin en fazla yüzde ellisi oranında aynî veya nakdî katkı sağlayabilirler. (Ek cümle: 18/2/2009 – 5838/7 md.) 4857 sayılı İş Kanununun 30 uncu maddesi çerçevesinde engellilerin ve eski hükümlülerin mesleki eğitim ve mesleki rehabilitasyonu, kendi işlerini kurmaları, engellilerin iş bulmasını sağlayacak destek teknolojilerine ilişkin projeler ile benzeri projelerde bu oran aranmaz” hükmüne yer verilmiştir.

Yukarıdaki mevzuat hükümlerinden de anlaşılacağı üzere, 5018 sayılı Kanun’un bütçelerden yardım yapılmasına imkân veren 29 uncu maddesindeki hüküm ile Dernekler Kanunu’nun yardım ile ilgili 10 uncu maddesi, 5393 sayılı Kanun’un 75 inci maddesine 02.12.2012 tarihinde eklenen fıkra ile hem belediyeler hem de özel idareler ve bağlı kuruluşları ve bunların üyesi oldukları birlikler ile ortağı oldukları Sayıştay denetimine tabi şirketler için uygulanamayacaktır.

5393 sayılı Belediye Kanununun “Belediyenin görev ve sorumlulukları “ başlıklı 14 üncü maddesinin birinci fıkrasının b) bendinde;

“Devlete ait her derecedeki okul binalarının inşaatı ile bakım ve onarımını yapabilir veya yaptırabilir, her türlü araç, gereç ve malzeme ihtiyaçlarını karşılayabilir.” denilmek suretiyle, belediyelerin, devlete ait okullarda yürütülen eğitim öğretim faaliyetlerine katkıda bulunabileceği belirtilmiştir.

Rapor dosyası ve eki belgeler incelendiğinde; ... Belediyesi bütçesinden muhtelif vakıf ve dernekler ile devlete ait dört okula sosyal yardım adı altından yardım yapıldığı görülmüştür. Yukarıdaki mevzuat hükümleri doğrultusunda, belediye bütçesinden dernek ve vakıflara yardım yapılamayacağı açıktır.

Ancak okullara yapılan yardım açısından konu değerlendirildiğinde, Kanunda açıkça belediyelerin, Devlete ait her derecedeki okul binalarının inşaatı ile bakım ve onarımını yaptırabileceği ve her türlü araç, gereç ve malzeme ihtiyaçlarını karşılayabileceği belirtildiğinden söz konusu okullara yardım yapılmasında mevzuata aykırı bir husus bulunmamaktadır.

Bu itibarla 191 sayılı ilamın 10. maddesiyle ...-TL’ye verilen tazmin hükmünün, devlet okullarına yapılan ...TL yardım düşüldükten sonra kalan ...TL için düzelterek tasdikine karar verilmesi gerekir.