Sayıştay 5. Dairesi 41456 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Personel Mevzuatı

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Yılı: 2014

• Daire: 5

• Dosya No: 41456

• Tutanak No: 43244

• Tutanak Tarihi: 21.06.2017

• Konu: Personel Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Konu: Belediye Sendika arasında imzalanan toplu iş sözleşmeleri uyarınca memur ve sözleşmeli personele yapılan ödemelerin bir kısmında gelir vergisi kesintisinin yapılmaması.

2. 181 sayılı İlamın 2. maddesiyle; … Belediyesi ile … Sendikası (…) arasında imzalanan toplu iş sözleşmeleri uyarınca memur ve sözleşmeli personele yapılan ödemelerin bir kısmında gelir vergisi kesintisi yapılmaması nedeniyle … TL’ye tazmin hükmü verilmiştir.

İlamda Harcama Yetkilisi sıfatıyla sorumlu tutulan … ve arkadaşları temyiz dilekçesinde özetle;

657 sayılı Devlet Memur Kanununda tazminat başlığı altında bulunan ödemelerinin gelir vergisi kesintisine tabi olmadığını, Kurum ile Sendika arasına yapılan 01/01/2014-31/03/2014 tarihleri kapsayan sözleşmenin 24.Maddesinde ‘İş bu toplu sözleşmede yapılacak ödemeler damga vergisi kanuna tabidir.” Şeklinde bağıt altına alınmış ve bu bağlamda Damga Vergisi kesintisi yapılmadığını, tazminat başlığı altında olan bu ödemenin gelir vergisine tabii olduğu ile ilgili bir açıklama bulunmadığını, 4688 sayılı Kanun'un 32'nci maddesinde ise Sosyal Denge Tazminatının nasıl ödeneceği ile hangi hallerde ödenmeyeceğinin açıkça belirlendiğini, Ancak yapılacak ödemenin ne tür kesintiye tabii olduğunun halen herhangi bir yerde açıkça belirtilmediğini, eğer 4688 sayılı kanunda yapılacak kesintiler açıkça belirtilmiş olsa idi Sendika ile yapılan Toplu Sözleşmenin ayrılmaz bir parçası olacağını, bu durumda kararsız kalan kurumlarının ve bazı belediyelerin gelir vergisi kesintisi yaptığı duyumlarından sonra 01/04/2014-31/12/2015 tarihlerini kapsayan Toplu Sözleşmenin Madde 30’a damga vergisi ile gelir vergisi kesintisi yapılacağının bağıt altına alındığını, halen kesin olarak gelir vergisine tabi olup olmadığı açıkça belli olmayan ancak Toplu Sözleşmede yer aldığı için gelir vergisi kesintisinin yapılmaya başladığını, 01/04/2014 ten önceki yapılmış olan toplu sözleşmelerde gelir vergisi kesintisi yer almadığı için uygulamada vergi kesintisi yapılmadığını,

Ayrıca; 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede yer alan tazminatlarda da damga vergisi dışında herhangi bir kesintiye tabi olmadığının belirtildiğini, Gelir Vergisi Kesintisine tabi olmadığının açık olduğunu,

4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanununda da 375 sayılı KHK bahsedildiği ve buna göre işlem “Sosyal Denge Tazminatı” adı altına olduğundan dolayı Gelir Vergisine tabi olmadığından kesinti yapılmadığını belirterek verilen tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmiştir.

Başsavcılığın mütalaasında;

“Temyiz dilekçesinde, kurum ile sendika arasında yapılan sözleşmenin 24 üncü maddesinde, “iş bu toplu sözleşmede yapılacak ödemeler damga vergisi kanununa tabidir” hükmü yer almakta olduğundan sosyal denge tazminatının damga vergisi kesintisine tabi tutulduğu, gelir vergisine tabi olduğuyla ilgili sözleşmede bir açıklamaya yer verilmediği, 4688 sayılı Kanunun 32 nci maddesinde sosyal denge tazminatından ne tür bir kesintinin yapılacağının açıkça belirtilmediği, halen kesin olarak gelir vergisine tabi olup olmadığı konusunda açıklık olmadığı halde yeni uygulanan toplu sözleşme çerçevesinde gelir vergisi kesintisinin yapılmaya başlanıldığı, 01.04.2014 tarihinden önce yapılmış olan toplu sözleşmelerde gelir vergisi kesintisi yer almadığı için gelir vergisi kesintisinin yapılmadığı ifade edilerek verilen tazmin kararının kaldırılması talep edilmektedir.

Gelir İdaresi Başkanlığının 16/08/2012 tarih ve 120[40.01.09]-97 sayılı özelgesinde; “…………………….

193 Sayılı Gelir Vergisi Kanununun 61 inci maddesinde; ücretin, işverene tabi ve belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve aynılar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatler olduğu, ücretin ödenek, tazminat, kasa tazminatı (Mali sorumluluk tazminatı), tahsisat, zam, avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olması veya bir ortaklık münasebeti niteliğinde olmamak şartı ile kazancın belli bir yüzdesi şeklinde tayin edilmiş bulunması onun mahiyetini değiştirmeyeceği hüküm altına alınmıştır.

Aynı Kanunun 23 ve 25 inci maddelerinde gelir vergisinden istisna edilecek ücretler ile ücret sayılan ödemeler belirlenmiştir.

Anılan Kanunun, 94 üncü maddesinin birinci fıkrasının (1) numaralı bendine göre de hizmet erbabına ödenen ücretler ile 61 inci maddede yazılı olup ücret sayılan ödemelerden (istisnadan faydalananlar hariç), 103 ve 104 üncü maddelere göre gelir vergisi tevkifatı yapılması gerekmektedir.

Buna göre, idarenizde çalışan memur ve toplu sözleşmeli personele ödenecek sosyal denge tazminatlarına ilişkin olarak 4688 sayılı Kanun, Gelir Vergisi Kanunu ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede herhangi bir istisna hükmüne yer verilmediğinden, bahse konu ödemelerin ücret sayılarak, Gelir Vergisi Kanununun 61, 63, 94, 103 ve 104 üncü maddeleri kapsamında gelir vergisi tevkifatına tabi tutulması gerekmektedir.” denilmektedir.

Söz konusu Ödeme, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun 61 İnci maddesi hükmüne göre ücret niteliğinde olup, gelir vergisine tabi olan bu ödemelere 6289 sayılı Kanunla da bir istisna getirilmemiştir. Dolaysıyla, personele yapılan bu ödemelerin kümülatif gelir vergisi matrahına dahil edilmesi ve Gelir vergisi Kanunu’nun 103 üncü maddesindeki oranlara göre vergilendirilmesi gerekmektedir. Bu husus gelir İdaresi Başkanlığının yukarıda yer verdiğimiz Özelgesinde de açıkça ifade edilmiştir.

Bu itibarla, belediye personeline yapılan sosyal denge tazminatı ödemelerinden gelir vergisi kesilmemesi sonucunda oluşan tutarın 5018 sayılı Kanunun 71 inci maddesi hükmü gereği kamu zararını oluşturduğu değerlendirildiğinden, talebin reddedilerek, Daire Kararının onanmasının uygun olacağı düşünülmektedir.” Denilmiştir.

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Anayasanın 73’ncü maddesinde; vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülüklerin kanunla konulup, kaldırılacağına ilişkin düzenleme bulunmaktadır.

193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 23 ve 25'inci maddelerinde gelir vergisinden istisna edilecek ücretler ile ücret sayılan ödemeler belirtilmiş olup, 61'inci maddesinde; "Ücret, işverene tabi ve belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir.

Ücretin ödenek, tazminat, kasa tazminatı (Mali sorumluluk tazminatı), tahsisat, zam, avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olması veya bir ortaklık münasebeti niteliğinde olmamak şartı ile kazancın belli bir yüzdesi şeklinde tayin edilmiş bulunması onun mahiyetini değiştirmez." hükmüne yer verilmiştir.

Anılan Kanunun, 94'üncü maddesinin birinci fıkrasının (1) numaralı bendine göre de hizmet erbabına ödenen ücretler ile 61'inci maddede yazılı olup ücret sayılan ödemelerden (istisnadan faydalananlar hariç), 103 ve 104'üncü maddelere göre gelir vergisi tevkifatı yapılması gerekmektedir.

Öte yandan, Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanununun "Kapsam" başlıklı 2'nci maddesinde; "Bu Kanun, Devletin veya diğer kamu tüzel kişilerinin yürütmekle görevli oldukları kamu hizmetlerinin görüldüğü genel, katma ve özel bütçeli idareler, il özel idareleri ve belediyeler ile bunlara bağlı kuruluşlarda kamu iktisadî teşebbüslerinde, özel kanunlarla veya özel kanunların verdiği yetkiye dayanarak kurulan banka ve teşekküller ile bunlara bağlı kuruluşlarda ve diğer kamu kurum veya kuruluşlarında işçi statüsü dışında çalışan kamu görevlileri hakkında uygulanır." hükmü yer almaktadır.

Ayrıca, 01.06.2012 tarihli ve 28310 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan "Yerel Yönetim Hizmet Koluna İlişkin Mali ve Sosyal Haklara Dair Toplu Sözleşme" nin "5. Sosyal Denge Tazminatı" başlıklı maddesinde, "Belediyeler ve bağlı kuruluşlar ile il özel idarelerinin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlilerine, 4688 sayılı Kanunun 32 nci maddesinde yer alan usul ve esaslar çerçevesinde ödenebilecek sosyal denge tazminatı aylık tavan tutarı en yüksek Devlet memuru aylığının (ek gösterge dahil) %100'üdür. Sosyal denge tazminatının verilmesi yönünde yapılabilecek sözleşmelerde, tavan tutarı aşmamak kaydıyla ödenebilecek tazminatın aylık tutarı, görev yapılan birim ve iş hacmi, görevin önem ve güçlüğü, görev yerinin özelliği, çalışma süresi, kadro veya görev unvanı ile derecesi gibi kriterlere göre farklı olarak belirlenebilir" hükmü yer almıştır.

Diğer taraftan, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek 15'inci maddesinde, belediyeler ve bağlı kuruluşları ile il özel idarelerinin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlilerine sosyal denge tazminatı ödenebileceği, sosyal denge tazminatının ödenebilecek aylık tutarının, 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanununa göre yapılan toplu sözleşmede belirlenen tavan tutarı geçmemek üzere ilgili belediye ve il özel idaresinde en çok üyeye sahip kamu görevlileri sendikası arasında anılan Kanunda öngörülen hükümler çerçevesinde yapılabilecek sözleşmeyle belirleneceği hükmüne yer verilmiştir.

Buna göre, sosyal denge ödemelerine ilişkin olarak 4688 sayılı Kanun, Gelir Vergisi Kanunu ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede herhangi bir istisna hükmüne yer verilmediğinden, bahse konu ödemelerin ücret sayılarak, Gelir Vergisi Kanununun 61, 63, 94, 103 ve 104'üncü maddeleri kapsamında gelir vergisi tevkifatına tabi tutulması gerekmektedir.

Bu itibarla, sorumlu iddialarının reddedilerek 181 sayılı İlamın 2. maddesiyle … TL’ye ilişkin olarak verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE, oy birliğiyle, karar verildi.