Sayıştay 5. Dairesi 40499 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Çeşitli Konular

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Yılı: 2013

• Daire: 5

• Dosya No: 40499

• Tutanak No: 42183

• Tutanak Tarihi: 27.09.2016

• Konu: Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar

KARAR

Belediye Sosyal Yardım Esasları Yönetmeliği hükümlerine göre, kendilerine sosyal yardım yapılması mümkün olmayan kimselere, Belediyenin sosyal yardım amaçlı ayrılmış ödeneklerinden yardım yapılması.

9. 212 sayılı ilamın 38 inci maddesiyle;

A-) 5393 sayılı Belediye Kanununun 14 üncü maddesine ve ... Belediyesi Sosyal Yardım Esasları Yönetmeliği hükümlerine göre, kendilerine Belediye tarafından sosyal yardım yapılması mümkün olmayan kimselere, Belediyenin sosyal yardım amaçlı ayrılmış ödeneklerinden yardım yapılması sonucunda …-TL.’ye tazmin hükmü verilmiştir.

Sorumlu Gerçekleştirme Görevlisi ... dilekçesinde:

A- Sorgu Kağıdının 38 inci maddesinde işaret edilmiş olan sosyal yardımlar, özel durumlara yönelik olduğunu, Örneğin ahiz listesinde yer alan isimlerden ..., Belediyede zabıta memuru olduğunu, Adı geçen kanser hastalığına yakalanmış ve tedavi sürecinde, sosyal güvenlik kurumu tarafından karşılanmayan ilaçlara gereksinim duymuştur. Bugün itibariyle aramızdan ayrılmış olan merhuma bu güç döneminde sahip çıkması ve mutlaka tedarik edilmesi gereken ilaçlar için yardımda bulunması son derece insani bir durum olarak değerlendirildiğini, Keza ... adına yapılan yardım da benzer bir sebeple gerçekleşmiştir. ... da belediye personelidir. Bu kişinin de kardeşi kanser hastalığına tutulmuş ve ...’da olduğu gibi bir kısım tedavi masrafları SGK tarafından karşılanmadığından, bir dayanışmanın gereği olarak yardım da bulunulduğunu, Yine sorgu kağıdında belirtildiği gibi, bazı ahizler ... sınırları içerisinde ikamet etmemekle birlikte, ikametgah dışı sebeplerle Belediye ile partnerlik ilişkisi bulunmaktadır. Bunların bir bölümü iş ilişkisi bakımından, bir bölümü ise ... de faaliyet gösteren sivil toplum kuruluşları üzerinden partnerlik ilişkisi bulunmaktadır. Bu itibarla, bu kişileri hemşehri hukuku dışında tutmak yerinde olmamaktadır. Bu kişilerin fakirlik ilmühaberinin bulunmaması da yardıma engel teşkil etmediğini, Belediye personelinin yönetmeliğin “temel ihtiyaçlarını karşılayamayan ve hayatlarını en düşük seviyede dahi sürdürmekte güçlük çeken, (...)” tanımlamasına uymadığını, Ancak, normal şartlarda temel ihtiyaçlarını karşılayabilen birinin, kanser hastalığına yakalanması gibi hallerde yardıma ihtiyaç duyabileceğinin kabulü, hayatın olağan akışına ve mantığına uymadığını,

Sayıştay Başsavcılığının karşılamasında:

“38 inci maddeyle ilgili olarak Daire kararında özetle; sosyal yardımlardan yararlanma hakkı olmayan kişilere ... Belediyesi bütçesinden sosyal yardımda bulunulması suretiyle neden olunan toplam ...,- TL tutarında kamu zararının ilamda belirtilen sorumlulara müştereken ve müteselsilen işlenecek faiziyle birlikte ödettirilmesine karar verildiği, görülmektedir.

Temyiz dilekçesinde 38 inci maddeyle ilgili olarak özetle; sorguya konu yardımların özel durumlara yönelik olduğu ve belediyede çalışan kanser hastası şahıslara yapıldığı, yapılan yardımların daha çok Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından karşılanmayan ilaçların teminine yönelik olduğu, ... Belediyesi sınırları dışında bulunan şahıslara yapılan yardımların da ... Belediyesi sınırları içerisinde bulunan sivil toplum kuruluşları üzerinden hemşerilik ilişkisi bulunması nedeniyle yapıldığı, ifade edilerek tazmin kararının kaldırılması talep edilmektedir.

... Belediyesi Sosyal Yardım Esasları Yönetmeliği hükümlerine göre yapılacak yardımlardan yararlanacaklardan istenecek belgeler tek sayılmıştır. Yardım yapılabilmesi için bu belgelerin aranması ve bu belgelere dayanılarak yardım yapılması gerekmektedir.

Belediyenin kendi çıkarmış olduğu adı geçen Yönetmelik hükümlerine aykırı olarak sosyal yardımlardan yararlanma hakkına sahip olup olmadıkları belli olmayan kişilere yardım adı altında ödeme yapıldığı anlaşılmaktadır. Mevzuata aykırı olarak yardım adı altında yapılan bu harcamaların 5018 sayılı Kanunun 71 inci maddesi gereğince kamu zararını oluşturduğu değerlendirilmektedir.

Bu itibarla, temyiz talebinin reddedilerek Daire kararının onanmasının, uygun olacağı düşünülmektedir. Arz olunur.” Denilmiştir.”

Gereği Görüşüldü:

İlamın “A” bendine ilişkin olarak; Rapor dosyası ve eki belgelerin incelenmesi neticesinde:

... Belediyesi Sosyal Yardım Yönetmeliği'nin Amaç başlıklı 1 inci maddesi, Yönetmeliğin amacını, yoksunluk içinde olup da temel ihtiyaçlarını karşılayamayan ve hayatlarını en düşük seviyede dahi sürdürmekte güçlük çeken dar gelirli, yoksul, muhtaç, kimsesiz ve engellilere bütçe imkanları dahilinde yapılacak aynî ve nakdi yardımlara dair usul ve esasları düzenlemek olarak belirlemiştir.

Yönetmeliğin Kapsam başlıklı 2 nci maddesinde ise; “ Bu Yönetmelik belediye sınırları içinde belediyece yapılacak sosyal yardımlar ile bu yardımlardan faydalananları ve faydalanacak durumda olanları kapsar.” denilmiştir.

Yönetmelikte Sosyal yardımlardan yararlanma hakkı, 6 ncı madde ile, şu şartları taşıyanlara tanınmıştır;“(1) Aşağıda belirtilen kişilerin belediyece yapılacak sosyal yardımlardan yararlanmaya hakkı vardır:

a) Belediye sınırları içerisinde ikamet eden muhtaç, yoksul, kimsesiz, düşkün ve engelli kişiler,

b) (...)

(2) Sosyal yardımların yapılmasında temel amaç ihtiyaç sahiplerinin gıda, giyinme, barınma, ısınma, sağlık gibi temel nitelikte sosyal ve ekonomik bir sorunun çözümünde ona yardımcı olunmasıdır.(...)"

Yönetmeliğin 7 ve 8 inci maddelerinde ise başvuru ve başvuruda istenecek belgeler düzenlenmiştir. Buna göre, Yönetmelik kapsamındaki sosyal yardımlardan yararlanmak isteyenlerin başvuruları sırasında kendilerinden;

a) Nüfus cüzdanı sureti veya kimlik fotokopisi,

b) Mernis veri tabanında yer alan ve T.C. Kimlik numarası ile ilişkilendirilmiş bulunan kimlik paylaşım sisteminden (KPS) temin edilecek yerleşim yeri belgesi,

c) Yardıma muhtaç olduğuna dair fakirlik ihtiyaç ilmühaberi,

d) Diğer makam ve kişilerden alınacak Müdürlükçe lüzum duyulan bilgi ve belgeler,

e) Müracaat eden kişinin kendisinin, eşinin, çocuklarının, annesinin ve babasının müzmin veya ölümcül rahatsızlık durumları bulunanlar ile ameliyat ve uzun süreli tedavi görenler veya görmesi gerekenlerden bunları belgeleyen evraklar veya bu durumda olduklarını ifade eden sağlık kurulu raporu,

f) Doğal afetlere uğrayanlar için durumunu belgeleyen yetkili resmi kurumlardan alınacak rapor, İsteneceği belirtilmiştir.

Belediyelerin "Görev Yetki ve Sorumlulukları" 5393 sayılı Belediye Kanununun 14 ve 15 inci maddelerinde düzenlenmiştir. Anılan madde hükümlerinde, mahalli müşterek nitelikte olmak şartıyla, belediyelerce yerine getirilmesi öngörülen görevler ve sorumluluklar ile belediyelerin yetkileri sayılmış ve belediyelerin görev, sorumluluk ve yetki alanının belediye sınırlarını kapsadığı açıkça ifade edilmiştir.

İlişikli tutulan ödeme emri belgeleriyle yapılan yardımlarda, başvuru sahiplerinden bazılarının fakirlik ilmühaber belgesinin başvuru evrakında bulunmadığı, bazılarının ise ... ilçesinde oturmadığı anlaşılmıştır. Bazı başvuru evrakında ise, ne fakirlik ilmühaberine ne de yerleşim yeri belgesine rastlanmamıştır. Dolayısıyla, Belediye sınırları içerisinde ikamet etmeyen veya fakirlik ilmühaberi olmayan başvuru sahiplerine yardım yapılması Yönetmelik hükümlerine aykırıdır.

Dilekçesinde söz konusu sosyal yardımların, özel durumlara yönelik olduğunu, örneğin, ahiz listesinde yer alan isimlerden ...’un, Sişli Belediyesinde zabıta memuru olduğunu ve kanser hastalığına yakalandığını ve tedavi sürecinde, sosyal güvenlik kurumu tarafından karşılanmayan ilaçlara gereksinim duyduğunu, bugün itibariyle vefat etniş olan merhuma bu güç döneminde sahip çıkılmasının insani bir durum olarak değerlendirildiğini, keza, ... adına yapılan yardımın da benzer bir sebeple gerçekleştirildiğini ve bu kişinin de Belediye personeli olduğunu ve kardeşinin kanser hastalığına tutulduğunu ve ...’da olduğu gibi, SGK tarafından karşılanmayan bir kısım tedavi masraflarının karşılandığını, bazı ahizlerin ... sınırları içerisinde ikamet etmemekle birlikte, ikametgah dışı sebeplerle ... Belediyesi ile partnerlik ilişkisi bulunduğunu, bunların bir bölümünün iş ilişkisi bakımından, bir bölümünün ise ... de faaliyet gösteren sivil toplum kuruluşları üzerinden partnerlik ilişkisi bulunduğunu, bu itibarla, bu kişileri hemşehri hukuku dışında tutmanın yerinde olmayacağını, bu kişilerin fakirlik ilmuhaberinin bulunmamasını da yardıma engel teşkil etmeyeceğini, Belediye personelinin Yönetmeliğin “temel ihtiyaçlarını karşılayamayan ve hayatlarını en düşük seviyede dahi sürdürmekte güçlük çeken, (…)” tanımlamasına uymadığının açık olduğunu, ancak, normal şartlarda temel ihtiyaçlarını karşılayabilen birinin, kanser hastalığına yakalanması gibi hallerde yardıma ihtiyaç duyabileceğinin kabulünü, hayatın olağan akışına ve mantığına uygun olarak değerlendirilmesi gerektiğini belirmişlerdir.

Ancak, yapılan itirazın kabulüne imkan bulunmamaktadır. 5393 sayılı Kanunun 14 üncü maddesinde belediyenin görev, sorumluluk ve yetki alanının belediye sınırlarını kapsadığı açıkça belirtilmiştir. Ayrıca, ... Belediyesi Sosyal Yardım Esasları Yönetmeliği’nde yardım yapılabilecek kişiler ve yardım şartları da açıklanmıştır. Açıktır ki, mevzuata aykırı olarak gerçekleştirilen her sosyal transfer, ... ilçesi sınırları içerisinde yaşayan, ... Belediyesi tarafından gerçekleştirilen hizmetlerin finansmanına vergi, resim, harç, katılma payı vs. ödeyerek katkı sağlamak durumunda olan ve 5393 sayılı Kanunun yaptığı niteleme ile “hemşehri” sayılan kişiler aleyhine yapılmış olmaktadır. Dolayısıyla, ilgili Yönetmelik gereğince bir sosyal yardım yapılacak ise, bu yardımlardan birinci derecede yararlanmayı hak edenler de Yönetmelikte belirtilen şartları taşıyan ... sakinleridir. ... sınırları içerisinde yaşamayan, yardıma muhtaç durumda olup olmadığı bile belli olmayan şahıslara yardım yapılması bırakalım mevzuatı, günlük hayat içerisinde bile kabul edilebilecek bir durum değildir. Dolayısıyla, bu yardımların özel durumlara yönelik olduğu savunması hukuki dayanaktan yoksundur.

Bu itibarla; 5.Daire tarafından 212 sayılı ilamın 38 nci maddesine ilişkin verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE, oyçokluğuyla,

(Temyiz Kurulu ve ..Daire Başkanı ..., ..Daire Başkanı ... ile Üyeler ..., ..., ... ile ...’ın Rapor dosyası ve eki belgelerden kamu zararına konu olan kişilerin kanser hastası olduğu ve tedavilerinin ortaya çıkardığı maliyet sonucu desteğe ihtiyaçları olduğu ve birçoğunun bu süreçte hayatını kaybettiği anlaşılmıştır. Hastalık süresince sosyal güvenlik kurumu tarafından karşılanmayan ilaçlara gereksinim duymuşlar, mutlaka tedarik edilmesi gereken ilaçlar için belediyece yardımda bulunulduğu anlaşılmıştır. Ekli belgelerde hastalıklarına ilişkin durumları gösteren belgelerde mevcuttur. Söz konusu kişilerin kanser hastalığından sonra temel ihtiyaçlarını karşılayamayan ve hayatlarını en düşük seviyede dahi sürdürmekte güçlük çeken, tanımlaması kapsamında değerlendirilmesi gerektiği sosyal devlet anlayışı kapsamında tedaviye muhtaç kimselere yardım yapılmasının mevzuata aykırı olmayacağı gerekçesiyle tazmin hükmünün kaldırılması gerektiği yönünde ayrışık görüşlerine karşı,)

İlamın B fıkrası ile ilgili olarak;

İlamın B fıkrası ile ilgili olarak bir itiraz söz konusu olmadığından Kurulca YAPILACAK BİR İŞLEM BULUNMADIĞINA, oybirliğiyle,