Sayıştay 5. Dairesi 40499 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Çeşitli Konular

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Yılı: 2013

• Daire: 5

• Dosya No: 40499

• Tutanak No: 44054

• Tutanak Tarihi: 07.02.2018

• Konu: Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar

KARAR

Konu: Aile sağlığı merkezlerine nakdi yardım yapılması

9. 212 sayılı ilamın 40 ıncı maddesiyle; ... Belediyesi tarafından, ... Belediyesi Sosyal Yardım Yönetmeliği hükümlerine aykırı olarak, Aile Sağlığı Merkezlerine nakdi yardım yapılması suretiyle .... TL TL’ye verilen tazmin hükmünün, 27.09.2016 tarih ve 42183 tutanak sayılı Sayıştay Temyiz Kurulu Kararının 10. maddesi ile tasdikine karar verilmiştir.

İlamda harcama yetkilisi olarak sorumlu tutulan ... temyiz dilekçesinde özetle;

Sağlık alanındaki mevzuatın değişmesi ile birlikte, Belediyelerin "Sağlık Ocakları" kapatıldığını; yerine "aile sağlığı hekimliğinin” ihdas edildiğini, ancak "aile hekimliği" müessesesinin, en azından başlangıçta, mevzuatın öngördüğü kurumsallığa kavuşamadığından, aile hekimliği üzerinden yürütülmesi gereken sağlık hizmetlerinin aksadığını ve yurttaşların mağduriyetine neden olduğunu, bu mağduriyetin giderilmesine yönelik olarak da, bazı aile hekimliklerine belediyenin eski sağlık ocaklarının tahsis edildiğini, kimi aile hekimliklerine de aile hekimlik görevinin icra edileceği yerlerin temini için kira yardımında bulunulduğunu, bu yardımların yegane amacının, henüz kurumsallaşmamış olan aile hekimliği müessesesinin yurttaşlar üzerindeki mağduriyetinin giderilmesi olduğunu belirterek Temyiz Kurulu İlamının kanuna aykırılık nedeni ile düzeltilmesini talep etmiştir.

Başsavcılık mütalaasında;

“40 inci maddeyle ilgili olarak Daire kararında özetle; ... Belediyesi Sosyal Yardım Yönetmeliği hükümlerine aykırı olarak, muhtelif aile hekimine nakdi yardım yapılması sonucunda neden olunan toplam; …,-TL tutarındaki kamu zararının ilamda belirtilen sorumlulara müştereken ve müteselsilen işlenecek faiziyle birlikte ödettirilmesine karar verildiği, görülmektedir.

Karar Düzeltme dilekçesinde özetle; yeni oluşturulan aile hekimliği müessesesinin aksamaması ve yurttaşların mağdur olmaması için bazı aile hekimlerine belediyeye ait eski sağlık ocaklarının tahsis edildiği ve bazılarına da kira yardımında bulunulduğu, yapılan bu yardımların kamu hizmeti kapsamında değerlendirildiği ve bu çerçevede kamu zararının oluşmadığı ifade edilerek, verilen temyiz kurulu kararının kanuna aykırılık nedeniyle düzeltilerek kaldırılması talep edilmektedir.

... Belediyesi Sosyal Yardım Yönetmeliğinin 1 inci maddesinde, yoksunluk içinde olup temel ihtiyaçlarını karşılamayan ve hayatlarını en düşük seviyede dahi sürdürmekte güçlük çeken dar gelirli, yoksul, muhtaç, kimsesiz ve engellilere bütçe İmkanları dahilinde yapılacak ayni ve nakdi yardımların usul ve esaslarının bu yönetmelikle düzenleneceği ifade edilmektedir.

Kimlere yardım yapılacağı adı geçen yönetmeliğin 6 ncı maddesinde sayılmıştır. Yönetmelik hükmünden de açıkça anlaşılacağı üzere, yardımların yoksunluk içerisinde bulunan dar gelirli kimselere yapılması amaçlanmaktadır. Yönetmelik hükmüne göre Aile Sağlığı Merkezleri adına aile hekimine nakdi yardım yapılması mümkün değildir.

Yapılan ödemeler 5018 sayılı Kanunun 71 inci maddesindeki, ‘mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması kriterine karşılık geldiğinden, kamu zararı oluşturduğu değerlendirilmektedir.

Bu itibarla, sorumluların karar düzeltme taleplerinin reddedilmesi yönünde karar verilmesi uygun olur.” Denilmiştir.

Duruşmaya katılma talebi Temyiz Kurulunca kabul edilen ... (belediye başkanı) ile Sayıştay Savcısının sözlü açıklamalarının dinlenmesinden ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

Gereği Görüşüldü

... Belediyesi Sosyal Yardım Yönetmeliği hükümlerine aykırı olarak, Aile Sağlığı Merkezlerine nakdi yardım yapılması suretiyle ...-TL TL’ye verilen tazmin hükmünün, 27.09.2016 tarih ve 42183 tutanak sayılı Sayıştay Temyiz Kurulu Kararının 10. maddesi ile tasdikine karar verildiği görülmüştür.

Aile Hekimliği Uygulaması Kapsamında Sağlık Bakanlığınca Çalıştırılan Personele Yapılacak Ödemeler ile Sözleşme Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik’in “Aile hekimine yapılacak ödemeler” başlıklı 16. Maddesinin c bendinde;

“… Aile Sağlığı Merkezi Giderleri: Sözleşmeyle çalıştırılan aile hekimine, hizmet verdiği merkezin kira, elektrik, su, yakıt, telefon, internet, bilgi-işlem, temizlik, büro malzemeleri, küçük onarım, danışmanlık, sekretarya ve tıbbi sarf malzemeleri gibi Aile Hekimliği Uygulama Yönetmeliğinin 19 uncu ve 20 nci maddeleri ile belirlenen asgarî fizikî ve teknik şartların devamına yönelik giderleri için, her ay tavan ücretin % 50’sinin, Türkiye İstatistik Kurumu tarafından yayımlanan illerin satın alma gücü paritesi puanı ile çarpımı sonucuna göre bulunacak tutarda ödeme yapılır. Aile hekimliği pozisyonunun, sözleşmeli aile hekimi bulunmaması nedeniyle boş olması durumunda, bu ödeme müdürlüğün döner sermayesine aktarılır ve birimin giderleri müdürlüğün döner sermayesinden karşılanır.” denilmiştir.

Diğer taraftan ... Belediyesi Sosyal Yardım Esasları Yönetmeliğinin “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde;

“Bu yönetmeliğin amacı, yoksunluk içinde olup da temel ihtiyaçlarını karşılayamayan ve hayatlarını en düşük seviyede dahi sürdürmekte güçlük çeken dar gelirli, yoksul, muhtaç, kimsesiz ve engellilere bütçe imkanları dahilinde yapılacak ayni ve nakdi yardımlara dair usul ve esasları düzenlemektedir.” denilmektedir.

Aynı Yönetmelik’in “Sosyal yardımlardan Yararlanma Hakkı” başlıklı 6 ncı maddesinde ise;

“(1) Aşağıda belirtilen kişilerin belediyece yapılacak sosyal yardımlardan yararlanmaya hakkı vardır:

a) Belediye sınırları içinde ikamet eden muhtaç, yoksul, kimsesiz, düşkün ve engelli kişiler,

b) Afetler maruz kalmış olup ayni ve nakdi yardıma ihtiyacı olduğu tespit edilen kişiler,

(2) Sosyal yardımların yapılmasında temel amaç ihtiyaç sahiplerinin gıda, giyinme, barınma, ısınma, sağlık gibi temel nitelikte sosyal ve ekonomik bir sorunun çözümünde ona yardımcı olunmasıdır.

(…)” denilmektedir.

Mezkur Yönetmelik hükümlerine göre, yardımlardan prensip itibariyle yoksunluk içinde olan dar gelirli kimselerin faydalandırılması öngörülmüş olup; gıda, giyinme, barınma, ısınma, sağlık gibi temel nitelikte sosyal ve ekonomik bir sorunun çözümünde ihtiyaç sahiplerine yardımcı olunması amaçlanmıştır.

Ancak mevcut durumda; muhtelif Aile Sağlığı Merkezleri adına sosyal yardım adı altında Aile Hekimlerine nakdi ödeme yapılmıştır.

Sorumlu dilekçesinde, aile sağlığı merkezlerine yapılmış olan yardımların sağlık mevzuatındaki değişiklikler nedeniyle ve Belediyeye ait sağlık ocaklarının kapatılması sonucu ortaya çıkan sağlık ihtiyacının bir an önce karşılanması için yapıldığını, bu amaçla yapılan harcamaların tamamen kamu hizmetine yönelik olduğunu belirtmiştir.

Ancak yukarıdaki mevzuat hükümlerinden de anlaşılacağı üzere; sözleşmeli aile hekimlerine hizmet verdiği merkezin kira, elektrik, su, yakıt, telefon, internet, bilgi-işlem, temizlik, büro malzemeleri, küçük onarım, danışmanlık, sekretarya ve tıbbi sarf malzeme giderleri için ayrıca ödeme yapılmaktadır.

... Belediyesi Sosyal Yardım Yönetmeliği hükümlerine göre yardımlardan prensip itibariyle yoksunluk içinde olan dar gelirli kimselerin faydalandırılması öngörülmüş olup; gıda, giyinme, barınma, ısınma, sağlık gibi temel nitelikte sosyal ve ekonomik bir sorunun çözümünde ihtiyaç sahiplerine yardımcı olunması amaçlanmıştır. Söz konusu Aile Hekimleri, mezkur Yönetmelik hükümlerine göre, yoksunluk içinde olan dar gelirli kimseler olmayıp, aile merkezi giderleri için kendilerine ayrıca ödeme yapıldığından sosyal yardım yapılması mevzuata aykırıdır.

Bu itibarla, 27.09.2016 tarih ve 42183 tutanak sayılı Temyiz Kurulu Kararının 10. Maddesinde ( 212 sayılı ilamın 40. maddesini tasdik eden) KARAR DÜZELTİLMESİNE MAHAL OLMADIĞINA, (... Daire Başkanı …, üyeler …, ..., … ile …’ın aşağıda yazılı karşı oy gerekçesine karşı) oyçokluğuyla,

Karar verildiği 07.02.2018 tarih ve 44054 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.

Karşı oy gerekçesi

... Daire Başkanı …, üyeler …, ..., … ile …’ın karşı oy gerekçesi;

Aile hekimlerine yapılan yardımın kiralanan binada sürdürüle gelen hizmetin devamını sağlama gayesi güdüldüğünden, sağlık hizmetlerinin aksamadan devamını sağlamak için yardımda bulunulduğundan karar düzeltme talebinin kabul edilerek, 27.09.2016 tarih ve 42183 tutanak sayılı Temyiz Kurulu Kararının 10. Maddesinin ( 212 sayılı ilamın 40. maddesini tasdik eden) düzeltilerek, ...-TL’ye ilişkin verilen tazmin hükmünün kaldırılmasına karar verilmesi gerekir.

Üye …’ın karşı oy gerekçesi;

Ülkemizde birinci basamak sağlık hizmeti, belirli nüfus alanları dikkate alınarak yapılan bölgelere bir aile hekimi görevlendirilmek suretiyle verilmektedir. Burada görevlendirilen hekimlere diğer performans unsurlarının yanında kira yardımını da içeren bir ücret ödemesinde bulunulmaktadır. Ancak bu yardımın yeterli olmaması durumunda, sağlık hizmetlerinin elverişli mekanlarda verilememesi veya belediye sınırları içerisindeki hemşehrilerin kolaylıkla erişimine olanak sağlanamaması nedeniyle sağlık hizmetinin alınmasını güçleştirmektedir. 5393 sayılı Belediye Kanununun 14ncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde, belediyelere “sağlıkla ilgili her türlü tesisi açabilir” görevi verilmiş olması karşısında, hemşehrilerine yerinde ve kolay erişimli olarak sağlık hizmeti verilebilmesi için bütçe imkânları gözetilerek, belediye sınırları içerisindeki sıkıntılı bazı birinci basamak sağlık tesisleri için kira yardımı ve boya badana işlerinin yapılması belediyenin görevleri arasında olduğu değerlendirilmekte olup, karar düzeltilmesi yoluyla tazmin hükmünün kaldırılması gerekir.