Sayıştay 5. Dairesi 40499 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Çeşitli Konular

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Yılı: 2013

• Daire: 5

• Dosya No: 40499

• Tutanak No: 44054

• Tutanak Tarihi: 07.02.2018

• Konu: Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar

KARAR

Konu: Belediye Sosyal Yardım Esasları Yönetmeliği’ne aykırı olarak yardım yapılması

8. 212 sayılı ilamın 38 inci maddesiyle; sosyal yardım yapılması mümkün olmayan kimselere, Belediyenin sosyal yardım amaçlı ayrılmış ödeneklerinden yardım yapılması sonucunda .... TL’ye verilen tazmin hükmünün, 27.09.2016 tarih ve 42183 tutanak sayılı Sayıştay Temyiz Kurulu Kararının 9. maddesi ile tasdikine karar verilmiştir.

İlamda muhasebe yetkilisi sıfatıyla sorumlu tutulan ... ile harcama yetkilisi sıfatıyla sorumlu tutulan ... aynı mahiyetteki temyiz dilekçelerinde özetle;

İlamın 6. Maddesi için yapılan açıklamaların bu madde için de aynen geçerli olduğunu,

Söz konusu kişilerin belediye personeli ve yakınları olduğunu, ayrıca ağır hasta olduklarını ve bazılarının bu hastalıklar nedeniyle vefat ettiğini, hastalıkları nedeniyle temel ihtiyaçlarını karşılamayacak duruma düşen bu kişilerin, gerek tıbbi gerekse sosyal yardıma muhtaç duruma düştüklerini, tüm ihtiyaçlarının sosyal güvenlik kapsamında ve zamanında karşılanmasının mümkün olmadığını, yapılan yardımların zorunlu giderlere harcandığını ve Belediye Sosyal Yardım Yönetmeliğine uygun olduğunu, Belediye personeline sosyal devlet anlayışı gereği ile yapılan yardımların kamu zararı olarak nitelendirilmemesi gerektiğini,

Ayrıca; Sayıştay Başkanlığının 2014.4634024.13.558 No.lu Takım Sorgusunun 13. Maddesinde “ Sorumluların yaptığı savunmalardan anlaşılacağı üzere söz konusu sosyal yardımlar özel durumlara yöneliktir. Kanser tedavisi gören ve bu tedavi sürecinde sosyal güvenlik kurumu tarafından karşılanmayan ilaçlara gereksinim duyan bir kişinin söz konusu ilaçlarının bedeli belediye bütçesinden karşılanmıştır. Diğer yardım konusunda da yine aynı şekilde mutlaka tedarik edilmesi gereken ilaçlar için yardımda bulunulması şeklindedir. Bu durumların ise insancıl bir yardım olarak değerlendirilmesi gerekli olup sosyal dayanışmanın gereği olarak yardımda bulunulduğu aşikârdır. Bu kişilerin fakirlik ilmühaberinin bulunamamasının yardıma engel teşkil etmeyeceğinin kabulü gerekir. Bu yaklaşımın ise hayatın olağan akışına ve mantığına uygun olduğu açık bir husustur.

Bu itibarla ... Belediyesi Bütçesinden yapılan söz konusu sosyal yardımlar sonucunda kamu zararı oluşmadığından yapılan sosyal yardım konusunda ilişilecek bir husus bulunmadığı”nın belirtildiğini,

(EK 2: Sayıştay Başkanlığının 2014.4634024.13.558 No.lu Takım Sorgusunun 13. Maddesi)

Yukarıda açıklanan gerekçelerle Temyiz Kurulu İlamının kanuna aykırılık nedeni ile düzeltilmesini talep etmişlerdir.

Başsavcılık mütalaasında;

“Daire kararında 38 inci maddeyle ilgili olarak özetle, sosyal yardımlardan yararlanma hakkı olmayan kişilere ... Belediyesi bütçesinden sosyal yardımda bulunulması suretiyle neden olunan toplam …- TL tutarında kamu zararının ilamda belirtilen sorumlulara müştereken ve müteselsilen işlenecek faiziyle birlikte ödettirilmesine karar verildiği, görülmektedir.

Karar Düzeltme dilekçesinde özetle; 6 ncı madde için yapılan açıklamaların bu madde için de aynen geçerli olduğu ifade edilerek ve yardım yapılan kişilerin belediye personeli olduğu ve yardıma ihtiyaçları olan hasta kişiler olduğu, yapılan yardımların zorunlu giderler için yapıldığı ve yardım yönetmeliği hükümlerine uygun olduğu belirtilerek, Temyiz Kurulu Kararının kanuna aykırılık nedeniyle düzeltilmesi ve beraat kararı verilmesi talep edilmektedir.

... Belediyesi Sosyal Yardım Esasları Yönetmeliği hükümlerine göre yapılacak yardımlardan yararlanacaklardan istenecek belgeler tek tek sayılmıştır. Yardım yapılabilmesi için bu belgelerin aranması ve bu belgelere dayanılarak yardım yapılması gerekmektedir.

Belediyenin kendi çıkarmış olduğu adı geçen Yönetmelik hükümlerine aykırı olarak sosyal yardımlardan yararlanma hakkına sahip olup olmadıkları belli olmayan kişilere yardım adı altında ödeme yapıldığı anlaşılmaktadır. Mevzuata aykırı olarak yardım adı altında yapılan bu harcamaların 5018 sayılı Kanunun 71 inci maddesi gereğince kamu zararını oluşturduğu değerlendirilmektedir.

Bu itibarla, sorumluların karar düzeltme taleplerinin reddi yönünde karar verilmesi uygun olur.” Denilmiştir.

Duruşma talebinde bulunan ... (muhasebe yetkilisi), duruşmaya katılma talebi Temyiz Kurulunca kabul edilen ... (belediye başkanı) ile Sayıştay Savcısının sözlü açıklamalarının dinlenmesinden ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

Gereği Görüşüldü

Sosyal yardım yapılması mümkün olmayan kimselere, Belediyenin sosyal yardım amaçlı ayrılmış ödeneklerinden yardım yapılması sonucunda ...-TL.’ye verilen tazmin hükmünün, 27.09.2016 tarih ve 42183 tutanak sayılı Sayıştay Temyiz Kurulu Kararının 9. maddesi ile tasdikine karar verildiği görülmüştür.

... Belediyesi Sosyal Yardım Yönetmeliği'nin Amaç başlıklı 1 inci maddesi, Yönetmeliğin amacını, yoksunluk içinde olup da temel ihtiyaçlarını karşılayamayan ve hayatlarını en düşük seviyede dahi sürdürmekte güçlük çeken dar gelirli, yoksul, muhtaç, kimsesiz ve engellilere bütçe imkanları dahilinde yapılacak aynî ve nakdi yardımlara dair usul ve esasları düzenlemek olarak belirlemiştir.

Yönetmeliğin Kapsam başlıklı 2 nci maddesinde ise; “ Bu Yönetmelik belediye sınırları içinde belediyece yapılacak sosyal yardımlar ile bu yardımlardan faydalananları ve faydalanacak durumda olanları kapsar.” denilmiştir.

Yönetmelikte sosyal yardımlardan yararlanma hakkı, 6 ncı madde ile şu şartları taşıyanlara tanınmıştır;

“(1) Aşağıda belirtilen kişilerin belediyece yapılacak sosyal yardımlardan yararlanmaya hakkı vardır:

a) Belediye sınırları içerisinde ikamet eden muhtaç, yoksul, kimsesiz, düşkün ve engelli kişiler,

b) (...)

(2) Sosyal yardımların yapılmasında temel amaç ihtiyaç sahiplerinin gıda, giyinme, barınma, ısınma, sağlık gibi temel nitelikte sosyal ve ekonomik bir sorunun çözümünde ona yardımcı olunmasıdır.(...)"

Yönetmeliğin 7 ve 8 inci maddelerinde ise başvuru ve başvuruda istenecek belgeler düzenlenmiştir. Buna göre, Yönetmelik kapsamındaki sosyal yardımlardan yararlanmak isteyenlerin başvuruları sırasında kendilerinden;

a) Nüfus cüzdanı sureti veya kimlik fotokopisi,

b) Mernis veri tabanında yer alan ve T.C. Kimlik numarası ile ilişkilendirilmiş bulunan kimlik paylaşım sisteminden (KPS) temin edilecek yerleşim yeri belgesi,

c) Yardıma muhtaç olduğuna dair fakirlik ihtiyaç ilmühaberi,

d) Diğer makam ve kişilerden alınacak Müdürlükçe lüzum duyulan bilgi ve belgeler,

e) Müracaat eden kişinin kendisinin, eşinin, çocuklarının, annesinin ve babasının müzmin veya ölümcül rahatsızlık durumları bulunanlar ile ameliyat ve uzun süreli tedavi görenler veya görmesi gerekenlerden bunları belgeleyen evraklar veya bu durumda olduklarını ifade eden sağlık kurulu raporu,

f) Doğal afetlere uğrayanlar için durumunu belgeleyen yetkili resmi kurumlardan alınacak rapor İsteneceği belirtilmiştir.

Belediyelerin "Görev Yetki ve Sorumlulukları" 5393 sayılı Belediye Kanununun 14 ve 15 inci maddelerinde düzenlenmiştir. Anılan madde hükümlerinde, mahalli müşterek nitelikte olmak şartıyla, belediyelerce yerine getirilmesi öngörülen görevler ve sorumluluklar ile belediyelerin yetkileri sayılmış ve belediyelerin görev, sorumluluk ve yetki alanının belediye sınırlarını kapsadığı açıkça ifade edilmiştir.

İlişikli tutulan ödeme emri belgeleriyle yapılan yardımlarda, başvuru sahiplerinden bazılarının fakirlik ilmühaber belgesinin başvuru evrakında bulunmadığı, bazılarının ise ... ilçesinde oturmadığı anlaşılmıştır. Bazı başvuru evrakında ise, ne fakirlik ilmühaberine ne de yerleşim yeri belgesine rastlanmamıştır. Dolayısıyla, Belediye sınırları içerisinde ikamet etmeyen veya fakirlik ilmühaberi olmayan başvuru sahiplerine yardım yapılması Yönetmelik hükümlerine aykırıdır.

Sorumlular temyiz aşamasındaki dilekçelerinde; söz konusu sosyal yardımların, özel durumlara yönelik olduğunu, örneğin, ahiz listesinde yer alan isimlerden …’un, Sişli Belediyesinde zabıta memuru olduğunu ve kanser hastalığına yakalandığını ve tedavi sürecinde, sosyal güvenlik kurumu tarafından karşılanmayan ilaçlara gereksinim duyduğunu, bugün itibariyle vefat etmiş olan merhuma bu güç döneminde sahip çıkılmasının insani bir durum olarak değerlendirildiğini, keza Yılmaz Bay adına yapılan yardımın da benzer bir sebeple gerçekleştirildiğini ve bu kişinin de Belediye personeli olduğunu ve kardeşinin kanser hastalığına tutulduğunu ve … da olduğu gibi, SGK tarafından karşılanmayan bir kısım tedavi masraflarının karşılandığını, bazı ahizlerin ... sınırları içerisinde ikamet etmemekle birlikte, ikametgah dışı sebeplerle ... Belediyesi ile partnerlik ilişkisi bulunduğunu, bunların bir bölümünün iş ilişkisi bakımından, bir bölümünün ise ...de faaliyet gösteren sivil toplum kuruluşları üzerinden partnerlik ilişkisi bulunduğunu, bu itibarla, bu kişileri hemşehri hukuku dışında tutmanın yerinde olmayacağını, bu kişilerin fakirlik ilmühaberinin bulunmamasını da yardıma engel teşkil etmeyeceğini, Belediye personelinin Yönetmeliğin “temel ihtiyaçlarını karşılayamayan ve hayatlarını en düşük seviyede dahi sürdürmekte güçlük çeken, (…)” tanımlamasına uymadığının açık olduğunu, ancak, normal şartlarda temel ihtiyaçlarını karşılayabilen birinin, kanser hastalığına yakalanması gibi hallerde yardıma ihtiyaç duyabileceğinin kabulünü, hayatın olağan akışına ve mantığına uygun olarak değerlendirilmesi gerektiğini belirtmişlerdir.

Ancak, yapılan itirazın kabulüne imkan bulunmamaktadır. 5393 sayılı Kanunun 14 üncü maddesinde belediyenin görev, sorumluluk ve yetki alanının belediye sınırlarını kapsadığı açıkça belirtilmiştir. Ayrıca, ... Belediyesi Sosyal Yardım Esasları Yönetmeliği’nde yardım yapılabilecek kişiler ve yardım şartları da açıklanmıştır. Açıktır ki, mevzuata aykırı olarak gerçekleştirilen her sosyal transfer, ... ilçesi sınırları içerisinde yaşayan, ... Belediyesi tarafından gerçekleştirilen hizmetlerin finansmanına vergi, resim, harç, katılma payı vs. ödeyerek katkı sağlamak durumunda olan ve 5393 sayılı Kanunun yaptığı niteleme ile “hemşehri” sayılan kişiler aleyhine yapılmış olmaktadır. Dolayısıyla, ilgili Yönetmelik gereğince bir sosyal yardım yapılacak ise, bu yardımlardan birinci derecede yararlanmayı hak edenler de Yönetmelikte belirtilen şartları taşıyan ... sakinleridir. ... sınırları içerisinde yaşamayan, yardıma muhtaç durumda olup olmadığı bile belli olmayan şahıslara yardım yapılması kabul edilebilecek bir durum değildir. Dolayısıyla, bu yardımların özel durumlara yönelik olduğu savunması hukuki dayanaktan yoksundur.

Bu itibarla, 27.09.2016 tarih ve 42183 tutanak sayılı Temyiz Kurulu Kararının 9. Maddesinde ( 212 sayılı ilamın 38. maddesini tasdik eden) KARAR DÜZELTİLMESİNE MAHAL OLMADIĞINA, (Temyiz Kurulu Başkanı …, … Daire Başkanı …, … Daire Başkanı …, Üyeler … ile …’ın aşağıda yazılı karşı oy gerekçesine karşı) oyçokluğuyla,

Karar verildiği 07.02.2018 tarih ve 44054 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.

Karşı oy gerekçesi

Temyiz Kurulu Başkanı …, … Daire Başkanı …, … Daire Başkanı …, Üyeler … ile …’ın karşı oy gerekçesi;

Rapor dosyası ve eki belgelerden kamu zararına konu olan kişilerin kanser hastası olduğu ve tedavilerinin ortaya çıkardığı maliyet sonucu desteğe ihtiyaçları olduğu ve birçoğunun bu süreçte hayatını kaybettiği anlaşılmıştır. Hastalık süresince sosyal güvenlik kurumu tarafından karşılanmayan ilaçlara gereksinim duymuşlar, mutlaka tedarik edilmesi gereken ilaçlar için belediyece yardımda bulunulduğu anlaşılmıştır. Ekli belgelerde hastalıklarına ilişkin durumları gösteren belgeler de mevcuttur. Söz konusu kişilerin kanser hastalığından sonra temel ihtiyaçlarını karşılayamayan ve hayatlarını en düşük seviyede dahi sürdürmekte güçlük çeken, tanımlaması kapsamında değerlendirilmesi gerektiği, sosyal devlet anlayışı kapsamında tedaviye muhtaç kimselere yardım yapılmasının mevzuata aykırı olmayacağı gerekçesiyle karar düzeltme talebinin kabul edilerek, 27.09.2016 tarih ve 42179 tutanak sayılı Temyiz Kurulu Kararının 15. Maddesinin ( 212 sayılı ilamın 38. maddesini tasdik eden) düzeltilerek, ...-TL’ye ilişkin verilen tazmin hükmünün kaldırılmasına karar verilmesi gerekir.