Sayıştay 5. Dairesi 40274 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Çeşitli Konular

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Yılı: 2013

• Daire: 5

• Dosya No: 40274

• Tutanak No: 42909

• Tutanak Tarihi: 29.03.2017

• Konu: Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar

KARAR

Konu: Gecikme Cezası.

205 sayılı ilamın 4 üncü maddesiyle; Belediye tarafından 05.03.2013 tarihinde satışa çıkarılan “... Mahallesi 2204 Parsel Sayılı Taşınmaz”ın alıcısı tarafından yapılan ödemelerinin, şartnamede belirtilen sürelerden sonra yapılması sonucu kesilmesi gereken gecikme cezalarının kesilmemesi neticesinde ... TL’nin tazminine ilişkin hüküm tesis edilmiştir.

Sorumlu, Başkan Yardımcısı (Diğer Sorumlu) ... göndermiş olduğu temyiz dilekçesinde özetle;

... Belediyesinin 2013 yılı hesabıyla ilgili olarak yapılan inceleme sonucunda, mülkiyeti Belediye Başkanlığına ait olan ... Mahallesi 2204 parsel sayılı taşınmazın 2886 sayılı Kanun hükümlerine satışında, alıcı tarafından satış bedelinin Ödenmesine yönelik olarak 29.04.2013 tarihinde 35 günlük ek süre talep ettiği, 30.04.2015 tarihinde Belediye Başkanlığı tarafından alıcının ek süre talebinin kabul edilerek satış bedelini ödenmesi hususunda kendisine ek süre verildiği, taşınmazın satışına dair şartnamede süre uzatımla ilgili bir düzenleme olmadığı, satış bedelinin peşin ödeneceği düzenlendiği bu nedenle süre uzatım kararının mevzuata aykırı olduğu değerlendirilerek, gecikmeli olarak yapılan ödeme nedeniyle alınması gereken gecikme cezasının alınmayışından dolayı oluşan ... -TL kamu zararının Belediye Başkanıyla birlikte müştereken ve müteselsilen kendisine ödettirilmesine karar verildiği,

İş bu kararı aşağıda yer alan nedenlerle temyiz ettiğini,

1. ... Belediye Başkanlığı bünyesinde yer alan birimlerin belediye başkan yardımcıları arasındaki görev dağılımını gösteren 02.07.2012 tarih ve 54119 sayılı yazıda da görüleceği üzere, satışa konu taşınmazla ilgili işlemleri hazırlayan birim olan Plan ve Proje Müdürlüğünün kendisine bağlı olan bir birim olduğu,

2. 10.7.2012 tarih ve 58259 sayılı yazı ekinde yer alan ... Belediye Başkanlığı imza Yetkileri Yönergesinde, Başkan Yardımcılarının imza yetkisini düzenleyen 7/ç. maddesinde belediye başkanına sunulacak evrakların başkan yardımcısının imzasından çıkacağı düzenlemesinin yer aldığı,

Bu nedenle, tazmin ilamının dayanağı 30.04.2013 tarih ve 211438 sayıda kendisine ait imza, yazıyı hazırlayan birim olan Plan ve Proje Müdürlüğünün yazısını, onay mercii olan Başkanlık Makamına takdim niteliğinde olduğu,

3. Kendisine bağlı birim olan Plan ve Proje Müdürlüğünün tahsilat işlemleri ile ilgili görev ve sorumluluğu bulunmadığı,

Ayrıca, seçilmiş değil, bürokrat başkan yardımcısı olduğu için başkana vekâlet etme yetkisinin bulunmadığını, belirterek verilen tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmiştir.

Başsavcılık karşılamasında özetle; Belediyeye ait bir adet parselin satış bedelinin şartnamede süre uzatımına ilişkin hüküm bulunmamasına rağmen belediye tarafından 35 gün ek süre verilmesi ve bu ek süre için gecikme cezası kesilmemesi nedeniyle toplam ... TL tutarında kamu zararına sebep olunduğu,

Temyiz dilekçesi ekinde yer alan Onay belgesinin incelenmesinden, süre uzatımına ilişkin Onayın Belediye Başkan yardımcısı ... 'a bağlı Plan ve Proje Müdürlüğü tarafından hazırlanarak, süre uzatımının "35 (otuzbeş) gün ek süre verilmesi hususu makamınızca uygun görüldüğü takdirde onayınıza arz ederim." denilmek suretiyle Belediye Başkanının takdirine sunulduğu ve Belediye Başkanı da "Olur" yazıp imzalayarak süre uzatımına onay verdiğinin anlaşıldığı,

Onaydan anlaşıldığı üzere ek süre uzatımı Belediye Başkanının oluruyla gerçekleştiği, dolaysıyla ek süre uzatımı verilmesi nedeniyle oluşan kamu zararından doğrudan Başkanın sorumlu olması gerektiği, başkan yardımcısının ancak uygun görüşle yazıyı Başkana sunmuş olması halinde sorumlu olabileceğinin değerlendirildiği,

Bu itibarla, sorumluluğa dahil olan görevlilerin yeniden belirlenmesini teminen kararın bozularak dosyanın Dairesine gönderilmesinin uygun olacağı, şeklinde görüş bildirmiştir.

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra gereği görüşüldü:

205 sayılı ilamın 4 üncü maddesiyle; Belediye tarafından 05.03.2013 tarihinde satışa çıkarılan “... Mahallesi 2204 Parsel Sayılı Taşınmaz”ın alıcısı tarafından yapılan ödemelerinin, şartnamede belirtilen sürelerden sonra yapılması sonucu kesilmesi gereken gecikme cezalarının kesilmemesi neticesinde ... TL’nin tazminine ilişkin hüküm tesis edilmiştir.

İlam maddesi ile ilgili olarak sadece sorumluluk itirazında bulunulmuş olup konu bu açıdan incelenmiştir.

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Hesap verme sorumluluğu” başlıklı 8 inci maddesinde “Her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanlar, kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesinden, kullanılmasından, muhasebeleştirilmesinden, raporlanmasından ve kötüye kullanılmaması için gerekli önlemlerin alınmasından sorumludur ve yetkili kılınmış mercilere hesap vermek zorundadır.” denilmekte olup “Giderin gerçekleştirilmesi” başlıklı 33 üncü maddede ise:

“Bütçelerden bir giderin yapılabilmesi için iş, mal veya hizmetin belirlenmiş usul ve esaslara uygun olarak alındığının veya gerçekleştirildiğinin, görevlendirilmiş kişi veya komisyonlarca onaylanması ve gerçekleştirme belgelerinin düzenlenmiş olması gerekir. (Değişik son cümle: 22/12/2005-5436/10 md.) Giderlerin gerçekleştirilmesi; harcama yetkililerince belirlenen görevli tarafından düzenlenen ödeme emri belgesinin harcama yetkilisince imzalanması ve tutarın hak sahibine ödenmesiyle tamamlanır.

Gerçekleştirme görevlileri, harcama talimatı üzerine; işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevlerini yürütürler.

(Ek üçüncü fıkra: 22/12/2005-5436/10 md.) Elektronik ortamda oluşturulan ortak bir veri tabanından yararlanmak suretiyle yapılacak harcamalarda, veri giriş işlemleri gerçekleştirme görevi sayılır. Bu fıkranın uygulanmasına ilişkin esas ve usûller Maliye Bakanlığınca belirlenir.

Gerçekleştirme görevlileri, bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken iş ve işlemlerden sorumludurlar.

…”

Hükmü yer almaktadır.

Aynı Kanun’un “Kamu Zararı” başlıklı 71’inci maddesinde, “Kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.

Kamu zararının belirlenmesinde;

…

e) İdare gelirlerinin tarh, tahakkuk veya tahsil işlemlerinin mevzuata uygun bir şekilde yapılmaması,

…

Esas alınır…” hükmü yer almaktadır.

Diğer yandan 5189/1 sayılı Sayıştay Genel Kurul Kararı’nın Gerçekleştirme Görevlilerinin sorumluluğu ile ilgili olarak;

“b) Ödeme Emri Belgesine Eklenmesi Gereken Taahhüt ve Tahakkuk Belgelerine İlişkin Sorumluluk

5018 sayılı Kanunun 33’üncü maddesi uyarınca bütçeden bir giderin yapılabilmesi için iş, mal veya hizmetin belirlenmiş usul ve esaslara uygun olarak alındığının veya gerçekleştirildiğinin görevlendirilmiş kişi veya komisyonlarca onaylanmış ve gerçekleştirme belgelerinin düzenlenmiş olması gerekmektedir.

Öte yandan anılan maddede, bir mali işlemin gerçekleştirilmesinde görevli olanların sorumluluğunun belirlenmesinde, bu görevlilerin yetkili ve görevli olması ve yapılan giderin de bu görevlilerce düzenlenen belgeye dayanıyor olması hususlarına bakılması gerekmektedir. Yani mali işlemin gerçekleştirilmesinde, görevli olanların imzası olmadan ödeme belgesinin tamamlanmış sayılmaması gerekmektedir.

Bu nedenle, ödeme emri belgesine eklenmesi gereken taahhüt ve tahakkuk işlemlerine ilişkin fatura, beyanname, tutanak gibi gerçekleştirme belgelerini düzenleyen veya bu belgeleri kabul eden gerçekleştirme görevlilerinin, bu görevleriyle ilgili olarak yapmaları gereken iş ve işlemlerle sınırlı olarak harcama yetkilisiyle birlikte sorumlu tutulmaları gerektiğine” denilmektedir.

Sorumlu temyiz dilekçesinde, kendisine bağlı bir birim olan Plan ve Proje Müdürlüğünün yazısını onay mercii olan Başkanlık Makamına sadece takdim ettiği ve kendisine bağlı birim olan Plan ve Proje Müdürlüğünün tahsilat işlemleri ile ilgili görev ve sorumluluğu bulunmadığını ifade etmiştir.

Türk Dil Kurumu imzayı “Bir kimsenin herhangi bir belgeyi yazdığını veya onayladığını belirtmek için her zaman aynı biçimde kullandığı işaret” şeklinde tanımlanmaktadır. Buna göre imza, imza sahibinin metni okuduğuna ve onayladığına dair elle atılan, her zaman aynı şekilde atılan, kişinin hukuken sorumluluğunu içeren ad ve işarettir. Kişiler, imza ile iradelerini açıklar ve bunu üçüncü şahıslara ifade eder.

Öte yandan “Resmî Yazışmalarda Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin” “Olur” başlıklı 18 inci maddesinde:

“(1) Makam oluru alınan belgeler ilgili birim tarafından teklif edilir ve oluru alınan makam tarafından el yazısı ya da güvenli elektronik imza ile imzalanır.

(2) Belge olur için makama sunulurken imza bölümünden sonra uygun boş satır bırakılarak yazı alanının ortasına büyük harflerle “OLUR” yazılır. “OLUR” ibaresinden sonra tarih ve imza için uygun boş satır bırakılarak imzalayanın adı ilk harfi büyük diğerleri küçük, soyadı büyük ve bir alt satıra da unvanı ilk harfleri büyük diğerleri küçük harflerle ortalanarak yazılır (Örnek 15) .

(3) Oluru teklif eden birim ile olur alınan makam arasında başka makamlar varsa bunlar “Uygun görüşle arz ederim.” ifadesiyle olura katılabilir. Bu ifade, teklif eden birim yetkilisinin imza bölümü ile “OLUR” ibaresinin bulunduğu bölüm arasına uygun boşluk bırakılarak yazı alanının solunda yer alacak şekilde yazılır (Örnek 16, 17).”

hükmü yer almaktadır. Buna göre “Uygun görüşle arz ederim.” ibaresi sadece “oluru” teklif eden birim ile “olur” alınan birim arasında başka makamlar varsa konulabilir. Somut olayda sorumlu Başkan Yardımcısı ... , “olur” makamı olan Belediye Başkanına doğrudan doğruya Plan ve Proje Müdürlüğü’nün 30.04.2013 tarihli ve 211438 sayılı “Oluru” sunarak süre uzatım kararı verilmesi teklifinde bulunmuştur. Diğer yandan sorumlu tarafından söz konusu süre uzatım kararının mevzuata uygun olduğu yönünde her hangi bir iddia ve belge ileri sürülmemekte veya Belediye üst yönetimine bu yönde yapmış olduğu herhangi bir ikaz ya da yazı da sunulmamaktadır.

Açıklanan nedenlerle sorumlunun dosya kapsamındaki SORUMLULUK İTİRAZININ REDDİ ile 205 sayılı ilam 4 üncü maddesiyle ... TL için verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE, Oyçokluğu ile,

(Üyeler ..., ... ve ...’ın “satışı gerçekleştirilen belediye taşınmazı ile ilgili ilanın, “İhalenin Onayı ve Tebliği” başlıklı 6 ncı maddesinde aynen; “İhale Komisyonu tarafından alınan ihale kararı ita amirince, karar tarihinden itibaren en geç on beş iş günü içerisinde onaylanır veya iptal edilir. İta amirince (ihale komisyonunca)karar iptal edilirse, ihale hükümsüz sayılır.

İhale komisyonunca (ita amirince) onaylanan ihale kararları, onaylandığı günden itibaren en geç beş iş günü içerisinde müşteriye veya yasal temsilcisine imzası alınmak suretiyle elden taahhütlü mektupla tebliğ edilir.

Mektubun postaya verilmesini takip eden yedinci gün, kararın müşteriye veya vekiline tebliğ tarihi sayılır.” denilmektedir.

Yine ihale ilanının “Alıcının Görev ve Sorumluluğu” başlıklı 8 inci maddesinde:

“Müşteri 2886 sayılı Devlet İhale Kanununun 31. veya 76. maddelerine göre onaylanan ihale kararlarının yukarıda açıklanan şekilde tebliğinden veya 32. maddeye göre tebliğ sayılan günden itibaren on beş (15) gün içinde ihale üzerinde kalan istekli arsa bedelini peşin ödeyecektir.

…

İhale üzerinde kalan gerçek veya tüzel kişiler onaylanan ihale bedelini peşin ödeyecektir. Bedelin ödenmesinin ardından tapu tescili yapılacaktır.” hükümlerine yer verilmiştir.

Rapor dosyasında yer alan belgelerin incelenmesinden kanunen bedelin ödenmesi gereken 20.04.2013 tarihinde yüklenici tarafından herhangi bir ödeme yapılmadığı, sonraki tarihlerde bir miktar ödeme yapıldığı, 29.04.2013 tarihinde yüklenicinin 35 günlük ek süre talebi ile süre uzatımı için Belediyeye başvurduğu, 30.04.2013 tarihinde Belediye Başkanlığı tarafından yüklenicinin süre uzatım talebinin kabul edildiği ve kendisine ek süre verildiği anlaşılmaktadır.

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun “Sözleşme yapılmasında müteahhit veya müşterinin görev ve sorumluluğu” başlıklı 57 nci maddesinde:

“Sözleşme yapılması gerekli olan hallerde müteahhit veya müşteri 31 inci maddeye göre onaylanan ihale kararının veya Maliye Bakanlığının vizesi gereken hallerde bu vizenin yapıldığının bildirilmesini izleyen günden itibaren 15 gün içinde geçici teminatı kesin teminata çevirerek noterlikçe tescil edilmiş sözleşmeyi, idareye vermek zorundadır.

Satışlara ilişkin ihalelerde müşterinin aynı süre içinde ihale bedelini ve müşteriye ait bulunan vergi, resim ve harçları yatırması, diğer giderleri ödemesi gerekir.

Bu zorunluluklara uyulmadığı takdirde, protesto çekmeye ve hüküm almaya gerek kalmaksızın ihale bozulur ve varsa geçici teminat gelir kaydedilir.”

Hükmü yer almaktadır.

Yukarıda yer alan hüküm uyarınca söz konusu taşınmazın satış işlemlerinde 2886 sayılı Kanun’un 57 nci maddesinin uygulanması gerekmekte olup buna göre; satışlara ilişkin ihalelerde müşterinin aynı süre (31 inci maddeye göre onaylanan ihale kararının veya Maliye Bakanlığının vizesi gereken hallerde bu vizenin yapıldığının bildirilmesini izleyen günden itibaren 15 gün) içinde ihale bedelini ve müşteriye ait bulunan vergi, resim ve harçları yatırması, diğer giderleri ödemesi gerektiği, bu zorunluluklara uyulmadığı takdirde, protesto çekmeye ve hüküm almaya gerek kalmaksızın ihalenin bozularak ve varsa geçici teminatın gelir kaydedilmesi gerekmektedir.

Buna göre ihale bedelinin süresi içerisinde ödenmemesi nedeniyle 2886 sayılı Kanun’un 57 nci maddesine göre, protesto çekmeye ve hüküm almaya gerek kalmaksızın ihalenin bozularak geçici teminatın gelir kaydedilmesi gerekirken sadece süre uzatım kararına dayalı olarak gecikme faizi hesaplanması yönündeki tazmin hükmünün bozularak daireye gönderilmesi gerektiği” yönündeki ayrışık görüşlerine karşı) Oyçokluğu ile;

Karar verildiği 29.03.2017 tarih ve 42909 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.