Sayıştay 5. Dairesi 39744 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Çeşitli Konular

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Yılı: 2012

• Daire: 5

• Dosya No: 39744

• Tutanak No: 41745

• Tutanak Tarihi: 29.03.2016

• Konu: Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar

KARAR

Okula belediyece yardım yapılması.

4. 247 sayılı ilamın 20 nci maddesiyle; Özel ……..Meslek Yüksekokulu’nun kurumsal tasarım ve görsel araştırma faaliyetlerine ilişkin harcamaların Belediye bütçesinden ödenmesi suretiyle ………... TL tutarında kamu zararına neden olunduğu gerekçesiyle tazmin hükmü verilmiştir.

Sorumlu dilekçesinde:

İlam sıra numarası 20 olan hükümde, ………… Meslek Yüksekokulu için kurumsal tasarım ve görsel araştırma faaliyetleri İçin Belediye bütçesinden yapılan harcama konu edilmiştir. ……….. Meslek Yüksekokulu, 2547 sayılı Yüksek Öğrenim Kanunu uyarınca "kamu tüzel kişiliği" kazanmış bir kuruluştur. Bu itibarla da 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 75 inci maddesinde de belirtildiği üzere; "Mahallî idareler ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarına ait yapım, bakım, onarım ve taşıma işlerini bedelli veya bedelsiz üstlenebilir veya bu kuruluşlar ile ortak hizmet projeleri gerçekleştirebilir ve bu amaçla gerekli kaynak aktarımında bulunabilir." Bu hususun gözetilmemiş olması nedeniyle bozulması gerektiğini belirtmiştir.

Sayıştay Başsavcılığının karşılamasında:

“İlamın 20 nci maddesi ile ilgili olarak; sorguya verilen cevaplar tekrarlanarak tazmin hükmünün kaldırılması talep edilmektedir. İlamın 16 ncı maddesinde yapmış olduğumuz değerlendirmeler bu madde için de geçerli olduğundan muhasebe yetkilisinin sorumluluğunun bulunmadığına” denilmiştir.

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra gereği görüşüldü;

Özel ……….. Meslek Yüksekokulu’nun kurumsal tasarım ve görsel araştırma faaliyetlerine ilişkin bedellerin Belediye bütçesinden ödendiği anlaşılmıştır.

Belediyelerin “Görev, Yetki ve Sorumlulukları” 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 14 ve 15 inci maddelerinde düzenlenmiştir. Anılan madde hükümlerinde, mahalli müşterek nitelikte olmak şartıyla, belediyelerce yerine getirilmesi öngörülen görevler ve sorumluluklar ile belediyelerin yetkileri sayılmıştır. Yine Kanun’un 60 ıncı maddesinde belediyenin görevlerini yerine getirirken yapabileceği giderler tahdiden sayılmıştır.

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 8 inci maddesinde;

“Her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanlar, kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesinden, kullanılmasından, muhasebeleştirilmesinden, raporlanmasından ve kötüye kullanılmaması için gerekli önlemlerin alınmasından sorumludur ve yetkili kılınmış mercilere hesap vermek zorundadır.” hükmü yer almaktadır.

Aynı Kanun’un 3 üncü maddesinde kamu gideri;

“Kanunlarına dayanılarak yaptırılan iş, alınan mal ve hizmet bedelleri, sosyal güvenlik katkı payları, iç ve dış borç faizleri, borçlanma genel giderleri, borçlanma araçlarının iskontolu satışından doğan farklar, ekonomik, malî ve sosyal transferler, verilen bağış ve yardımlar ile diğer giderleri” olarak tanımlanmıştır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 2 nci maddesine göre, belediyeler her türlü kaynaktan karşılanan mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin ihalelerini bu kanuna göre yürütmekle yükümlüdürler.

Kanunun 5 inci maddesine göre idareler, bu kanuna göre yapacakları ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenilirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılamasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludurlar.

Yine aynı Kanun’un 18 inci maddesinde idarelerin mal ve hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinde açık ihale, belli istekliler arasında ihale ve pazarlık usullerinden birini uygulayacakları hüküm altına alınmıştır. Ayrıca bu Kanun’un 22 nci maddesinde, belirli hallerde ihtiyaçların “doğrudan temin” usulüyle karşılanabileceği de ifade edilmiştir.

Yukarıda anılan mevzuat hükümlerinden de anlaşılacağı üzere, idarelerin ihale konusunda temel ilkeleri gözetmeleri, mal ve hizmet alımlarına ilişkin uygulayacakları ihale usullerini belirtmeleri, bu usullere uygun olarak alım işlemlerini gerçekleştirmeleri yasal bir zorunluluktur.

Mahalli İdareler Harcama Belgeleri Yönetmeliği’nin 5, 36 ve 49 uncu maddelerine göre; ihale veya doğrudan temin usulüyle yapılacak her türlü mal ve hizmet alımlarına ilişkin ödemelerde; onay belgesi, ihale komisyonu kararı, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 22 nci maddesine göre doğrudan temin usulüyle yapılan alımlarda piyasa fiyat araştırması tutanağı, Muayene ve kabul komisyonu tutanağı (kabul işleminin idarece yapılması halinde ise idarece düzenlenmiş belge), kamu idareleri için belirlenen diğer belgeleri kapsayan taahhüt dosyası ve Hizmet İşleri Hakediş Raporu ödeme emri belgesine eklenecektir.

Mahalli İdareler Harcama Belgeleri Yönetmeliği’nin 3 üncü maddesinde ise, onay belgesinin; ihale usulüyle yapılacak alımlarda kamu ihale mevzuatında standart form olarak belirlenen ihale onay belgelerini; doğrudan temin suretiyle ve kamu ihale mevzuatında belirtilen istisnai alımlarda ise alım konusu işin nev’i, niteliği, varsa proje numarası, miktarı gereken hallerde yaklaşık maliyeti, kullanılabilir ödeneği ve tertibi, alımda uygulanacak usulü, avans ve fiyat farkı verilecekse şartlarını gösteren ve harcama yetkilisinin imzasını taşıyan belgeyi ifade ettiği belirtilmiştir.

Mahalli İdareler Harcama Belgeleri Yönetmeliği’nin “Temsil, ağırlama, tören, fuar ve tanıtma giderleri” başlıklı 37 nci maddesinde; Temsil, ağırlama, tören, fuar, tanıtma ve benzeri faaliyetlerle ilgili olarak yapılacak her türlü mal ve hizmet alımı ile yapım işlerine ilişkin giderlerin ödenmesinde, bu Yönetmeliğin ilgili maddelerinde belirtilen belgelerin aranacağı ifade edilmiştir. Dolayısıyla, onay belgesi ve piyasa araştırma tutanağının da, kanıtlayıcı belge olarak, bulunması gerekmektedir.

Diğer taraftan; 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun "Diğer kuruluşlarla ilişkiler" başlıklı 75 inci maddesinde;

"Belediye, belediye meclisinin kararı üzerine yapacağı anlaşmaya uygun olarak görev ve sorumluluk alanlarına giren konularda;

a) Mahallî idareler ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarına ait yapım, bakım, onarım ve taşıma işlerini bedelli veya bedelsiz üstlenebilir veya bu kuruluşlar ile ortak hizmet projeleri gerçekleştirebilir ve bu amaçla gerekli kaynak aktarımında bulunabilir. Bu takdirde iş, işin yapımını üstlenen kuruluşun tâbi olduğu mevzuat hükümlerine göre sonuçlandırılır.

b) Mahallî idareler ile merkezî idareye ait aslî görev ve hizmetlerin yerine getirilmesi amacıyla gerekli aynî ihtiyaçları karşılayabilir, geçici olarak araç ve personel temin edebilir.

c) (Değişik: 12/11/2012-6360/19 md.) Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, kamu yararına çalışan dernekler, Bakanlar Kurulunca vergi muafiyeti tanınmış vakıflar ve 7/6/2005 tarihli ve 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar Meslek Kuruluşları Kanunu kapsamına giren meslek odaları ile ortak hizmet projeleri gerçekleştirebilir. Diğer dernek ve vakıflar ile gerçekleştirilecek ortak hizmet projeleri için mahallin en büyük mülki idare amirinin izninin alınması gerekir.

d) Kendilerine ait taşınmazları, aslî görev ve hizmetlerinde kullanılmak üzere bedelli veya bedelsiz olarak mahallî idareler ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarına devredebilir veya süresi yirmibeş yılı geçmemek üzere tahsis edebilir. Bu taşınmazlar aynı kuruluşlara kiraya da verilebilir. Bu taşınmazların, tahsis amacı dışında kullanılması hâlinde, tahsis işlemi iptal edilir. Tahsis süresi sonunda, aynı esaslara göre yeniden tahsis mümkündür.

Kamu kurum ve kuruluşlarına belediyeler, bağlı kuruluşları ve belediye şirketlerince devir veya tahsis edilen taşınmazlar, kamu konutu ve sosyal tesis olarak kullanılamaz.

(Ek fıkra: 12/11/2012-6360/19 md.) 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununun 29 uncu maddesinin birinci fıkrasının ikinci cümlesi ile 5253 sayılı Dernekler Kanununun 10 uncu maddesi; belediyeler, il özel idareleri, bağlı kuruluşları ve bunların üyesi oldukları birlikler ile ortağı oldukları Sayıştay denetimine tabi şirketler için uygulanmaz" denilmektedir."

Yukarıda belirtilen 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun "Diğer kuruluşlarla ilişkiler" başlıklı 75 inci maddesi hükmünde bu tür projelerin hangi usulle yapılması gerektiği açıkça belirtilmiştir. Kamu tüzel kişiliğine haiz Vakfa ait yüksekokulun kamu kuruluşu olarak değerlendirilmesi mümkün değildir. Kaldı ki kanun faaliyetin belediyenin, “görev ve sorumluluk alanlarına giren konularda” olmasını ön şart olarak belirlemiş ve bu amaca müteallik olarak ortak hizmet projesi oluşturulmasını zorunlu kılmıştır. Bu nedenle 5393 sayılı Kanunun 75 nci maddesi kapsamında ele alınamaz.

Rapor dosyasından, tanıtım ve organizasyon giderinin ödenmesi için usulüne uygun bir onay belgesi ile piyasa araştırma tutanağı düzenlenmediği görülmüştür. İş, tek firmadan teklif alınarak yapılmıştır ki bu idarelerin sağlamak zorunda oldukları saydamlık, rekabet ve ihtiyaçların uygun şartlarla temini ile kaynakların verimli kullanılması ilkelerine aykırılık teşkil etmektedir. Ayrıca, Belediye bütçesinden yapılan bu harcama mahalli müşterek bir ihtiyacın teminine yönelik de değildir.

Söz konusu kurumsal tasarım ve görsel araştırma faaliyetlerine ilişkin hizmet alımı işinin bedeli Belediye bütçesinin temsil ağırlama ve tören giderleri ayrıntı kodundan karşılanmıştır. Belediye Bütçesinden Yapılacak Temsil Ağırlama ve Tören Giderleri Yönergesi maddeleri arasında bu tür bir tanıtım giderinin ödenebileceğine izin veren bir maddede yer almamaktadır.

… Meslek Yüksekokulunun özel bir vakfa ait olduğu ve 5393 sayılı Belediye Kanununun 75 inci maddesi kapsamında sayılan “kamu kurum ve kuruluşu” niteliğine haiz olmadığı diğer taraftan, yapılan faaliyetin, belediyenin görev ve sorumluluk alanlarına giren konulardan olmadığı dikkate alındığında, … Meslek Yüksekokulu'nun kurumsal tasarım ve görsel araştırma faaliyetlerine ilişkin giderlerin de Belediye bütçesinden karşılanması mümkün bulunmamaktadır.

Bu itibarla; 5.Daire tarafından 247 sayılı ilamın 20 nci maddesiyle verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE, oyçokluğuyla,

(Üyeler …………… 5393 sayılı Belediye Kanununun “Belediyenin görev ve sorumlulukları “ başlıklı 14 üncü maddesinin birinci fıkrasının b) bendinde; “Devlete ait her derecedeki okul binalarının inşaatı ile bakım ve onarımını yapabilir veya yaptırabilir, her türlü araç, gereç ve malzeme ihtiyaçlarını karşılayabilir.” denilmek suretiyle, belediyelerin, devlete ait okullarda yürütülen eğitim öğretim faaliyetlerine katkıda bulunabileceği belirtilmiştir. Sorumlular tarafından da belirtildiği üzere, … Meslek Yüksek Okulu kamu tüzel kişiliğine sahip bir eğitim kurumudur. Dolayısıyla, kamu tüzel kişiliğine sahip bulunan … Meslek Yüksek Okulunun Kurumsal tasarım ve görsel araştırma faaliyetlerine ilişkin harcamaların Belediye bütçesinden karşılanmasının kamu zararı sayılmaması gerekir. Bu sebeple, yapılan harcamalarla ilgili olarak, “kamu zararı oluşmadığından ilişik bulunmadığı” şeklinde karar verilmesi gerekir.” şeklindeki ayrışık görüşlerine karşı,

Üye …………….; “Muhasebe yetkilisinin sorumluluğuna 5018 sayılı Kanunun 61 inci maddesi hükmü gereği ödeme emri belgesi üzerinde yapması gereken “yetkililerin imzasının tamam olması” durumunu kontrol etmemesi nedeniyle karar verildiği görülmektedir. Hukuken görevlendirilmesi mümkün olmayan belediyeye ait Kent-Yol şirketi personelinin gerçekleştirme görevlisi olarak görevlendirildiği ve ödeme emri belgesinin bu personel tarafından imzaladığı anlaşılmaktadır. 5018 sayılı Kanununa göre gerçekleştirme görevlilerinin tespiti harcama yetkilisi tarafından yapılmaktadır. Muhasebe yetkilisinin görevi de harcama yetkilisi tarafından görevlendirilen gerçekleştirme görevlisinin imzasının olup olmadığını kontrol etmektir. Hukuken, muhasebe yetkilisinin, belirlenen gerçekleştirme görevlisinin mevzuata aykırı görevlendirilmesi nedeniyle itiraz etme yetkisi bulunmadığı gibi; görevlendirilen bu kişilerin yetkili olup olmadıklarını sorgulama, isim ve imza karşılaştırmasını yapma gibi bir görevi de yoktur. Hukuka aykırı görevlendirmeden dolayı doğrudan harcama yetkilisi sorumludur. Muhasebe yetkilisinin bu çerçevede görevi, ödeme emri belgesi üzerinde gerçekleştirme görevlisinin imzasını kontrol etmekten ibarettir. Bu nedenle, muhasebe yetkilisinin sorumluluğu bulunmadığından, sorumluluk hususunda yeniden değerlendirme yapmak üzere kararın bozularak daireye gönderilmesi gerekir.” şeklindeki ayrışık görüşlerine karşı)