Sayıştay 5. Dairesi 39744 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Çeşitli Konular

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Yılı: 2012

• Daire: 5

• Dosya No: 39744

• Tutanak No: 44055

• Tutanak Tarihi: 07.02.2018

• Konu: Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar

KARAR

Konu: Belediye bütçesinden mahalli idarelere nakdi yardım yapılması

4. 247 sayılı ilamın 22 nci maddesiyle; ... Belediyesi tarafından muhtelif mahalli idarelere, muhtaçlara yardım bütçesinden nakdi yardım yapılması suretiyle... TL’ye verilen tazmin hükmünün, 29.03.2016 tarih ve 41745 tutanak sayılı Sayıştay Temyiz Kurulu Kararının 6. maddesi ile tasdikine karar verilmiştir.

İlamda muhasebe yetkilisi sıfatıyla sorumlu tutulan ... temyiz dilekçesinde özetle;

Yapılan yardımların kamu kurumları olmasından dolayı kamu zararı teşkil etmediğini,

5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 14. maddesinde; mahalli müşterek nitelikte olmak şartıyla belediyelerin kültür; sanat, turizm, tanıtım ve sosyal hizmet faaliyetlerinin belediyelerin görev ve sorumlulukları arasında sayıldığını; aynı Kanun’un 15. maddesinde, sosyo-kültürel, sanatsal ve bilimsel etkinlikler için yapılan giderlerin belediyeler tarafından yapılabileceğinin hükme bağladığını,

Sayıştay Temyiz Kurulu tarafından ... Belediyesi 2008 yılı hesabı ile ilgili olarak 10.09.2013 tarih ve 37584 sayılı kararı ile (Ek 2) mahalli idarelere yapılan yardımlarla ilgili tazmin kararlarının kaldırılmasına karar verildiğini, aynı şekilde 11.03.2014 ve 38560 sayılı Temyiz Kurulu Kararında da tazmin hükmünün kaldırılmasına karar verildiğini, (Ek)

Sayıştay 5. Dairesinin Kayseri Büyükşehir Belediyesi Hesabı ile ilgili olarak verdiği kararda; ilçe belediyelerince Büyükşehir belediyesine ödenmesi gereken fakat ödenmeyen gelirle ilgili verdiği kararda, söz konusu tutarları gelirde azalma olarak kabul etmeyip beraat kararı verildiğini,

Söz konusu kararlar incelendiğinde diğer mahalli idarelere yapılan yardımların, gelirde azalma olarak kabul edilmeyeceği gerekçesi ile kamu zararı olarak değerlendirilmediğini,

Açıklanan nedenlerle tazmin hükmünün karar düzeltilmesi yoluyla kaldırılmasını talep etmiştir.

Başsavcılık mütalaasında;

22 nci madde ile ilgili olarak Daire kararında; ... Belediyesi bütçesinden ... Belediyesi İle ilgili olmayan muhtelif mahalli idarelere nakdi yardım yapılması sunucu neden olunan ...- TL tutarındaki kamu zararının; ilamda belirtilen sorumlular adına 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereği İşleyecek faizleri ile ödettirilmesine, karar verildiği anlaşılmaktadır.

Karar düzeltme talebi dilekçesinde, sorumlunun daha önceki Temyiz başvuru dilekçesinde belirtmiş olduğu hususlar tekrar edilerek özetle; ... Belediyesi tarafından gerçekleştirilen yardımların 5393 sayılı Kanunun 14 üncü maddesine uygun olarak yapıldığı, yapılan yardımların belediye gelirlerinde bir azalma olarak değerlendirilmemesi gerektiği ifade edilerek, tazmin hükmünün karar düzeltilmesi yoluyla kaldırılması talep edilmektedir.

Konu hakkında sorumlular tarafından ileri sürülen hususlara ve yapılan açıklamalara Daire yargılaması ve Temyiz Kurulu yargılamasında ayrıntılı olarak cevap verilerek izah edildiğinden burada tekraren aynı mevzuat hükümlerinin İrdelenmesine gerek görülmemiş olup aşağıdaki açıklamayla yetinilmiştir.

... Belediyesi, muhtelif mahalli idarelere nakdi yardımda bulunmuştur ki bu husus mevzuat hükümlerine açıkça aykırılık teşkil etmektedir. Dolayısıyla, yapılan bu nakdi yardım ödemeleri sonucunda ...-TL tutarında kamu zararına yol açılmıştır. Sorumlular her ne kadar savunmalarında, yapılan söz konusu yardımların, 5393 sayılı Belediye Kanunu hükümlerine dayanılarak yapıldığını ileri sürmüş iseler de; mahalli müşterek İhtiyaç kavramının, mahalli idarelerin tanımı gereği, mahalli idarenin coğrafî, seçim ve hizmet sınırlarını kapsamasının doğal kabul edilmesi gerekmektedir. Bu nedenle, gerek coğrafi ve gerekse seçim çevresi sınırları dışında hizmet sunulmasının ve mahalli müşterek ihtiyaç kavramının bu sınırları aşan şekilde yorumlanmasının mümkün olmaması sebebiyle savunmalarının kabulüne imkan bulunmadığı düşünülmektedir.

Bu itibarla sorumlunun tazmin hükmünün kaldırılması yönündeki talebinin reddedilerek, Daire Kararının onanmasının uygun olacağı mütalaa olunmaktadır.” Denilmiştir.

Duruşmaya katılma talebi Temyiz Kurulunca kabul edilen ... (belediye başkanı) ile Sayıştay Savcısının sözlü açıklamalarının dinlenmesinden ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

Gereği Görüşüldü

... Belediyesi tarafından muhtelif mahalli idarelere, muhtaçlara yardım bütçesinden nakdi yardım yapılması suretiyle ... TL’ye verilen tazmin hükmünün, 29.03.2016 tarih ve 41745 tutanak sayılı Sayıştay Temyiz Kurulu Kararının 6. maddesi ile tasdikine karar verildiği görülmüştür.

Belediyelerin "Görev, Yetki ve Sorumlulukları" 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 14 ve 15 inci maddelerinde düzenlenmiştir. Anılan madde hükümlerinde, mahalli müşterek nitelikte olmak şartıyla, belediyelerce yerine getirilmesi öngörülen görevler ve sorumluluklar ile belediyelerin yetkileri sayılmıştır. Yine aynı Kanununun 14 üncü maddesinde ise, belediyenin görev, sorumluluk ve yetki alanının belediye sınırlarını kapsadığı açıkça ifade edilmiştir.

Aynı Kanunun "Diğer kuruluşlarla ilişkiler" başlıklı 75 inci maddesinde ise;

"Belediye, belediye meclisinin kararı üzerine yapacağı anlaşmaya uygun olarak görev ve sorumluluk alanlarına giren konularda;

a) Mahallî idareler ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarına ait yapım, bakım, onarım ve taşıma işlerini bedelli veya bedelsiz üstlenebilir veya bu kuruluşlar ile ortak hizmet projeleri gerçekleştirebilir ve bu amaçla gerekli kaynak aktarımında bulunabilir. Bu takdirde iş, işin yapımını üstlenen kuruluşun tâbi olduğu mevzuat hükümlerine göre sonuçlandırılır.

b) Mahallî idareler ile merkezî idareye ait aslî görev ve hizmetlerin yerine getirilmesi amacıyla gerekli aynî ihtiyaçları karşılayabilir, geçici olarak araç ve personel temin edebilir.

c) (Değişik: 12/11/2012-6360/19 md.) Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, kamu yararına çalışan dernekler, Bakanlar Kurulunca vergi muafiyeti tanınmış vakıflar ve 7/6/2005 tarihli ve 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar Meslek Kuruluşları Kanunu kapsamına giren meslek odaları ile ortak hizmet projeleri gerçekleştirebilir. Diğer dernek ve vakıflar ile gerçekleştirilecek ortak hizmet projeleri için mahallin en büyük mülki idare amirinin izninin alınması gerekir.

d) Kendilerine ait taşınmazları, aslî görev ve hizmetlerinde kullanılmak üzere bedelli veya bedelsiz olarak mahallî idareler ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarına devredebilir veya süresi yirmi beş yılı geçmemek üzere tahsis edebilir. Bu taşınmazlar aynı kuruluşlara kiraya da verilebilir. Bu taşınmazların, tahsis amacı dışında kullanılması hâlinde, tahsis işlemi iptal edilir. Tahsis süresi sonunda, aynı esaslara göre yeniden tahsis mümkündür.

Kamu kurum ve kuruluşlarına belediyeler, bağlı kuruluşları ve belediye şirketlerince devir veya tahsis edilen taşınmazlar, kamu konutu ve sosyal tesis olarak kullanılamaz.

(Ek fıkra: 12/11/2012-6360/19 md.) 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununun 29 uncu maddesinin birinci fıkrasının ikinci cümlesi ile 5253 sayılı Dernekler Kanununun 10 uncu maddesi; belediyeler, il özel idareleri, bağlı kuruluşları ve bunların üyesi oldukları birlikler ile ortağı oldukları Sayıştay denetimine tabi şirketler için uygulanmaz." denilmektedir.

Belediyenin mahalli müşterek nitelikte olmak şartıyla yetki ve sorumluluk alanı belirlenmiştir. Belediye ancak görev ve sorumluluk alanlarına giren konularla sınırlı olmak üzere ve belediye meclisinin alacağı karar dahilinde diğer kamu kurum ve kuruluşları ile ortak proje gerçekleştirebilecek, gerekli yardımı yapabilecektir. Mahalli müşterek ihtiyaç kavramının, mahalli idarelerin tanımı gereği, mahalli idarenin coğrafi, seçim ve hizmet sınırlarını kapsamasının doğal kabul edilmesi gerekmektedir. Bu nedenle, gerek coğrafi, gerekse seçim çevresi sınırları dışında hizmet sunulmasının ve mahalli müşterek ihtiyaç kavramının bu sınırları aşan şekilde yorumlanması mümkün değildir.

Yukarıdaki hükümler neticesinde; ... Belediyesi ile ilgisi olmayan muhtelif mahalli idarelere nakdi yardım yapılması kanuna aykırılık teşkil etmektedir.

Bu itibarla, 29.03.2016 tarih ve 41745 tutanak sayılı Temyiz Kurulu Kararının 6. Maddesinde ( 247 sayılı ilamın 22. maddesini tasdik eden) KARAR DÜZELTİLMESİNE MAHAL OLMADIĞINA, (Üyeler …, … ile …’ın aşağıda yazılı karşı oy gerekçesine karşı) oyçokluğuyla,

Karar verildiği 07.02.2018 tarih ve 44055 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.

Karşı oy gerekçesi

Üyeler …, … ile …’ın karşı oy gerekçesi;

5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Diğer Kuruluşlarla İlişkiler” başlığını taşıyan 75’nci maddesinde;

“Belediye, belediye meclisinin kararı üzerine yapacağı anlaşmaya uygun olarak görev ve sorumluluk alanlarına giren konularda; “a-Mahalli idareler ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarına ait yapım, bakım, onarım ve taşıma işlerini bedelli veya bedelsiz üstlenebilir veya bu kuruluşlar ile ortak hizmet projeleri gerçekleştirebilir ve bu amaçla gerekli kaynak aktarımında bulunabilir. (…)” düzenlemesinin yer aldığını, Yasanın bu maddesinde yer verilmiş olan yetkinin, yine aynı Yasanın 14 üncü maddesinde ifadesini bulan ve belediyenin “görev, sorumluluk ve yetki alanının belediye sınırlarını kapsadığı” şeklindeki düzenleme karşısında, bir başka belediyeyi kapsayamayacağı yönündeki belirlemenin hukuki dayanaktan yoksun ve yasa koyucunun iradesine de aykırı olduğunu, belediyelerin görev, yetki ve sorumluluk alanının belediye sınırlarını kapsaması ilkesinin yetki tecavüzünü önlemeye yönelik olduğunu, buna karşın 75 inci maddenin (a) bendinde verilen yetkinin ise belediyeler arasında, yine belediyelerin görev ve sorumluluk alanlarına giren hususlardaki dayanışma ihtiyaçlarının karşılanmasına yönelik olduğunu, mahalli idarelerin yetkilerini kullanırken başka yerel makamlarla işbirliği yapabilmelerinin Avrupa Yerel Yönetim Şartı’nın da sonucu olduğunu, 5393 sayılı Yasada yer alan hükümlerin Avrupa Yerel Yönetim Şartı hükümleri paralelinde ve bu hükümlere uygun olarak yorumlanmaları gerektiğini, hatta çelişmeleri halinde “uluslararası sözleşme” niteliğindeki hükümlerin üstün hukuk normu olarak kabul edilmesinin Anayasanın 90 ıncı maddesinin tabi sonucu niteliğinde olduğunu, bu itibarla 5393 sayılı yasanın 75 inci maddesinde verilen yetkinin kullanımı niteliğinde bir tasarruf olduğundan karar düzeltme talebinin kabul edilerek, 29.03.2016 tarih ve 41745 tutanak sayılı Temyiz Kurulu Kararının 6. Maddesinin ( 247 sayılı ilamın 22. maddesini tasdik eden) düzeltilerek, ...-TL’ye ilişkin verilen tazmin hükmünün kaldırılmasına karar verilmesi gerekir.