Sayıştay 5. Dairesi 39744 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Çeşitli Konular

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Yılı: 2012

• Daire: 5

• Dosya No: 39744

• Tutanak No: 44055

• Tutanak Tarihi: 07.02.2018

• Konu: Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar

KARAR

Konu: Belediye bütçesinden özel okullarda okuyan öğrencilerin okul giderlerinin tamamının ya da burslu öğrenim görenlerin burslarından arta kalan tutarın karşılanması

3. 247 nci ilamın 21 inci maddesiyle; Özel okullarda okuyan öğrencilerin okul giderlerinin tamamının ya da burslu öğrenim görenlerin burslarından arta kalan tutarının, ... Belediyesi Sosyal Yardım Yönetmeliği hükümlerine aykırı olarak, sosyal yardım şeklinde Belediye Bütçesinden ödenmesi suretiyle ...TL’ye verilen tazmin hükmünün, 29.03.2016 tarih ve 41745 tutanak sayılı Sayıştay Temyiz Kurulu Kararının 5. maddesi ile tasdikine karar verilmiştir.

İlamda muhasebe yetkilisi sıfatıyla sorumlu tutulan ... temyiz dilekçesinde özetle;

İlamın 21. Maddesinde özel okullarda okuyan öğrencilerin okul giderlerinin belediye bütçesinden karşılanmasının mümkün olmadığı belirtilse de; 5393 sayılı Belediye Kanunun 14. Maddesiyle belediyelere eğitimi destekleme görevi verildiğini,

7. 8. 2014 tarih ve 29081 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan 2014-2015 Eğitim ve Öğretim Yılında Özel Okullarda Öğrenim Gören Öğrenciler İçin Eğitim ve Öğretim Desteği Verilmesine İlişkin Tebliğ göre;

8/2/2007 tarih ve 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumlar Kanununun Ek 1 inci maddesinin ikinci, üçüncü, dördüncü, beşinci ve sekizinci fıkralarında;

“Bu Kanun kapsamında örgün eğitim yapan özel ilkokul, özel ortaokul ve özel liselerde öğrenim gören Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı öğrenciler için, resmî okullarda öğrenim gören bir öğrencinin okul türüne göre her kademede okulun öğrenim süresini aşmamak üzere, eğitim ve öğretim desteği verilebilir. Bu fıkra kapsamındaki eğitim ve öğretim desteğinden özel okul öncesi eğitim kurumlarından eğitim alanlar da, 48-66 ay arasında olmak şartıyla en fazla bir eğitim-öğretim yılı süresince yararlandırılabilir.

Eğitim ve öğretim desteği, Bakanlıkça eğitim kademelerine göre her bir derslik için belirlenen asgari öğrenci sayısının üzerinde ve her hâlükârda derslik başına belirlenen azami öğrenci sayısını geçmemek üzere verilebilir. Eğitim ve öğretim desteği verilecek toplam öğrenci sayısı her yıl Maliye Bakanlığı ve Bakanlıkça müştereken belirlenir.

Eğitim ve öğretim desteği; yörenin kalkınmada öncelik derecesi ve gelişmişlik durumu, öğrencinin ailesinin gelir düzeyi, eğitim bölgesinin öğrenci sayısı, desteklenen öğrenci ve öğrencinin gideceği okulun başarı seviyeleri ile öncelikli öğrenciler gibi ölçütler ayrı ayrı veya birlikte dikkate alınarak verilebilir.

Söz konusu eğitim öğretim hizmetini sunan veya yararlananların, gerçek dışı beyanda bulunmak suretiyle fazladan ödemeye sebebiyet vermeleri durumunda bu tutarların, ödemenin yapıldığı tarihten itibaren 6183 sayılı Kanunun 51 inci maddesine göre hesaplanacak gecikme zammı ile birlikte bir ay içinde ödenmesi, yapılacak tebligatla sebebiyet verenlerden istenir. Bu süre içinde ödenmemesi hâlinde bu tutarlar, anılan Kanun hükümlerine göre Maliye Bakanlığına bağlı vergi daireleri tarafından takip ve tahsil edilir. Bu fiillerin tekrarı hâlinde, ayrıca kurum açma izinleri iptal edilir.

Bu madde kapsamında Bakanlıkta istihdam edileceklerde aranacak şartlar, eğitim ve öğretim desteğinin verilmesine ilişkin ölçütler, desteğin verileceği eğitim kurumu türleri, eğitim kademeleri ve kurumlar itibarıyla verilecek destek tutarları, eğitim ve öğretim desteğinin kontrol ve denetimi ile bu maddenin uygulanmasına ilişkin diğer usul ve esaslar Maliye Bakanlığı ve Bakanlıkça müştereken hazırlanan yönetmelikle belirlenir.” hükümlerinin yer aldığını,

Diğer taraftan 5580 sayılı Kanun hükümleri doğrultusunda; 23/10/2012 tarihli ve 28450 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumlan Yönetmeliği’nin Ek 2 nci maddesinin birinci fıkrasında “Kanunun Ek-1 inci maddesine göre her yıl Temmuz ayında Maliye Bakanlığı ile müştereken hazırlanacak olan tebliğde illere göre belirlenen sayıdaki öğrenciler için Ek-10’da yer alan okul türleri ve gruplarına göre eğitim ve öğretim desteği verilebilir. Tebliğde; her bir öğrenci için verilebilecek eğitim öğretim desteği tutarı resmi okullarda öğrenim gören bir öğrencinin okul öncesi, ilkokul, ortaokul ve liselerde Devlete maliyetinin bir buçuk katını geçmemek üzere, bir önceki yılın verileri esas alınarak belirlenir. ” hükmüne yer verildiğini,

Bu kapsamda, eğitim ve öğretim desteği verilecek okul kademe ve türleri, destek tutarları, öğrenci sayısı ve bunlara ilişkin diğer hususların Tebliğ’de belirtildiğini,

Konu incelendiğinde 8.2.2007 tarih ve 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumlan Kanunu ile özel ilkokul, ortaokul ve liselerde eğitim gören öğrencilere devlet desteği verileceğinin hüküm altına alındığını,

Burs verilen öğrenciler genel olarak bölgedeki apartman görevlileriyle, belediye çalışanlarının çocukları olduğunu, Belediyenin desteğiyle bu okullarda eğitim görme imkânı kazandıklarını, kendi maddi güçlerinin bu hizmetten yararlanmalarına imkân vermediğini,

Anayasa’nın 10. Maddesinde “kanun önünde eşitlik” ilkesi, 42. Maddesinde de “Eğitim ve Öğretim Hakkı ve Ödevi’ nin düzenlendiğini, bu anayasal düzenlemeler çerçevesinde de konu değerlendirildiğinde, devletin maddi imkanları bulunmayan başarılı öğrencilere burs veya başkaca yardımlar yapmasının anayasal bir hak ve ödev olduğunu, kanun önünde herkes eşit olup, başarılı ve imkânı olmayan öğrencilere burs verilmesinin Anayasa’ya uygun bir işlem olduğunu, bu nedenle kamu zararından bahsetmenin mümkün olmadığını,

Nitekim … Belediyesinin 2008 hesap yılına ilişkin olarak verilen 03.12.2013 tarihli, 37976 sayılı Temyiz Kurulu İlamında da aynen; (Ek 1)

“...ilamda bahsedilen özel üniversiteler, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun vakıf yükseköğretim kurumlarına ilişkin hükümlerine tabi olmak üzere kamu tüzel kişiliğine sahip kurumlar olduğunu, bu üniversitelerin devlet tarafından yapılan merkezi sistemle öğrenci kabul ettiğini, Bazı öğrencilerin vakıf üniversitelerinde okumuş olması o öğrencilerin maddi imkanlarının kısıtlı olmadığı anlamına gelmediğini, ilamda burs alan öğrencilerin maddi durumları ile ilgili olarak bir tespit de yer almadığını, yapılan uygulamada ve ödemede mevzuata aykırılık bulunmadığını..” belirterek Sayıştay Temyiz Kurulu isabetle tazmin hükmünü kaldırdığını,

Hal böyle iken, Yasal mevzuat ve yerleşik Sayıştay kararları da dikkate alındığında, özel okullarda okuyan öğrencilerin okul giderlerinin tamamının ya da burslu öğrenim görenlerin burslarından arta kalan tutarının karşılanması nedeniyle 5018 sayılı Kanunun 71 -g maddesine göre kamu zararı olarak değerlendirilmesinin mümkün olmadığını,

Açıklanan nedenlerle tazmin hükmünün karar düzeltilmesi yoluyla kaldırılmasını talep etmiştir.

Başsavcılık mütalaasında;

“21 nci madde ile ilgili olarak Daire kararında; ... Belediyesi Sosyal Yardım Esasları Yönetmeliği hükümlerine aykırı olarak Özel okullarda okuyan öğrencilerin okul giderlerinin tamamının ya da burslu Öğrenim görenlerin burslarından arta kalan tutarlarım sosyal yardım olarak belediye bütçesinden ödenmesi sonucunda sebep olunan …-TL tutarındaki kamu zararının İlamda adı geçen sorumlulara işleyecek faizleri ile ödettirilmesine karar verildiği anlaşılmaktadır.

Karar düzeltme talebi dilekçesinde, sorumlunun daha önceki Temyiz başvuru dilekçesinde belirtmiş olduğu hususlar tekrar edilerek özetle; 5393 sayılı Kanunun 14 üncü maddesiyle belediyelere eğitimi destekleme görevi verildiği, 2014-2015 Eğitim Öğretim yılında Özel okullarda öğrenim gören öğrenciler için eğitim ve öğretim desteği verilmesine ilişkin Tebliğin 07.08.2014 tarih ve 29081 sayılı Resmi Gazete yayımlanarak yürürlüğe girdiği, 5580 sayılı Kanun ile özel ilkokul, ortaokul ve liselerde eğitim gören öğrencilere Devlet desteğinin verileceği hüküm altına alındığı belirtilerek, tazmin hükmünün karar düzeltilmesi yoluyla kaldırılması talep edilmektedir.

Konu hakkında sorumlular tarafından ileri sürülen hususlara ve yapılan açıklamalara Daire yargılaması ve Temyiz Kurulu yargılamasında ayrıntılı olarak cevap verilerek izah edildiğinden burada tekraren aynı mevzuat hükümlerinin irdelenmesine gerek görülmemiştir.

Sorumluların savunmalarında yer vermiş oldukları Kanuni düzenlemeler ve tebliğ hükümleri, Devlet (Milli Eğitim Bakanlığı) tarafından özel okullarda okuyan öğrencilere verilecek eğitim-öğretim yardımını düzenlemekte olup, Belediyelerin bu kapsamda değerlendirilmesi mümkün değildir. Belediyelere böyle bir görev verilmemiştir.

Sosyal Yardım Esasları Yönetmeliği hükümlerine göre, yapılacak yardımlardan prensip itibariyle yoksunluk içinde olan dar gelirli kimselerin faydalandırılması öngörülmüştür. Ancak, mevcut durumda ise; ilgili Yönetmeliğin belirlenmiş amacı dışında, özel okulda okuyan öğrencilerin ya ihtiyaç sahibi olmadığı ya da fakirlik belgeleri bulunmadığı halde kendilerine yardımda bulunulduğu görülmüştür. Bu kişiler arasında özel okul giderlerinin tamamı Belediye bütçesinden karşılananlar bulunduğu gibi, burslu öğrenim görenlerden burslarından arta kalan tutarlarının sosyal yardım olarak Belediye bütçesinden karşılandığı da tespit edilmiştir. Özel okullarda yarım ya da dörtte bir burslu sistemi tercih edenler, bu okullarda okumayı göze alan, başka bir ifadeyle burslarından kalan kısmı karşılayabileceklerini varsayan kişilerdir. Bu nedenle, bu kişilerin burstan kalan kısımlarının Belediye bütçesinden karşılanmasının mümkün olmadığı değerlendirilmektedir.

Bu itibarla sorumlunun tazmin hükmünün kaldırılması yönündeki talebinin reddedilerek, Daire Kararının onanmasının uygun olacağı mütalaa olunmaktadır.” denilmiştir.

Duruşmaya katılma talebi Temyiz Kurulunca kabul edilen ... (belediye başkanı) ile Sayıştay Savcısının sözlü açıklamalarının dinlenmesinden ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

Gereği Görüşüldü

Özel okullarda okuyan öğrencilerin okul giderlerinin tamamının ya da burslu öğrenim görenlerin burslarından arta kalan tutarının, ... Belediyesi Sosyal Yardım Yönetmeliği hükümlerine aykırı olarak, sosyal yardım şeklinde Belediye Bütçesinden ödenmesi suretiyle ... TL’ye verilen tazmin hükmünün, 29.03.2016 tarih ve 41745 tutanak sayılı Sayıştay Temyiz Kurulu Kararının 5. maddesi ile tasdikine karar verildiği görülmüştür.

... Belediyesi Sosyal Yardım Esasları Yönetmeliğinin “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde;

“Bu yönetmeliğin amacı, yoksunluk içinde olup da temel ihtiyaçlarını karşılayamayan ve hayatlarını en düşük seviyede dahi sürdürmekte güçlük çeken dar gelirli, yoksul, muhtaç, kimsesiz ve engellilere bütçe imkanları dahilinde yapılacak ayni ve nakdi yardımlara dair usul ve esasları düzenlemektedir.” denilmektedir.

Mezkur yönetmelik hükmüne göre yardımlardan prensip itibariyle yoksunluk içinde olan dar gelirli kimselerin faydalandırılması öngörülmüştür. Ancak, mevcut durumda ise; ilgili Yönetmeliğin belirlenmiş amacı dışında, özel okulda okuyan öğrencilerin ya ihtiyaç sahibi olmadığı ya da fakirlik belgeleri bulunmadığı halde kendilerine yardımda bulunulduğu anlaşılmıştır. Bu kişiler arasında özel okul giderlerinin tamamı Belediye bütçesinden karşılananlar bulunduğu gibi, burslu öğrenim görenlerden burslarından arta kalan tutarlarının sosyal yardım olarak Belediye bütçesinden karşılandığı da görülmüştür. Özel okullarda yarım ya da dörtte bir burslu sistemi tercih edenler, bu okullarda okumayı göze alan, başka bir ifadeyle burslarından kalan kısmı karşılayabileceklerini varsayan kişilerdir. Bu nedenle, bu kişilerin burstan kalan kısımlarının Belediye bütçesinden karşılanması mümkün değildir. Uygulamada ise, ... Belediyesi Sosyal Yardım Esasları Yönetmeliği hükümlerine aykırı olarak, sosyal yardım şeklinde Belediye bütçesinden öğrenim yardımı yapıldığı anlaşılmıştır.

Sorumlu dilekçesinde; vakıf üniversitelerine yerleştirilen öğrencilerin, öğrenim bedeli ödeme yükümlülüğü ile karşı karşıya kaldıkları gerçeğinden hareketle bu öğrencilerin yardıma muhtaç sayılamayacakları yönündeki bir çıkarsamanın gerçeklikle ilgilisi bulunmadığını ifade etse de ekli belgeler arasında öğrencilerin muhtaç olduğuna dair bir karineye rastlanamamıştır. Muhtaç olup olmadığı değerlendirilmeksizin tüm öğrencilerin giderlerinin bu şekilde karşılanması yönetmelik hükmüne açıkça aykırılık teşkil etmektedir.

Sorumlunun dilekçesinde sözünü ettiği kanuni düzenlemeler ve tebliğ hükümleri, Milli Eğitim Bakanlığı tarafından özel okullarda okuyan öğrencilere verilecek eğitim-öğretim yardımını düzenlemekte olup, belediyelerin bu kapsamda değerlendirilmesi mümkün değildir.

Bu itibarla, 29.03.2016 tarih ve 41745 tutanak sayılı Temyiz Kurulu Kararının 5. Maddesinde ( 247 sayılı ilamın 21. maddesini tasdik eden) KARAR DÜZELTİLMESİNE MAHAL OLMADIĞINA, oybirliğiyle