Sayıştay 5. Dairesi 39744 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Çeşitli Konular

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Yılı: 2012

• Daire: 5

• Dosya No: 39744

• Tutanak No: 44055

• Tutanak Tarihi: 07.02.2018

• Konu: Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar

KARAR

Konu: Belediye personelinin katılımı için uçak kiralanması

1. 247 sayılı ilamın 17 nci maddesiyle; ... Belediyesi tarafından yaptırılan ... Öğretmenevi'nin açılış törenine 7 belediye personelinin katılımı için uçak kiralanarak bedelinin Temsil Ağırlama ve Tanıtma kaleminden ödenmesi suretiyle ...TL ‘ye verilen tazmin hükmünün, 29.03.2016 tarih ve 41745 tutanak sayılı Sayıştay Temyiz Kurulu Kararının 3. maddesi ile tasdikine karar verilmiştir.

İlamda muhasebe yetkilisi sıfatıyla sorumlu tutulan ... temyiz dilekçesinde özetle;

... Belediyesi tarafından ...’da yaşanan acı depremde yıkılan Öğretmenevinin Belediye tarafından yeniden inşa edildiğini, söz konusu heyetin bitmiş olan inşaatın kontrolü, açılışa hazır hale gelip gelmediği konularında yerinde inceleme yapmak üzere gittiğini, bu seyahat için tarifeli uçakta yer temin edilemediğinden ve işin aciliyeti sebebiyle uçak kiralanması yoluna gidildiğini,

Temyiz Kurulu ilamında yanlışlıkla açılışa gidildiği gibi bir değerlendirme yapılarak hüküm verildiğini, seyahatin amacının; çok acil bir ihtiyaç olan öğretmen evinin bir an önce hizmete açılması için gerekenlerin tespit edilip gereken işlemleri gerçekleştirmek olduğunu, bu işlemin Milli Eğitim Bakanlığı yetkililerinin isteği ve bilgisi dahilinde gerçekleştirildiğini, bu tip olağanüstü durumlarda benzer hizmetlerin diğer belediyeler tarafından da yerine getirildiğini, bu iş için yapılan harcamaların belediye bütçesinden gerçekleştirildiğini, işin tamamlanabilmesi için yapılan bu inceleme gezisinin de aynı mahiyette olduğunu,

Yapılan hizmetin belediye gelirinde bir azalmaya neden olduğu ispat edilse dahi bu tutarın bir başka kamu kurumunun geliri haline geldiğini ve kamu hizmetinde kullanıldığını, yasal dayanağı olan bu ödemenin kamu zararı olarak nitelendirilmesinin yerinde olmadığını belirterek tazmin hükmünün karar düzeltilmesi yoluyla kaldırılmasını talep etmiştir.

Başsavcılık mütalaasında;

“ İlamın17 nci maddesi ile ilgili olarak Daire kararında, ... Belediyesi tarafından yaptırılan ... Öğretmenevi'nin açılış törenine 7 belediye personelinin katılımı için uçak kiralanarak bedelinin Temsil Ağırlama ve Tanıtma kaleminden ödenmesi suretiyle oluşan ….-TL tutarındaki kamu zararının işleyecek faizleri ile ödettirilmesine karar verildiği anlaşılmaktadır.

Karar düzeltme talebi dilekçesinde, sorumlunun daha önceki Temyiz başvuru dilekçesinde belirtmiş olduğu hususlar tekrar edilerek özetle; ... depreminde yıkılan öğretmenevinin ... Belediyesi tarafından yeniden inşa edildiği, adı geçen heyetin inşaatın kontrolünü yapmak, açılışa hazır hale gelip gelmediğini yerinde incelemek için gittiğini, işin aciliyeti ve tarifeli uçakta yer bulunamaması nedeniyle uçak kiralamasına gidildiğini, eksikliklerin bir an önce tespiti için Milli Eğitim Bakanlığının yetkililerinin isteği ve bilgisi dahilinde bu seyahatin gerçekleştirildiğini ifade ederek, yasal dayanağı olan bu ödemenin kamu zararı olarak nitelendirilmemesi ve tazmin hükmünün karar düzeltilmesi yoluyla kaldırılması talep edilmektedir.

Konu hakkında sorumlular tarafından ileri sürülen hususlara ve yapılan açıklamalara Daire yargılaması ve Temyiz Kurulu yargılamasında ayrıntılı olarak cevap verilerek izah edildiğinden burada tekraren aynı mevzuat hükümlerinin irdelenmesine gerek görülmemiştir.

... Belediyesi personelinin öğretmenevi açılışına katılması için uçak kiralanması ve bedelinin belediye bütçesinden ödenmesine, 6245 sayılı Harcırah Kanunu, 4734 sayılı Kamu ihale Kanunu, 5393 sayılı Belediye Kanunu, Mahalli İdareler Harcama Belgeleri Yönetmeliği ve Belediye Bütçesinden Yapılacak Temsil Ağırlama ve Tören Giderleri Yönergesinin hükümlerine göre, imkan bulunmamaktadır. Mahalli müşterek bir ihtiyacın teminine yönelik olmayan söz konusu ...-TL tutarındaki harcamanın Temsil Ağırlama ve Tören Giderleri tertibinden karşılanması da mümkün değildir. Dolayısıyla, yapılan harcama ile ...-TL tutarında kamu zararına neden olunduğu değerlendirilmektedir.

Bu itibarla sorumlunun tazmin hükmünün kaldırılması yönündeki talebinin reddedilerek, Daire Kararının onanmasının uygun olacağı mütalaa olunmaktadır.” denilmiştir.

Duruşmaya katılma talebi Temyiz Kurulunca kabul edilen ... (belediye başkanı) ile Sayıştay Savcısının sözlü açıklamalarının dinlenmesinden ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

Gereği Görüşüldü

... Belediyesi tarafından yaptırılan ... Öğretmenevi'nin açılış törenine 7 belediye personelinin katılımı için uçak kiralanarak bedelinin Temsil Ağırlama ve Tanıtma kaleminden ödenmesi suretiyle ...TL ‘ye verilen tazmin hükmünün, 29.03.2016 tarih ve 41745 tutanak sayılı Sayıştay Temyiz Kurulu Kararının 3. maddesi ile tasdikine karar verilmiştir.

6245 sayılı Harcırah Kanunu’nun “Harcırah hesabında esas tutulacak yol” başlıklı 6 ncı maddesinde;

“Harcırah, bu kanunda aksine hüküm bulunmadıkça, gidip gelmeye en uygun ve kullanılması mutat olan yol ve taşıt araçları üzerinden verilir.

Gidip gelmeye en uygun ve kullanılması mutat olan bu yolda hem muayyen, hem gayrimuayyen tarifeli taşıt işletilmekte ise harcırah hesabında muayyen tarifeli taşıt esas alınır. (…)

Birinci fıkraya göre takip edilmesi gereken yolun dışında bir yoldan veya kullanılması gereken taşıt aracından başka bir araçla yolculuk yapılmasının işin gereğine göre zorunlu olması halinde, bu yol ve taşıt aracına ilişkin masrafların kabulü merkezde ita amiri veya bu durumda olan amirlerin, taşrada memur veya hizmetlinin mensup olduğu kurumun ita amiri durumunda olan kimsenin veya mahallin en büyük askeri ve mülki amirinin önceden verilmiş yazılı bir emri bulunmasına bağlıdır.

(Ek fıkra: 14/01/1988 - KHK-311/12. md.) Ancak, işin veya hizmetin gerekli kıldığı durumlarda uçak kiralamak suretiyle seyahat edilebilmesi, seyahatin yurtiçinde olması ve bu seyahatle ilgili Bakanın veya misafiri yabancı Bakanın bizzat katılması hallerinde mümkündür.” denilmektedir.

Yukarıdaki mevzuat hükmüne göre uçak kiralayarak seyahat edilebilmesi ancak işin veya hizmetin gerekli kılması, seyahatin yurtiçinde olması ve bu seyahatle ilgili Bakanın veya misafiri yabancı Bakanın bizzat katılması hallerinde mümkündür. Başka bir ifadeyle uçak kiralayarak seyahat edilebilmesi çok sıkı şartlara bağlanmış ve istisnai bir nitelik taşımaktadır.

Ancak, mevcut durumda, Kanun hükmündeki şartlar sağlanmadan uçak kiralayarak seyahat edilmiştir.

Diğer taraftan; Belediyelerin “Görev, Yetki ve Sorumlulukları” 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 14 ve 15 inci maddelerinde düzenlenmiştir. Anılan madde hükümlerinde, mahalli müşterek nitelikte olmak şartıyla, belediyelerce yerine getirilmesi öngörülen görevler ve sorumluluklar ile belediyelerin yetkileri sayılmıştır. Yine Kanun’un 60 ıncı maddesinde belediyenin görevlerini yerine getirirken yapabileceği giderler de tahdiden sayılmıştır.

Belediye Bütçesinden Yapılacak Temsil Ağırlama ve Tören Giderleri Yönergesi’nin 3 üncü maddesinde; Temsil-ağırlama ve tören giderlerinin konu, kapsam ve miktarının tayini Belediye Başkanının takdirine tabi olduğu belirtildikten sonra bu takdir yetkisinin sınırları aynı yönergenin 4’üncü maddesinde “Temsil Giderleri”, 5 inci maddesinde “Tören Giderleri” ve 9 uncu maddesinde ise “Ağırlama Giderleri” başlıkları altında sayma yöntemiyle belirtilmiştir.

Mahalli İdareler Harcama Belgeleri Yönetmeliği’nin “Temsil, ağırlama, tören, fuar ve tanıtma giderleri” başlıklı 37 nci maddesinde; Temsil, ağırlama, tören, fuar, tanıtma ve benzeri faaliyetlerle ilgili olarak yapılacak her türlü mal ve hizmet alımı ile yapım işlerine ilişkin giderlerin ödenmesinde, bu Yönetmeliğin ilgili maddelerinde belirtilen belgelerin aranacağı ifade edilmiştir.

Mahalli İdareler Harcama Belgeleri Yönetmeliği’nin 5, 36 ve 49 uncu maddelerine göre; ihale veya doğrudan temin usulüyle yapılacak her türlü mal ve hizmet alımlarına ilişkin ödemelerde; onay belgesi, ihale komisyonu kararı, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 22 nci maddesine göre doğrudan temin usulüyle yapılan alımlarda piyasa fiyat araştırması tutanağı, Muayene ve kabul komisyonu tutanağı (kabul işleminin idarece yapılması halinde ise idarece düzenlenmiş belge), kamu idareleri için belirlenen diğer belgeleri kapsayan taahhüt dosyası ve Hizmet İşleri Hakediş Raporu ödeme emri belgesine eklenecektir.

Mahalli İdareler Harcama Belgeleri Yönetmeliği’nin 3 üncü maddesinde ise, onay belgesinin; ihale usulüyle yapılacak alımlarda kamu ihale mevzuatında standart form olarak belirlenen ihale onay belgelerini; doğrudan temin suretiyle ve kamu ihale mevzuatında belirtilen istisnai alımlarda ise alım konusu işin nev’i, niteliği, varsa proje numarası, miktarı gereken hallerde yaklaşık maliyeti, kullanılabilir ödeneği ve tertibi, alımda uygulanacak usulü, a...s ve fiyat farkı verilecekse şartlarını gösteren ve harcama yetkilisinin imzasını taşıyan belgeyi ifade ettiği belirtilmiştir. Ödeme emri belgesine ekli harcama talimatı ve onay belgelerinde bu bilgiler yer almamaktadır.

Belediye tarafından satın alınan bahse konu uçak kiralama hizmetinin piyasa fiyat araştırması yapılmadan, tek firmadan teklif alınmak suretiyle gerçekleştirildiği görülmektedir. Temsil Ağırlama ekonomik kodundan yapılacak harcamaların da mutlaka 4734 sayılı Kanunda belirtilen ihale usullerinden birisi ile ya da doğrudan temin yöntemiyle yapılması gerekmektedir. Bunun için gerekli olan kanuni prosedüre uymak zorunludur. Bu nedenle tek firma tespit edip bu firmadan ihtiyacın temin edilmesi mümkün değildir. Piyasa fiyat araştırmasının sağlıklı ve gerçekçi yapıldığının ispat edilmesi gerekmektedir. 4734 sayılı Kanunun temel ilkeleri olan açıklık, rekabet, saydamlık, güvenilirlik, kamuoyu denetimi, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ile kaynakların verimli kullanılması ilkelerinin gerçekleşmesi için bir zorunluluktur.

Yapılan incelemede, ödeme emri ekinde piyasa fiyat araştırma tutanağı bulunmadığı sadece Maksi Organizasyon firmasından alınan teklif yazısının bulunduğu görülmüştür.

... ilindeki öğretmenevinin açılışı gideri, mahalli müşterek niteliğinde bir ihtiyaç değildir. Öte yandan Belediyenin görev, sorumluluk ve yetki alanının belediye sınırlarını kapsadığı yukarıda belirtilmişti. Bu nedenle ... ilindeki bir açılışın ... Belediyesi ile ilgisinin kurulması her açıdan mümkün değildir. Diğer taraftan resmi görevlendirme kapsamında yapılacak giderlerin kapsam ve sınırı 6245 sayılı harcırah kanununda belirlenmiş olup bunun dışında bir yöntemin uygulanması hukuka aykırılık teşkil etmektedir.

Bu itibarla, 29.03.2016 tarih ve 41745 tutanak sayılı Temyiz Kurulu Kararının 3. Maddesinde ( 247 sayılı ilamın 17. maddesini tasdik eden) KARAR DÜZELTİLMESİNE MAHAL OLMADIĞINA, oybirliğiyle,

07.02.2018 tarihinde karar verildi.