Sayıştay 5. Dairesi 39744 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Çeşitli Konular

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Yılı: 2012

• Daire: 5

• Dosya No: 39744

• Tutanak No: 44055

• Tutanak Tarihi: 07.02.2018

• Konu: Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar

KARAR

Konu: Belediye bütçesinden dernek ve vakıflara nakdi yardım yapılması

6. 247 sayılı ilamın 26 ncı maddesiyle; ... Belediyesi tarafından, dernek ve vakıflara nakdi yardım yapılması suretiyle .... TL’ye verilen tazmin hükmünün, 29.03.2016 tarih ve 41745 tutanak sayılı Sayıştay Temyiz Kurulu Kararının 8. maddesi ile tasdikine karar verilmiştir.

İlamda muhasebe yetkilisi sıfatıyla sorumlu tutulan ... temyiz dilekçesinde özetle;

... ilçesinin yerleşik nüfusunun 274.420 (31.12.2013 TÜİK Verisi) Popülasyon nüfusunun 5.000.000 civarında olduğunu, yerleşik ve popülasyon nüfusu incelendiğinde ... ilçesindeki vatandaşların ülkenin diğer illerinden gelen kişiler olduğunun görüleceğini (... Belediyesi 2014-2019 Stratejik Planı).

Bu vatandaşlara hizmet götürülürken ilçe sakini veya ilçe sakini olmayan diye ayrım yapmanın sosyal belediyecilik ilkesi ile bağdaşmayacağını, ayrıca bir başka ilçede yaşayıp ilçede çalışan vatandaş topluluklarının kurmuş olduğu dernek ve vakıflara yardım etmek ile kamu zararı oluşmayacağını;

Ayrıca; Sayıştay Temyiz Kurulunun 24,02,2015 tarih ve 40053 sayılı kararında ; (Ek 3) 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 14, maddesinde; mahalli müşterek nitelikte olmak şartıyla belediyelerin kültür, sanat, turizm, tanıtım ve sosyal hizmet faaliyetlerinin belediyelerin görev ve sorumlulukları arasında sayılmış olup; aynı Kanun’un 15. maddesinde, sosyo-kültürel, sanatsal ve bilimsel etkinlikler için yapılan giderlerin belediyeler tarafından yapılabileceğinin hükme bağlandığını,

Yine 5393 sayılı Kanun’un “Belediye hizmetlerine gönüllü katılım” başlıklı 77. maddesinde; “Belediye; sağlık, eğitim, spor, çevre, sosyal hizmet ve yardım, kütüphane, park, trafik ve kültür hizmetleriyle yaşlılara, kadın ve çocuklara, engellilere, yoksul ve düşkünlere yönelik hizmetlerin yapılmasında beldede dayanışma ve katılımı sağlamak, hizmetlerde etkinlik, tasarruf ve verimliliği artırmak amacıyla gönüllü kişilerin katılımına yönelik programlar uygular.” denildiğini ve söz konusu tazmin hükmünün bu gerekçe ile kaldırıldığını,

Açıklanan nedenlerle tazmin hükmünün karar düzeltilmesi yoluyla kaldırılmasını talep etmiştir.

BAŞSAVCILIK MÜTALAASI

Başsavcılık mütalaasında;

“26 ncı madde ile ilgili olarak Daire kararında özetle; ... Belediyesi sınırları dışında faaliyet gösteren dernek, vakıflara yardım yapılması sunucu neden olunan ...-TL tutarındaki kamu zararının; ilamda adı geçen sorumlular adına 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile ödettirilmesine karar verildiği anlaşılmaktadır.

Karar düzeltme talebi dilekçesinde, sorumlunun daha önceki Temyiz başvuru dilekçesinde belirtmiş olduğu hususlar tekrar edilerek Özetle; ... ilçesi sınırları içerisinde yaşayan popülasyon nüfusun yaklaşık 5.000.000 kişi olduğu, bu nüfusun ülkenin her tarafından gündüz gelen İnsanlar olduğu, ilçenin sakini olan-olmayan şeklinde bir ayırım yapılmasının sosyal belediyecilikle bağdaştırılamayacağı, başka ilçelerde yaşayıp ... de çalışan insanların kurmuş oldukları vakıf ve derneklere yardımda bulunulması kanuna aykırılık teşkil etmeyeceği ifade edilerek, tazmin hükmünün karar düzeltilmesi yoluyla kaldırılması talep edilmektedir.

Mahalli müşterek ihtiyaç kavramının, mahalli idarelerin tanımı gereği, mahalli idarenin coğrafi, seçim ve hizmet sınırlarını kapsamasının doğal kabul edilmesi gerekmektedir. Bu nedenle, gerek coğrafî ve gerekse seçim çevresi sınırları dışında hizmet sunulmasının ve mahalli müşterek İhtiyaç kavramının bu sınırları aşan şekilde yorumlanmasının mümkün olmaması sebebiyle savunmalarının kabulüne imkan bulunmamaktadır.

Ayrıca, belirtildiği üzere, 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 75 inci maddesinin (c) bendinde belirtilen “Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, kamu yararına çalışan demekler, Bakanlar Kurulunca vergi muafiyeti tanınmış vakıflar ve 7/6/2005 tarihli ve 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar Meslek Kuruluşları Kanunu kapsamına giren meslek odaları ile ortak hizmet projeleri gerçekleştirebilir. Diğer demek ve vakıflar ile gerçekleştirilecek ortak hizmet projeleri için mahallin en büyük mülki idare amirinin izninin alınması gerekir T hükmü gereğince de demek ve vakıflarla ortak hizmet projesi gerçekleştirmeden, Belediye bütçesinden nakdi yardım yapılmasının mümkün olmadığı değerlendirilmektedir.

Bu itibarla sorumlunun tazmin hükmünün kaldırılması yönündeki talebinin reddedilerek, Daire Kararının onanmasının uygun olacağı mütalaa olunmaktadır.” Denilmiştir.

Duruşmaya katılma talebi Temyiz Kurulunca kabul edilen ... (belediye başkanı) ile Sayıştay Savcısının sözlü açıklamalarının dinlenmesinden ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

Gereği Görüşüldü

... Belediyesi tarafından, dernek ve vakıflara nakdi yardım yapılması suretiyle ...-TL’ye verilen tazmin hükmünün, 29.03.2016 tarih ve 41745 tutanak sayılı Sayıştay Temyiz Kurulu Kararının 8. maddesi ile tasdikine karar verildiği görülmüştür.

Belediyelerin "Görev, Yetki ve Sorumlulukları" 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 14 ve 15 inci maddelerinde düzenlenmiştir. Anılan madde hükümlerinde, mahalli müşterek nitelikte olmak şartıyla, belediyelerce yerine getirilmesi öngörülen görevler ve sorumluluklar ile belediyelerin yetkileri sayılmıştır. Yine aynı Kanununun 14 üncü maddesinde ise, belediyenin görev, sorumluluk ve yetki alanının belediye sınırlarını kapsadığı açıkça ifade edilmiştir.

Aynı Kanunun "Diğer kuruluşlarla ilişkiler" başlıklı 75 inci maddesinde ise;

"Belediye, belediye meclisinin kararı üzerine yapacağı anlaşmaya uygun olarak görev ve sorumluluk alanlarına giren konularda;

a) Mahallî idareler ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarına ait yapım, bakım, onarım ve taşıma işlerini bedelli veya bedelsiz üstlenebilir veya bu kuruluşlar ile ortak hizmet projeleri gerçekleştirebilir ve bu amaçla gerekli kaynak aktarımında bulunabilir. Bu takdirde iş, işin yapımını üstlenen kuruluşun tâbi olduğu mevzuat hükümlerine göre sonuçlandırılır.

b) Mahallî idareler ile merkezî idareye ait aslî görev ve hizmetlerin yerine getirilmesi amacıyla gerekli aynî ihtiyaçları karşılayabilir, geçici olarak araç ve personel temin edebilir.

c) (Değişik: 12/11/2012-6360/19 md.) Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, kamu yararına çalışan dernekler, Bakanlar Kurulunca vergi muafiyeti tanınmış vakıflar ve 7/6/2005 tarihli ve 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar Meslek Kuruluşları Kanunu kapsamına giren meslek odaları ile ortak hizmet projeleri gerçekleştirebilir. Diğer dernek ve vakıflar ile gerçekleştirilecek ortak hizmet projeleri için mahallin en büyük mülki idare amirinin izninin alınması gerekir.

d) Kendilerine ait taşınmazları, aslî görev ve hizmetlerinde kullanılmak üzere bedelli veya bedelsiz olarak mahallî idareler ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarına devredebilir veya süresi yirmibeş yılı geçmemek üzere tahsis edebilir. Bu taşınmazlar aynı kuruluşlara kiraya da verilebilir. Bu taşınmazların, tahsis amacı dışında kullanılması hâlinde, tahsis işlemi iptal edilir. Tahsis süresi sonunda, aynı esaslara göre yeniden tahsis mümkündür.

Kamu kurum ve kuruluşlarına belediyeler, bağlı kuruluşları ve belediye şirketlerince devir veya tahsis edilen taşınmazlar, kamu konutu ve sosyal tesis olarak kullanılamaz.

(Ek fıkra: 12/11/2012-6360/19 md.) 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununun 29 uncu maddesinin birinci fıkrasının ikinci cümlesi ile 5253 sayılı Dernekler Kanununun 10 uncu maddesi; belediyeler, il özel idareleri, bağlı kuruluşları ve bunların üyesi oldukları birlikler ile ortağı oldukları Sayıştay denetimine tabi şirketler için uygulanmaz." denilmektedir.

Belediyenin mahalli müşterek nitelikte olmak şartıyla yetki ve sorumluluk alanları yukarıdaki hükümler çerçevesinde belirlenmiştir. Belediyeler ancak, görev, yetki ve sorumluluk alanlarına giren konularla ile sınırlı olmak üzere ve belediye meclisinin alacağı karar ile, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, kamu yararına çalışan dernekler, Bakanlar Kurulunca vergi muafiyeti tanınmış vakıflar ve 7/6/2005 tarihli ve 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar Meslek Kuruluşları Kanunu kapsamına giren meslek odaları ile ortak hizmet projeleri gerçekleştirebilir. Dolayısıyla, belirtilen Kanun ve Yönetmelik hükümlerine göre, dernek ve vakıflara Belediye bütçesinden nakdi yardım yapılması mümkün değildir. Ancak uygulamada ... Belediyesi bütçesinden dernek ve vakıflara yardım yapıldığı görülmüştür.

Sorumlu dilekçesinde, ... ilçesi sınırları içerisinde yaşayan popülasyon nüfusun yaklaşık 5.000.000 kişi olduğu, bu nüfusun ülkenin her tarafından gündüz gelen İnsanlar olduğu, ilçenin sakini olan-olmayan şeklinde bir ayırım yapılmasının sosyal belediyecilikle bağdaştırılamayacağı, başka ilçelerde yaşayıp ...’de çalışan insanların kurmuş oldukları vakıf ve derneklere yardımda bulunulmasının kanuna aykırılık teşkil etmeyeceğini ileri sürmüş ise de; mahalli müşterek ihtiyaç kavramının, mahalli idarelerin tanımı gereği, mahalli idarenin coğrafi, seçim ve hizmet sınırlarını kapsamasının doğal kabul edilmesi gerekmektedir. Bu nedenle, gerek coğrafi gerekse seçim çevresi sınırları dışında hizmet sunulmasının ve mahalli müşterek ihtiyaç kavramının bu sınırları aşan şekilde yorumlanmasının mümkün olmaması sebebiyle savunmanın kabulüne imkan bulunmamaktadır.

Ayrıca, belirtildiği üzere, 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 75 inci maddesinin (c) bendinde belirtilen “Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, kamu yararına çalışan dernekler, Bakanlar Kurulunca vergi muafiyeti tanınmış vakıflar ve 7/6/2005 tarihli ve 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar Meslek Kuruluşları Kanunu kapsamına giren meslek odaları ile ortak hizmet projeleri gerçekleştirebilir. Diğer dernek ve vakıflar ile gerçekleştirilecek ortak hizmet projeleri için mahallin en büyük mülki idare amirinin izninin alınması gerekir.” hükmü gereğince de dernek ve vakıflarla ortak hizmet projesi gerçekleştirmeden, Belediye bütçesinden nakdi yardım yapılmasının mümkün olmadığı anlaşılmıştır.

Bu itibarla, 29.03.2016 tarih ve 41745 tutanak sayılı Temyiz Kurulu Kararının 8. Maddesinde ( 247 sayılı ilamın 26. maddesini tasdik eden) KARAR DÜZELTİLMESİNE MAHAL OLMADIĞINA, (Üyeler … ile …’ın aşağıda yazılı karşı oy gerekçesine karşı) oyçokluğuyla,

Karar verildiği 07.02.2018 tarih ve 44055 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.

Karşı oy gerekçesi

Üyeler … ile …’ın karşı oy gerekçesi;

Rapor dosyası ve eki belgelerin incelenmesi neticesinde, belediyenin mahalli müşterek hizmetleri kapsamında belediye sınırları içinde gerek merkezleri, gerek üyelerinin bu sınır içerisindeki ikametleri, gerekse İstanbul ili ve özelde ... ilçesinin yapısı dikkate alındığında, belediye sınırları içerisinde olmadığı söylenemeyecek olan ve dolayısıyla ilçe ile bağlantısı yadsınamayacak bazı dernek ve vakıflara, bütçe imkanları dikkate alınarak sosyal yardımlarda bulunulmasının mahalli ve müşterek kamu hizmeti niteliğinde olduğu, ilişikli belgelerde yer alan talep yazılarından da açıkça anlaşıldığından, karar düzeltme talebinin kabul edilerek, sadece il sınırları içerisinde kalan harcamalar kalacak şekilde, verilen tazmin hükmünün düzeltilerek tasdikine karar verilmesi gerekir.