Sayıştay 5. Dairesi 39371 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Çeşitli Konular

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Yılı: 2012

• Daire: 5

• Dosya No: 39371

• Tutanak No: 41790

• Tutanak Tarihi: 12.04.2016

• Konu: Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar

KARAR

Belediye bütçesinden çeşitli kurum ve kuruluşlara yardım edilmesi.

142 sayılı ilamın 9 uncu maddesinde, Belediye bütçesinden çeşitli kurum ve kuruluşlara yardım edilmesi sonucu kamu zararına neden olunduğu gerekçesiyle …… TL. ye tazmin hükmolunmuştur.

Sorumlular aynı mahiyetteki dilekçelerinde, bu derneklerin yardım taleplerinin Başkanlıkça değerlendirilerek, yardımın esasa uygunluğu ön tahkikat neticesinde kesinlik kazandıktan sonra Encümene sevk edildiğini, Encümen tarafından belirlenen yardımın yapıldığını,

Dernek ve Vakıfların yardım talebine ilişkin gerekçelerini ortaya koyduktan sonra Belediyenin desteklediği Kültürel etkinlikler içerisinde yer alan faaliyetlere Belediyece uygun görülen miktarda yardım yapıldığını,

Söz konusu Dernek ve Vakıflara ait faaliyetlere ilişkin gider belgelerinin ilgili kurumların kayıtlarında mevcut olup Dernekler kanunu hükümleri çerçevesinde Dernekler Müdürlüğünce denetlendiğini,

Yardıma yönelik Bakanlar Kurulu kararının 7. maddesinde kurumun en üst yöneticisinin onayına bırakıldığını, Dolayısıyla Kurumun en üst Amirinin yardım konusunu uygun gördüğünü,

Sayıştay’ın harcamaların uygunluğunu denetlediğini, oysa burada Belediye Başkanlığınca harcamaların denetimi yapılmadığı gerekçesi ile Kamu Zararı kabul edildiğini, Dernek ve Vakıflara ait Belediyece yapılan yardımların tarihleri itibari ile harcama belgelerinin ilgili Dernekler Müdürlüğü aracılığı ile istemesinin mümkün olduğunu,

Ayrıca Temsil ve Ağırlama yönergesine dayandırılarak ta yardım taleplerinin değerlendirilebileceğini,

Mevzuata göre derneklere nakdi yardım yapılabildiğini ve bunun için de kamuya yararlı dernekler statüsünde olması gerekmediğini, faaliyet konusunun kamu yararına ilişkin olmasının yeterli olduğunu,

Bu nedenle ödeme yapılan üç sivil toplum kuruluşu eğitim, kültür sanat, spor ve meslek edindirme konusunda çalışmalar yaptıklarından; Belediye olarak eğitim, kültür sanat, spor ve meslek edinme kurslarını destekleme adına yardım yapıldığını, Yapılan Yardımların 5393 sayılı kanunun 14,15 ve 77 maddeleri kapsamında Mahalli Müşterek nitelikte görev alanlarına doğrudan giren faaliyet ve hizmetlerden olduğunu, derneklerin üyelerinin bireysel başvurusu yerine toplu başvuruları olarak kabul edildiğini, eğitim kültür ve sportif amaçlı belediye yardımlarının encümen yetkisinde olup, alınan kararın ve uygulanmasında görevli olanların yaptıkları işlemlerin mevzuata uygun olduğunu belirterek tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmiştir.

Sayıştay Başsavcılığı; “Dilekçede özetle, dernek ve vakıflar tarafından yapılan yardım taleplerinden encümen kararı olanlar ve Belediyece uygun görülenlerin yerine getirildiği, bu dernek ve vakıfların faaliyetlerinin sürekli denetlendiği, Bakanlar Kurulu Kararı gereği yapılan yardımların kurumun en üst amirinin uygun gördüğü, yapılan yardımlara ilişkin Sayıştay tarafından yapılan denetim sonuçlarının esasa ilişkin bir bulgu içermediği ve daha çok kanaate ve yoruma dayalı sonuçlar içerdiği, yapılan yardımların yasal ve hukuki olduğu ve kamu zararını oluşturmadığı, belirtilerek tazmin hükmünün kaldırılması talep edilmektedir.

Belediye bütçesinden çeşitli kurum ve kuruluşlara …….-TL tutarında yardım yapıldığı görülmektedir.

5018 sayılı Kanununun 29 uncu maddesinde, genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin bütçelerinde öngörülmüş olmaları şartıyla kamu yararı gözetilerek dernek, vakıf, birlik, kurum, kuruluş, sandık ve benzeri teşekküllere yardım yapılabileceği ve buna ilişkin esas ve usulle.'... çıkarılacak yönetmelikte belirleneceği ifade edilmektedir.

Dernek, Vakıf, Birlik, Kurum, Kuruluş, Sandık Ve Benzeri Teşekküllere Genel Yönetim Kapsamındaki Kamu İdarelerinin Bütçelerinden Yardım Yapılması Hakkında Yönetmeliğin 5 inci maddesinde, yardımın yapılması; bütçelerine bu amaçla ödenek konulması, yardımlarda kamu yararı gözetilmesi, yardımların toplumun ihtiyaç ve sorunlarına çözüm sağlamasına yönelik olması, teşekkül ile yardım yapacak idare arasında protokol yapılması, ayrıca 5072 sayılı Kanun kapsamındaki dernek ve vakıflardan olması gibi şartlara bağlamıştır.

Temyiz dilekçesinde, yukarıdaki mevzuat hükümlerinde ifade edildiği üzere belediye bütçesine bu yardımları karşılamak üzere ödenek konulduğuna ve yardım yapılan teşekküllerle protokol yapıldığına ilişkin bir bilgi ve belgeye yer verilmemiştir. Ayrıca, yapılan yardımların toplumun genelini ilgilendiren ihtiyaçlara ve sorunlarına yönelik olmadığı ve kamu yararı gözetilmediği anlaşıldığından, yapılan yardımların kamu zararını oluşturduğu değerlendirilmektedir.

Bu nedenle talebin reddedilerek, Daire Kararının onanmasının uygun olacağı” şeklinde görüş belirtmiştir.

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra gereği görüşüldü:

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Bütçelerden Yardım Yapılması” başlıklı 29 uncu maddesinde; “Gerçek veya tüzel kişilere kanuni dayanağı olmadan kamu kaynağı kullandırılamaz, yardımda bulunulamaz veya menfaat sağlanamaz. Ancak, genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin bütçelerinde öngörülmüş olmak kaydıyla; kamu yararı gözetilerek dernek, vakıf, birlik, kurum, kuruluş, sandık ve benzeri teşekküllere yardım yapılabilir. Bu yardımların yapılması, kullanılması, izlenmesi, denetlenmesi ve kamuoyuna açıklanmasına ilişkin esas ve usuller Maliye Bakanlığınca hazırlanarak Bakanlar Kurulunca çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.” hükmü getirerek, bu konuda yasal düzenlemelerin varlığının ön şart olduğunu belirtmiştir.

Dernek, Vakıf, Birlik, Kurum, Kuruluş, Sandık ve Benzeri Teşekküllere Genel Yönetim Kapsamındaki Kamu İdarelerinin Bütçelerinden Yardım Yapılması Hakkında Yönetmeliğin 5 inci maddesinde;

“İdarelerce teşekküllere yardım yapılabilmesi için;

a) İdare bütçesinde bu amaçla ödenek tefrik edilmiş olması,

b) Yardımlarda kamu yararı gözetilmesi, yardımların öncelikle toplumun ihtiyaç ve sorunlarına çözüm sağlaması ile toplumsal gelişmeye katkıda bulunulmasına yönelik olması,

c) Teşekkülün, yardımı yapacak idarenin görev alanına giren konularda faaliyet göstermesi,

d) Teşekkül ile yardım yapacak idare arasında protokol yapılması,

e) Teşekkülün, 5072 sayılı Dernek ve Vakıfların Kamu Kurum ve Kuruluşları ile İlişkilerine Dair Kanun kapsamındaki dernek ve vakıflardan olmaması,

f) Teşekkülün, Anayasa ve Kanunlarla yasaklanmış faaliyetlerde bulunmamış olması,

g) Teşekkülün, üyelerine veya ortaklarına kazanç paylaşım veya kâr dağıtımı amacının bulunmaması gerekir.” hükmü yer almaktadır.

Mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesinde; Belediyelerin, 5018 sayılı Kanunun 29 uncu maddesi ve bu maddeye göre çıkarılan Yönetmelik hükümlerine uygun olarak ve kamu yararı gözetilerek bütçelerine gerekli ödeneği koymaları şartıyla dernek ve benzeri teşekküllere nakdi yardım yapabilecekleri anlaşılmaktadır.

Rapor dosyası ve eki belgelerin incelenmesinde, ...... Belediyesi tarafından …., ……… Derneği ile ……ne yapılan ödemeler için idarenin bütçesine bu amaçla ödenek konulmamış olduğu, yardım yapılan teşekkül ile Belediye arasında protokol yapılmadığı ve yapılan ödemenin 03.06.02.01 ekonomik kodlu “Tanıtma, Ağırlama, Tören, Fuar, Organizasyon” tertibinden yapıldığı görülmüştür. Dolayısıyla, ...... Belediyesince, anılan sivil toplum kuruluşlarına yapılan nakdi yardımların 5018 sayılı Kanuna göre çıkarılan Yönetmelikte belirtilen şartlara uygun olarak yapılmadığı görülmektedir.

Öte yandan, Belediye bütçesinin temsil ve ağırlama tertibinden harcama yapılması belediye başkanının yetkisinde olmakla birlikte, belediye başkanı bu yetkisini “Belediye Bütçesinden Yapılacak Temsil Ağırlama ve Tören Giderleri Yönergesi” hükümleri çerçevesinde kullanabilir. Söz konusu Yönerge’nin 4 üncü maddesinde temsil giderleri, 5 inci maddesinde ağırlama giderleri sayılmış olup, bunlar arasında söz konusu gider yer almamaktadır.

Sorumlu, 5393 sayılı Belediye Kanununun 14, 15 ve 77 nci maddelerinde yer alan hükümlere dayanarak kültürel ve sosyal etkinlikler için gider yapılabileceğini ve bunun da belediyelerin görevleri arasında bulunduğunu belirtmiş olsa da, söz konusu hükümler belediyelerin bütçesinden doğrudan doğruya bu etkinlikler için yapılan ve dolayısıyla mevzuatta yazılı usul ve esaslara tabi olan harcamalara izin vermektedir.

Açıklanan nedenlerle, sorumlu iddialarının reddi ile 142 sayılı ilamın 9 uncu maddesiyle …… TL. ye verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE,

(Üyeler …. ile ……’ın;

“Yapılan yardımın, 5393 sayılı Kanunun 14,15 ve 77. Maddeleri kapsamında mahalli ve müşterek nitelikte, Belediyenin görev alanına doğrudan giren faaliyet ve hizmetlerden olduğu anlaşılmaktadır.

Yapılan ödemeler “Tanıtma, Ağırlama, Tören, Fuar, Organizasyon” tertibinden yapılmış olup, Belediye Bütçesinden Yapılacak Temsil Ağırlama ve Tören Giderleri Yönergesinin 3. Maddesinde;

“Temsil-ağırlama ve tören giderlerinin konu, kapsam ve miktarının tayini Belediye başkanının takdirine tabidir....”

9. maddesinde “Aşağıda belirtilen törenlerin gerektirdiği giderlerin tümü veya bir kısmı, tören komitesinin kararı ile ödenebilir;

a) Resmi ve dini bayramlar ile anma günleri,

b) Beldenin kurtuluş günleri,

c) Festival ve fuarlar,

d) Beldenin sosyal, ekonomik ve kültürel kalkınmasına katkıda bulunacak temel atma ve açılış günleri,

e) Milli mücadeleye ait önemli günler.”

10. maddesinde “Yukarıdaki maddelerde belirtilen giderler dışında kalan ve yapılması Belde için gerekli olan veya mahalli örf, adet ve sosyal yaşantı için de gerekli sayılan etkinlik ve törenler için (nişan, nikah, ölüm gibi) harcama yapılabilir.”

Hükümleri yer almaktadır.

Bu hükümler uyarınca, yapılan harcamalar; Belediyeyi temsilen yapılan ve amirin takdir yetkisi içinde mütalaa edilebilecek türden harcamalar olduğundan, tazmin hükmünün kaldırılmasına karar verilmesi gerekir” şeklindeki ayrışık görüşleri ile,

Üye ….’ in;

“Temyize konu daire ilamı, 5018 sayılı Kanun’un 29. maddesi ve bu maddeye dayanılarak düzenlenen Yönetmelik hükümleri üzerine kuruludur. Oysa ilişikli ödeme emri belgelerine bakıldığında; yapılan ödemelerin temsil, ağırlama, tanıtma ve tören giderlerinden yapıldığı anlaşılmaktadır. Dolayısıyla yargılamaya konu ödeme sosyal yardım olmayıp temsi ve tanıtma gideridir. Bu nedenle konunun sosyal yardım mevzuatı yönüyle değil temsil ağırlama mevzuatı yönüyle incelenmesi ve hüküm tesis edilmesi gerekir.

Yapılan ödemenin, 5393 sayılı Kanunun 14,15 ve 77. Maddeleri kapsamında mahalli ve müşterek nitelikte, Belediyenin görev alanına doğrudan giren faaliyet ve hizmetlerden olduğu anlaşılmaktadır.

Yapılan ödemeler “Tanıtma, Ağırlama, Tören, Fuar, Organizasyon” tertibinden yapılmış olup, Belediye Bütçesinden Yapılacak Temsil Ağırlama ve Tören Giderleri Yönergesinin 3. Maddesinde;

“Temsil-ağırlama ve tören giderlerinin konu, kapsam ve miktarının tayini Belediye başkanının takdirine tabidir....”

9. maddesinde “Aşağıda belirtilen törenlerin gerektirdiği giderlerin tümü veya bir kısmı, tören komitesinin kararı ile ödenebilir;

a) Resmi ve dini bayramlar ile anma günleri,

b) Beldenin kurtuluş günleri,

c) Festival ve fuarlar,

d) Beldenin sosyal, ekonomik ve kültürel kalkınmasına katkıda bulunacak temel atma ve açılış günleri,

e) Milli mücadeleye ait önemli günler.”

10. maddesinde “Yukarıdaki maddelerde belirtilen giderler dışında kalan ve yapılması Belde için gerekli olan veya mahalli örf, adet ve sosyal yaşantı için de gerekli sayılan etkinlik ve törenler için (nişan, nikah, ölüm gibi) harcama yapılabilir.”

Hükümleri yer almaktadır.

Bu hükümler uyarınca, yapılan harcamalar; Belediyeyi temsilen yapılan ve amirin takdir yetkisi içinde mütalaa edilebilecek türden harcamalar olduğundan, tazmin hükmünün kaldırılmasına karar verilmesi gerekir” şeklindeki ayrışık görüşlerine karşı), Oyçokluğu ile,

Karar verildiği 12.04.2016 tarih ve 41790 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.