Sayıştay 5. Dairesi 38632 Kararı -

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi:

• Yılı: 2010

• Daire: 5

• Dosya No: 38632

• Tutanak No: 40567

• Tutanak Tarihi: 02.06.2015

• Konu:

KARAR

Duruşma talep eden İbrahim ÖZDEMİR duruşma gününe ilişkin tebligat yapılmasına rağmen duruşmada hazır bulunmadığı, kanuni bir vekil göndermediği ve duruşmada hazır bulunmama nedenlerini kabul edilebilir bir belge ile tevsik etmediği anlaşılmakla, dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra gereği görüşüldü;

123 sayılı İlam’ın 4’üncü maddesi ile, Mersin Büyükşehir Belediyesi İtfaiye Daire Başkanlığında çalışan itfaiye personelinden Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliği’ne aykırı olarak yemek kesintisi yapılmaması nedeniyle 323.431,38-TL’ye tazmin hükmü verilmiştir.

Sorumlu, temyiz dilekçesinde özetle; 657 sayılı Kanun’da “Yiyecek yardımı” başlıklı 212. maddesi “Devlet memurlarının hangi hallerde yiyecek yardımından ne şekilde faydalanacakları ve bu yardımın uygulanması ile ilgili esaslar Maliye Bakanlığı ile Başbakanlık Devlet Personel Başkanlığının birlikte hazırlayacakları bir yönetmelik ile tespit olunur.” düzenlemesine yer verildiğini;

Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinin 3. maddesinde “Yiyecek yardımı yemek verme şeklinde yapılır. Bu yardım karşılığında nakden bir ödemede bulunulmaz. Yiyecek yardımı haftalık çalışma süresi 40 saati aşmayan yerlerde öğle yemeği olarak verilir. Günün 24 saatinde devamlılık gösteren hizmetlerde çalışan memurlara, görevlerinin diğer yemek saatlerinde de devam etmesi şartıyla üç öğüne kadar verilebilir” denildiğini;

İçişleri Bakanlığı tarafından hazırlanan ve 21.10.2006 tarihinde 26326 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe konulan “Belediye İtfaiye Yönetmeliği”nin “Yemek” başlıklı 37. maddesinde, “24 saat iş, 48 saat istirahat şeklinde çalışan itfaiye personeline 3, 12 saat iş, 24 saat istirahat ve 12 saat iş, 12 saat istirahat şeklinde çalışan itfaiye personeline 2, 12 saatten az çalışan itfaiye personeline 1 öğün yemek verilir. Yiyecek giderleri 657 sayılı Kanunun 212 nci maddesi esas alınarak belediyece karşılanır.” hükmü ile belediye itfaiye personeline, bedeli belediye bütçesinden karşılanmak üzere yemek verilmesinin uygun görüldüğünü; kesintisiz yürütülen bir hizmette görev yapan itfaiye çalışanları için anılan madde ile bir istisna getirildiğinin yasal bir gerçeklik olduğunu ve bu istisna gereğince tam zamanlı çalışan itfaiye personelinin yemek servisinden ücretsiz yararlandırılmasında hukuka aykırılık bulunmadığını;

Tüm bu yasal düzenlemeler çerçevesinde de, tüm ülke genelinde belediye bünyesinde görev yapan itfaiye personeline İtfaiye Yönetmeliği’nin 37. maddesi uyarınca bedeli Belediye bütçesinden karşılanmak sureti ile 3 öğün yemek verildiğini;

İtfaiye personelleri yerine getirdikleri görevin özelliği bakımından 24 saat esasına göre çalıştıkları için, bu süre zarfında sürekli olarak görevleri başında bulunmaları gerektiğini ve hizmetlerini kesintisiz verdiklerini; görevin bu özelliği dikkate alınarak, İtfaiye Yönetmeliğinin 37. maddesi ile diğer memurlardan farklı bir düzenleme getirildiği ve “yemek bedeli belediyece karşılanır” denildiğini; böyle bir düzenleme yapılarak, genel olarak memurlar için getirilen uygulamanın dışına çıkılmasının amaçlandığını;

Belediye İtfaiye Yönetmeliği’nde, itfaiye personelinin yemek giderlerinin belediyece karşılanacağı açıkça belirtilmiş olup; Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliği’ne yapılan atfın yemek giderleri yönünden değil “yemek verme” hizmetinin diğer unsurları bakımından yapılmış bir atıf olarak değerlendirmesi gerektiğini; aksi durumda İtfaiye Yönetmeliğinin 37. maddesinde belirtilen “belediyece karşılanır” ifadesinin anlamını bulmayacağını;

İtfaiye Dairesi Başkanlığı’nın 2010 yılı memur mesai puantajı ile memur yemek puantajının dilekçe ekinde sunulduğunu ve ilgili puantaj cetvelleri incelendiğinde itfaiye personelinin 24 saat iş, 48 saat istirahat şeklinde çalıştığının, çalışma saatlerinin vardiyalar şeklinde düzenlendiğinin 24 saatlik çalışma 48 saat istirahat şeklinde görev yapan itfaiye personeline 24 saatlik çalışma süresi için 3 öğün yemek verildiğinin, 48 saatlik istirahat süresinde ise yemek verilmediğinin görüleceğini; itfaiye personelini, 8 saat hesabına göre çalışan diğer personel gibi değerlendirilerek yemek verilmesinin ve kesinti yapılmasının ve bu gerekçeyle kamu zararı çıkarılmasının yukarıda belirtilen gerekçelerle doğru olmadığını;

Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliği’nin 3. maddesinde; yiyecek yardımının yemek verme şeklinde yapılacağı, günün 24 saatinde devamlılık gösteren hizmetlerde çalışan memurlara, görevlerinin diğer yemek saatlerinde de devam etmesi şartıyla üç öğüne kadar verileceği, zaten düzenlendiğini; Belediye İtfaiye Yönetmeliği ile özel bir düzenleme yapılarak aslında zor şartlarda çalışan itfaiye personelinin teşvik edilmesinin amaçlandığını;

Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinin memurlara yemeğin kurumlarca oluşturulacak veya oluşturulmuş yemek servisleri aracılığı ile verilmesine göre düzenlendiğinin Yönetmeliğin 5, 6 ve 7. maddelerinden anlaşıldığını; servisler aracılığı ile verilen ve yemek yiyenlerden alınacağı belirtilen yemek maliyetinin nasıl belirleneceğinin ise anılan Yönetmeliğin 9. maddesinde açıklandığını;

Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinin 9. maddesinde; “Yönetmeliğin 4’üncü maddesinin uygulanmasında, kurum kadrolarında olup, yemek servisinde görevlendirilen personel giderleri, kira, amortisman, su elektrik ve havagazı giderleri yemek maliyetine dahil edilmez.“ hükmünün yer aldığını ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 4. maddesine göre de yemek ihtiyacının ihale yolu ile temininin mümkün olduğunu;

Bu hükümler birlikte değerlendirildiğinde, yemek yiyenlerden alınacağı belirtilen yemek bedelinden, Yönetmeliğin 9. maddesi ile yemek maliyetine dahil edilmeyecek unsurların düşülmesi, kalan tutarın yarısının yemek yiyenlerden alınması gerektiğini; ihale yolu ile gerçekleştirilen yemek alımlarında ise bu unsurlara tekabül eden payın düşülerek, memurlarca karşılanması gereken payın tam olarak hesabının mümkün olmadığını; Yönetmeliğin 9. maddesinde sayılan ve yemek maliyetlerinin büyük kısmını oluşturan gider kalemlerinin düşülmeden 4. maddesi baz alınarak yemek maliyetinin yarsının personelden alınmasının ve hesaplamanın da bunun üzerinden yapılmasının yasal olmadığını;

Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliği’nin 9. maddesinde sayılan ve yemek maliyetlerinin büyük kısmını oluşturan kalemlerden sonra kalan maliyete karşılık, Maliye Bakanlığınca memurlardan alınacak katkı paylarına ilişkin her yıl yayımlanan tebliğ tutarlarının, Yönetmeliğe göre alınması gerektiğini; ihale yoluyla yapılan memur yemek alımlarında ihaleye konu yemek bedelinin yarısının memurdan kesilmemesi gerektiği ve kesinti miktarının ancak Maliye Bakanlığınca memurlardan alınacak katkı paylarına ilişkin her yıl yayımlanan tebliğ tutarlarının esas alınarak yapılmasına ilişkin alınmış birçok Sayıştay Temyiz Kurulu Kararının olduğunu;

İtfaiye personeline yapılan yemek yardımı bedelinin, Belediye İtfaiye Yönetmeliği’nde yapılan özel düzenlemeyle belediyece karşılanacağını; dolayısı ile kamu zararı oluşmadığını; böyle olmadığı varsayılsa bile ihale bedeline konu yemek yardımı bedelinin yarısının yukarıda belirtilen yönetmelik, Maliye Bakanlığı Tebliğleri ile Sayıştay Temyiz Kurulu Kararları göz önüne alınmadan, kamu zararı olarak çıkarılmasının da ayrıca hukuki olmadığını; itfaiye personeline çalışma puantajları esas alınarak verilen yemek yardımı için, 2010 yılında Maliye Bakanlığınca memurlardan alınacak katkı paylarına ilişkin tebliğ tutarları baz alınması halinde ise ekte yer alan tabloda (EK-3) belirtilen miktarlar üzerinden kesinti yapılması gerektiğini;

5393 Sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediye giderleri” başlıklı 60. maddesinin (e) bendinde, belediye itfaiye hizmetlerinin yürütülmesi kapsamında yapılacak giderlerin belediye giderleri arasında yer alacağının ifade edildiğini; tüm bu yasal düzenlemeler uyarınca; 24 saatlik çalışma 48 saat istirahat şeklinde görev yapan itfaiye personeline 24 saatlik çalışma süresi için 3 öğün yemek verildiğini belirterek tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmiştir.

Başsavcılık karşılama yazısında; “İlamın konusunu, İtfaiye Daire Başkanlığında çalışan personele Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliği’ne aykırı olarak yemek bedeli kesintisi yapılmaması oluşturmaktadır.

Dilekçede, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 212 nci maddesi ile Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinin 3 üncü maddesi hükümlerine yer verilerek; İtfaiye Daire Başkanlığında 24 saat esasına göre çalışan personele, İçişleri Bakanlığı tarafından çıkarılan Belediye İtfaiye Yönetmeliğinin “Yemek” başlıklı 37 nci maddesi hükmüne dayanılarak 3 öğün yemek verildiği, adı geçen yönetmeliğin 37 nci maddesinde; “yemek bedeli belediyece karşılanır” hükmü esas alınarak ödemelerin belediye bütçesinden yapıldığı, bu hükmün açık ve net olduğu Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğine yapılan atıf yemek giderleri yönünden değil “yemek verme” hizmetinin diğer unsurları bakımından yapılmış bir atıf olarak değerlendirilmesi gerektiği, bu çerçevede kamu zararının oluşmadığı, oluştuğu varsayılsa bile bu zararın ihale bedeline konu yemek yardımı bedelinin yarısının belirtilen yönetmelik, Maliye Bakanlığı Tebliğleri ile Sayıştay Temyiz Kurulu Kararları göz önüne alınmadan belirlenmesinin hukuki olmadığı ifade edilerek.

Belirtilen nedenlerden dolayı 265.412,70 TL tutarındaki kamu zararının yeniden incelenmesi ve verilmiş olan kararın bozularak tazmin hükmünün kaldırılması, talep edilmektedir.

İlgili mevzuata baktığımızda, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 212 nci maddesinde; “Devlet memurlarının hangi hallerde yiyecek yardımından ne şekilde faydalanacakları ve bu yardımın uygulanması ile ilgili esaslar Maliye Bakanlığı ile Başbakanlık Devlet Personel Başkanlığının birlikte hazırlayacakları bir yönetmelik ile tespit olunur.”

Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinin 3’üncü maddesinde; “Yiyecek yardımı yemek verme şeklinde yapılır. Bu yardım karşılığında nakden bir ödemede bulunulmaz.

Yiyecek yardımı haftalık çalışına süresi 40 saati aşmayan yerlerde öğle yemeği olarak verilir. Günün 24 saatinde devamlılık gösteren hizmetlerde çalışan memurlara, görevlerinin diğer yemek saatlerinde de devam etmesi şartıyla üç öğüne kadar yemek verilebilir.”,

Belediye Kanununun 52 nci maddesine dayanılarak çıkarılan Belediye İtfaiye Yönetmeliğinin 37 inci maddesinde; “24 saat iş, 48 saat istirahat şeklinde çalışan itfaiye personeline 3; 12 saat iş, 24 saat istirahat ve 12 saat iş, 12 saat istirahat şeklinde çalışan itfaiye personeline 2, 12 saatten az çalışan itfaiye personeline 1 öğün yemek verilir. Yiyecek giderleri 657 sayılı Kanunun 212 nci maddesi esas alınarak belediyece karşılanır.” hükümleri yer almaktadır.

657 sayılı Kanun, Devlet memurlarının hangi hallerde ve ne şekilde yemek yardımından yararlanacaklarına ilişkin esasların yönetmelikle düzenleneceğini hükme bağlamıştır. Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinde ise, yemek yardımının 40 saati aşmayan yerlerde öğle yemeği olarak verileceği, 24 saat esasına göre devamlılık gösteren hizmetlerde ise görevlilerin diğer yemek saatlerinde devam etmesi şartıyla üç öğüne kadar yemek olarak verilebileceği, ifade edilmektedir. Ayrıca, ek 1 ve 2 nci maddelerinde yemek ücreti ödemeden yemek hizmetinden yararlanacak personel açıklanmak suretiyle istisnalar belirlenmiştir.

İtfaiye Yönetmeliğinde yapılan düzenlemeyle, itfaiye personelinin diğer belediye memurları için getirilen uygulamanın dışına çıkarılması amaçlanmıştır. Bu düzenlemenin yerinin Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliği olması gerektiği savunulsa bile, İçişleri Bakanlığı tarafından özel bir düzenlemenin yapılmış olması uygulayıcıları bağlayıcı niteliktedir.

Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinin ek maddelerinde belirtilen çalışanlarla, itfaiye biriminde benzer şartlarda çalışan personelin ücretsiz yemek hizmetinden yararlanma durumuna Yönetmelikte istisna olarak yer verilmemiş ise de; bu duruma da Belediye İtfaiye Yönetmeliğinin 37 nci maddesinde, “yiyecek giderleri 657 sayılı Kanunun 212 nci maddesi esas alınarak belediyece karşılanır.” şeklinde açıkça ifade edilerek, istisna getirilmiştir. Özel düzenleme ile getirilen bu hüküm itfaiye personeline verilen yemek ücretlerinin belediye tarafından karşılanması konusunda yetki vermektedir. Bu çerçevede yapılan ödemelerin mevzuata aykırı olmadığı değerlendirilmektedir.

Yukarıda açıklanan ve savunmada belirtilen gerekçeler doğrultusunda tazmin kararının kaldırılmasına karar verilmesinin uygun olacağı düşünülmektedir.” denilmiştir.

Rapor dosyası ve ekli belgelerin incelenmesi neticesinde, Mersin Büyükşehir Belediyesi’nde yiyecek yardımından faydalanan memurlardan yemek maliyetlerinin yarısının kesildiği; fakat İtfaiye Daire Başkanlığında çalışan 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’na tabi itfaiye personelinden kesinti yapılmadığı görülmüştür.

5393 sayılı Belediye Kanununun 52’nci maddesine dayanılarak hazırlanan ve 21.10.2006 tarihli 26326 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe konulan “Belediye İtfaiye Yönetmeliği”nin “Yemek” başlıklı 37. maddesinde, “24 saat iş, 48 saat istirahat şeklinde çalışan itfaiye personeline 3, 12 saat iş, 24 saat istirahat ve 12 saat iş, 12 saat istirahat şeklinde çalışan itfaiye personeline 2, 12 saatten az çalışan itfaiye personeline 1 öğün yemek verilir. Yiyecek giderleri 657 sayılı Kanunun 212’nci maddesi esas alınarak belediyece karşılanır.” hükmü bulunmaktadır.

İtfaiye personelleri, görevlerinin özelliği bakımından 24 saat esasına göre çalıştıkları için, bu süre zarfında sürekli olarak görevleri başında bulunmaları ve kesintisiz olarak hizmet vermeleri gerekmektedir. Görevin bu özelliği dikkate alınarak, İtfaiye Yönetmeliği’nin 37’inci maddesi ile diğer memurlardan farklı bir düzenleme getirilmiş ve “yemek bedeli belediyece karşılanır” hükmüne yer verilmiştir. Özel düzenleme ile getirilen bu hüküm, itfaiye personeline verilen yemek ücretlerinin belediye tarafından karşılanması konusunda yetki vermektedir.

Bu bağlamda, söz konusu Yönetmelik ile Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliği’ne yapılan atfın yemek giderleri yönünden değil; yemek verme hizmetinin diğer unsurları bakımından yapılmış bir atıf olarak değerlendirilmesi gerekmektedir. Bu nedenle, Mersin Büyükşehir Belediyesi İtfaiye Daire Başkanlığında çalışan itfaiye personelinin yemek bedellerinin Belediyece karşılanmasında mevzuata aykırı bir husus bulunmamaktadır.

Bu itibarla, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesinin 7’nci fıkrası uyarınca, yukarıda belirtilen hususların tekrar değerlendirilmesini teminen 123 sayılı İlam’ın 4’üncü maddesi ile verilen tazmin hükmünün BOZULARAK DAİRESİNE TEVDİİNE (7. Daire Başkanı M.DÖNMEZ İlam sonucuna katılmış olmakla birlikte, “Temyiz Kurulunca yapılan yargılama neticesinde, Kurulun mevcut çoğunluğunun, itfaiye personelinin yemek bedellerinin Belediyece karşılanmasında mevzuata aykırı bir husus bulunmadığı yönündeki kararına rağmen, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesinin 7’nci fıkrası uyarınca tazmin hükmü kaldırılamamış ve tekrar değerlendirilmesini teminen bozularak dairesine tevdiine karar verilmiştir.

6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesinin 7’nci fıkrasında, Temyiz Kurulunun temyiz olunan hükmü Kurul üye tamsayısının üçte iki çoğunluğu ile kaldıracağına dair hüküm bulunmakla birlikte, mezkûr Kanun 19.12.2010 tarih ve 27790 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Bu durumda, Mersin Büyükşehir Belediyesi 2010 yılı hesabının, 2010 yılının büyük bir bölümünde yürürlükte bulunan 832 sayılı Sayıştay Kanunu hükümlerine göre yargılanması gerekmektedir.

832 sayılı mülga Sayıştay Kanunu’nda ise, Temyiz Kurulunun mevcudun çoğunluğu ile karar verilebileceği hüküm altına alındığından, Kurul’da bulunan üyelerin çoğunluğunun kararı gereği mevzuata uygun görülen ödemelerin tazminine dair hükmün Kaldırılması gerekir.” şeklindeki görüşleri ile;

Üyeler F.ÖZKÖK, G.KAPAN, Z.TÜYSÜZ ve A.OKUR İlam sonucuna katılmış olmakla birlikte, İlam gerekçesinin, “657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 212’nci maddesinde: ‘Devlet memurlarının hangi hallerde yiyecek yardımından ne şekilde faydalanacakları ve bu yardımın uygulanması ile ilgili esaslar Maliye Bakanlığı ile Başbakanlık Devlet Personel Başkanlığının birlikte hazırlayacakları bir yönetmelik ile tesbit olunur.’ hükmüne yer verilmiş ve bu hüküm uyarınca hazırlanan Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliği’nin ‘Amaç’ başlıklı 1’inci maddesinde, bu Yönetmeliğin amacının, Devlet Memurlarının yiyecek yardımından hangi hallerde, ne şekilde faydalanacaklarını ve bu yardımın uygulanması ile ilgili esasları belirlemek olduğu; ‘Kapsam’ başlıklı 2’nci maddesinde, bu Yönetmeliğin 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi memurlar hakkında uygulanacağı; ‘Yardım Şekli’ başlıklı 3’üncü maddesinde, yiyecek yardımının yemek verme şeklinde yapılacağı, bu yardım karşılığında nakden bir ödemede bulunulamayacağı; ‘Yardımın Şartları’ başlıklı 5’inci maddesinde; Kurum bütçelerine yiyecek yardımı karşılığı olarak konulan ödeneğin, memurlara yemek vermek üzere kurulan yemek servisi, yardım sandığı, dernek veya bu mahiyetteki kuruluşa ödeneceği, yemek servisi, yiyecek yardımından faydalanabilecek personel sayısının asgari 50 olması ve yemekhane için elverişli yer bulunması şartıyla atamaya yetkili amirin onayı ile kurulabileceği hükümlerine yer verilmiştir.

Söz konusu ödemenin dayanağı olarak gösterilen Yönetmelik’te yer alan düzenlemeler göz önünde bulundurulduğunda, 657 sayılı Kanun’a tabi Mersin Büyükşehir Belediye Başkanlığı’ndaki itfaiye personeline yapılacak yiyecek yardımının kupon, kart, fiş, ticket gibi para temsili araçlar sağlanarak dışarıdan temin edilmesi şeklinde yapılması mümkün değildir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun ‘Kapsam’ başlıklı 2’nci maddesinde, mal veya hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinin bu Kanun hükümlerine göre yürütüleceği hükme bağlanmıştır. Aynı Kanun’un ‘Tanımlar’ başlıklı 4’üncü maddesinde de, ‘Bu Kanunun uygulanmasında Hizmet: Bakım ve onarım, taşıma, haberleşme, sigorta, araştırma ve geliştirme, muhasebe, piyasa araştırması ve anket, danışmanlık, tanıtım, basım ve yayım, temizlik, yemek hazırlama ve dağıtım, toplantı, organizasyon, sergileme, koruma ve güvenlik, meslekî eğitim, fotoğraf, film, fikrî ve güzel sanat, bilgisayar sistemlerine yönelik hizmetler ile yazılım hizmetlerini, taşınır ve taşınmaz mal ve hakların kiralanmasını ve benzeri diğer hizmetleri, ... ifade eder.’ şeklinde tanımlanmıştır. Buna göre, para temsili araçlar ile yemek ihtiyacının dışarıdan karşılanması, Kamu İhale Kanunu’nun yukarıya alınan hizmet tanımı kapsamında bulunmamaktadır.

5018 sayılı Kanun’un 71’inci maddesinin birinci fıkrasında kamu zararı tanımlanmış, ikinci fıkrasında da bu zararın belirlenmesinde esas alınacak kriterler düzenlenmiştir. Aynı Kanun’da, ‘Mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması’ işlemi de kamu zararının belirlenmesinde esas alınacak kriterlerden birisi olarak sayılmıştır.

Yukarıdaki açıklamalardan anlaşılacağı üzere, para temsili araçlar ile yemek ihtiyacının dışarıdan karşılanması ile ilgili belediyenin işlemi, Yiyecek Yardımı Yönetmeliği ve Kamu İhale Kanunu’na aykırı olduğundan, bu işlem neticesi yapılan ödeme, mevzuatta öngörülmeyen bir ödeme mahiyetindedir. Ayrıca, yüklenici ve belediye çalışanlarına yapılan ödeme işlemi neticesinde de kamu kaynağında azalma meydana gelmiş ve kamu zararı oluşmuştur.

Bu nedenle, söz konusu ödemelerin tamamına tazmin kararı verilmesini teminen tazmin hükmünün Bozularak Dairesine Tevdiine,” olması gerekir, şeklindeki görüşleri ile;

Üye İ.DESTAN İlam sonucuna katılmış olmakla birlikte, İlam gerekçesinin, “Tazmin hükmü, Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinin 4’üncü maddesinde yer alan; ‘Yiyecek yardımının gerektirdiği giderler, yemek maliyetinin yarısını aşmamak üzere, bu Yönetmelik kapsamına dahil memur adedine göre kurum bütçelerine konulacak ödeneklerle karşılanır.

….Yemek bedelinin bütçeden karşılanmayan kısmı yemek yiyenlerden alınır. …’ hükmüne dayandırılmaktadır.

Söz konusu Yönetmeliğin 5, 6 ve 7’nci maddelerinden, memurlara yemeğin kurumlarca oluşturulacak veya oluşturulmuş yemek servisleri aracılığı ile verilmesine göre düzenlendiği anlaşılmakta; servisler aracılığı ile verilen ve yemek yiyenlerden alınacağı belirtilen yemek maliyetinin nasıl belirleneceği ise anılan Yönetmeliğin 9’uncu maddesinde açıklanmaktadır.

Yönetmeliğin 9’uncu maddesinde; ‘Yönetmeliğin 4’üncü maddesinin uygulanmasında, kurum kadrolarında olup, yemek servisinde görevlendirilen personel giderleri, kira, amortisman, su, elektrik ve havagazı giderleri yemek maliyetine dahil edilmez.’ hükmü yer almakta; 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 4’üncü maddesine göre de yemek ihtiyacının ihale yolu ile temini mümkün bulunmaktadır.

Öte yandan ilgili yılı Merkezi Yönetim Bütçe Uygulama Talimatına göre öğle yemeği hizmetinden yararlanan memurlardan yılı içinde alınması gereken asgari tutarlar belirlenmiştir.

Bu hükümler birlikte değerlendirildiğinde, yemek yiyenlerden alınacağı belirtilen yemek bedelinden, Yönetmeliğin 9’uncu maddesi ile yemek maliyetine dahil edilmeyecek unsurların düşülmesi, kalan tutarın yarısının yemek yiyenlerden alınması gerekir. İhale yolu ile yapılan yemek alımlarında ise bu unsulara tekabül eden payın düşülerek, memurlarca karşılanması gereken payın tam olarak hesabı mümkün bulunmamaktadır.

Bu nedenle, Yönetmeliğin 9’uncu maddesinde sayılan ve yemek maliyetlerinin büyük kısmını oluşturan kalemlerden sonra kalan maliyete karşılık, Maliye Bakanlığınca memurlardan alınacak katkı paylarına ilişkin yayımlanan tutarların, Yönetmeliğe göre alınması gereken tutarlar olduğunun kabulü ile tazmin miktarının bu tutara göre hesap edilmesi için tazmin hükmünün Bozularak Dairesine Tevdiine,” olması gerekir, şeklindeki görüşleri ile;

Üyeler M.BAĞCAZ ve M.A.ÖZYER’in, “Anayasa’nın 128’inci maddesinde, memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ile diğer özlük işlerinin kanunla düzenleneceği belirtilmiş olup, sözü edilen bu düzenlemeler 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ile yapılmıştır.

657 sayılı Kanun’un 146’ncı maddesinin 2’nci fıkrasında, memurlara, kanun, tüzük ve yönetmeliklerin ve amirlerin tayin ettiği görevler karşılığında bu Kanunla sağlanan haklar dışında ücret ödenemeyeceği ve hiçbir yarar sağlanamayacağı hükme bağlanmıştır. Aynı Kanun’un ‘Yiyecek yardımı’ başlıklı 212’nci maddesinde ise, ‘Devlet memurlarının hangi hallerde yiyecek yardımından ne şekilde faydalanacakları ve bu yardımın uygulanması ile ilgili esaslar Maliye Bakanlığı ile Başbakanlık Devlet Personel Başkanlığının birlikte hazırlıyacakları bir yönetmelik ile tesbit olunur.’ denilerek, Devlet memurunun hangi hallerde yiyecek yardımından ne şekilde yararlanacağı ve bu yardımın uygulanmasıyla ilgili esasların Maliye Bakanlığı ile Devlet Personel Başkanlığı’nın birlikte hazırlayacakları bir Yönetmelikle tespit edileceği belirtilmiştir.

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 212’nci maddesi uyarınca düzenlenen, 11.12.1986 tarih ve 19308 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliği’nin 3’üncü maddesinde, yiyecek yardımının yemek verme şeklinde yapılacağı, bu yardım karşılığında nakden bir ödemede bulunulamayacağı, yiyecek yardımının haftalık çalışma süresi 40 saati aşmayan yerlerde öğle yemeği olarak verileceği, günün 24 saatinde devamlılık gösteren hizmetlerde çalışan memurlara, görevlerinin diğer yemek saatlerinde de devam etmesi şartıyla üç öğüne kadar yemek verilebileceği; 4’üncü maddesinde, yiyecek yardımının gerektirdiği giderlerin, yemek maliyetlerinin yarısını aşmamak üzere, bu Yönetmelik kapsamına dahil memur kadrosu adedine göre kurum bütçelerine konulacak ödeneklerle karşılanacağı ve yemek bedelinin bütçeden karşılanamayan kısmının yemek yiyenlerden alınacağı; 5’inci maddesinde, yemek servisinin yiyecek yardımından faydalanabilecek personel sayısının asgari 50 olması ve yemekhane için elverişli yer bulunması şartıyla atamaya yetkili amirin onayı ile kurulabileceği; 6’ncı maddesinde ise, hastane, pansiyonlu okul ve işçi ile birlikte çalışan iş yerlerindeki memurların, birim büyüklüğü ve personel sayısına bakılmaksızın hasta, öğrenci ve işçiler için mevcut yemek servislerinden faydalanacakları hükümlerine yer verilmiş olup; ücretsiz olarak yemek yardımından yararlanmayla ilgili olarak sadece ek 1’inci maddesinde, yataklı tedavi kurumlarında (üniversitelerin yataklı tedavi kurumları dahil) görev yapanlar için bir düzenleme yapılmıştır.

Buna göre, Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliği kapsamında bulunan memurlar, söz konusu Yönetmelik kapsamında yemek bedelinin bir kısmını ödemeleri kaydıyla yemek yiyebilecek olup, bu kapsamda itfaiye personeli için hiçbir istisna getirilmemiştir.

21.10.2006 Tarih ve 26326 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Belediye İtfaiye Yönetmeliği’nin ‘Yemek’ başlıklı 37’nci maddesinde; ‘24 saat iş, 48 saat istirahat şeklinde çalışan itfaiye personeline 3; 12 saat iş, 24 saat istirahat ve 12 saat iş, 12 saat istirahat şeklinde çalışan itfaiye personeline 2, 12 saatten az çalışan itfaiye personeline 1 öğün yemek verilir. Yiyecek giderleri 657 sayılı Kanunun 212 nci maddesi esas alınarak belediyece karşılanır.’ denilerek, yemek bedelinin Belediye tarafından, 657 sayılı Kanun’un 212’nci maddesi esas alınmak suretiyle, karşılanması gerektiği hükme bağlanmıştır. 657 sayılı Kanun’un 212’nci maddesi uyarınca düzenlenen Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinde ise yemek maliyetinin en fazla yarısının kurum tarafından karşılanacağı, kalan kısmın ise yemek yiyenlerden alınacağı belirtilmiştir. Bu düzenleme yapılırken yukarıda da belirtildiği üzere, sadece Sağlık Bakanlığı 112 acil sağlık hizmetlerinde görev yapan personelin ücretsiz yemek yiyeceği hususu 2009 yılında ek madde ile Yönetmeliğe eklenmiş olup, itfaiye personeli için herhangi bir istisna getirilmemiştir.

Bununla birlikte, Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliği’nin Yemek Servisi Giderleri başlıklı 4 üncü maddesindeki;

‘Yiyecek yardımının gerektirdiği giderler, yemek maliyetlerinin yarısını aşmamak üzere, bu yönetmelik kapsamına dahil memur kadrosu adedine göre kurum bütçelerine konacak ödeneklerle karşılanır.

Ödenek dağıtımı yemek servisi kurulacak kurumdaki memur sayısı dikkate alınmak suretiyle yapılır. Yemek bedelinin bütçeden karşılanmayan kısmı yemek yiyenlerden alınır. 2155 sayılı Bazı Kamu personeline Tayın Bedeli verilmesi Hakkındaki Kanuna göre tayın bedeli verilen personel ile sözleşmeli olarak çalıştırılanların, bu yönetmeliğe göre yiyecek yardımı yapılan yemek servislerinde yemeleri halinde yemek bedelinin tamamı kendilerinden alınır.’ hükmü gereği, kurum bütçesinden kadrolu memurların her gün yiyebileceği ihtimaline karşılık konulan yiyecek yardımı ödeneğinden yemek maliyetinin yarısını aşmamak üzere harcama yapılabilecektir. Yemek maliyetinin bütçeden karşılanamayacak olan diğer yarısının ise yemek yiyenlerden karşılanması gerekmektedir. Yemek yiyenlerden alınacak yemek ücretleri tarifesi, her yıl için Bütçe Uygulama Talimatı ile asgari rakamlar üzerinden belirlenmekte olup, kurumlar yemek maliyetinin kalan yarısını karşılayacak şekilde bu rakamların daha üstünde fiyatlar tespit edilebilecektir.

Bu nedenle, Bütçe Uygulama Talimatı ile belirlenen alınması gereken asgari miktarı ifade etmektedir. Eğer Bütçe Uygulama Talimatında belirtilen miktarlar üzerinden kişilerden tahsil edilen bedel, yemeğin maliyetinin yarısını karşılamaya yetmiyorsa; kişilerden tahsil edilen miktarın yemeğin maliyetinin yarısını karşılayacak şekilde artırılması veya yemeğin maliyetinin düşürülmesi gerekmektedir. Aksi takdirde yemek maliyetinin yarısından fazla bir miktar bütçeden karşılanmış olacaktır ki bu da Yiyecek Yardımı Yönetmeliği’ne aykırıdır.

Bu durumda, Belediye İtfaiye Yönetmeliği’nin 37’nci maddesi, Devlet Memurları Kanunu’nun 212’nci maddesi ile Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliği’nin 4, 5 ve 6’nci maddeleri birlikte değerlendirildiğinde, belediyede çalışan ve Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliği uyarınca yemek yardımından faydalanan itfaiye personeli için de yiyecek yardımının gerektirdiği giderlerin, yemek maliyetinin yarısını aşmamak kaydıyla kurum bütçesine konulacak ödenekle karşılanması, kalan kısmının ise personelden alınması gerekmektedir.

Bu nedenle, tazmin hükmünün Tasdikine karar verilmesi gerekir.”,

Üye M.ORHAN’ın; “İtfaiye personeline yiyecek yardımı yapılmasına dair ilk düzenleme, 23.8.1985 tarihli ve 18851 sayılı R.G. de yayımlanan “İtfaiye Teşkillerinin Kuruluş, Görev, Eğitim ve Denetim Esaslarına Dair Yönetmelik” ile yapılmıştır. Söz konusu yönetmeliğin “Personel Yedirilmesi” başlıklı 29.maddesinde; “24 saat çalışan personele 3, 12 saat çalışan personele ise 1 öğün yemek verilir. Yiyecek giderleri belediyece karşılanır.” Denilmiştir. Burada başka bir mevzuata atıfta bulunulmadığından, bu hükme göre yiyecek giderlerinin belediyece karşılanması mümkün görülebilir. Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliği de bu Yönetmelikten daha sonra 11.12.1986 tarih ve 19308 sayılı R.G.’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.

İtfaiye personeline yapılacak yiyecek yardımına ilişkin ikinci düzenleme 21.10.2006 tarihli ve 26326 sayılı R.G.’de yayımlanarak yürürlüğe konulan ve bahsi geçen “İtfaiye Teşkillerinin Kuruluş, Görev, Eğitim ve Denetim Esaslarına Dair Yönetmelik”i yürürlükten kaldıran “Belediye İtfaiye Yönetmeliği” ile yapılmıştır. Söz konusu Yönetmeliğin “Yemek” başlıklı 37.maddesinde, “24 saat iş, 48 saat istirahat şeklinde çalışan itfaiye personeline 3; 12 saat iş, 24 saat istirahat ve 12 saat iş, 12 saat istirahat şeklinde çalışan itfaiye personeline 2, 12 saatten az çalışan itfaiye personeline 1 öğün yemek verilir. Yiyecek giderleri 657 sayılı Kanunun 212 nci maddesi esas alınarak belediyece karşılanır.” denilmiştir.

Atıfta bulunulan 657 sayılı Kanunun 212.maddesinde; “Devlet memurlarının hangi hallerde yiyecek yardımından ne şekilde faydalanacakları ve bu yardımın uygulanması ile ilgili esaslar Maliye Bakanlığı ile Başbakanlık Devlet Personel Başkanlığının birlikte hazırlayacakları bir yönetmelik ile tesbit olunur.” denilmektedir. Bahsi geçen Yönetmelik Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliği olup, 657 sayılı Kanunun 212.maddesi hükmü esas alındığında, itfaiye personelinin de bu yönetmelikle getirilen düzenlemeye tabii olması gerekmektedir.

Nitekim, 178 sayılı KHK’nin 10.maddesi hükmü gereğince “Yürürlükte bulunan mevzuatın mali hükümlerinin uygulanmasını yönlendirme, bu konuda ortaya çıkacak her türlü sorunu çözme ve tereddütü giderme” görevi verilmiş bulunan Maliye Bakanlığının, bu hususla ilgili olarak İçişleri Bakanlığı Mahalli İdareler Genel Müdürlüğüne yazdığı “Yiyecek Yardımı” konulu, 27.08.2007 tarihli ve 16660 sayılı yazıda konuya açıklık getirmiş ve Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliği hükümlerinden bahisle, söz konusu Yönetmelikte ücretsiz olarak yemek yardımından yararlanmayı düzenleyen her hangi bir hüküm bulunmadığı; dolayısı ile, itfaiye personelinin de diğer memurlarla aynı şartlara tabi olarak söz konusu yardımdan yararlanacakları ifade edilmiştir.

Bu durumda, Belediye İtfaiye Yönetmeliği’nin 37’nci maddesi, Devlet Memurları Kanunu’nun 212’nci maddesi ile Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliği’nin 4, 5 ve 6’nci maddeleri birlikte değerlendirildiğinde, belediyede çalışan ve Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliği uyarınca yemek yardımından faydalanan itfaiye personeli için de; yiyecek yardımının gerektirdiği giderlerin yemek maliyetinin yarısını aşmamak kaydıyla kurum bütçesine konulacak ödenekle karşılanması, kalan kısmının ise personelden alınması gerekmektedir.

Bu gerçeklerle tazmin hükmünün Tasdikine karar verilmesi gerekir.” şeklindeki ayrışık görüşlerine karşı) Oyçokluğu ile,

02.06.2015 tarihinde karar verildi.