Sayıştay 5. Dairesi 38564 Kararı - Sosyal Güvenlik Kurumları Personel Mevzuatı

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Sosyal Güvenlik Kurumları

• Yılı: 2010

• Daire: 5

• Dosya No: 38564

• Tutanak No: 41235

• Tutanak Tarihi: 22.12.2015

• Konu: Personel Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Kurum avukatları ile Hukuk Müşavirliğinde görevli diğer personele ödenen vekalet ücretlerinin gelir vergisi matrahlarına dahil edilmemesi.

108 sayılı ilamın 1’inci maddesi ile; Kurum avukatları ile Hukuk Müşavirliğinde görevli diğer personele ödenen vekalet ücretlerinin gelir vergisi matrahlarına dahil edilmemesi nedeniyle … TL.ye tazmin hükmü verilmiştir.

Gerçekleştirme görevlisi olarak sorumlu tutulan dilekçi temyiz dilekçesinde özetle;

Daire Kararının gerekçesinde; Kurum Avukatlarına ve Hukuk Müşavirliğinde görevli diğer personele ödenen vekalet ücretlerinden %15 oranında gelir vergisi kesildiğinin belirtildiğini,

Belirtilen kişilere yapılan ödeme ve bu ödemeden kaynaklı gelir vergisi kesintisinde herhangi bir eksiklik bulunmadığını dolayısıyla gerçekleştirme görevlisi sıfatıyla tesis edilen işlemde herhangi bir hata olmadığını Daire Kararı gerekçesinde de bu hususun yer aldığını,

Daire Kararında; Kurum Avukatlarına ve Hukuk Müşavirliğinde görevli diğer personele ödenen vekalet ücretleri nedeniyle 193 Sayılı Gelir Vergisi Kanununun 103 üncü maddesi ve 273 sayılı Gelir Vergisi Genel Tebliği ile belirlenen 2010 takvim yılı gelirlerinin vergilendirilmesinde esas alınacak vergi diliminin değiştiği ve bu ücretlerin söz konusu personelin maaş bordrolarındaki gelir vergisi matrahına dahil edilmediğinin ileri sürüldüğünü,

Kararda da belirtildiği üzere yapılan hatalı işlemin kişilere ödenen vekalet ücretinin bir sonraki maaş bordrolarına yansıtılmamış olması ile ilgili olduğunu,

Bu işlemin ise gerçekleştirme görevlisi sıfatıyla tarafından tesis edilen işlemden ayrı bir işlem olduğunu belirterek verilen tazmin hükmünün kaldırılmasını istemiştir.

Başsavcılık; “Dilekçede, karara konu hatalı işlemin kişilere ödenen vekalet ücretinin bir sonraki maaş bordrolarına yansıtılmaması olduğu, bu işlemin gerçekleştirme görevlisi olarak tarafından tesis edilen işlemden ayrı bir işlem olduğu, yapılan hatalı işlemin sorumlusunun kendisinin olmadığı, ifade edilmekte olup; açıklanan nedenlerden dolayı kamu zararının ödenmesine ilişkin hükmün kaldırılması, talep edilmektedir.

Sorguda belirtilen ödeme emirleri ve eklerinin incelenmesi sonucunda, ödenen vekalet ücretlerinin gelir vergisi matrahlarına dahil edilmediği, dolaysıyla gelir vergisinin eksik kesildiği bu nedenle kamu zararına sebebiyet verildiği, tespit edilmiştir.

Gerçekleştirme görevlileri, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 33'ncü maddesi hükmü gereği, işlemlerin belgelendirilmesinden ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanmasından, ayrıca; ödeme emrinin düzenlenmesinden de sorumludurlar.

Bu nedenle Gerçekleştirme Görevlisi … talebinin reddedilerek tazmin hükmünün onanmasına karar verilmesinin uygun olacağı değerlendirilmektedir.” şeklinde görüş bildirmiştir.

38612 nolu dosya ile temyiz başvurusunda bulunan diğer gerçekleştirme görevlisi … de sorumluluk itirazında bulunmuş ve temyiz dilekçesinde özetle;

Daire Kararında hatalı işlemin kişilere ödenen vekalet ücretinin bir sonraki maaş bordrolarına yansıtılmamış olması olduğunu, bu işlemin ise gerçekleştirme görevlisi sıfatıyla tarafından tesis edilen işlemden ayrı bir işlem olduğunu, bir başka deyişle Daire Kararında hatalı işlemin tespit edildiğini ancak bu işlemin sorumlularında hataya düşüldüğünü, Kurumda Gelir Vergisinin hesaplanması ve bordroların oluşturulması ile ilgili hiçbir görevinin bulunmadığını belirterek verilen tazmin hükmünün bozulmasını istemiştir.

Başsavcılık; “Gerçekleştirme Görevlisi sıfatıyla temyiz eden … ilgi yazı ekinde gönderilen dilekçesi incelendi.

Dilekçede, karara konu hatalı işlemin kişilere ödenen vekalet ücretinin bir sonraki maaş bordrolarına yansıtılmaması olduğu, bu işlemin gerçekleştirme görevlisi olarak tarafından tesis edilen işlemden ayrı bir işlem olduğu, yapılan hatalı işlemin sorumlusunun kendisinin olmadığı, ifade edilmekte olup; açıklanan nedenlerden dolayı ... Daire tarafından verilen … TL tutarındaki kamu zararının ödenmesine ilişkin hükmün kaldırılması, talep edilmektedir.

Sorguda, belirtilen ödeme emirleri ve eklerinin incelenmesi sonucunda, ödenen vekalet ücretlerinin gelir vergisi matrahlarına dahil edilmemesi nedeniyle gelir vergisinin eksik kesildiği dolayısıyla fazla maaş ödenmesi nedeniyle kamu zararına sebebiyet verildiği, tespit edilmiştir.

Gerçekleştirme görevlileri, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 33'ncü maddesi hükmü gereği, işlemlerin belgelendirilmesinden ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanmasından, ayrıca; ödeme emrinin düzenlenmesinden de sorumludurlar. 5018 sayılı Kanun, harcama sürecinde; fiilen işlemleri gerçekleştiren gerçekleştirme görevlileri ve harcama yetkilisi tarafından ödeme emrinin düzenlenmesiyle görevlendirdiği gerçekleştirme görevlisi olmak üzere iki ayrı gerçekleştirme görevlisinden bahsetmektedir.

6085 sayılı Sayıştay Kanununun 7 nci maddesinin birinci ve üçüncü fıkrasında; "Bu Kanunun sorumlular ve sorumluluk halleri uygulamasında; 5018 sayılı Kanun ve Sayıştay denetimi ile ilgili diğer kanunlarda belirtilen sorumlular ve sorumluluk halleri esas alınır.

Sorumlular; mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri ile illiyet bağı kurularak oluşturulan ilamda yer alan kamu zararından tek başlarına veya birlikte tazmin ile yükümlüdür." hükmü yer almaktadır. Madde, ilamın; mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemler ile sonuç (kamu zararı) arasında illiyet bağı kurularak oluşturulmasını öngörmektedir.

Gerçekleştirme görevlisi sıfatıyla temyiz dilekçesi gönderen …, harcama sürecindeki gerçekleştirme görevlisi mi yoksa harcama yetkilisi tarafından ödeme emrinin düzenlenmesi göreviyle görevlendirilen gerçekleştirme görevlisi mi olduğu anlaşılmamaktadır. Konu olayda, görevlendirilmiş gerçekleştirme görevlisinin gelir vergisi matrahının hesaplanması ve bordroların oluşturulmasıyla ilgili fiili bir görevi bulunmamaktadır. … eğer bu konumda görev yapıyor ise herhangi bir sorumluluğunun olmayacağı değerlendirilmektedir. Ancak fiilen maaş bordrolarının düzenlenmesi ya da vekalet ücretlerinin ödenmesi işini görevi nedeniyle yerine getiriyorsa oluşan kamu zararından sorumlu olacaktır.

Bu nedenle, Gerçekleştirme Görevlisi … olaydaki sorumluluğunun yukarıdaki yapılan açıklamalar çerçevesinde yeniden belirlenmesini teminen dosyanın dairesine gönderilmesinin uygun olacağı değerlendirilmektedir.” şeklinde görüş bildirmiştir.

38611 nolu dosya ile harcama yetkilisi olarak … da sorumluluk itirazında bulunmuş gerçekleştirme görevlisi … ile aynı olan temyiz dilekçesine karşılık Başsavcılık;

“Sorguda belirtilen ödeme emirleri ve eklerinin incelenmesi sonucunda, ödenen vekalet ücretlerinin gelir vergisi matrahlarına dahil edilmemesi nedeniyle gelir vergisinin eksik kesildiği dolayısıyla fazla maaş ödenmesi nedeniyle kamu zararına sebebiyet verildiği, tespit edilmiştir.

Harcama yetkililerinin sorumluluğu, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 32'nci maddesinde hükmü bağlanmıştır. Buna göre harcama yetkilileri, harcama sürecinde; harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygun olmasından, sorumludurlar. Kanun hükmünden, harcama yetkilisinin harcama sürecindeki sorumluluğunun, harcama talimatının mevzuata uygun verilmesiyle sınırlı olduğu anlaşılmaktadır.

6085 sayılı Sayıştay Kanununun 7’nci maddesinin birinci ve üçüncü fıkrasında; "Bu Kanunun sorumlular ve sorumluluk halleri uygulamasında; 5018 sayılı Kanun ve Sayıştay denetimi ile ilgili diğer kanunlarda belirtilen sorumlular ve sorumluluk halleri esas alınır.

Sorumlular; mevzuata aykırı karar, İşlem veya eylemleri ile illiyet bağı kurularak oluşturulan ilamda yer alan kamu zararından tek başlarına veya birlikte tazmin ile yükümlüdür." hükmü yer almaktadır. Madde, ilamın; mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemler ile sonuç (kamu zararı) arasında illiyet bağı kurularak oluşturulmasını öngörmektedir.

Mali sorumluluğun unsurları dikkate alındığında; konu olayda, harcama yetkilisinin gelir vergisi matrahının hesaplanması ve bordroların oluşturulmasıyla ilgili fiili bir görevi bulunmamaktadır. Görevini yerine getirmemekle ya da ihmal etmekle kamu zararı oluşmamıştır. Yani fiil ile kamu zararı arasında illiyet bağı mevcut değildir. 5018 sayılı Kanun ile 6085 sayılı Kanun hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, harcama yetkilisinin, bir başkasının mevzuata aykırı eylemi nedeniyle ve kendisinin düzenlemediği dolaysıyla imzalamadığı ödeme emri eki hatalı belgeden kaynaklanan kamu zararından sorumlu olamayacağı, düşünülmektedir.

Bu nedenle, harcama yetkilisinin talebinin kabul edilerek tazmin hükmünün kaldırılmasına karar verilmesinin uygun olacağı değerlendirilmektedir.” şeklinde görüş bildirmiştir.

Dosyada mevcut belgeler okunup incelendikten sonra gereği görüşüldü:

5018 sayılı Kanunun 31’inci maddesi gereği;

Bütçeyle ödenek tahsis edilen her bir harcama biriminin en üst yöneticisi harcama yetkilisidir.

Genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinde; idareler, merkez ve merkez dışı birimler ve görev unvanları itibarıyla harcama yetkililerinin belirlenmesine, harcama yetkisinin bir üst yönetim kademesinde birleştirilmesine ve devredilmesine ilişkin usûl ve esaslar Maliye Bakanlığınca belirlenir. Harcama yetkisinin devredilmesi, yetkiyi devredenin idarî sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.

Harcama yetkilileri bütçede öngörülen ödenekleri kadar, ödenek gönderme belgesiyle kendisine ödenek verilen harcama yetkilileri ise tahsis edilen ödenek tutarında harcama yapabilir.

32’nci maddesi gereği;

Bütçelerden harcama yapılabilmesi, harcama yetkilisinin harcama talimatı vermesiyle mümkündür. Harcama talimatlarında hizmet gerekçesi, yapılacak işin konusu ve tutarı, süresi, kullanılabilir ödeneği, gerçekleştirme usulü ile gerçekleştirmeyle görevli olanlara ilişkin bilgiler yer alır.

Harcama yetkilileri, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken diğer işlemlerden sorumludur.

Aynı Kanunun 33’üncü maddesinin birinci fıkrasında ise;

“Bütçelerden bir giderin yapılabilmesi için iş, mal veya hizmetin belirlenmiş usul ve esaslara uygun olarak alındığının veya gerçekleştirildiğinin, görevlendirilmiş kişi veya komisyonlarca onaylanması ve gerçekleştirme belgelerinin düzenlenmiş olması gerekir. Giderlerin gerçekleştirilmesi; harcama yetkililerince belirlenen görevli tarafından düzenlenen ödeme emri belgesinin harcama yetkilisince imzalanması ve tutarın hak sahibine ödenmesiyle tamamlanır.” hükmüne yer verilmiştir.

Söz konusu maddenin ikinci fıkrasında, gerçekleştirme görevlilerinin, harcama talimatı üzerine; işin yaptırılması, mal ve hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevlerini yürüteceği düzenlenmiştir.

Ancak;

Kamu zararına ilişik tutulan 174 sayılı muhasebe işlem fişi ekinde yer alan Hukuk Müşavirliğince Genel Müdürlük Makamına hitaben yazılmış “Vekalet Ücreti” konulu 2676 sayı ve ocak-2010 tarihli yazıda;

“Müşavirliğimizce takip olunan ve onay ekinde sunulan listede belirtilen dava ve icra dosyalarından tahsil olunan ……….. TL.nin (Brüt) vekalet ücretinin,

a) …….. TL.nin, …’ya, …….. TL.sinin …’ya, …….. TL.sinin …’ya, …….. TL.sinin …’ya, …….. TL.sinin …’ya ödenmesini,

b) …….. TL.sinin 1.Hukuk Müşaviri …., Hukuk Müşavir Vekili …, avukatlar …….. arasında eşit olarak paylaştırılması,

c) …….. TL.sinin …… arasında eşit olarak paylaştırılması düşünülmektedir.

Durumu bilgilerinize, uygun görülmesi halinde yazımız ve eki listenin, gereği için İdari ve Mali İşler Dairesi Başkanlığına havale edilmesini müsaadelerinize arz ederim.” denilmiş ve belirtilen yazıya Genel Müdür tarafından Olur verilmiştir.

Aynı durum, 6200 nolu muhasebe işlem fişi ve eklerinde belirtilen vekalet ücreti içinde geçerlidir.

174 ve 6200 nolu muhasebe işlem fişlerine ekli yazılardan ilişik tutulan bu belgeler ile sadece vekalet ücretlerinin belirlendiği, uygun görülmesi halinde de İdari ve Mali İşler Dairesi Başkanlığına havalesi istenilmiştir.

Hukuk Müşavirliğinde görevli avukat ve diğer personele ödenen vekalet ücretlerinin gelir vergisi matrahına dahil edilmemesi nedeniyle gelir vergisinin eksik kesilmesi hususunda; Genel Müdürlük Makamının Oluruna istinaden sadece emanete alınan vekalet ücreti miktarlarının belirtildiği, ödeme ve kesintilerin ise yer almadığı muhasebe işlem fişlerinde imzası bulunan görevlilere sorumluluk yüklenemeyeceği değerlendirilmektedir.

Bu nedenle 108 sayılı ilamın 1’inci maddesi ile … TL.ye ilişkin olarak verilen hükmün sorumluluk yönünden Bozularak yeniden hüküm tesisinin sağlanması için dosyanın ilgili Daireye Gönderilmesine, oy birliği ile,

22.12.2015 tarihinde karar verildi.