Sayıştay 5. Dairesi 38082 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Çeşitli Konular

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Yılı: 2008

• Daire: 5

• Dosya No: 38082

• Tutanak No: 41411

• Tutanak Tarihi: 02.02.2016

• Konu: Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar

KARAR

Kömür yardımı.

4. 1589 sayılı ilamın 4 üncü maddesiyle; ... San. Tic. Ltd. Şti.” den yoksul ve muhtaç ailelere yardım amaçlı alınan kömürlere ilişkin giriş çıkış taşınır işlem fişlerinin düzenlenmediği ve fakir ve muhtaç ailelere dağıtılmak üzere alınan kömürlerin kimlere dağıtıldığına ilişkin teslim tutanaklarının olmadığı gerekçesiyle … TL.’ye tazmin hükmü verilmiştir.

Sorumlu dilekçesinde:

Sayıştay 5. Dairesi'nin temyiz incelemesine konu …. /1598 Sayılı kararında, … San. Tic. Ltd. Şti.'den (bundan sonra kısaca … Ltd. Şti. olarak anılacaktır) yoksul ve muhtaç ailelere yardım amaçlı alınan kömürler ile ilgili olarak; savunmada hibe olduğu iddia edilen kömür borcunun tahsili için icra yoluna başvurulması ve muhasebe kayıtlarında da kömür alımının halen hibe gözükmeyip Belediyenin borcu olarak gözükmesi sonucu oluşan … TL kamu zararının, Harcama Yetkilisi … ve gerçekleştirme görevlisi imzası bulunmaması nedeniyle Muhasebe Yetkilisi olarak … müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verildiğini,

Oysa, … İlk Kademe Belediyesi tarafından, fakir ve muhtaç ailelere kömür dağıtılması ile ilgili olarak, yapılan herhangi bir usulsüzlük bulunmayıp, bu şekilde … TL tutarında kamu zararına sebep olunması da söz konusu olmadığını,

…. Ltd. Şti.'nin Belediyeye hibe olarak vermiş olduğu kömürler, mahalle muhtarlarına fakir ve muhtaç ailelere dağıtılmak üzere teslim edilmiştir. Mahalle muhtarları tarafından da söz konusu kömürler, amacına uygun bir şekilde fakir ve muhtaç ailelere dağıtılmış ve kömür dağıtılan bu kişilerin ad ve soyadları listelenmiştir. Ayrıca, bu kömürler ile ilgili olarak, bugüne kadar ne mülga Orhanlı İlk Kademe Belediyesi tarafından, ne de … Belediyesi tarafından bir para ödenmiş değildir. Yani, Belediye kasasından hiçbir şekilde para çıkışı olmamıştır ve Belediye kayıtlarında da bu meblağ borç olarak görünmediğini,

… Ltd. Şti., söz konusu kömürler ile ilgili olarak; ... Belediye Başkanlığı'na 8152 numarasına kayden vermiş olduğu ekte yer alan 27.05.2009 tarihli yazısında aynen;

"Mülga …. Belediye Başkanlığı'na hibe amaçlı verdiğim kömüre ilişkin 04.12. …. tarih ve 2126/1 no'lu verilen emri ile tahakkuk eden;

❖ 30.10. …. tarih ve 141834 no'lu fatura … TL +KDV

❖ 17.11. …. tarih ve 141835 no'lu fatura … TL + KDV

❖ 12.11. …. tarih ve 1411836 no'lu fatura ... TL + KDV

❖ 19.11. …. tarih ve 1411837 no'lu fatura … TL + KDV

Toplam … TL'lik hak ve alacağım bulunmadığım beyan ve tasdik ederim." Denildiğini, (Ek-2; Şirket yetkilisinin düzenlemiş olduğu 27.05.2009 tarihli yazısı) (Ek-3; … Belediye Başkanlığı'nın evrak kayıt numarasını gösteren belge)

Görüldüğü üzere, … Ltd. Şti. yetkilisi işbu yazısı ile, söz konusu kömürleri fakir ve muhtaç ailelere dağıtılmak üzere hibe ettiğini, kömürler ile ilgili olarak … Belediye Başkanlığı'ndan (ne de mülga … İlk Kademe Belediyesi'nden) … TL tutarında bir hak ve alacağının bulunmadığını belirttiğini, Ayrıca, bu beyanını … Belediyesi'ne 27.05.2009 tarihinde 8152 evrak kayıt numarası üzerinden vermiş ve bu evrak Mali Hizmetler Müdürlüğü kayıtlarına alındığını,

Ayrıca, … Ltd. Şti. yetkilisi tarafından, Belediyeye bu yönde bir yazı verilmekle ve Belediyeden alacaklı olmadıkları belirtilmekle kalınmamış, ne sebeple açıldığını bilemediğimiz Sayıştay ilamında bahsedilen icra takibi ise, takipsiz bırakılarak, neticesinde işlemden kaldırıldığını,

Bu konu ile ilgili olarak; 5018 Sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu'nun "Kamu Zararı" başlıklı 71. Maddesi'nde aynen;

"Kamu zararı, kamu görevlisinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağından artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.

Kamu zararının belirlenmesinde;

a) İş, mal veya hizmet karşılığı olarak belirlenen tutardan fazla ödeme yapılması,

b) Mal alınmadan, iş veya hizmet yaptırılmadan ödeme yapılması,

c) Transfer niteliğindeki giderlerde, fazla veya yersiz ödemede bulunulması,

d) İş, mal veya hizmetin rayiç bedelinden daha yüksek fiyatla alınması veya yaptırılması,

e) İdare gelirlerinin tarh, tahakkuk veya tahsil işlemlerinin mevzuata uygun bir şekilde yapılmaması,

f) (Mülga:22/12/2005-5436/10 md.)

g) Mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması, esas alınır." düzenlemesi getirilmiştir.

Bu kapsamda madde içeriğinde sayılan ve kamu zararı oluştuğunu kabul edebilmek için gerekli olan: iş, mal veya hizmet karşılığı olarak belirlenen tutardan fazla ödeme yapılması, mal alınmadan, iş veya hizmet yaptırılmadan ödeme yapılması, mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması gibi vs. hususlar somut olayımızda bulunmamaktadır. Bu haliyle kamu zararı oluştuğundan kesinlikle bahsedilemeyeceğini,

Sayıştay ilamında, … Ltd. Şti. yetkilisinin, Belediyeden alacağı bulunmadığına dair düzenlemiş olduğu belgeye itibar edilmediği gibi, bugüne kadar Belediye kasasından bu konu ile ilgili olarak bir para çıkışı olmadığı, icra takibinden tahsilat yapılmadığı, anılan dosyanın takipsiz bırakılarak işlemden kaldırıldığı da dikkate alınmamıştır. Belediye tarafından ödenmemiş ve bugünden sonra da gerek şirketin beyanı doğrultusunda gerek kayıtlarda borç olarak görünmediği için ödenmeyecek olan … TL 5018 Sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu'nun "Kamu Zararı" başlıklı 71. Maddesi'ne aykırı bir şekilde kamu zararı olarak gösterilerek, bu paranın haksız bir şekilde müvekkilden tahsiline karar verildiğini,

Sonuç olarak, … Nakliyat İnşaat Gıda Madencilik Turizm San. Tic. Ltd. Şti.'nin fakir ve muhtaç ailelere dağıtılmak üzere vermiş olduğu kömürler hakkaniyetli bir dağıtımın yapılabilmesi için mahalle muhtarlarına teslim edilmiş ve dağıtımın yapılması ile kamu menfaati sağlanmıştır. Dağıtım usulüne uygun bir şekilde yapıldığı halde, kesinlikle kabul edilmemekle birlikte, sadece dağıtım sırasında düzenlenmesi gereken belgeler ile ilgili bir eksiklik var ise, bu durum kömürlerin dağıtılmak üzere teslim edildiği muhtarlar ile ilgili olup, Belediye yetkililerinin bu konuda yapmış oldukları bir usulsüzlük bulunmamaktadır. Bu kömürlerin dağıtılmasında kimsenin şahsi bir menfaati olmadığı gibi, Belediye kasasından çıkan bir para da söz konusu olmadığını, Bu durum da, …. TL tutarında bir kamu zararından bahsedilemeyecek olup, müvekkilin sorumlu olarak gösterilmesi usul ve yasaya aykırılık teşkil ettiğini belirterek tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmektedir.

Sayıştay Başsavcılığının karşılamasında:

“Sorumlu vekili, bir firmadan alınan ve fakirlere dağıtıldığı belirtilen kömürlere ait taşınır işlem fişlerinin ve dağıtım listelerinin ödeme evrakında bulunmaması nedeniyle verilen tazmin hükmünün kömürün belediyeye anılan firmaca hibe olarak verildiğini, bunların da muhtarlara teslim edilerek dağıtıldığını ileri sürerek kaldırılmasını istemiştir. Sorumlu anılan firmanın alacağından feragat ettiğine ilişkin 27.05.2009 tarihli yazılı beyanını dilekçesine eklemiştir. Söz konusu dilekçe hüküm tarihinden önce verildiğinden, konunun yargılamanın iadesi kapsamında değerlendirilmesi için Dairesine tevdiine karar verilmesi,” denilmiştir.

Gereği görüşüldü:

Rapor dosyası ve eki belgelerin incelenmesi neticesinde konunun savcılığa intikal ettiği ve Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığınca kovuşturmaya yer olmadığına ilişkin karar verildiği anlaşılmıştır.

Ayrıca firma ile idare arasında 27.05.2009 tarihli yazıda söz konusu kömür alımının hibe olduğu fakat bununla ilgili bir muhasebe kaydının olduğuna ilişkin bir belgenin de gerek daire aşamasında gerekse mevcut dosya eklerinde bulunmadığı anlaşılmıştır.

Ödeme emrindeki muhasebe kaydında 630-360, 830-835 kayıtlarının kullanıldığı bütçe emanetinde bulunan … TL.’ye ilişkin ödemenin firmaya yapılıp yapılmadığının tespitinin gerekli olduğu anlaşılmıştır. Gerek … Belediyesi …. yılı gerekse … Belediyesine devredildiği zaman yapılan devir kayıtlarının ve 102-103 nolu kayıtlarının incelenmesi ve herhangi bir hibe veya düzeltme kaydının olup olmadığının ortaya konulması gerekmektedir.

Sorumluların gerek rapor aşamasında gerek savcılık gerekse temyiz aşamasında kömür alımına ilişkin çelişkili beyanlarının olduğu anlaşılmıştır.

Yapılan icra takibine ilişkin belgelerinde incelenmesi gerekmekte olup icra takibinden vazgeçilme gerekçelerinin tespiti ortaya konulmalıdır.

Kömürün alınıp alınmadığı, alınan kömürün dağıtılıp dağıtılmadığı ve Belediye Başkanının firmaya ödemeyi gerçekleştirip gerçekleştirmediğinin belirlenmesi gerekmektedir.

Bütün bu gelişmeler ışığında sorumluluk konusunun tekrar ele alınması gerektiği kamu zararının ve usulsüzlüğün ödeme emri aşamasından sonra ortaya çıktığı gerekçeleriyle sorumluluğun belirlenmesi gerektiği anlaşılmıştır.

Bu itibarla; devredilen belediyenin muhasebe kayıtlarının, savcılığın kovuşturmaya mahal olmadığına ilişkin kararı ile firma ile belediye arasında imzalanan borç alacak ilişkisi olmadığına ilişkin yazının, icra takibine ilişkin dosyanın ve sorumluluk konusunun incelenmesi için 5.Daire tarafından 1598 sayılı ilamın 4 üncü maddesine ilişkin verilen tazmin hükmünün 832 sayılı Kanunun değişik 16.maddesi hükmü gereğince Başkanın bulunduğu taraf üstün tutulmak suretiyle bozularak DAİRESİNE GÖNDERİLMESİNE, oyçokluğuyla,

(Üye … Daire kararını esas olarak Taşınır Mal Yönetmeliği hükümlerine dayandırmaktadır. Söz konusu Yönetmelik hükümlerine göre alınıp kurum deposunda veya ilgili yerlerde bekletilmeyen, doğrudan tüketime gönderilen taşınır mallar için taşınır işlem fişi düzenlenmesine gerek duyulmamaktadır. Olayda olduğu gibi, yükleniciden alınarak doğrudan ihtiyaç sahiplerine dağıtılan kömürler için de taşınır işlem fişi düzenlenmesine, dolayısıyla Taşınır Mal Yönetmeliğine göre işlem yapılmasına gerek bulunmamaktadır. Daire kararı bu yönüyle yasal dayanaktan yoksundur.

Daire kararına esas alınan diğer bir husus ta; fakir ve muhtaç ailelere dağıtılmak üzere alınan kömürlerin dağıtımının usule aykırı olmasıdır. Dağıtım usulü ‘mali yönetim ve denetim’ kapsamında değil, idari ve/veya cezai yaptırımı olabilecek bir durum olduğundan, buna ilişkin olarak da cezai soruşturma yapıldığından, sonuçta da sorumlular hakkında kovuşturmaya yer olmadığına karar verildiği ortada iken bu dayanakla kamu zararı hükmü vermek yersizdir.

Savunmada hibe olduğu iddia edilen kömür borcunun tahsili için icra yoluna başvurulması ve muhasebe kayıtlarında da kömür alımının halen hibe gözükmeyip belediyenin borcu olarak gözükmesi, alacaklı firmanın hibe yazısına istinaden borcun muhasebe kaydı ile hesaplardan çıkartılıp çıkartılmadığına ilişkin yapılacak inceleme sonucu hüküm vermek üzere daire kararının bozulması gerekeceği yönünde ilave görüşüyle,

.... rapor dosyası ve eki belgelerin incelenmesi neticesinde gerek Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığınca kovuşturmaya yer olmadığına ilişkin kararda gerekse sorumlunun dilekçesinde ödemenin belediyece firmaya yapılamadığı ve Belediye Başkanının şahsi malvarlığından ödemenin gerçekleştirildiği firmanın belediyeden alacağı kalmadığı ifadelerine dayandırılmıştır.

Halbuki 04.12. …. tarih ve 2126 sayılı ödeme emri muhasebe kaydından giderin gerçekleştiği 630 ve 830 muhasebe kayıtlarından anlaşılmaktadır. Dolayısıyla … TL belediye bütçesinden giderleştirilmiştir. Sorumluların dilekçelerinde de bu kayıtların sonradan düzeltildiğine hibe işlemine ilişkin muhasebe kayıtlarına ilişkin bir belgeye rastlanmamıştır.

18.01.2007 tarihli ve 26407 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren “Taşınır Mal Yönetmeliği” nin, “Taşınırların kaydı” başlıklı 12. maddesinde;

“(1) Kamu idarelerince bütün taşınırların ve bunlara ilişkin işlemlerin kayıt altına alınması esastır. Taşınır kayıtları, yönetim hesabı verilmesine esas olacak şekilde tutulur. Her bir kaydın belgeye dayanması şarttır.

(2) Bu çerçevede;

a) Önceki yıldan devren gelen taşınırlar ile içinde bulunulan yılda herhangi bir şekilde edinilen veya elden çıkarılan taşınırlar,

b) Taşınırlardaki kayıp, fire, yıpranma ve benzeri nedenlerle meydana gelen azalmalar,

c) Sayım sonucunda ortaya çıkan fazlalar,

miktar ve değer olarak kayıtlara alınarak takip edilir.”

Hükmü yer almaktadır.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükmünden de açıkça anlaşılacağı üzere taşınırlar her ne şekilde alınmış olursa olsun ve de her ne şekilde elden çıkarılmış olursa olsun bu işlemlerin taşınır işlem fişleri ile kayıt altına alınması gereklidir.

Ancak; “… İnşaat Gıda Madencilik Turizm San. Tic. Ltd. Şti.” den alınıp, fakir ve muhtaç ailelere dağıtıldığı iddia edilen 2000 ton kömür için; alındığına ilişkin taşınır işlem fişleri ve kömürün ihtiyaç sahiplerine dağıtıldığına ilişkin taşınır işlem fişleri düzenlenmemiştir.

Söz konusu kömür alımları ve dağıtımına ilişkin her hangi bir taşınır işlem fişi düzenlenmemiş olmasıyla birlikte; söz konusu kömürlerin kimlere dağıtıldığına ilişkin düzenlenmesi gerekli tutanaklar da bulunmamaktadır.

Sorumlu dilekçede her ne kadar “… Nakliyat İnşaat Gıda Madencilik Turizm San. Tic. Ltd. Şti.” den alınan 2000 ton kömürün ekteki belgeden de anlaşılacağı üzere anılan şirket tarafından Belediyeye hibe olarak verildiğini ve söz konusu kömürün yine anılan şirketin elemanları tarafından fakir ve muhtaç ailelere dağıtıldığını, dolayısıyla belediye kasasından para çıkışı olmadığından kamu zararı da bulunmadığını ifade etseler de, Şirketin kömürleri hibe olarak verdiği ifade edilen belgeden sonraki tarihte kömür alımına ilişkin ilgili Şirketin Belediyeden kömür parasını tahsil etmek amacıyla icra takibi başlatmış olduğu anlaşıldığından, kömürlerin faturalarının Belediye Başkanlığı adına kesilmiş olması ve olduğu iddia edilen hibe işleminin muhasebe kayıtlarına geçmemesi sonucu kömür alımı tutarının muhasebe kayıtlarında Belediyenin borcu olarak gözükmektedir.

Bu itibarla; ... Nakliyat İnşaat Gıda Madencilik Turizm San. Tic. Ltd. Şti.” den yoksul ve muhtaç ailelere yardım amaçlı alınan kömürlere ilişkin giriş çıkış taşınır işlem fişlerinin düzenlenmemesi ve fakir ve muhtaç ailelere dağıtılmak üzere alınan kömürlerin dağıtımının usule aykırı olması, savunmada hibe olduğu iddia edilen kömür borcunun tahsili için icra yoluna başvurulması ve muhasebe kayıtlarında da kömür alımının halen hibe gözükmeyip Belediyenin borcu olarak gözükmesi gerekçeleriyle 1598 sayılı ilamın 4 üncü maddesine ilişkin verilen tazmin hükmünün TASDİKİ gerekir yönündeki ayrışık görüşlerine karşı)