Sayıştay 5. Dairesi 36574 Kararı -

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi:

• Yılı: 2009

• Daire: 5

• Dosya No: 36574

• Tutanak No: 39947

• Tutanak Tarihi: 27.01.2015

• Konu:

KARAR

TEMYİZ KURULU KARARI

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra gereği görüşüldü;

610 sayılı ilamın 1. maddesiyle Belediyenin yapmış olduğu gazete aboneliklerinde gazete birim fiyatlarının çok üzerinde tutarlar üzerinden abonelik bedelleri ödenmesi nedeniyle 29.033,13 TL’ye tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçi dilekçesinde özetle; yerel ve ulusal basılı yayınların fiyatlarının farklı olmasının nedeninin, dağıtımı ve tesliminin bizzat belediyenin Basın Şefliğine günlük teslim edilmesi olduğunu,

İlçede yayınlanan gazetelerde, hemşerilerin bilmesi, duyması elzem olan birçok konunun imkanı olmayan kişilere ulaştırılması, onların sosyal ve kültürel anlamda bilgilenmesi, yaşamlarının daha kolay daha fikri, sanatsal, görsel anlamda güçlendirilmesi amacıyla toplu gazete alımları yapılarak halka dağıtımının yapıldığını, yapılan harcamaların mevzuatlara uygun yapıldığını, belediyenin zarara uğratılmadığını,

Abone bedellerinin yüksekliğinin tedarikten kaynaklandığını, teslim hizmetinin bizzat belediyeye yapılması nedeniyle fiyat farklılığı oluştuğunu,

Belediye hizmet binasının şehir merkezinin 5 km alanı dışında olduğunu, yerel ve ulusal basılı yayınları Belediye hizmet binası yakınlarında elde etme imkânları bulunmamakla birlikte, her gazetenin de her bayide satılmadığını,

Alımı yapılan gazetelerin bayiden alınması, gazete fiyatı yönü ile bakıldığında ucuz gibi görünmekte ise de; bu gazetelerin farklı farklı bayilerden tedarikinin, görevlendirilecek personel araç giderleri yönüyle bakıldığında daha masraflı olacağından, gazete satışını yapan firmalarla yapılan anlaşma gereği, günlük yerel gazetelerin hizmet binalarına teslim şartı olduğundan artı maliyetin gazete aboneliği bedellerine basılı yayını basan ve satanlarca yansıtıldığını belirterek tazmin hükmünün kaldırılmasını istemiştir.

Sayıştay Savcılığı karşılamasında; “Sorumlu, Belediyenin yapmış olduğu gazete aboneliklerinde, gazete birim fiyatlarının çok üzerinde tutarlar ödemesi nedeniyle verilen tazmin hükmünün, gazetelerin kapıya (Belediye Basın Birimine) teslimden dolayı ulaşım ve diğer masrafların da abone bedellerine yansıtıldığını ileri sürerek kaldırılmasını istemiştir.

Ancak, gazete aboneliği esas itibariyle kapıda teslime dayanır. Bunun için ayrıca nakliye ve benzeri bir gider ödenmez.

Bu itibarla, savunmalar olayın gerçek mahiyetine ve iktisadi icaplara uygun bulunmadığından talebin reddedilmesi uygun mütalaa olunmaktadır.“ şeklinde görüş bildirmiştir.

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu'nun "Tanımlar" başlıklı 3 üncü maddesinde;

“h Kamu gideri: Kanunlarına dayanılarak yaptırılan iş, alınan mal ve hizmet bedelleri, sosyal güvenlik katkı payları, iç ve dış borç faizleri, borçlanma genel giderleri, borçlanma araçlarının iskontolu satışından doğan farklar, ekonomik, mali ve sosyal transferler, verilen bağış ve yardımlar ile diğer giderleri,",

Aynı Kanunun "Ödeneklerin Kullanılması" başlıklı 20 nci maddesinde;

"d) Kamu idareleri, bütçelerinde yer alan ödeneklerin üzerinde harcama yapamaz. Bütçeyle verilen ödenekler, tahsis edildikleri amaçlar doğrultusunda yılı içinde yaptırılan iş, satın alınan mal ve hizmetler ile diğer giderlerin karşılanmasında kullanılır. Ancak, ait olduğu mali yılda ödenemeyen ve emanet hesabına alınamayan zamanaşımına uğramamış geçen yıllar borçları ile ilama bağlı borçlar, ilgili kamu idaresinin cari yıl bütçesinden ödenir.",

"Harcama Talimatı ve Sorumluluk" başlıklı 32 nci maddesinde;

"Bütçelerden harcama yapılabilmesi, harcama yetkilisinin harcama talimatı vermesiyle mümkündür. Harcama talimatlarında hizmet gerekçesi, yapılacak işin konusu ve tutarı, süresi, kullanılabilir ödeneği, gerçekleştirme usulü ile gerçekleştirmeyle görevli olanlara ilişkin bilgiler yer alır.

Harcama yetkilileri, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken diğer işlemlerden sorumludur.”,

"Giderin Gerçekleştirilmesi" başlıklı 33 üncü maddesinde;

"Bütçelerden bir giderin yapılabilmesi için iş, mal veya hizmetin belirlenmiş usul ve esaslara uygun olarak alındığının veya gerçekleştirildiğinin, görevlendirilmiş kişi veya komisyonlarca onaylanması ve gerçekleştirme belgelerinin düzenlenmiş olması gerekir. Giderlerin gerçekleştirilmesi harcama yetkilisinin ödeme emri belgesini imzalaması ve tutarın hak sahibine ödenmesiyle tamamlanır.",

"Kamu Zararı" başlıklı 71 inci maddesinde;

Kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.

Kamu zararının belirlenmesinde;

a) İş, mal veya hizmet karşılığı olarak belirlenen tutardan fazla ödeme yapılması,

b) Mal alınmadan, iş veya hizmet yaptırılmadan ödeme yapılması,

c) Transfer niteliğindeki giderlerde, fazla veya yersiz ödemede bulunulması,

d) İş, mal veya hizmetin rayiç bedelinden daha yüksek fiyatla alınması veya yaptırılması,

e) İdare gelirlerinin tarh, tahakkuk veya tahsil işlemlerinin mevzuata uygun bir şekilde yapılmaması,

f) (Mülga fıkra: 22/12/2005-5436 S.K./10. mad)

g) Mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması,

Esas alınır.

Kontrol, denetim, inceleme, kesin hükme bağlama veya yargılama sonucunda tespit edilen kamu zararı, zararın oluştuğu tarihten itibaren ilgili mevzuatına göre hesaplanacak faiziyle birlikte ilgililerden tahsil edilir.” denilmektedir.

Mevzuat hükümlerinden görüldüğü üzere, bir kamu giderinin yapılabilmesi için, kanunlarına göre bir işin yapılması veya bir malın satın alınması gerekmektedir. Ayrıca söz konusu gider için bütçede ödenek olması ve ödeneğin tahsis edilen amaç doğrultusunda yılı içinde yaptırılan iş, satın alınan mal ve hizmetler ile diğer giderlerin karşılanmasında kullanılması gerekmekledir. Bununla beraber harcama yetkilileri, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken diğer işlemlerden sorumludurlar.

Gerçekleştirme görevlileri de bütçelerden bir giderin yapılabilmesi için iş, mal veya hizmetin belirlenmiş usul ve esaslara uygun olarak alındığının veya gerçekleştirildiğinin, görevlendirilmiş kişi veya komisyonlarca onaylanması ve gerçekleştirme belgelerinin düzenlenmiş olup olmadığını kontrolle sorumludurlar.

4734 sayılı Kamu ihale Kanunun "Temel ilkeler" başlıklı 5 inci maddesinde; "İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur." denilmektedir.

4734 sayılı kanunun "Tekliflerin Değerlendirilmesi" başlıklı 37'nci maddesinin son fıkrasında değinildiği üzere ihaleli işlerde olduğu gibi tarifeye bağlı ve süreli yayın alımları gibi işlerde de birim fiyatların esas olacağı açıktır.

Rapor dosyası ve ekleri incelendiğinde; Belediye’ye aylık abonelikler yapılarak alınan gazetelerde gazete birim fiyatının çok üzerinde rakamlar ödenerek abonelik bedeli adı altında kanunlara dayanmayan bir finansman modelinin desteklendiği görülmektedir. Nitekim aboneliklere ait faturalar incelendiğinde (Gazete Sayısı X Gazete Birim Fiyatı X Gün Sayısı) üzerinden gösterimde bulunularak fatura düzenlenmesi gerekirken; böyle yapılmayarak, gazeteler tarafından belirlenmiş olan ve birim fiyatlarla arasında çok yüksek fark olan tutarları topluca yazmak suretiyle faturaların düzenlendiği görülmüştür.

Dilekçi her ne kadar Belediye hizmet binasının şehir merkezine 5 km uzaklıkta olduğunu, gazetelerin Belediye hizmet binasına tesliminden dolayı ulaşım ve diğer masrafların da abonelik bedellerine yansıtıldığını ileri sürerek tazmin hükmünün kaldırılmasını istemişse de;

Gazete aboneliği esas itibariyle kapıda teslime dayanmaktadır. Bunun için ayrıca nakliye ve benzeri bir gider ödenmeyeceği tabiidir. Ayrıca kamu zararı tablosu incelendiğinde bazı gazetelerin fiyatının üç katı, bazılarının ise neredeyse yedi katı tutarında fazladan ulaşım masrafı ödendiği görülmüştür ki bunun da ticari hayatın gerçekleriyle örtüşmediği açıktır.

Bu itibarla dilekçi iddialarının reddedilerek 610 sayılı ilamın 1. maddesi ile verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE,

Karar verildiği 27.01.2015 tarih ve 39947 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.