Sayıştay 5. Dairesi 363 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Personel Mevzuatı

Daire Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Daire Karar Detayı: Listeye DönYazdır

• Daire: 5

• Karar Tarihi: 07.02.2019

• Karar No: 363

• İlam No: 183

• Madde No: 16

• Kamu İdaresi Türü: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Hesap Yılı: 2017

• Konu: Personel Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Sosyal denge tazminatı

…………… Belediye Başkanlığı ile …………… Sendikası arasında 30.03.2016 tarihinde imzalanan ve 01.01.2016-31.12.2017 dönemini kapsayan ek protokolün, kamu görevlilerine sosyal denge tazminatının yasayla belirlenen limitlerine uyulmaksızın ve ayrıca 11.04.2012 tarihinde uygulanmakta olan sözleşmeye yeni mali haklar getirecek şekilde düzenlenmesi nedeniyle yasal sınırları aşan sosyal denge tazminatı ödemesi sonucunda ……………… TL kamu zararına sebebiyet verildiği hususu ile ilgili olarak,

375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 04.04.2012 tarih ve 6289 sayılı Kanunun 33 üncü maddesiyle değişik Ek 15 inci maddesinde belediyelerde istihdam edilen kamu görevlilerine sosyal denge tazminatı ödenebileceği, bu tazminatın aylık tutarının 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanununa göre yapılan toplu sözleşmede belirlenen tavan tutarı geçmemek üzere ilgili belediye ile ilgili belediyede en çok üyeye sahip kamu görevlileri sendikası arasında anılan Kanunda öngörülen hükümler çerçevesinde yapılabilecek sözleşmeyle belirleneceği hüküm altına alınmıştır.

4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanununun “Mahalli idarelerde sözleşme imzalanması” başlıklı 32 nci maddesi de 04.04.2012 tarih ve 6289 sayılı Kanun ile değişikliğe uğramıştır. Maddede, söz konusu sözleşmelerin nasıl imzalanacağı, ne kadar süreyle geçerli olabileceği, hangi durumlarda sözleşme yapılamayacağı ve hangi durumlarda sözleşmelerin hükümsüz kalacağı ifade edilmiştir.

4688 sayılı Kanuna 6289 sayılı Kanunla Geçici 14 üncü madde eklenmiş ve 15.03.2012 tarihinden önce akdedilen sözleşmelerin yeni dönemdeki durumunun ne olacağı, bu sözleşmelerin 31.12.2015 tarihinden önce çeşitli sebeplerle sona ermesi durumunda yeni sözleşmelerin hangi şart ve kurallara bağlı olarak imzalanacağı, tavan tutarın ne alınması gerektiği gibi hususlara yer verilmiştir.

Yeni akdedilecek sözleşmede tavan tutarın ne alınması gerektiğini açıklayan maddede aynen: “15/3/2012 tarihinden önce 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 15 inci maddesi kapsamındaki idareler ile ilgili sendikalar arasında toplu iş sözleşmesi, toplu sözleşme, sosyal denge sözleşmesi ve benzeri adlar altında imzalanan sözleşmelerin uygulanmasına, söz konusu sözleşmelerde öngörülen sürelerin sonuna kadar devam edilebilir. Anılan sözleşmelerin uygulanmasına devam edildiği dönem için 32 nci madde hükümleri çerçevesinde ayrıca sözleşme yapılamaz. Söz konusu sözleşmeleri 31/12/2015 tarihinden önce sona eren veya mevcut sözleşmeleri bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten sonra karşılıklı olarak feshedilen kapsama dahil idareler, sözleşmelerinin sona eriş veya fesih tarihini izleyen bir ay içinde sözleşmelerin sona erdiği veya feshedildiği tarih ile bu Kanunda öngörülen toplu sözleşme dönemi sonuna kadarki dönemle sınırlı olmak üzere üçüncü fıkra hükümleri dikkate alınmaksızın 32 nci madde hükümleri çerçevesinde sözleşme yapabilir. Ancak 32 nci madde uyarınca toplu sözleşmede belirlenen tavan tutarın, unvanlar itibarıyla ilgili personele söz konusu sözleşmeler uyarınca yapılmakta olan ortalama aylık ödemenin altında kalması halinde; üçüncü fıkra hükümleri dikkate alınmaksızın 32 nci madde hükümleri esas alınarak 31/12/2015 tarihine kadar uygulanabilecek sözleşmelerde bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte uygulanan sözleşme uyarınca unvanlar itibarıyla ilgili personele ödenen ortalama aylık tutar tavan olarak esas alınabilir. Bu şekilde yapılacak ödemeler kazanılmış hak sayılmaz.” hükmü yer almaktadır.

Ayrıca, Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2016 ve 2017 Yıllarını Kapsayan 3 üncü Dönem Toplu Sözleşmenin “Yerel Yönetim Hizmet Koluna İlişkin Toplu Sözleşme” başlıklı dördüncü bölümünün 7 nci maddesinde;

“4688 sayılı Kanunun Geçici 14 üncü maddesinde yer alan "31/12/2015" ibaresi "31/12/2017" şeklinde uygulanır.” denilmektedir.

4688 sayılı Kanunun Geçici 14 üncü maddesi, 15.03.2012 tarihinden önceki sözleşmelerde mevcut bulunan mali hükümlerin sözleşme süresi sonuna kadar veya 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanununa göre yapılan toplu sözleşmede belirlenen tavan tutarı geçmesi durumunda 31.12.2017 tarihine kadar uygulanmasına cevaz vermektedir. Ancak daha sonra yapılan sözleşmelerde unvanlar itibariyle mevcut mali hükümler artırılamayacağı gibi yeni gelir getirecek mali hükümler ihdas edilemeyeceğinden, 30.03.2016 tarihinde imzalanan ve 01.01.2016-31.12.2017 dönemini kapsayan ek protokol ile 11.04.2012 tarihinde uygulanmakta olan sözleşmede belirtilen mali haklar için tespit edilen tutarları aşan tutarların ödenmesi mümkün değildir.

……………. Belediye Başkanlığı ile …………SEN arasında yapılan 01.01.2011 ve 31.12.2012 tarihlerini kapsayan Toplu İş Sözleşmesi imzalanmıştır. 01.03.2012 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere yapılan ek protokol ile toplu sözleşmenin mali hükümlerinde düzenlemeler yapılmıştır. Sözleşme süresi 31.05.2014 olarak değiştirilmiştir. Dolayısıyla yukarıda belirtilen tarihte yani 11.04.2012 tarihinde uygulanmakta olan sözleşme bu sözleşmedir. Bu sözleşmenin “Mali Haklarlar” başlıklı maddelerinde;

• İyileştirme Zammı

Tüm çalışanların halen aldıkları aylıklara ilaveten;

h) Başkan Yardımcıları (kadrolu ve vekâleten görev yapanlar) her ay net ………….. TL

i) Müdürler (kadrolu olup fiilen görev yapanlar veya vekâleten görev yapanlar; birden fazla vekâleti olsa da aynı kişi için tek ödeme yapılır.) ve iç denetçiler her ay net: ……………. TL.

j) Memurlar (kadrolu ve sözleşmeli) her ay net ………….. TL alır.

Bu bedel her ayın en geç 15’inde ödenir. Bu bedel üzerinden her yıl %6 artırılır.

• Yemek Yardımı

Gıda yardımı aylık ……………. TL olup, bu bedel üzerinden herhangi bir kesinti yapılmayacaktır.

• Evlenme Yardımı

İşveren, çalışanlara evlenmeleri halinde net ………………. TL evlenme yardımı yapar.

• Doğum Yardımı

İşveren çalışanların doğan çocukları için net ………………… TL doğum yardımı yapar.

• Ölüm Yardımı

İşveren,

g) Çalışanın kendisinin görev esnasında ölümü halinde net …………….. TL,

h) Çalışanın görevi dışında vefatı halinde yasal mirasçılarına net ………….. TL,

i) Birinci derece akrabalarının vefatı halinde ……………. TL ödenir.

• Yakacak Yardımı

Yıl içerisinde Mart ve Ağustos ayları olmak üzere …………..’şer TL yakacak yardımı verilir.

Bu bedel her yıl % 6 artırılır.

• İkramiye (Eklenen Madde)

Yıl içinde (3) üç kez (iki dini bayram ve yılbaşı) net ………….. TL ikramiye verilir. İkramiye bayram tatillerinden önceki son iş günü; yılbaşı ikramiyesi ise yılın son iş günü verilir. Bu bedel her yıl %6 artırılır.

Hükümleri yer almakta iken,

…………. tarihinde imzalanan ve 01.01.2016-31.12.2017 dönemini kapsayan Ek Protokol ile “Mali Haklar” başlıklı maddeler;

• İyileştirme Zammı

(1) Sözleşmenin 5 inci maddesinde belirtilen yararlanma koşullarına uyan tüm çalışanlar halen almakta oldukları aylıklarına ilave olarak aşağıdaki toplu sözleşme yardımından yararlandırılır:

(a) Belediye Başkanının takdiri ile 5393 sayılı Kanununun 49 uncu maddesinin 7 nci fıkrasına istinaden görevlendirilen Başkan Yardımcıları (4483 sayılı Kanun kapsamında diğer kamu görevlileri arasında görüldüklerinden dolayı) ile 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu kapsamında fiilen görev yapan Başkan Yardımcılarına her ay net ………………. TL ödenir.

(b) Fiilen görev yapmakta olan Müdürlere, Avukatlara, İç Denetçilere ve Müfettişlere her ay net ……………… TL . ödenir. Ayrıca; Belediye Başkanının takdiri ile fiilen müdürlük görevini icra eden (harcama yetkilisi) ancak çeşitli nedenlerle müdür kadrosunda bulunamayan müdürlere aylık toplu sözleşme yardımına ilaveten mevcut işgal ettiği kadrosu ile görev yaptığı müdürlüğün müdür kadrosu arasındaki ücret farkı hesaplanarak her ay ödenir.

(c) Kesintisiz olarak yürütülmesi zorunlu olan zabıta hizmetini 657 sayılı Devlet Memurları Kanununda belirtilen çalışma süre ve saatlerine bağlı olmaksızın fiilen çalışan Zabıta personeline 5393 sayılı Belediye Kanununun 51 inci maddesine istinaden Belediye Meclisince belirlenen maktu fazla çalışma ücretinin %50 fazlası bu sözleşmeyle ayrıca ödenir.

(ç) Fazla çalışma yaptırılmaması esastır. Ancak; kamu hizmetlerinin zorunlu kıldığı hallerde çalışanın rızası ile Belediye Başkanının onayı alındıktan sonra ayda 30 saati geçmemek koşuluyla fazla çalıştırma yaptırılabilir. Fazla çalışma yaptırılan personele saat başı net …………. TL ödenir.

(d) Diğer tüm memurlara ve 5393 sayılı Belediye Kanununun 49 uncu maddesine istinaden çalışan sözleşmeli personele her ay net …………….. TL ödenir.

• Gıda Yardımı

(a) Gıda yardımı aylık net ………… TL’dir. Bu bedel üzerinden herhangi bir kesinti yapılmaz. Gıda yardımı, her ayın en geç 15 inde ödenir.

• Evlenme Yardımı

İşveren tarafından çalışanlara evlenmeleri halinde net ……………. TL ödenir.

• Doğum Yardımı

İşveren tarafından çalışanların doğan çocukları için net ……………… TL ödenir.

• Ölüm Yardımı

(a) Çalışanın görev esnasında ölümü durumunda yasal mirasçılarına net …………… TL,

(b) Çalışanın görev dışında ölümü durumunda yasal mirasçılarına net …………… TL,

(c) Çalışanın 1 inci derece yakınının (anne, baba, eş ve çocuklar) vefatı durumunda çalışanın kendisine net …………. TL ödenir.

• Yakacak Yardımı

Her yıl Nisan ayının ilk haftasında çalışanlara yakacak yardımı olarak net …………… TL ödenir.

• İkramiye

Toplu Sözleşmenin birinci bölümünde belirtilen hukuksal dayanaklar çerçevesinde çalışanlara, iyileştirme zammı olarak halen almakta oldukları aylıklarına ilaveten aşağıdaki ikramiyeler ödenir;

(a) Ramazan Bayramında net …………….. TL ödenir.

(b) Kurban Bayramında net ……………. TL ödenir.

(c) Yılbaşı için 31 Aralık günü net …………….. TL ödenir.

(d) 1 Mayıs’ta net ……………. TL ödenir.

(e) Encümende görev yapan memur üyeler ile ihale ve takdir komisyonunda görev yapan her bir üyeye aylık net …………… TL ödenir.

(g) Gerçekleştirme görevlilerine aylık net …………. TL ödenir.

(h) Belediyemizde çalışan ve emekliliğe hak kazanan memurlardan 31.07.2016 tarihine kadar emeklilik müracaatında bulunanlara net ………….. TL olmak üzere, emeklilik aylığının bağlanmasına müteakip emeklilik destek ödemesi yapılacaktır. 31.12.2016 tarihine kadar re’sen emekli olacaklar bu maddeden yararlandırılmaz.

(ç) 8 Mart Dünya Kadınlar Gününde kadın çalışanlara net ……………. TL ikramiye ödemesi yapılır ve görev aksatılmayacak şekilde isteyen kadın çalışanlara bir günlük idari izin verilir.

Şeklinde düzenlenmiştir.

4688 sayılı Kanuna göre yapılan ve 2016-2017 yıllarını kapsayan toplu sözleşmenin “Yerel Yönetim Hizmet Koluna İlişkin” bölümünün 1 inci maddesinde belediyelerin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen personele ödenebilecek sosyal denge tazminatının aylık tavan tutarının en yüksek devlet memuru aylığının % 100’ü olacağı hüküm altına alınmıştır. Buna göre; toplu sözleşme uyarınca verilebilecek sosyal denge tazminatının 2017 yılı ilk altı ayı için aylık tavan tutarı ……….. TL, 2017 yılının ikinci altı ayı için ise aylık tavan tutar ………… TL olmaktadır.

Gerek ……. TL gerekse de ……….. TL sosyal denge tazminat tutarı 11.04.2012 tarihinde uygulanan sözleşme uyarınca unvanlar itibarıyla ilgili personele ödenen ortalama aylık tutardan düşük olduğundan 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanununun Geçici 14’üncü maddesi gereği söz konusu unvanlar için …………. Belediyesinde 11.04.2012 tarihinde uygulanan sözleşmede belirtilen tutarlar tavan tutar olarak alınabilecektir.

Ancak …………….. Belediyesinde yapılan yeni sözleşme ile hem mevcut ödemelerde artışa gidilmiş hem de yeni mali hükümler ve yeni unvanlar eklenmiştir.

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun Kamu Zararı başlıklı 71 inci maddesinde;

“Kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.

Kamu zararının belirlenmesinde;

…….

g) Mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması,

Esas alınır.” denilmektedir.

Yapılan incelemede, yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesi sonucunda ……………. Belediyesi ile ……………. Sen arasında akdedilen sosyal denge tazminatı miktarlarının 4688 sayılı Kanunun geçici 14 üncü maddesine aykırı bir şekilde belirlenmesi neticesinde 15.03.2012 tarihinden sonra imza edilen 30.03.2016 tarihli sözleşme ile yeni unvanlar, yeni mali hükümlerin ihdas edilmesi ve 11.04.2012 tarihinde uygulanmakta olan sözleşmede yer alan mali hakları aşan tutarda ödeme yapılarak kamu zararına sebebiyet verildiği görülmüştür. 30.03.2016 tarihli sözleşme ile zabıtalar için öngörülen maktu fazla çalışma ücreti, zabıta dışındaki personel için öngörülen fazla çalışma ücret, 1 Mayısta verilecek ikramiye, encümende görev yapan memur için verilecek ücret, ihale ve takdir komisyonlarında görev alacak personel için verilecek ücret, gerçekleştirme görevlileri için verilecek ücret, 8 Mart Dünya Kadınlar Günü için verilecek ücret, müdürlük görevi yapıp müdür kadrosunda olmayanlar için verilen ücret ve emeklilik destek ödemesi olmak üzere yeni mali hükümler ihdas edilmiştir. Bu yardımları çalışanlar alamayacakları için bu yardım tutarlarının tamamı kamu zararı olarak dikkate alınmıştır. 11.04.2012 tarihinde uygulanmakta olan sözleşmede ve 2017 yılında uygulanan sözleşmedeki tutarlar net olarak kamu zararı hesaplamasına dahil edilmiştir.

Son olarak 5393 sayılı Belediye Kanunun “Belediye Başkanı” başlıklı 37 nci maddesinde Belediye Başkanının belediye idaresinin başı ve belediye tüzel kişiliğinin temsilcisi olduğu ifade edilmiştir. Bu hükümden hareketle Belediye Başkanı veya onun yetkili kıldığı kişilerin Belediyede çalışan personele de sosyal denge tazminatı ödenmesine ilişkin sözleşme, temsilcisi olduğu idare için bağlayıcılık taşımakta olduğundan, mevzuata aykırı hükümler içeren sözleşmeyi imzalayan sıfatıyla harcama talimatını veren Belediye Başkanının oluşan kamu zararından dolayı sorumluluğu bulunmaktadır.

Bu itibarla, ……………. Belediye Başkanlığı ile ………………. Sendikası arasında 30.03.2016 tarihinde imzalanan ve 01.01.2016-31.12.2017 dönemini kapsayan ek protokolün, kamu görevlilerine sosyal denge tazminatının yasayla belirlenen limitlerine uyulmaksızın ve ayrıca 11.04.2012 tarihinde uygulanmakta olan sözleşmeye yeni mali haklar getirecek şekilde düzenlenmesi nedeniyle yasal sınırları aşan sosyal denge tazminatı ödemesi sonucunda oluşan toplam …………… TL kamu zararının,

…………. TL'sinin Üst Yönetici Sözleşmeyi İmzalayan ………………, Harcama Yetkilisi ……………….. ve Gerçekleştirme Görevlisi ………………’a

…………. TL'sinin Üst Yönetici Sözleşmeyi İmzalayan ………………, Harcama Yetkilisi ……………….. ve Gerçekleştirme Görevlisi ………………’a

…………………………..

Müşterek ve müteselsilen,

6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile ödettirilmesine anılan Kanunun 55 inci maddesi uyarınca iş bu ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oybirliğiyle karar verildi.