Sayıştay 5. Dairesi 36082 Kararı -

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi:

• Yılı: 2009

• Daire: 5

• Dosya No: 36082

• Tutanak No: 39888

• Tutanak Tarihi: 06.01.2015

• Konu:

KARAR

Dosyada mevcut belgeler okunup incelendikten sonra gereği görüşüldü:

602 sayılı İlam’ın 13. maddesi ile, MAPA İnşaat ve Tic. A.Ş. taahhüdünde bulunan “Hamzadere Barajı İnşaatı” işinde patlayıcı madde fiyat farkı ödemelerinde, dinamit (gom II) için malzeme fiyat farkı hesabında; birim fiyatlar içerisinde ödenen dinamit (gom II)’nin bedeli dikkate alınmadan, dinamit (gom II-a1)’in rayiç fiyatı ve zamlı fiyatı esas alınarak malzeme fiyat farkı hesaplanması nedeniyle 85.610,00-TL’ye tazmin hükmü verilmiştir.

36082 sayılı dosyada yer alan dilekçede özetle, “Hamzadere Barajı İnşaatı” işi sözleşmesinin 10. maddesinde sözleşme konusu işlerin birim fiyatlarındaki değişiklikler nedeniyle fiyat farklarının ne şekilde ödeneceğine ilişkin hükümlerin yer aldığını, buna göre patlayıcı maddenin MKE fabrika toptan satış fiyatlarının esas alınacağının belirtildiğini, ayrıca idarenin yazılı izni ile alınması halinde patlayıcı maddelerin bayilerdeki perakende fiyatının da esas alınacağının yazılı olduğunu, malzeme fiyat farkına esas miktarların analizlerden hesaplanması yönünde mevzuatta hükümler bulunduğunu, analizlerinde patlayıcı madde olarak GOM II (04.101) bulunan pozların fiyat farkı ödemelerinin GOM II-A1 üzerinden yapıldığını,

GOM II’nin rayiç fiyatının Bayındırlık Birim Fiyatları Kitabında her yıl yayınlandığını ancak üretici kuruluş MKE BARUTSAN’ın fiyat listesinde yayınlanmadığını,

Sorgu hesabında GOM 2 dinamitin baz fiyatından GOM II-A1’in zamlı fiyatının infilak güç oranı ile çarpımı sonucundan çıkarılması ile bir hesap yönteminin geliştirildiğini, ancak infilak güç oranının parasal karşılıklar arasındaki oranı gösteren bir katsayı olmadığını, şayet bu oran parasal temsil oranını gösteren bir katsayı olsaydı bu iki dinamitin rayiç fiyatları arasındaki oran 1.03048 olarak hesap edileceğini, buna göre patlayıcıların infilak güç oranlarıyla birim fiyatları arasında herhangi bir oranın bulunmadığını, üretimi olmayan malzemenin fiyatının zamdan ne kadar etkileneceğini tayin etmenin mümkün olmadığını, patlayıcı madde fiyat farklarına ait uygulamaların sözleşmenin 10. maddesi hükümleri çerçevesinde gerçekleştirildiğini, belirterek tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmiştir.

36700 ve 36699 sayılı dosyalarda dilekçiler, tazminine hükmolunan 85.610,00-TL’nin hüküm tarihi olan 22.09.2011’den önce; 29.07.2011 tarihli muhasebe işlem fişi ile tahsil edildiğini bildirmişlerdir.

Başsavcılık 36082 sayılı dosyada yer alan karşılama yazısında; “Sorumlu, patlayıcı madde fiyat farkı hesabında gom – II poz nolu birim fiyatı yerine gom II – a1 poz no.lu birim fiyatın esas alınması yüzünden verilen tazmin hükmünün,

• Patlayıcıların infilak güç oranları ile birim fiyatları arasında bir oran bulunmadığını,

• Yapılan ödemenin fiilen yapılan işler karşılığı olduğunu,

• Ödemenin sözleşme ve eklerin uygun yapıldığını,

İleri sürerek kaldırılmasını talep etmiştir.

Yukarıda belirtilen iddia ve savunmalar sorguya verilen cevaplarla aynı mahiyette olup yeni bir iddia ve delil içermemektedir.

Bu nedenle talebin reddedilmesi uygun mütalaa olunmaktadır.” denilmiştir.

88/13181 sayılı Bakanlar Kurulu eki Kamu Sektörüne Dahil İdarelerin İhalesi Yapılmış ve Yapılacak İşlerinde İhale Usul ve Şekillerine Göre Fiyat Farkı Hesabında Uygulayacakları Esasların 9. maddesinde, imalatların meydana getirilmesinde kullanılan malzemelerden sözleşme birim fiyatlarına veya uygulama yılı birim fiyatlarına esas olan rayiçlerinde değişiklik olması halinde fiyat farkının ödeneceği veya kesileceği; 9.1. maddesinde malzeme fiyat farkı hesabına esas alınacak miktarların birim fiyat analizlerinden bulunacağı ve 9.2. maddesinde de malzeme fiyat farkı hesabına esas alınacak fiyatların, Esaslarda bentler halinde sayılan kuruluşlardan alınacağı öngörülmektedir.

Aynı Kararnamenin 9.2.1. maddesinde üretici kuruluşlardan temin edilen malzeme fiyatlarında, sözleşme birim fiyatlarına veya uygulama yılı birim fiyatlarına esas olan rayiçlere, yılı içinde meydana gelen artış veya eksilişlerin hesabında her cins patlayıcı madde için (2005/9158 sayılı Kararname ile en yakın olan veya idarece uygun görülen fabrikalar olarak değiştirilmiştir.) MKE fabrika toptan satış fiyatlarının esas alınacağı belirtilmektedir.

Görüleceği üzere, malzeme fiyat farkı hesabına esas alınan miktarlar patlayıcı madde için birim fiyat analizleri dikkate alınarak bulunacak olup baz/rayiç fiyatlar aynı malzemenin Bayındırlık rayiç listesindeki fiyatlar ve zamlı fiyatlar ise üretici kuruluş fabrika toptan satış fiyatları esas alınacaktır.

DSİ Genel Müdürlüğü’ne ait kaya kazısı imalatları (B-15.306, B-15.308, B-15.310, B-15.312, B-15.313 No’lu pozlar) birim fiyat analizlerinde, patlayıcı madde olarak 04.101 poz numaralı dinamit (gom II) rayici yer almakta ve birim fiyatlar buna göre tespit edilmektedir.

Birim fiyat analizlerinde dinamit (gom II) yer almasına ve bu malzemenin 2009 yılı rayiçlerinde fiyatı bulunmasına rağmen, MKE tarafından bu malzeme üretilmemekte ve bu nedenle de 2009 yılı MKE-Barutsan Roket ve Patlayıcı Fabrikası Müdürlüğü’nün yayınlamış olduğu fiyat listelerinde dinamit (gom II)’nin zamlı fiyatı bulunmamaktadır.

Bu durumda, fabrikada (gom II) üretimi yapılmadığından ilgili kazı imalatlarda Bayındırlık rayiç listesinde yer verilen 04.100 poz numaralı dinamit (gom II-a1) fiilen kullanılmaktadır. Esasında, ilgili kazı imalat analizlerde bulunan dinamit (gom II)’nin çıkarılarak yerine dinamit (gom II-a1)’in konulması ve patlayıcı miktarı gom II / gom II-a1 dönüşüm katsayısına göre artırılmak suretiyle yeni birim fiyat yapılması halinde sorun çözüme kavuşacaktır. Ancak DSİ uygulamalarında birim fiyat analizlerinde üretimi olmayan dinamit türü (gom II) çıkartılmamıştır.

Rapor dosyası ve ekli belgelerin incelenmesi neticesinde, ilgili kazı imalat bedellerinin (B-15.310, B-15.312….) revize edilmeden ödendiği ve fiyat farkı hesabı yapılmadığı görülmüştür. Oysa, analizlerde yer alan dinamit (gom II) bedelinde herhangi değişiklik olmasa da gom II-a1 in zamlı fiyatları bulunmakta olup, bu dinamit cinsine göre fiyat farkı hesaplanması gerekirdi.

Bayındırlık 2009 yılı rayiç listesinde yer verilen 04.100 poz numaralı dinamit (gom II-a1) bedeli 4,8-TL; 04.101 poz numaralı dinamit (gom II) bedeli 5,7-TL’dir. Yüksek Fen Kurulu kararına göre, infilak gücüne göre aralarında 1,125 gibi bir oran vardır.

Buna göre, bir taraftan birim fiyatlar dahilinde gom II üzerinden 5,7-TL bedel ödenmiş; diğer taraftan gom II rayiç bedeli değişmemiş olsa da gom II-a1 zamlı fiyatları esas alınarak fiyat farkı hesaplanması gerekmektedir.

Bu itibarla, dinamit fiyat farkı hesabında; analizlerden hesaplanan patlayıcı miktarının, Yüksek Fen Kurulunca tespit edilmiş olan gom II ile gom II-a1 arasındaki infilak güç oranı olan 1,125 ile çarpılması; rayiç fiyat olarak, birim fiyat analizine dahil edilmiş olan ve yükleniciye fiilen ödenmiş olan dinamit (gom II)’nin rayiç fiyatının; zamlı fiyat olarak ise, dinamit (gom II-a1)’in yıl içinde değişen birim fiyatlarının esas alınması gerekmektedir.

Bu durumda, uygulama yılı itibariyle birim fiyatın içinde ödenen dinamit (gom II) rayiç fiyatı (5,7 TL), malzeme fiyat farkına esas alınan dinamit (gom II-a1)’in zamlı fiyatından (5 YTL x 1,125 = 5,625 TL) daha yüksek olması nedeniyle patlayıcı maddeye malzeme fiyat farkı verilmesi yerine, patlayıcı madde malzeme fiyat farkı kesintisinin yapılması gerekmektedir.

Yukarıda açıklanan nedenlerle, dilekçi iddialarının reddi ile 602 sayılı İlam’ın 13. maddesi ile verilen tazmin hükmünün Tasdik edilmesi gerekmekle birlikte, 36700 ve 36699 sayılı dosyalarda dilekçiler tazminine hükmolunan 85.610,00-TL’nin hüküm tarihi olan 22.09.2011’den önce; 29.07.2011 tarihli muhasebe işlem fişi ile tahsil edildiğini bildirmişlerdir. Hüküm tarihinden önce yapılan bu tahsilat temyiz konusu olmayıp yargılamanın iadesiyle ilgili bulunduğundan, bu hususta Kurulumuzca yapılacak işlem olmadığı ve gereğinin ifasını teminen dosyanın ilgili Dairesine TEVDİİNE,

Karar verildiği 06.01.2015 tarih ve 39888 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.