Sayıştay 5. Dairesi 35161 Kararı -

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi:

• Yılı: 2008

• Daire: 5

• Dosya No: 35161

• Tutanak No: 35472

• Tutanak Tarihi: 25.09.2012

• Konu:

KARAR

Dosyada mevcut belgeler okunup incelendikten sonra gereği görüşüldü:

1191 sayılı ilamın 2(B) bendi ile; İl Özel İdaresi Genel Sekreteri Remzi Oğuz Yılmaz’a özel hizmet tazminatının genel idare hizmetleri sınıfına dahil bakanlık genel müdürü için öngörülen en yüksek devlet memuru aylığının % 330’u yerine % 515’i oranında ödenmesi nedeniyle 10.625,18 TL.ye tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçi Sayıştay İlamının (B) bölümü ile ilgili olarak ise dilekçesinde özetle:,

5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun yasalaşmasına esas teşkil eden ve Cumhurbaşkanlığınca bir defa daha görüşülmek üzere TBMM'ye iade edilen 5197 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu'nun hükümetin teklif ettiği metininde 36.maddenin 4. fıkrasında genel sekreterin özlük hakları "Genel Sekreterlik görevine atanmada bunlara ödenecek maaş, gösterge, ek gösterge, zam ve tazminatlar ile diğer ödemeler hakkında, bakanlık genel müdürlerinin tabi olduğu hükümler uygulanır." şeklinde olduğunu,

Ancak, daha sonra yürürlüğe giren 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu'nun "Norm kadro ve Personel İstihdamı" başlıklı 36.maddesinin 4.fıkrasında:

"Genel Sekreterlik kadrosuna atananlar, Büyükşehir belediyesi bulunan illerde genel idare hizmetleri sınıfına dahil müstakil daire başkanı için ilgili mevzuatında öngörülen tüm haklardan aynen yararlanırlar; bunlar Valinin Teklifi ve içişleri Bakanlığının onayı ile atanır" düzenlemesi şeklinde yer almış olduğunu,

Söz konusu madde ile genel sekreterin mali ve soysal hakları tek tek sayılmayarak başka bir kurum personelinin mali ve sosyal haklarına atıfta bulunmak suretiyle düzenleme yapıldığını,

Madde hükmünde "bakanlık, genel müdür ve daire başkanı" ifade edilmesine rağmen hangi bakanlığın emsal alınacağının belirtilmediğini,

5302 Sayılı Yasanın "Tanımlar" başlığında da "bakanlık" tanımına yer verilmediğini,

Fıkra kapsamında herhangi bir özel veya genel kanuna işaret etmeden genel sekreterin "genel idari hizmetleri sınıfına dahil herhangi bir bakanlık genel müdürünün ilgili mevzuatında öngörülen haklardan aynen yararlanacağını" hükme bağladığını,

Buradan, genel sekreterin genel idari hizmetleri sınıfına dahil bakanlık genel müdürüne 657 sayılı Devlet memurları Kanununda sağlanan hakların anında açıkça diğer kanunlarla verilen haklardan da yararlanacağının anlaşıldığını,

Ayrıca "hak" kelimesinin sadece mali anlamda alınmaması gerektiğini, Türk Dil Kurumunun sözlüğünde birçok anlama gelen "hak" kelimesini konumuz kapsamında birinci manada "adaletin, hukukun gerektirdiği veya birine ayırdığı şey, kazanç" olarak tanımlanırken ikinci manada "emeğin karşılığı ücret'" olarak tanımlandığını,

Ayıca genel sekreterin mali haklarının tespitinde de esas alınacak ve uhdesinde genel idari hizmetleri sınıfına dahil genel müdürü bulunduran bir bakanlıkta yine fıkrada işaret edilmemiş olmakla emsal alınacak bakanlık tercih hakkı genel sekreterliğe bırakıldığını,

Diğer yandan "Mevzuat" sözlük tanımı itibariyle, yürürlükte olan bütün yasa ve buna bağlı düzenlemeleri ifade ettiğinden: "ilgili mevzuat" kavramı içinde sadece 657 Sayılı DMK ile sağlanan mali ve sosyal haklar yer almamakta, memurlara mali ve sosyal hak ile diğer hakları sağlayan bütün yasa ve düzenlemeleri kapsadığını,

Bu bağlamda bazı bakanlıklara ek ödeme yapılmasını öngören kanuni düzenlemelerin, İl Özel İdaresi Genel Sekreterinin maaşının hesaplanmasında 5302 Sayılı Yasanın 36. Maddesinde "ilgili mevzuatında öngörülen tüm haklardan aynen yararlanır" düzenlemesine uygun olarak "mevzuat" kabul edildiğini,

Dolayısıyla genel sekretere en yüksek özlük hakkına sahip bakanlık genel müdürüne (GİH) ödenen mali hakların ödenmesinin kanuna, mevzuata ve hukuka uygun olduğunu,

5286 Sayılı Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğünün Kaldırılması ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun ile 09.05.1985 tarihli ve 3202 sayılı "Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğü Teşkilatı ve Görevleri Hakkında Karun'un adı 'Köye Yönelik Hizmetler Hakkında Kanun" olarak değiştirilmiş ve kaldırılan Genel Müdürlüğün taşra teşkilatı İl Özel İdarelerine devrolunarak söz konusu Genel Müdürlüğün görevlerinin İl Özel İdarelerine devrolunduğunu,

5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu’nun "İl Özel idaresinin Görev ve Sorumlulukları" başlıklı 6.maddesinde de;

"İl Özel idaresi mahalli müşterek nitelikte olmak şartıyla;

a) 'EK: İbare; 05/05/2005-5340/24 md.) "Gençlik ve Spor" sağlık,tarım,sanayi ve ticaret (EK: İbare; ¡2 07. 21)06-5538/26 md.) "Belediye sınırları il sınırı olan Büyükşehir Belediyeleri hariç ilin çevre düzeni planı, bayındırlık ve iskan, toprağın korunması, erozyonun önlenmesi, (EK:İbare 13 0 2005-5393/85 md.) "kültür,sanat,turizm" sosyal hizmet ve yardımlar, yoksullara mikro kredi verilmesi, çocuk yuvaları ve yetiştirme yurtları; ilk ve orta öğretim kurumlarının arsa temini, binalarının yapım, bakım ve onarımı ile diğer ihtiyaçlarının karşılanmasına ilişkin hizmetleri il sınırları içinde,

b) İmar, yol,su,kanalizasyon, atık, çevre, acil yardım ve kurtarma (MÜLGA: İbare: 13/07/2005-5393/85 md.) orman köylerinin desteklenmesi, ağaçlandırma, park ve bahçe tesisine ilişkin hizmetleri belediye sınırları dışında,

Yapmakla görevli ve yetkilidir.

(DEĞİŞİK: ikinci fıkra; 06/08/2008-5793 mad.) Bakanlıklar ve diğer merkezi idare kuruluşları; yapım, bakım ve onarım işleri, devlet ve il yolları,içme suyu, sulama suyu kanalizasyon,enerji, nakil hattı, sağlık, eğilim,kültür turizm,çevre imar, bayındırlık, iskan, gençlik ve spor gibi hizmetlere ilişkin yatırımlar ile hakanlıklar ve diğer merkezi idare kuruluşlarının görev alanına giren diğer yatırımlar. Kendi bütçelerinde bu hizmetler için ayrılan ödenekleri il özel idarelerine aktarmak suretiyle gerçekleştirebilir. Aktarma işlemi ilgili bakanın onayıyla yapılır ve bu ödenekler tahsis amacı dışında kullanılamaz. İş İl özel idaresinin tabi olduğu usul ve esaslara göre sonuçlandırılır II Özel İdaresinin tabi olduğu usul ve esaslara göre sonuçlandırılır. İl Özel İdareleri de bütçe imkanları ölçüsünde bu yatırımlara kendi bütçesinden ödenek aktarabilir.Bu fıkraya göre bakanlıklar ve diğer merkezi idare kuruluşları tarafından aktarılacak ödenekler ile gerçekleştirilecek yatırımlar, birinci fıkrada öngörülen görev alanı sınırlamasına tabi olmaksızın bütün il sınırları içinde yapılabilir.

(EK: İkinci fıkrasından sonra gelmek üzere ek fıkra; 12/07/2006- 5538/26 md.) İl Özel idaresi bütçesinden, emniyet hizmetlerinin gerektirdiği teçhizat alımıyla ilgili harcamalar yapılabilir.... "

5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu'nun "İl Özel İdaresi Teşkilatı" başlıklı 35.maddesinde:

"……. Genel Sekreter, İl Özel idaresi hizmetlerini, vali adına ve onun emirleri yönünde, mevzuat hükümlerine, il genel meclisi ve il encümeni kararlarına, ¡1 özel idaresinin amaç ve politikalarına, stratejik plan ve yıllık çalışımı programına göre düzenler ve vurulur.Bu amaçla il özel idaresi kuruluşlarına gereken emirleri verir ve bunların uygulanmasını gözetir ve sağlar.

Genel Sekreter yukarıda belirtilen hizmetlerin yürütülmesinden valiye karsı sorumludur.”denildiğini,

5302 sayılı Kanun ile il özel idarelere oldukça geniş yetki ve görevler verildiğini ve bu kurumun sevk ve idaresi içinde ''Genel Sekreterlik" kadrosunun ihdas edildiğini,

Söz konusu kadronun önemine binaen bu kadroya atananlara Büyükşehirlerde genel idare hizmetleri sınıfına dahil bakanlık genel müdürünün mali haklarının aynen verildiğini,

Genel Sekreterin, 5540 sayılı kanunla 1700 sayılı Dahiliye Memurları Kanununa eklenen 5.madde ile ek ödeme verilen kaymakamlık mesleğinden İl Özel İdaresine 11.07.2005 tarihinde geldiğini, adı geçen ek ödemeyi de Aralık 2007 tarihine kadar almadığını,

Bahsi geçen tarihten kısa bir süre önce Türkiye genelinde yapılan genel sekreterler toplantısında alınan maaşla ilgili değerlendirmeler sonucunda: Büyükşehir belediyesi bulunan illerde görev yapan bütün genel sekreterler Sanayi Bakanlığının genel müdürlüğünü emsal alsın diye tavsiye kararı çıktığını,

Aslında İçişleri Bakanlığı Genel Müdürlüğünün emsal alınacağını ancak İçişleri Bakanlığında genel müdürler mülki idare hizmetleri sınıfında görev yaptıklarından dolayı Sanayi Bakanlığının emsal alındığını,

Bu uygulamanın şu an itibariyle bütün Büyükşehirlerdeki genel sekreterler için aynı olduğunu,

İdarelerinde Genel Sekreterin maaşı hesaplanırken, genel idari hizmetleri sınıfından genel müdür istihdam eden bakanlıklardaki en yüksek mali hakların esas alınması gerektiği (personel hukukunun temel prensiplerinden birisi lehte olanın uygulanması) düşünüldüğünden Maliye Bakanlığı ile Sanayi ve Ticaret Bakanlığı gibi ek ödemesi olan kurumlar emsal alınarak buralarda görev yapan genel müdürler için ilgili mevzuatında öngörülen en yüksek devlet memuru aylığının %185 oranında bir ek ödeme yapıldığını,

Vergi Usul kanunu’na eklenen Ek 13.madde ile Maliye Bakanlığı personeline, 4077 sayılı Tüketicinin Korunması hakkında Kanunun değişik 29.maddesi ile de Sanayi ve Ticaret Bakanlığı personeline en yüksek devlet memuru aylığının %200'ünü geçmemek üzere ek ödeme yapılacağının hüküm altına alındığını,

Söz konusu ek ödemenin yukarıdaki açıklamalar dikkate alındığında İl Özel İdare Genel Sekreterine de verilmesi gerektiğini,

Kaymakamlık mesleğinden genel sekreterliğe atananların herhangi bir ek ödemeden yararlandırılmamasının kamudaki ücret dengesi ile de bağdaştırılamayacağını, hatta terfian geldiği görevden daha fazla bir maaş almasının kamu personeli rejiminin genel prensiplerinden olduğunu,

Bu itibarla İl Özel İdaresi Genel Sekreterine yukarıda bahsi geçen Bakanlık Genel Müdürlerine ödenen en yüksek devlet memuru aylığının %185’i oranında ek ödeme yapıldığını,

Ayrıca; 6009 sayılı Kanunun Geçici 8.maddesinde:

“Konusu suç teşkil etmemekle kesinleşmiş bir yargı kururum müstenit olmamak kaydıyla, hu kanım yayımı tarihine kadar, memur temsilcileriyle toplu iş sözleşmesi akdederek veya başka bir tasarrufta bulunarak belediye, Büyükşehir belediyesi ve il özel idaresinde çalışan kumu görevlilerine, her ne ad ulundu olursa olsun ek ödemede bulunmaları nedeniyle kamu görevlileri haklarında idari veya mu/i yargılama ve takibat yapılmaz, başlatılanlarla işlemden kaldırılır, "denildiğini

Ayrıca kanunun metninden ayrı değerlendirmesi hukuken mümkün olmayan gerekçe kısmında da;

"...Avrupa insan hakları sözleşmesi Avrupa sosyal şartı lLO'nun temel haklara ilişkin 87,98 ve 151 sayılı sözleşmeleri de ülkemiz taralından kabul edilen ve hukukun bir parçası haline gelen metinlere göre memurlara yapılan yardımlarla ilgili hukuki ve cezai takibata gidilmesi ülkemizin kabul ettiği sözleşmelere aykırıdır.Düzenleme ile uluslar arası sözleşmelere uygun bir düzenleme yapılarak yaşanan olumsuzluklarının giderilmesi amaçlanmıştır." denildiğini belirterek 2008 yılı hesapları ile ilgili olarak yapılan takibatın 6009 sayılı Kanunun Geçici 8.maddesi kapsamında olduğunu belirterek verilen tazmin hükmünün kaldırılmasını istemiştir.

Savcılık, ileri sürülen gerekçeler ilamda karşılandığından ve yapılan ödemeler, 6009 sayılı Gelir Vergisi Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un Geçici 8. maddesi kapsamına girmediği değerlendirildiğinden, temyiz talebinin reddedilerek, yasa ve yönteme uygun düzelenmiş Daire Kararının korunması gerektiği düşünülmektedir, şeklinde görüş bildirmiştir.

İl Özel İdaresi Genel Sekreteri Remzi Oğuz YILMAZ’a Özel Hizmet Tazminatının genel idare hizmetleri sınıfına dahil bakanlık genel müdürü için öngörülen en yüksek devlet memuru aylığının %330’ u yerine %515’i oranında ödenmesi sonucu kamu zararına sebebiyet verildiği tespit edilmiştir.

5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu’nun 36.maddesinde;

“ ….Genel Sekreterlik kadrosuna atananlar, büyükşehir belediyesi bulunan illerde genel idare hizmetleri sınıfına dahil bakanlık genel müdürü, diğer illerde ise genel idare hizmetleri sınıfına dahil müstakil daire başkanı için ilgili mevzuatında öngörülen tüm haklardan aynen yararlanırlar; bunlar valinin teklifi ve İçişleri Bakanlığının onayı ile atanır…. ” denilmektedir.

4077 sayılı “Tüketicinin Korunması Hakkındaki Kanun”un “Ödenek” başlıklı 29. maddesinde; en yüksek devlet memuru aylığının % 200’ünü geçmemek şartıyla usul ve esasları Maliye Bakanlığının uygun görüşü üzerine Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca tespit edilecek miktarlarda personele yapılacak ek ödemelerin Bakanlık bütçesine konulacak ödenekten karşılanacağı,

Bu Kanuna dayanılarak çıkarılan “Sanayi ve Ticaret Bakanlığı Personeline Yapılacak Ek Ödemeye İlişkin Usul ve Esaslar” ın “Kapsam” başlıklı 2. maddesinde; bu Esasların, Sanayi ve Ticaret Bakanlığının merkez ve taşra teşkilatı kadrolarında fiilen çalışan 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi personeli kapsayacağı,

4. maddesinin (d) fıkrasında ise; ek ödemenin hak edilmesinde ve ödenmesinde bu esaslarda belirtilen haller dışında, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun aylığa ilişkin hükümlerinin uygulanacağı ve ek ödemenin döner sermaye katkı payı, ikramiye, ücret ve her ne ad altında olursa olsun benzeri ödemelerin hesabında dikkate alınmayacağı, belirtilmiştir.

Anılan Kanun hükmü Genel Sekreterin, Bakanlık Genel Müdürü için mevzuatında öngörülen tüm haklardan yararlanılmasına amirdir. Herhangi bir bakanlıktaki genel müdürlük kadrosunu işgal eden kişiye görevli olduğu bakanlıkla ilgili bazı ek ödemeler yapılması, genel idare hizmetleri sınıfındaki bir genel müdüre, genel müdürlük kadrosu nedeniyle genel nitelikte yapılan bir ödeme değildir. Kaldı ki farklı bakanlıklardaki genel müdürlere bu tür çok farklı ek ödemeler yapılmaktadır. Bunların, Kanunda zikredilen “haklar” kapsamında değerlendirilemeyeceği açıktır. Kanun hükmünden anlaşılması gereken, genel idare hizmetleri sınıfındaki tüm bakanlık genel müdürlerine 657 sayılı Kanun ve ilgili mevzuat hükümlerine göre ödenen; aylık, ek gösterge, taban aylığı, kıdem aylığı, zam ve tazminatlar (yan ödeme ve özel hizmet tazminatı), makam tazminatı, görev tazminatı ve denge tazminatıdır.

Yukarıda bahsedilen, Sanayi ve Ticaret Bakanlığı personeline yapılacak ek ödemeye ilişkin “Usul ve Esaslar’da da, bu ek ödemenin sadece Sanayi ve Ticaret Bakanlığının merkez ve taşra teşkilatı kadrolarında fiilen çalışan personele yapılacağı ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun aylığa ilişkin hükümlerinin uygulanacağı, ek ödemenin döner sermaye katkı payı, ikramiye, ücret ve her ne ad altında olursa olsun benzeri ödemelerin hesabında dikkate alınmayacağı hükme bağlanmıştır.

Böyle bir düzenleme yapılması ise, Sanayi ve Ticaret Bakanlığı personeli dışında bazı devlet memurları ve sözleşmeli personel ile işçilerin de bu ek ödemeden yararlanamayacağını açıkça göstermek ve söz konusu ek ödemenin başka ödeme unsurlarının hesabında dikkate alınmamasını sağlamak amacından kaynaklanmıştır.

İl Özel İdaresi Genel Sekreterinin maaşı hesaplanırken; Özel Hizmet Tazminatının, ek ödeme içermeyen bakanlık genel müdürü için öngörülen %330 u yerine, Sanayi ve Ticaret Bakanlığı personeline 4077 sayılı “Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun” uyarınca yapılan % 185 oranındaki ek ödemeyle birlikte %515 oranında ödenmesi belitilen gerekçeler çerçevesinde mevzuata uygun değildir.

Yine Dilekçi, ilamdaki tazmin hükmünün 6009 sayılı Kanunla getirilen af kapsamında değerlendirilerek, tazmin hükmünün kaldırılmasını istemekte ise de; 6009 sayılı Kanunun geçici 8. maddesinde, memur temsilcileri ile toplu iş sözleşmesi akdederek veya başka bir tasarrufta bulunarak belediye, büyükşehir belediyesi ve il özel idaresinde çalışan kamu personeline her ne ad altında olursa olsun ek ödemede bulunmaları nedeniyle kamu görevlileri haklarında idari veya mali yargılama ve takibat yapılamayacağı hükmü, herhangi bir mevzuatla öngörülmemiş olan, toplu sözleşme ile ya da idari bir tasarrufla mahalli idarelerin bütün personeli için çalışanların koşullarını iyileştirici nitelikte genel olarak bütün çalışanlar için yapılan ek ödemelerle ilgili olup, İl Özel İdaresi Genel Sekreterine, 5302 sayılı Kanun hükümlerine aykırı olarak ödenen ek ödemeyi 6009 sayılı kanun kapsamında değerlendirmek mümkün değildir.

Bu nedenle ilamın 2(B) bendi ile 10.625,18 TL.ye ilişkin olarak verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE,

Karar verildiği 25.09.2012 tarih ve 35472 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.