Sayıştay 5. Dairesi 34598 Kararı -

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi:

• Yılı: 2008

• Daire: 5

• Dosya No: 34598

• Tutanak No: 34956

• Tutanak Tarihi: 15.05.2012

• Konu:

KARAR

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra gereği görüşüldü;

646 sayılı ilamın 5. maddesiyle, müteahhit MAPA İnşaat ve Ticaret A. Ş taahhüdündeki “Hamzadere Barajı İnşaatı İşi”ne ait hak ediş ödemelerinde; dinamit (gom II) için malzeme fiyat farkı hesabında, baz fiyat olarak dinamit (gom II) 'nin rayiç fiyatı yerine, (gom II-a1) 'in rayiç fiyatının esas alınarak malzeme fiyat farkı kesinti yapılmaması sonucu kamu zararına neden olunduğu gerekçesiyle 113.299,00-YTL’ye tazmin hükmü verilmiştir.

İlamın 5. maddesi hükmüne karşı dilekçi gönderdiği dilekçede, Hamzadere Barajı İnşaatı işi sözleşmesinin 10. maddesinde sözleşme konusu işlerin birim fiyatlarındaki değişiklikler nedeniyle fiyat farklarının ne şekilde ödeneceğine ilişkin hükümlerin yer aldığını, buna göre patlayıcı maddenin MKE fabrika toptan satış fiyatlarının esas alınacağının belirtildiğini, ayrıca idarenin yazılı izni ile alınması halinde patlayıcı maddelerin bayilerdeki perakende fiyatının da esas alınacağının yazılı olduğunu, malzeme fiyat farkına esas miktarların analizlerden hesaplanması yönünde mevzuatta hükümler bulunduğunu, analizlerinde patlayıcı madde olarak GOM II (04.101) bulunan pozların fiyat farkı ödemelerinin GOM II-A1 üzerinden yapıldığını,

GOM II'nin rayiç fiyatının Bayındırlık Birim Fiyatları Kitabında her yıl yayınlandığını ancak üretici kuruluş MKE BARUTSAN’ın fiyat listesinde yayınlanmadığını,

Sorgu hesabında GOM 2 dinamitin baz fiyatından GOM II-A1'in zamlı fiyatının infilak güç oranı ile çarpımı sonucundan çıkarılması ile bir hesap yönteminin geliştirildiğini, ancak infilak güç oranının parasal karşılıklar arasındaki oranı gösteren bir katsayı olmadığını, şayet bu oran parasal temsil oranını gösteren bir katsayı olsaydı bu iki dinamitin rayiç fiyatları arasındaki oran 1.03048 olarak hesap edileceğini, buna göre patlayıcıların infilak güç oranlarıyla birim fiyatları arasında herhangi bir oranın bulunmadığını, üretimi olmayan malzemenin fiyatının zamdan ne kadar etkileneceğini tayin etmenin mümkün olmadığını, patlayıcı madde fiyat farklarına ait uygulamaların sözleşmenin 10. maddesi hükümleri çerçevesinde gerçekleştirildiğini,

belirterek tazmin hükmünün Kaldırılmasını talep etmektedir.

88/13181 sayılı Bakanlar Kurulu eki ‘Kamu Sektörüne Dahil İdarelerin İhalesi Yapılmış ve Yapılacak İşlerinde İhale Usul ve Şekillerine Göre Fiyat Farkı Hesabında Uygulayacakları Esaslar'ın 9 maddesinde imalatların meydana getirilmesinde kullanılan malzemelerden sözleşme birim fiyatlarına veya uygulama yılı birim fiyatlarına esas olan rayiçlerinde değişiklik olması halinde fiyat farkının ödeneceği veya kesileceği, 9.1 maddesinde malzeme fiyat farkı hesabına esas alınacak miktarların birim fiyat analizlerinden bulunacağı ve 9.2 maddesinde de malzeme fiyat farkı hesabına esas alınacak fiyatların aşağıda bentler halinde sayılın kuruluşlardan alınacağı öngörülmektedir.

Aynı Kararnamenin 9.2.1 üreteci kuruluşlardan temin edilen malzeme fiyatlarında, sözleşme birim fiyatlarına veya uygulama yılı birim fiyatlarına esas olan rayiçlere, yılı içinde meydana gelen artış veya eksilişlerin hesabında her cins patlayıcı madde için (2005/9158 sayılı Kararname ile en yakın olan veya idarece uygun görülen fabrikalar olarak değiştirilmiştir.) MKE fabrika toptan satış fiyatlarının esas alınacağı belirtilmektedir.

Görüleceği üzere, malzeme fiyat farkı hesabına esas miktarlar patlayıcı madde için birim fiyat analizleri dikkate alınarak bulunacak olup baz/rayiç fiyatlar aynı malzemenin Bayındırlık rayiç listesindeki fiyatlar ve zamlı fiyatlar ise üretici kuruluş fabrika toptan satış fiyatları esas alınacaktır.

DSİ Genel Müdürlüğü Barajlar ve HES Dairesi Başkanlığına ait kaya kazısı imalatları (B-15.306, B-15.308, B-15.310, B-15.312, B-15.313 No’lu pozlar) birim fiyat analizlerinde, patlayıcı madde olarak 04.101 poz numaralı dinamit (gom II) rayici yer almakta ve birim fiyatlar buna göre tespit edilmektedir.

Birim fiyat analizlerinde dinamit (gom II) yer almasına ve bu malzemenin 2008 yılı rayiçlerinde fiyatı bulunmasına rağmen, MKE Kurumunca bu malzeme üretilmemekte ve bu nedenle de 2008 yılı MKE-Barutsan Roket ve Patlayıcı Fabrikası Müdürlüğü’nün yayınlamış olduğu fiyat listelerinde dinamit (gom II)’nin zamlı fiyatı bulunmamaktadır.

Bu durumda, fabrikada (gom II) üretimi yapılmadığından ilgili kazı imalatlarda Bayındırlık rayiç listesinde yer verilen 04.100 poz numaralı dinamit (gom II-a1) fiilen kullanılmaktadır.

Esasında, ilgili kazı imalat analizlerde bulunan dinamit (gom II)’nin çıkarılarak yerine dinamit (gom II-a1)’in konması ve patlayıcı miktarı gom II / gom II-a1 dönüşüm katsayısına göre artırılmak suretiyle yeni birim fiyat yapılması halinde bir mesele kalmayacaktır. Ancak DSİ uygulamalarında birim analizlerinde üretimi olmayan dinamit türü (gom II) çıkartılmamıştır.

Ödeme belgesi eki hak edişlerin incelenmesinde, ilgili kazı imalat bedelleri (B-15.310, B-15.312….) revize edilmeden ödenmiş ve fiyat farkı olarak analizlerden elde edilen gom II miktarları aynen alınmış rayiç/baz fiyat ve zamlı fiyat olarak gom II-a1 fiyatı alınarak dönüşüm katsayısı (90/80=1,125) ile çarpılmak suretiyle ödenecek fiyat farkı tutarı bulunmuştur. Böylece, analizlerde gom II bulunduğu halde fiyat farkında hesabında gom II-a1 esas alınmıştır.

Bayındırlık 2008 yılı rayiç listesinde yer verilen 04.100 poz numaralı dinamit (gom II-a1) bedeli 4,8-YTL ve 04.101 poz numaralı dinamit (gom II) bedeli 5,7-YTL’dir. Yüksek Fen Kurulu kararına göre, infilak gücüne göre aralarında 1,125 gibi bir oran vardır.

31 Nolu hak edişte, ilgili kazı imalatları analizinden toplam tüketilen dinamit (gom II) miktarı 124.823,290-kg hesaplanmış, zamlı ve rayiç fiyat farkı (5-4,8=0,2) dönüşüm katsayısı ile çarpılarak 28.390,71-YTL (28.085,24-TL olmalıydı) fiyat farkı ödemesi yapılmıştır. Analizlerde yer verilen dinamit (gom II) bedelinde herhangi değişiklik olmadığı halde fiyat farkı hesaplanmıştır.

Şu halde, bir taraftan birim fiyatlar dahilinde gom II üzerinden 5,7-YTL bedel ödenmiş diğer taraftan gom II rayiç bedeli değişmediği halde gom II-a1 esas alınarak fiyat farkı ödemesi yapılmıştır.

31 Nolu hak edişteki değerler üzerinde hesaplamayı devam ettirirsek, tüketilen dinamit (gom II) için 124.823,290-kg *5,7=711.492,75-YTL birim fiyat bedeli dahilinde olmak üzere, 28.390,71-YTL fiyat farkı ile birlikte toplam 739.883,46-YTL ödeme yapılmıştır. (ihale tenzilatı ile KDV ihmal edilmektedir.)

Halbu ki, ilgili birim fiyatlar revize edilmiş olunsa idi, tüketilen dinamit (gom II-a1) için birim fiyattan 124.823,290-kg 1,1254,8= 674.045,76-YTL ve 28.085,24-YTL fiyat farkı ile birlikte 702.131,00-YTL ödenmiş olunacaktı. Görüldüğü üzere, kamu zararı tutarı 739.883,46- 702.131,00=37.752,46-YTL’dir ki, bu rakam 646 sayılı ilamın 5. maddesinde, farklı hesaplama yöntemi kullanılmış olunsa da aynı sonuçtur.

Bu itibarla, dinamit fiyat farkı hesabında; analizlerden hesaplanan patlayıcı miktarının Yüksek Fen Kurulunca tespit edilmiş olan gom II ile gom II-a1 arasındaki infilak güç oranı olan 1,125 ile çarpılması, rayiç fiyat olarak birim fiyat analizine dahil edilmiş olan ve yükleniciye fiilen ödenmiş olan dinamit (gom II)’nin rayiç fiyatının, zamlı fiyat olarak da dinamit (gom II-a1)’in yıl içinde değişen birim fiyatlarının esas alınması gerekmektedir. Bu durumda, uygulama yılı itibariyle birim fiyatın içinde ödenen dinamit (gom II) rayiç fiyatı (5,7 YTL), malzeme fiyat farkına esas alınan dinamit (gom II-a1)’in zamlı fiyatından (5 YTL x 1,125 = 5,625 YTL) daha yüksek olması nedeniyle patlayıcı maddeye malzeme fiyat farkı verilmesi yerine, patlayıcı madde malzeme fiyat farkı kesintisinin yapılması gerekmektedir.

Yukarıda açıklanan nedenlerle, dilekçi iddialarının reddi ile 646 sayılı ilamın 5. maddesiyle verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE;

Karar verildiği 15.05.2012 tarih ve 34956 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.