Sayıştay 5. Dairesi 343 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Çeşitli Konular

Daire Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Daire Karar Detayı: Listeye DönYazdır

• Daire: 5

• Karar Tarihi: 10.01.2019

• Karar No: 343

• İlam No: 107

• Madde No: 3

• Kamu İdaresi Türü: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Hesap Yılı: 2017

• Konu: Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar

KARAR

Hizmet alımı kapsamında çalıştırılan personele yapılan elbise yardımı, ikramiye ve kömür yardımı

....... Belediyesi tarafından personele dayalı hizmet alımı kapsamında çalıştırılan personele elbise yardımı, ikramiye ve kömür yardımı adı altında ödeme yapılması suretiyle ............ TL kamu zararına sebebiyet verildiği hususu ile ilgili olarak,

Personele dayalı hizmet alımlarında çalıştırılacak personele ödenecek ücret kalemleri Kamu İhale Genel Tebliğinde açıkça belirtilmiştir.

Kamu İhale Genel Tebliğinin 79.3.3 üncü maddesinde, Kurumca hazırlanan “İşçilik Hesaplama Modülü”ne (www.ihale.gov.tr) adresinden ulaşılabileceği, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde tekliflerin değerlendirilmesi bağlamında sözleşme ve genel giderler dâhil asgari işçilik maliyeti hesabında işçilik hesaplama modülünün kullanılmasının zorunlu olduğu hükme bağlanmıştır. Ayrıca asgari işçilik maliyeti bileşenleri ile bu maliyet bileşenleri esasında yapılması gereken işlem ve değerlendirmelere yönelik açıklamalara Kamu İhale Genel Tebliğinin 78 inci maddesinde yer verilmiştir.

Buna göre “Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında teklif fiyata dahil olacak giderler” başlıklı 78 inci maddede;

“78.1. (Değişik:RG-6/2/2018-30324) Bu Tebliğde personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımları için öngörülen düzenlemeler, 4734 sayılı Kanunun 62 nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi gereğince ihale edilebilecek personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerine uygulanır.

78.1.1. (Ek:RG-6/2/2018-30324) Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı; ihale konusu işte çalıştırılacak personel sayısının ihale dokümanında belirlendiği, bu personelin çalışma saatlerinin tamamının idare için kullanıldığı, yaklaşık maliyetinin en az %70’lik kısmının asgari işçilik maliyeti ile varsa ayni yemek ve yol giderleri dahil işçilik giderinden oluştuğu ve niteliği gereği süreklilik arz eden hizmet alımlarını ifade eder.

…..

78.1.4. (Ek:RG-6/2/2018-30324) Niteliği gereği süreklilik arz etme koşulu dışında diğer koşulları taşıyan ve ihale edilmesi mümkün olan hizmet alımlarında, teklifler ile aşırı düşük tekliflerin hazırlanması ve değerlendirilmesinde bu Tebliğin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihaleleri için öngördüğü düzenlemeler (asgari işçilik maliyeti ile sözleşme giderleri ve genel giderlerin hesabı, sınır değer tespiti, işçilik hesaplama modülünün kullanım zorunluluğu vb.) aynen uygulanır.

……

78.8. Ulusal bayram ve genel tatil günlerinde (ulusal bayram, resmi ve dini bayram günleri ile 1 Mayıs Emek ve Dayanışma günü (Ek ibare:RG-31/3/2018-30377) ,15 Temmuz Demokrasi ve Milli Birlik günü ve yılbaşı günü) yaptırılacak çalışma için 4857 sayılı İş Kanununun 47 nci maddesi, fazla çalışmalar için ise aynı Kanunun 41 inci maddesi uyarınca hesaplanacak ücret, brüt asgari ücret üzerinden; idari şartnamede brüt asgari ücretin yüzde (%) fazlası öngörülmüş ise bu tutar üzerinden hesaplanacaktır. Bu durumda, ulusal bayram ve genel tatil günlerinde yaptırılacak çalışma için 4857 sayılı İş Kanununun 47 nci maddesi uyarınca belirlenecek ücretin hesaplanabilmesi açısından çalışılacak gün ve personel sayısı ile fazla çalışma yapılacak hallerde toplam fazla çalışma saati ihale dokümanında belirtilecektir.

78.9. İhale konusu işte çalışacak personele ilişkin yemek ve yol maliyetlerinin istekli tarafından karşılanmasının öngörüldüğü hallerde, bu maliyetlerin brüt tutarları dikkate alınacaktır.

.....

78.30. (Ek:RG-7/6/2014-29023) Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde isteklilerin teklif bedelleri varsa yüklenici karı ile aşağıdaki bileşenlerden oluşur:

a) Asgari İşçilik Maliyeti: İhale tarihinde yürürlükte bulunan brüt asgari ücret veya idari şartnamede brüt asgari ücretin yüzde (%) fazlası olarak belirlenen ücret (ulusal bayram ve genel tatil günleri ile fazla çalışma saatlerine ilişkin ücretler dahil), nakdi yemek ve yol bedeli gibi prime esas kazancın hesabında esas alınan işçiliğe bağlı diğer ödemeler ve işveren sigorta primlerinin toplam tutarı asgari işçilik maliyetini oluşturur.

b) İşçilikle Bağlantılı Ayni Giderler: İdari şartnamede işçi sayısıyla bağlantı olarak teklife dahil edilmesi öngörülen ayni giderler teklif bileşeni kabul edilir.

c) Hizmetin Yürütülmesine Yardımcı Unsurlar: İhale konusu hizmet işinin yürütülmesinde yardımcı nitelikte olan ve idari şartnamede belirtilen unsurlar teklif bileşeni kabul edilir.

ç) Sözleşme Giderleri ve Genel Giderler: İhale ve sözleşmeye ilişkin damga vergileri, Kamu İhale Kurumu payı ve noter masrafları gibi sözleşme giderleri ile amortisman, (Mülga ibare:RG-25/10/2014-29156) (…) ihale konusu işte kullanılacak giyim gideri, oryantasyon (ihale konusu işe uyum) eğitimi gideri, 20/6/2012 tarihli ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu uyarınca işyeri hekimliği ve iş güvenliği uzmanı ücreti ile çalışanlara verilecek eğitim gideri, silahlı atış eğitim gideri, özel güvenlik mali sorumluluk sigortası gideri, yaka kartı, önemli bir bileşen olarak değerlendirilmeyen ilaçlama gideri, toplu ulaşım kartı bedeli ve bu nitelikteki genel giderleri karşılamak üzere, birim fiyat teklif cetvelinde yer alan her bir işçilik birim fiyatı üzerinden; işçi sayısı üzerinden teklif alınması idarece uygun görülmeyen iş kalemi/kalemleri için ise çalıştırılacak her bir personelin işçilik maliyeti üzerinden, % 4 oranında hesaplanan sözleşme giderleri ve genel giderler teklif bileşeni olarak kabul edilir.

78.31. (Ek:RG-7/6/2014-29023) Personele çalışma saatleri dışında ihale konusu işle ilgili eğitim verilmesi, işçiler açısından 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanununun 66 ncı maddesinin birinci fıkrasının (d) bendine göre fazla çalışmaya yol açacağından, fazla çalışma giderinin teklif fiyata dahil olacağının ve çalışma saatleri dışında işçinin kaç saat eğitim alacağının idari şartnamede belirtilmesi gerekmektedir.” Hükmü yer almaktadır.

Bu mevzuat hükmüne göre personele dayalı hizmet alımında işçilik maliyetini hesaplama için İşçilik Hesaplama Modülünün kullanılması zorunludur. Bu modülde işçilik maliyetinin hangi unsurlardan oluştuğu açıkça belirtilmiştir. Buna göre işçilik maliyetleri ücret, yemek ve yol bedelleri, ulusal bayram ve genel tatil günlerinde ödenecek yevmiye ile fazla çalışma karşılığı ödenecek yevmiyeden oluşmaktadır.

Her ne kadar bu ödemeler personele bir ücret unsuru olarak ödenmiş olsa da elbise yardımı, ikramiye ve kömür yardımı gibi unsurlar ücretin bir parçası değildir. İşçilik modülünde açıkça belirtildiği idare tarafından işçilik maliyeti hesaplanırken bu unsurların ücrete dahil edilmemesi gerekirdi. Bu unsurlar için birim fiyat kalemleri oluşturarak personele ödemede bulunulması mevzuata aykırılık teşkil etmektedir.

Bu mevzuat hükümlerine rağmen idare tarafından .......tarihinde ihale edilen ve....... A.Ş. yükleniminde olan .....TL bedelli “..........Yapılması” hizmet alım işinde çalışan personele elbise yardımı, ikramiye ve kömür yardımı adı altında ödeme yapıldığı görülmüştür.

Kurum tarafından yaklaşık maliyet hesaplanırken elbise yardımı % 4’lük genel giderlerin içine dahil edilmiştir. Dolayısıyla yüklenici bu ihale için teklifini verirken personele verilecek elbiselerin maliyetini genel giderler içinde olduğunu bilmektedir. Buna rağmen yükleniciye elbise yardımı adı altında nakdi ödeme yapılması mükerrer ödemede bulunulmasına yol açmaktadır.

Bunun yanı sıra ikramiye ödemesinin yapılabilmesi için ya Kanun’da bununla ilgili bir hüküm bulunması gerekir ya da personelle yapılan toplu iş sözleşmesinde bununla ilgili bir hüküm bulunması gerekmektedir. Bunun dışında hizmet alımı ile olsa bile kurumda çalışan personele ikramiye adı altında bir ödeme yapılması mevzuata aykırılık teşkil etmektedir.

Yapılan incelemede,...........Belediyesi tarafından personele dayalı hizmet alımı kapsamında çalıştırılan personele elbise yardımı, ikramiye ve kömür yardımı adı altında ödeme yapılması suretiyle ......... TL kamu zararına sebep olunduğu ve söz konusu kamu zararının yüklenicinin hakedişinden kesinti yapılarak tahsil edildiği görülmüştür.

Bu itibarla, ........Belediyesi tarafından personele dayalı hizmet alımı kapsamında çalıştırılan personele elbise yardımı, ikramiye ve kömür yardımı adı altında ödeme yapılması suretiyle .......TL kamu zararının ...... tarih ve ....... sayılı ödeme emri belgesinde kesinti yapılmak suretiyle Ahiz ............ A.Ş.’den tahsil edildiği anlaşıldığından bu tutarla ilgili ilişilecek bir husus kalmadığına,

6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesi uyarınca iş bu ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oybirliğiyle karar verildi.