Sayıştay 5. Dairesi 341 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Çeşitli Konular

Daire Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Daire Karar Detayı: Listeye DönYazdır

• Daire: 5

• Karar Tarihi: 27.12.2018

• Karar No: 341

• İlam No:

• Madde No: 1

• Kamu İdaresi Türü: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Hesap Yılı: 2015

• Konu: Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar

KARAR

Hizmet bedeli

…………………. tarih ve ……………….sayılı ilamın …………….. inci maddesi ile;

……………………. Yat. ve İşl. Sos. Hizm. San. ve Tic. A.Ş. yüklenimindeki Büyükşehir Belediyesinde Çalışan Personelin 0-66 Ay Arası Çocukları İçin Kreş ve Anaokulu Hizmeti Malzemesiz Yemek Hazırlama ve Servis Hizmeti Alımı İşi ile ilgili olarak; her bir çocuk için KDV hariç ……………….. TL olan hizmet bedelinin sadece ………………… TL’sinin hizmetten yararlanan personelden alınarak kalan kısmının bütçeden karşılanması sonucu ………………………. TL kamu zararının,

Gerçekleştirme Görevlisi (………………...) …………….. ile Harcama Yetkilisi (………………) ……………………..’e

Müştereken ve müteselsilen, 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereği işleyecek faizleriyle ödettirilmesine karar verilmişti.

Bu defa, sorumlu Gerçekleştirme Görevlisi ……………….’ın ……………. sayılı ilamın ………………… inci maddesinde yer alan tazmin hükmü ile ilgili temyiz talebinde bulunması sonucunda Sayıştay Temyiz Kurulunun;

“………………. Belediyesinde Çalışan Personelin 0-66 Ay Arası Çocukları İçin Kreş ve Anaokulu Hizmeti Malzemesiz Yemek Hazırlama ve Servis Hizmeti Alımı İşi ile ilgili olarak; her bir çocuk için KDV hariç …………………. TL olan hizmet bedelinin sadece ……………… TL’sinin hizmetten yararlanan personelden alınarak kalan kısmının bütçeden karşılanmasında; idare çalışanları arasında işçi dışında kalan personel açısından mevzuata uygunluk görülmemiş olup toplam kamu zararı tutarından işçi personel için hesaplanan tutarın düşülerek kamu zararının yeniden hesaplanması için ……………………… sayılı ilamın ……………… inci maddesi ile ……………………… TL’ye ilişkin olarak verilen tazmin hükmünün bozulmasına ve dosyanın ilgili daireye gönderilmesi,”

Yönündeki …………….. tarih ve ………………….. tutanak sayılı kararı ile 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesinin 7 nci fıkrası uyarınca verilen bozma kararı gereğince ek rapor düzenlenerek Dairemize havale edilmiştir.

Bu itibarla, Temyiz Kurulunun bozma kararı üzerine …………….. sayılı ilamın ………………. inci maddesinin, 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesinin (7) nci fıkrası hükmü gereğince yeniden görüşülmesine karar verildi.

Anayasa’nın 128’inci maddesi;

“Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir. (Ek cümle: 7/5/2010-5982/12 md.) Ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır.”

657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “Kapsam” başlıklı 1 inci maddesinde;

“Bu Kanun, Genel ve Katma Bütçeli Kurumlar, İl Özel İdareleri, Belediyeler, İl Özel İdareleri ve Belediyelerin kurdukları birlikler ile bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlarda, kanunlarla kurulan fonlarda, kefalet sandıklarında veya Beden Terbiyesi Bölge Müdürlüklerinde çalışan memurlar hakkında uygulanır.

Sözleşmeli ve geçici personel hakkında bu Kanunda belirtilen özel hükümler uygulanır.”

146 ncı maddesinde;

“Bu Kanunun birinci maddesinin birinci fıkrası kapsamına giren memurlar aylık, ücret, ödenek, hizmetle ilgili her çeşit ödeme ve bunların şekil ve şartları bakımından bu Kanundaki hükümlere, aynı maddenin ikinci fıkrası kapsamına giren memurlar özel kanunlardaki hükümlere tabidir.

...”

191 inci maddesinde;

“Devlet Memurları için lüzum ve ihtiyaç görülen yerlerde çocuk bakımevi ve sosyal tesisler kurulabilir.

Bunların kuruluş ve işletme esas ve usulleri Devlet Personel Başkanlığı ile Maliye ve Gümrük Bakanlığınca birlikte hazırlanacak genel yönetmelikle belirlenir.”

hükümlerine yer verilmiştir.

Yukarıda anılan mevzuat hükümlerine istinaden 08.12.1987 tarih ve 19658 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Kamu Kurum Ve Kuruluşlarınca Açılacak Çocuk Bakımevleri Hakkında Yönetmelik’in,

“Amaç ve kapsam” başlıklı 1 inci maddesinde;

“Bu Yönetmelik, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun değişik 1 inci maddesinin birinci fıkrası kapsamına giren Devlet memurlarının çocukları için açılacak olan bakımevlerinin kuruluş, işleyiş ve denetimine ilişkin esas ve usulleri belirlemek amacıyla düzenlenmiştir.”

“ Ücret” başlıklı 13 üncü maddesinde;

“Çocuk bakımevi hizmetleri ücretlidir. Her çocuk için alınacak aylık ücret, Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğü görüşü de alınmak suretiyle, her mali yıl başında Maliye Bakanlığınca belirlenir. Belirlenen ücreti gerektiğinde yıl içinde değiştirmeye Maliye Bakanlığı yetkilidir.

…”

Söz konusu Yönetmeliğin uygulanmasına ilişkin hususları açıklayan Kamu Sosyal Tesislerine İlişkin 2015-2 sayılı Tebliğin,

“III- Kreş ve Çocuk Bakımevleri Ücretleri” başlıklı kısmında;

“Kamu kurum ve kuruluşlarına ait kreş ve çocuk bakımevlerine kabul edilecek Devlet memurları ile diğer kamu personelinin her çocuğu için aylık bakım ücreti asgari ..... TL olarak tespit edilmiştir.

Ancak belirlenen asgari aylık ücretlerin kreş ve çocuk bakımevi hizmetlerinin karşılanmasında yeterli olmadığı durumlarda, kurum ve kuruluşlar belirlenen ücretin üzerinde bedel tespit etmeye yetkilidir.”

“Ortak Hususlar” başlıklı V inci bölümün 1 inci maddesinde;

“Kamu kurum ve kuruluşlarının tasarrufunda bulunan eğitim ve dinlenme tesisi, misafirhane, kreş, çocuk bakımevi, spor tesisi ve benzeri sosyal tesislerin işletme giderleri için ilgili kurum ve kuruluşların bütçelerinden herhangi bir katkıda bulunulmaması esastır.

…”

13 üncü maddesinde;

“…

Kamu kurum ve kuruluşlarınca işletilen kreş ve çocuk bakımevi gibi tesislerin sosyal tesis kapsamında olması nedeniyle, bu tesislerin giderlerine de bütçeden katkıda bulunulmayacak, dolayısıyla bunların her türlü giderleri (temizlik hizmeti alımı dahil) kreş ve çocuk bakımevlerinin kendi gelirlerinden karşılanacaktır.”

denilmektedir.

Öte yandan 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununun “İş sağlığı ve güvenliği ile ilgili çeşitli yönetmelikler” başlıklı 30 uncu maddesi;

“Aşağıdaki konular ile bunlara ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça çıkarılacak yönetmeliklerle düzenlenir.

…”

hükmü gereği, Gebe veya Emziren Kadınların Çalıştırılma Şartlarıyla Emzirme Odaları ve Çocuk Bakım Yurtlarına Dair Yönetmelik 16.08.2013 tarih ve 28737 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.

Söz konusu Yönetmeliğin “Oda ve yurt açma yükümlülüğü” başlıklı 13 üncü maddesinde;

“(1) Yaşları ve medeni halleri ne olursa olsun, 100-150 kadın çalışanı olan işyerlerinde, emziren çalışanların çocuklarını emzirmeleri için işveren tarafından, çalışma yerlerinden ayrı ve işyerine en çok 250 metre uzaklıkta EK-IV’te belirtilen şartları taşıyan bir emzirme odasının kurulması zorunludur.

(2) Yaşları ve medeni halleri ne olursa olsun, 150’den çok kadın çalışanı olan işyerlerinde, 0-6 yaşındaki çocukların bırakılması, bakımı ve emziren çalışanların çocuklarını emzirmeleri için işveren tarafından, çalışma yerlerinden ayrı ve işyerine yakın EK-IV’te belirtilen şartları taşıyan bir yurdun kurulması zorunludur. Yurt, işyerine 250 metreden daha uzaksa işveren taşıt sağlamakla yükümlüdür.

(3) İşverenler, ortaklaşa oda ve yurt kurabilecekleri gibi, oda ve yurt açma yükümlülüğünü, kamu kurumlarınca yetkilendirilmiş yurtlarla yapacakları anlaşmalarla da yerine getirebilirler.

(4) Oda ve yurt açma yükümlülüğünün belirlenmesinde, işverenin belediye ve mücavir alan sınırları içinde bulunan tüm işyerlerindeki kadın çalışanların toplam sayısı dikkate alınır.

(5) Emzirme odası ve/veya yurt kurulması için gereken kadın çalışan sayısının hesabına erkek çalışanlar arasından çocuğunun annesi ölmüş veya velayeti babaya verilmiş olanlar da dâhil edilir.”

“Uygulamada öncelik” başlıklı 5 inci maddesinde;

“ (1) Bu Yönetmelik hükümlerinin uygulanmasında öncelikle çalışanın tabi olduğu ilgili mevzuat hükümleri dikkate alınır.

(2) 6331 sayılı Kanun kapsamında olup kendi özel mevzuatlarında hüküm bulunmaması halinde çalışanlar açısından bu Yönetmelik hükümleri uygulanır.

(3) Bu Yönetmeliğin oda ve yurtlarla ilgili dördüncü bölümünde yer alan hükümlerin 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 1 inci maddesinin birinci fıkrası kapsamına giren çalışanlar için uygulanmasında, 8/12/1987 tarihli ve 19658 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Kamu Kurum ve Kuruluşlarınca Açılacak Çocuk Bakımevleri Hakkında Yönetmelik hükümleri saklıdır.

(4) Oda ve yurt açma yükümlülüğü için çalışan sayısı bakımından statü ayrımı yapılmaksızın 6331 sayılı Kanuna tabi bütün çalışanlar hesaba katılır. Ancak bu çalışanların kendi özel mevzuatlarına göre kurulmuş oda, yurt, kreş veya çocuk bakımevinin bulunması halinde söz konusu yükümlülük yerine getirilmiş sayılır.”

hükümleri yer almaktadır.

Anılan mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; Belediyede Çalışan Personelin 0-66 Ay Arası Çocukları İçin Kreş ve Anaokulu Hizmeti Malzemesiz Yemek Hazırlama ve Servis Hizmeti Alımı İşi ile ilgili olarak;

İşçi personel açısından 6331 sayılı Kanunun 30 uncu maddesine istinaden çocuk bakım yurtlarının kurulabileceği veya dışarıdan hizmet alımı yöntemiyle sağlanabileceği anlaşılmaktadır.

657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 1 inci maddesinin birinci fıkrası kapsamına giren memurlar açısından ise,

Anayasa’nın 128’inci maddesiyle memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işlerinin kanunla düzenleneceği, ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümlerinin saklı olduğu hüküm altına alınmıştır.

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 146’ncı maddesinde, yukarıda yer alan Anayasa hükmüne benzer bir düzenlemeye yer verilmiş, 191inci maddesinde ise, Devlet Memurları için lüzum ve ihtiyaç görülen yerlerde çocuk bakımevi kurulabileceği, bunların kuruluş ve işletme esas ve usullerinin genel yönetmelikle belirleneceği ifade edilmiştir.

6331 sayılı Kanunun 30 uncu maddesine istinaden Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından düzenlenen Gebe veya Emziren Kadınların Çalıştırılma Şartlarıyla Emzirme Odaları ve Çocuk Bakım Yurtlarına Dair Yönetmeliğin 5 inci maddesinde de belirtildiği üzere; 6331 sayılı Kanuna istinaden çıkartılan Yönetmelik, öncelikli olarak çalışanın tabi olduğu mevzuat hükümleri ile 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi memurlar için Devlet Memurları Kanunu ile ikincil mevzuat hükümlerini saklı tuttuğundan ve memur personel için 657 sayılı Kanunun 146 ve 191 inci maddeleri ile Kamu Kurum ve Kuruluşlarınca Açılacak Çocuk Bakımevleri Hakkında Yönetmelik yürürlükte olduğundan; söz konusu personel ile yine 657 sayılı Kanunun 1 inci maddesi ikinci fıkrasında geçen ve sözleşme hükümleri ile bağlı olan sözleşmeli personel için kreş ve anaokulu hizmeti alımında bütçeden bir katkıda bulunulmasının mümkün olmadığı anlaşılmaktadır.

Nitekim 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun Büyükşehir Belediyelerinin görev ve sorumlulukları 7 nci maddesinde, yapacağı giderler ise, 24 üncü maddesinde açıklanmıştır. Bunlar arasında çalışanların çocuklarının kreş ve anaokulu ihtiyaçlarının bütçeden karşılanacağına dair herhangi bir hüküm de bulunmamaktadır.

Bu itibarla, Büyükşehir Belediyesinde Çalışan Personelin 0-66 Ay Arası Çocukları İçin Kreş ve Anaokulu Hizmeti Malzemesiz Yemek Hazırlama ve Servis Hizmeti Alımı İşi ile ilgili olarak; her bir çocuk için KDV hariç ……………………. TL olan hizmet bedelinin sadece …………………. TL’sinin hizmetten yararlanan personelden alınarak kalan kısmının bütçeden karşılanması sonucu oluşan ……………………TL kamu zararının; Gerçekleştirme Görevlisi ………………. ile Harcama Yetkilisi (………………….’e,

Müştereken ve müteselsilen, 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereği işleyecek faizleriyle ödettirilmesine,

İş bu ilamın tebliğ tarihinden itibaren 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesi gereğince altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oyçokluğuyla,

karar verildi.

Azınlık Görüşü:

Daire Başkanı …………………. ile Üye …………………….’un karşı oy gerekçesi;

“657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 191inci maddesinde; “Devlet Memurları için lüzum ve ihtiyaç görülen yerlerde çocuk bakımevi ve sosyal tesisler kurulabilir. Bunların kuruluş ve işletme esas ve usulleri Devlet Personel Başkanlığı ile Maliye ve Gümrük Bakanlığınca birlikte hazırlanacak genel yönetmelikle belirlenir.” denilmektedir. Anılan hüküm uyarınca, Devlet Memurları için lüzum ve ihtiyaç görülen yerlerde çocuk bakımevi açılması ilgili kurumun insiyatifine bırakılmıştır. Halihazırda açılmış bir çocuk bakımevi bulunmaması sebebiyle bu konuda 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununun uygulanması gerekmektedir.

6331 sayılı Kanunun “Kapsam ve istisnalar” başlıklı 2 nci maddesinin birinci fıkrasında, “Bu Kanun; kamu ve özel sektöre ait bütün işlere ve işyerlerine, bu işyerlerinin işverenleri ile işveren vekillerine, çırak ve stajyerler de dâhil olmak üzere tüm çalışanlarına faaliyet konularına bakılmaksızın uygulanır.” denilmektedir. “İş sağlığı ve güvenliği ile ilgili çeşitli yönetmelikler” başlıklı 30 uncu maddesinde de; emzirme odaları ve çocuk bakım yurtlarının kurulması veya dışarıdan hizmet alınması hususunun bir yönetmelikle düzenleneceği hükmü yer almaktadır. Anılan maddeye istinaden Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından çıkartılan “Gebe Veya Emziren Kadınların Çalıştırılma Şartlarıyla Emzirme Odaları Ve Çocuk Bakım Yurtlarına Dair Yönetmeliğin 4üncü maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde “Yurt /çocuk bakım yurdu / kreş” tanımlanmış, 13 üncü maddesinin ikinci fıkrasında, 150’den çok kadın çalışanı olan işyerlerinde, 0-6 yaşındaki çocukların bırakılması, bakımı ve emziren çalışanların çocuklarını emzirmeleri için işveren tarafından, çalışma yerlerinden ayrı ve işyerine yakın bir yurdun kurulması zorunlu hale getirilmiş, üçüncü fıkrasıyla; işverenlerin, ortaklaşa oda ve yurt kurabilecekleri gibi, oda ve yurt açma yükümlülüğünü, kamu kurumlarınca yetkilendirilmiş yurtlarla yapacakları anlaşmalarla da yerine getirebilirler denilmiştir.

Bu itibarla, Büyükşehir Belediyesinde çalışan personelin çocukları için Kreş ve Anaokulu Hizmet Alımı İşi ile ilgili olarak; her bir çocuk için KDV hariç ………………… TL olan hizmet bedelinin ………………. TL’sinin hizmetten yararlanan personelden alınıp kalan kısmının bütçeden karşılanmasının mevzuatına uygun olduğu düşünülmektedir.”

Üye ………………….’in ilave gerekçesi; “Büyükşehir Belediyesinde çalışan personelin 0-66 ay arası çocukları için Kreş ve Anaokulu Hizmet Alımı İşi ile ilgili olarak; memurlar açısından tazmin kararına katılınmakla birlikte; tazmin hükmünün işçilere yapılan ödemeleri de kapsayacak şekilde genişletilmesi gerekir.”