Sayıştay 5. Dairesi 33470 Kararı -

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi:

• Yılı: 2007

• Daire: 5

• Dosya No: 33470

• Tutanak No: 33620

• Tutanak Tarihi: 13.09.2011

• Konu:

KARAR

TEMYİZ KURULU KARARI

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra gereği görüşüldü;

1053 sayılı ilamın 7 inci maddesinde, Kaymakamlara ödenen özel idare ödeneklerinden gelir vergisinin kesilmemesi nedeniyle toplam 422,50 TL’ye tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçi dilekçesinde özetle:

1. 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu'na, 25.06.2009 tarihli ve 5917 sayılı "Bütçe Kanunlarında Yer Alan Bazı Hükümlerin İlgili Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelere Eklenmesi ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun"la eklenen geçici 4 üncü maddede aynen, "Bu Kanunun 28 inci ve 63 üncü maddeleri gereğince, 4/3/2005 tarihinden bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihe kadar ilgililere yapılan ödemeler hakkında borç çıkarılmaz, çıkarılmış olan borç tutarlarının tahsilinden vazgeçilerek borç takibi işlemine son verilir." Hükmünün yer aldığını, maddede belirtilen yürürlük tarihinin ise mezkur 5917 sayılı Kanunun yürürlük maddesi olan 48 inci maddesinden anlaşılacağı üzere, aynı Kanunun yayımlanma tarihi olan 10.07.2009 tarihi olduğunu, Diğer bir ifade ile 5302 sayılı Kanunun Geçici 4 üncü maddesi, 04.03.2005 ile 10.07.2009 tarihleri arasında aynı Kanunun 28 inci ve 63 üncü maddeleri gereğince yapılan ödemeler hakkında borç çıkarılmamasını, çıkarılmış olan borç tutarlarının tahsilinden vazgeçilerek borç takibi işlemine son verilmesi gerektiğini emretmekte olduğunu, 5302 sayılı Kanunun Geçici 4 üncü maddesine açıkça aykırı bulunan 5. Daire'nin 1053 sayılı ilamının, 832 sayılı Sayıştay Kanunu'nun 68 nci maddesinin (a) bendine göre kaldırılması gerektiğini,

2. 5302 sayılı Kanunun 63 üncü maddesi uyarınca yapılan ödemelerden gelir vergisi kesilmeyeceği yönünde Danıştay tarafından verilmiş birçok kararın bulunduğunu, (Danıştay 4. Dairesinin 22.12.2008 gün ve E:2007/5848 ve K2008/5010, 21.01.2009 gün ve E:2008/1510 ve K: 2009/94 gibi). Anayasamızın 160 ncı maddesinin 2 nci fıkrasında, vergi ve benzeri mükellefiyetler konusunda Sayıştay ve Danıştay kararları arasında ihtilaf olması halinde Danıştay kararlarının geçerli olacağı belirtilmesine ve ihtilafın vergi mükellefiyetinden doğduğu konusunda hiçbir tereddüt bulunmamasına rağmen, aynı konuda 5. Daire tarafından verilen kararın Anayasaya da aykırı olduğu gerekçesiyle bozulması gerektiğini,

3. Diğer taraftan, 5302 sayılı Kanuna göre ödenen ödeneklerden gelir vergisi kesilmesine dayanak olarak, Gelir İdaresi Başkanlığı'nın görüş yazısı dayanak olarak gösterildiğini, Türk hukuk normlarının hiyerarşik sıralamasında, görüş ve mütalaaların; Anayasa, Kanun, Tüzük, Yönetmelik ve Yönergelerden sonra gelmesi ve bunlara aykırı olmaması gerektiği halde, bu görüşe dayanılarak ve 5302 sayılı Kanunun Geçici 4 üncü maddesine aykırı olarak hüküm kurulması bozmayı gerektiğini,

4. Bir konuda farklı hükümler içeren hukuk normlarının bulunması halinde, bunların uygulanmasında özel hüküm içeren hukuk kuralının, genel hüküm içerene göre öncelikli olduğunu, sonradan getirilen hukuk kurallarından ise lehe olanların uygulanması gerektiğini, Hal böyle iken 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'ndaki hükümlere göre özel hüküm niteliğinde bulunan ve bir çeşit "af niteliği taşıyan 5302 sayılı Kanunun Geçici 4 üncü maddesinin uygulanmaması, tazmin hükümlerinin bozulmasını gerektirdiğini, belirterek verilen tazmin hükmünün kaldırılmasını istemiştir.

Sayıştay Savcılığının mütalaası ise ilamın 7 nci maddesindeki tazmin kararlarının onanması yönündedir.

5917 sayılı Kanunun 5302 sayılı kanunun 28 ve 63’üncü maddeleri gereği yapılan ödemeler hakkında borç çıkarılamayacağı şeklindeki hüküm, ödeneğin kendisi ile ilgilidir. Ek ödeneğin gelir vergisinden istisna edildiğine dair gerek Gelir Vergisi Kanununda gerekse İl Özel İdaresi Kanununda herhangi bir hüküm bulunmadığına göre Vali, Vali yardımcıları ile Vali yardımcılığına vekalet eden Kaymakamlara yapılan ödemelerden gelir vergisi kesilmesi gerekmektedir.

Anayasanın 160 ncı maddesinde “Vergi, benzeri malî yükümlülükler ve ödevler hakkında Danıştay ile Sayıştay kararları arasındaki uyuşmazlıklarda Danıştay kararları esas alınır.”denilmektedir. Uyuşmazlık olduğu iddia edilen Danıştay kararları ile Sayıştay daire kararında ki kişiler, ilgili Kurum ve yıl olarak tamamen farklılık arz etmektedir. Danıştay kararları ancak emsal olabilecek kararlar statüsündedir. Dolayısıyla aynı idare, aynı yıl ve aynı Kurumla ilgili kesinleşmiş ve birbirine uyuşmazlık oluşturan kararlar yoktur.

5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun 32 nci maddesinde; "Vali, görev ve yetkilerinden bir kısmını uygun gördüğü takdirde, vali yardımcılarına, yöneticilik sıfatı bulunan il özel idaresi görevlileri ile ilçelerde kaymakamlara devredebilir.",

63 üncü maddesi "Vali Yardımcıları ve Kaymakamlar, valinin verdiği il özel idaresinin görevlerini yapmakla yükümlü ve bu görevlerin yapılmasından valiye karşı sorumludur. Vali Yardımcılarına ve Kaymakamlara yaptıkları görevler karşılığında 12000 gösterge rakamının Devlet memurlarına uygulanan aylık katsayısıyla çarpımı sonucu bulunacak miktarda aylık ödenek verilir.

10 Temmuz 2009 tarihli Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 5917 sayılı Bütçe Kanunlarında Yer Alan Bazı Hükümlerin İlgili Kanun Ve Kanun Hükmünde Kararnamelere Eklenmesi İle Bazı Kanun Ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanununun 36. maddesi ile 22.02.2005 tarihli 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununa geçici 4.madde eklenmiştir. Söz konusu geçici 4.maddede de;

“Bu Kanunun 28 inci ve 63 üncü maddeleri gereğince, 04.03.2005 tarihinden bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihe kadar ilgililere yapılan ödemeler hakkında borç çıkarılmaz, çıkarılmış olan borç tutarlarının tahsilinden vazgeçilerek borç takibi işlemine son verilir.” denilmektedir.

5917 sayılı Kanunun 36.maddesi ile 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununa eklenen geçici 4.madde ile getirilen düzenleme ile ilgili uygulama, 5302 sayılı kanunun 28 ve 63’üncü maddeleri gereği yapılan ödemeler hakkında borç çıkarılamayacağı şeklindedir. Oysa ilamın 16’ncı maddesinde, 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu'nun 63 üncü maddesi gereğince verilen il özel idaresi ödeneği için değil, ödenekten gelir vergisi kesintisinin yapılmaması nedeniyle tazmin hükmü verilmiştir.

193 Sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun "Ücretin Tarifi" başlıklı 61 inci maddesinde (Değişik: 24.12.1980-2361/43 md.);

Ücret, işverene tabi ve belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir.

Ücretin ödenek, tazminat, kasa tazminatı (mali sorumluluk tazminatı), tahsisat, zam, avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olması veya bir ortaklık münasebeti niteliğinde olmamak şartı ile kazancın belli bir yüzdesi şeklinde tayin edilmiş bulunmasının onun mahiyetini değiştirmeyeceği,

"Vergi Tevkifatı" başlıklı 94 üncü maddesinde; (3946 sayılı Kanunun 22'nci Maddesiyle değişen madde. Yürürlük;1.1.1994)

Kamu idare ve müesseselerinin, aşağıdaki bentlerde sayılan ödemeleri (avans olarak ödenenler dâhil) nakden veya hesaben yaptıkları sırada, istihkak sahiplerinin gelir vergilerine mahsuben tevkifat yapmaya mecbur oldukları,

Yine aynı Kanunun Esas Tarife başlıklı 2007 yılı için güncellenmiş 103. maddesinde;

« Gelir vergisine tabi gelirler;

7. 500 YTL'ye kadar % 15

19.000 YTL'nin 7.500 YTL'si için 1.125 YTL, fazlası % 20

43.000 YTL'nin 19.000 YTL'si için 3.425 YTL, fazlası % 27

43.000 YTL'den fazlasının 43.000 YTL'si için 9.905 YTL, fazlası % 35

oranında vergilendirilir. » hükme bağlanmıştır.

Yukarıdaki hükümlerden anlaşılacağı üzere, 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu'nun 28 ve 63 üncü maddelerine göre, Encümen Başkanı, Encümen üyeleri, Vali Yardımcıları ve Kaymakamlara yapılan ödemenin, Gelir Vergisi Kanunu'nun 61. maddesinde belirtilen kazançlar kapsamında bir ücret ödemesi olduğu tartışmasızdır. Çünkü Gelir Vergisi Kanunu'nun "Ücretin Tarifi" başlıklı 61 inci maddesinde, işverene tabi ve belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatler ücret olarak tanımlanmış ve bu şekilde bir iş ilişkisi bulunan personele işveren tarafından yapılan ödemenin adının (ödenek, tazminat, kasa tazminatı tahsisat, zam, avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olması) o ödemenin ücret olma mahiyetini değiştirmeyeceği açıkça ifade edilmiştir. Dolayısıyla, 5302 sayılı Kanun kapsamında encümen başkanı(Vali), encümen üyeleri, vali yardımcıları ve kaymakamlara yapılan ödenek ve ek ödenek, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu anlamında bir ücret ödemesi olduğundan, ayrıca 5302 sayılı İl özel İdaresi Kanunu'nun 28. maddesinde de, brüt ödenek verileceği şeklinde düzenleme yapılmak suretiyle kendi özel Kanunu’nda da, yapılan bu ödemeden vergi kesintisi yapılayacağına dair bir düzenleme bulunduğundan, yukarıda sayılan personele yapılan ödemelerden gelir vergisi kesintisinin yapılması gerekmektedir.

Yukarıda da belirtildiği üzere ortada sadece Gelir Vergisi Kanununu ilgilendiren normlar vardır dolayısıyla dilekçinin belirttiği ne normlar hiyerarşisi nede özel kanun genel kanun ilkelerinin uygulama alanı bu durumda söz konusu değildir.

Bu itibarla 1053 sayılı ilamın 7 nci maddelerinde, Kaymakamlara ödenen özel idare ödeneklerinden gelir vergisinin kesilmemesi nedeniyle 422,50 TL’ye verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE ,

Karar verildiği 13.09.2011 tarih ve 33620 sayılı tutanakta yazılı olmakla iş bu ilam tanzim kılındı.