Sayıştay 5. Dairesi 32499 Kararı -

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi:

• Yılı: 2007

• Daire: 5

• Dosya No: 32499

• Tutanak No: 34974

• Tutanak Tarihi: 22.05.2012

• Konu:

KARAR

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra gereği görüşüldü;

1. 497 sayılı ilamın 13. maddesiyle, müteahhit EREN İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. yükleniminde bulunan ‘Edirne. İpsala Sultanköy Sulaması İnşaat İşi’ne ait hak ediş ödemelerinde, Bayındırlık birim fiyatlarında 18.470 poz numaralı ‘Geotekstil keçe serilmesi (250 gr/m2)’ birim fiyatı bulunduğu halde, YF. 6A poz numaralı ‘Dolgu altına geotekstil serilmesi’ yeni birim fiyatı üzerinden ödenmesi sonucu kamu zararına neden olunduğu gerekçesiyle 108.208,00. YTL’ye tazmin hükmü verilmiştir.

İlamın 13. maddesi hükmüne karşı dilekçi gönderdiği dilekçede, işin sözleşmesinin 1993 yılı olduğunu, 1994 yılında YF-1 pozu ile imalat yapılmaya başlandığını, yeni birim fiyatın kanal kaplama betonu altına uygulandığını, 2002 yılında ise kum filtre ve dolgu arasına geotekstil serilmesi ihtiyacı olduğunu, bu iş için YF-6 pozu ile ‘Dolgu altına geotekstil serilmesi’ yeni birim fiyatı yapıldığını ve BİGŞ sinin 20. maddesine göre 11.10.2002 tarihinde onaylandığını, bu iki imalatın farklı olduğunu,

2007 yılında YF-6A pozlu imalatın ise YF-6 pozu ile aynı olduğunu, esas olarak burada yeni bir imalar için olur alınmadığını, analizde fatura ile gösterilen malzemenin Bayındırlık rayiçlerinden alındığını, bunun yeni bir fiyat tespit anlamında olmadığını, yapım şartları değişmeden zaten tekraren yeni fiyat yapılamayacağını, YF-6A pozu ile ödeme yapılmasının tamamen hak ediş tekniğinden kaynaklandığını, YF-6A pozu ile 18.470 pozunun farklılık gösterdiğini, çünkü tariflerinin aynı olmadığını,

belirterek tazmin hükmünün Kaldırılmasını talep etmektedir.

Tazmin hükmü, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı Birim Fiyat Tarifleri ve Analizi kitaplarında 18.470 poz numaralı “Geotekstil keçe serilmesi (250 gr/m2)” birim fiyatı ile YF-6A poz numarasıyla “Dolgu altına geotekstil serilmesi (250 gr/m2)” birim fiyatı aynı olduğu halde, yeni birim fiyattan ödemede bulunulmasının mevzuata aykırı olduğu gerekçesiyle verilmiştir.

Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca yayınlanan Birim Fiyat Tarifleri ve Analizleri kitaplarında 18.470 poz numarasıyla yer verilen “Geotekstil keçe serilmesi (250 gr/m2)” birim fiyatı tarifinde “İdarece onanmış proje ve detayına uygun olarak temelde veya terasta izolasyonu korumak amacıyla geotekstil keçenin birbirine 10 cm bindirme yapılacak şekilde serilmesi, inşaat yerindeki yükleme, yatay ve düşey taşıma, boşaltma, her türlü malzeme kayıpları, işçilik araç ve gereç giderleri, yüklenici karı ve genel giderler dahil 1 m2 fiyatı:”

denilmektedir.

Bu imalata ilişkin birim fiyat analizi içinde de, 04.601/2 pozundan ‘geotekstil keçe’ 1,1 m2, 01.210 pozundan ‘yalıtımcı usta yardımcısı’ 0,1 saat olarak yer almakta olup, bu analiz girdileri ile söz konusu imalatın 2007 yılı birim fiyatı 1,55 YTL olarak tespit edilmiştir.

Adı geçen işte, Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesinin 20. maddesine göre yapılan YF-6A poz numaralı “Dolgu altına geotekstil serilmesi (250 gr/m2)” yeni fiyatının yapım şartları da; “Geotekstil malzemesinin projede belirtilen yerlere serilmesi, ek yerlerinin 15 cm üst üste gelecek şekilde bindirilmesi, filtre malzemesi serilirken ve dolgu yapılırken geotekstilin zarar görmemesi için gerekli dikkat ve özenin gösterilmesi için her türlü malzeme, işçilik, donanım, ekipman, geotekstilin iş yerine taşınması ile vesair masraflarla, müteahhit karı ve genel giderler karşılığı 1 m2 fiyatıdır.” şeklinde tarif edilmiştir.

Yapılan bu yeni fiyata ilişkin analiz girdileri ise, 04.601/2d poz numaralı ‘geotekstil keçe’ 1,025 m2, 01.010 poz numaralı ‘yalıtımcı ustası’ 0,1 saat ve 01.501 poz numaralı ‘düz işçi’ 0,2 saat şeklinde belirlenmiştir. Sözkonusu imalatın 2007 yılı birim fiyatı ise 2,29 YTL/m2 olarak tespit edilmiştir.

Bayındırlık ve İskan Bakanlığına ait 18.470 poz numaralı imalat ile idarece 2007 yılında uygulanan YF-6A poz numaralı yeni birim fiyat tariflerinin karşılaştırılmasında, yapılan işin, aynı geotekstil malzemesinin aynı yapım şartlarında serilmesi işlemi olduğu anlaşılmaktadır. 18.470 poz numaralı birim fiyatta, her türlü işçilik girdisi olarak 01.210 poz numaralı “yalıtımcı usta yardımcısı” 0,1 saat yer aldığı halde, YF-6A poz numaralı yeni birim fiyatta işçilik girdisi olarak, yerin hazırlanması ve geotekstilin serilmesi karşılığı olarak 01.010 poz numaralı “yalıtımcı ustası”nın 0,1 saate ilave olarak işyerinde yatay ve düşey taşıma, istif yapılması karşılığı olarak da 0,2 saat 01.501 poz numaralı düz işçi girdisine yer verilmiştir.

Sözleşme eki Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesinin 20. maddesinde:

"Keşif özetinde veya birim fiyat cetvelinde fiyatı gösterilmemiş olup da yapılması idarece istenen yapım ve hizmet işlerinin yeni birim fiyatları tespit edilirken öncelik sırası ile aşağıdaki analizler kullanılır;

a)Sözleşme ve eklerindeki (birim fiyat' cetvellerindeki) birim fiyatların tespitinde kullanılan analizler veya varsa o işe ait teklif analizler,

b)Sözleşme birim fiyatlarının tespitinde kullanılan analizlerle veya varsa o işe ait teklif analizlerle kıyaslanarak bulunacak analizler;

c)Diğer idarelere ait benzer analizler;

(…)

Yeni birim fiyatların tespitinde, yukarıdaki analizlere öncelik sırası ile aşağıdaki rayiçler uygulanır;

1)Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca tespit edilip yayımlanan rayiçler veya varsa o işe ait teklif rayiçler;

(…)”

denilmektedir.

Yukarıda zikredilen mevzuat hükümlerine göre, yeni birim fiyatların keşif özetinde veya birim fiyat cetvelinde fiyatı gösterilmemiş olup da, işin devamı sırasında, yapılması idarece istenen iş kalemleri için sözleşme ve eklerinde öngörülen usuller dahilinde tespit edilmesidir. Yeni birim fiyatların oluşturulmasında öncelik sırasıyla kullanılması gereken analizleri ve bu analizlere yine öncelik sırasıyla uygulanması gereken rayiçler sıralanmıştır. Söz konusu iş kalemine ilişkin esas alınması gereken analiz 18.470 poz numaralı birim fiyat analizidir. 18.470 poz numaralı analizde esas alınan malzeme ve işçilik miktarları yaptırılan iş çerçevesinde herhangi bir değişikliği gerektirecek bir durum bulunmamaktadır. Her iki imalat tarifinde önceden yapılan izalasyon imalatını korumak esastır. YF-6A pozlu imalatın tarifinde belirtilen özen ve itina ile işin yapılacağı gerekçesiyle işçilik miktarlarını artırmak 18.470 pozlu imalatın işin teknik kurallarına uyulmadan yapılmadığı manasına geleceğinden bu nedenle yeni fiyat yapılması mümkün değildir. Şu halde, YF-6A pozlu yeni fiyat BİGŞ sinin 20. maddesine aykırı olarak düzenlenmiştir.

Bayındırlık ve İskan Bakanlığına ait 18.470 poz No’lu analiz ile sorgu konusu YF-6A poz numaralı yeni fiyat analizleri arasındaki fiyat farkına sebep olan esas farklılık, YF-6A pozu analizine 0,20 saat olarak ilave edilen 01.501 düz işçilik bedelidir. Bu analiz girdisi, “yerin hazırlanması ve malzemenin serilmesi” karşılığı konulmuş olup, oysa 18.570 poz numaralı analizde bütün bu ameliyeler birim fiyatın içinde olup böyle bir girdiye yer verilmemiştir.

“Geotekstil keçe serilmesi” imalatı 18.470 pozu ile Bayındırlık ve İskan Bakanlığı analizlerine ilk olarak 2004 yılında girmiştir. Bu tarihten önce, söz konusu imalatla ilgili olarak yapılan YF-1 ve YF-6 pozları ilamda tazmin konusu yapılmamıştır. 2004 yılından sonra yapılan imalat ise, YF-6A pozlu imalattır.

YF-1 ve YF-6 pozlarıyla yapılan analizlerde geotekstil malzeme fiyatı “faturadan” iken, YF-6A pozu ile yaptıkları yeni fiyat analizinde geotekstil malzeme fiyatını Bayındırlık ve İskan Bakanlığının rayiçlerinden almışlardır. Şu halde, sonradan dahil olan rayice istinaden yeni fiyat analizi revize edilmiştir. Dolayısıyla, 18.470 pozlu birim fiyat BİGŞ’nin 20. maddesi gereği yeni birim fiyatın tespitinde kullanılması gereken analiz durumundadır.

Bayındırlık ve İskan Bakanlığı Yüksek Fen Kurulunun 28.6.1979 tarihli kararında ifade edildiği gibi "yapılanın bedelinin yapıldığı şekilde usulüne uygun olarak ödenmesi" kuralına göre, yapılanın bedelinin, yapıldığı şekilde usulüne uygun olarak ödenmesi gerekmektedir. Bu itibarla da 18.470 pozlu birim fiyatları çerçevesinde “Geotekstil keçe serilmesi (250 gr/m2)” imalatı yapıldığı sabit olduğuna göre fiilen yapılan işe göre işin bedelinin ödenmesi gerekmektedir.

Yukarıda açıklanan nedenlerle, dilekçi iddialarının reddi ile 497 sayılı ilamın 13. maddesiyle verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE;

15.05.2012 tarihinde,

2. 497 sayılı ilamın 15. maddesiyle, müteahhit EREN İnşaat taahhüdündeki “Edirne. İpsala Sultanköy Sulaması İnşaatı İşi”ne ait 71 No’lu hak ediş ödemesinde; 14.020/1 poz numaralı imalat miktarında 394.793 m3 azalma, bu azalmaya karşın 15.020 poz numaralı imalat miktarı ile 15.021 poz numaralı imalat miktarında artış tespit edildiği halde, azalan ve artan bu imalat miktarlarının tespit yılı (2007) yerine, imalat yılı (uygulama yılı) fiyatları ile yeniden hesaplanması sonucu kamu zararına neden olunduğu gerekçesiyle 6.160.778,00. YTL’ye tazmin hükmü verilmiştir.

İlamın 15. maddesi hükmüne karşı dilekçi gönderdiği dilekçede, Kamu Zararlarının Tahsiline İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin tanımlar başlıklı 4. maddesinde kamu zararı tanımı yapıldığını, Yönetmelik hükmüne göre kamu zararından bahsedilebilmesi için "mevzuata" aykırı karar, işlem, eylem veya ihmalin bulunması gerektiğini, halbu ki mevzuata aykırı işlem sonucu bir kamu zararı olmadığını, poz değişikliği sonucu yapılan kesinti işleminin mevzuata uygun olduğunu,

İçtihadı birleştirme kararlarının yazılı hukuk kurallarının bir parçası olduğunu, Yargıtay Kanununun 45. maddesine göre içtihadı birleştirme kararlarının benzer hukuki konularda mahkemeleri bağlayan bir karar olduğunu, 23.06.2004 tarih ve 2004/378 Karar nolu Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararında her hangi bir iş kalemi için birim fiyat değişikliğine gidilmesi durumunda imalat hangi yılda yapılmış olursa olsun artış veya eksilişin kesinleştiği yıl fiyatlarıyla değil bu iş kaleminin fiilen gerçekleştirildiği yıl fiyatlarıyla hesaplanacağının hüküm altına alındığını,

Poz değişikliğinin 88/13181 sayılı Kararnamenin 8. maddesinde belirtilen imalat artış ve eksilişi olarak değerlendirilemeyeceğini,

Yapılan kesinti işleminin Teftiş Kurulunun tespiti üzerine yapılmış olduğunu, Teftiş Kurulunun tespitinde yer alan hususun esasen hukuka uygun olup olmadığını, yargı mercilerince hükme bağlanmadığını, bir yargı kararı olmadığı halde esas itibariyle yapılmaması gereken kesintinin gerek idaremizin gerekse yüklenicinin iyi niyetli davranması neticesinde mevzuata uygun bir şekilde yapıldığını,

belirterek tazmin hükmünün Kaldırılmasını talep etmektedir.

09.04.2012 tarihinde Sayıştay Evrakına ulaşan ek dilekçede, DSİ Genel Müdürlüğü Teftiş Kurulunun 17.10.2011 tarihli Raporu üzerine Genel Müdürlüğün 9.11.2011 tarih ve 6443 sayılı Oluru ile yapılan imalatın 15.020.ve 15.021 pozlarına uymadığı 14.020/1 pozuna uygun olduğunun belirtildiği ve bunun üzerine 31.10.2011 tarih ve 103 nolu hak ediş ile 71 nolu hak edişte yapılan kesintinin eski haline getirildiği ifade edilmektedir.

Dilekçi dilekçesinde, yapılan fazla ödemenin 31.10.2011 tarih ve 103 Nolu hak edişte 497 sayılı ilamın 15. maddesine konu kesintinin eski haline getirildiğini bununla ilgili belgelerin fotokopilerini dilekçi ekinde gönderdiğini belirtiyorsa da; gönderilen belgelerin incelenmesi temyiz konusu olmadığından, bu hususta Kurulumuzca Yapılacak İşlem Olmadığına sözü edilen belgeler yargılamanın iadesini gerektiren nitelikte görüldüğü takdirde bu yolda işlem yapılması için dosyanın ilgili DAİRESİNE GÖNDERİLMESİNE;

Karar verildiği 22.05.2012 tarih ve 34974 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.