Sayıştay 5. Dairesi 311 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Vergi Resmi Harç ve Diğer Gelirler

Daire Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Daire Karar Detayı: Listeye DönYazdır

• Daire: 5

• Karar Tarihi: 02.10.2018

• Karar No: 311

• İlam No: 20

• Madde No: 2

• Kamu İdaresi Türü: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Hesap Yılı: 2017

• Konu: Vergi Resmi Harç ve Diğer Gelirlerle İlgili Kararlar

KARAR

Katma Değer Vergisi

........ Belediyesi’ne ait gayrimenkul, tesis ve işletmelerin kiralama hizmetlerinin KDV’ye tabi tutulmaması neticesinde .....TL kamu zararına sebebiyet verildiği hususu ile ilgili olarak,

3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanununun 1 inci maddesinde;

“Verginin konusunu teşkil eden işlemler:

Madde 1 – Türkiye'de yapılan aşağıdaki işlemler katma değer vergisine tabidir:

1. Ticari, sınai, zirai faaliyet ve serbest meslek faaliyeti çerçevesinde yapılan teslim ve hizmetler,

2. Her türlü mal ve hizmet ithalatı,

3. Diğer faaliyetlerden doğan teslim ve hizmetler:

a) Posta, telefon, telgraf, teleks ve bunlara benzer hizmetler ile radyo ve televizyon hizmetleri,

b) (Değişik: 14/3/2007-5602/10 md.) Her türlü şans ve talih oyunlarının tertiplenmesi ve oynanması,

c) Profesyonel sanatçıların yer aldığı gösteriler ve konserler ile profesyonel sporcuların katıldığı sportif faaliyetler, maçlar, yarışlar ve yarışmalar tertiplenmesi, gösterilmesi,

d) (Değişik : 16/6/2009-5904/8 md.) Müzayede mahallerinde ve gümrük depolarında yapılan satışlar ile 10/2/2005 tarihli ve 5300 sayılı Tarım Ürünleri Lisanslı Depoculuk Kanununa göre düzenlenen ürün senetlerinin, senedin temsil ettiği ürünü depodan çekecek olanlara teslimi,

e) Boru hattı ile ham petrol, gaz ve bunların ürünlerinin taşınmaları,

f) Gelir Vergisi Kanununun 70 inci maddesinde belirtilen mal ve hakların kiralanması işlemleri,

g) Genel ve katma bütçeli idarelere, il özel idarelerine, belediyeler ve köyler ile bunların teşkil ettikleri birliklere, üniversitelere, dernek ve vakıflara, her türlü mesleki kuruluşlara ait veya tabi olan veyahut bunlar tarafından kurulan veya işletilen müesseseler ile döner sermayeli kuruluşların veya bunlara ait veya tabi diğer müesseselerin ticari, sınai, zirai ve mesleki nitelikteki teslim ve hizmetleri,

h) Rekabet eşitsizliğini gidermek maksadıyla isteğe bağlı mükellefiyetler suretiyle vergilendirilecek teslim ve hizmetler.

Ticari, sınai, zirai faaliyet ile serbest meslek faaliyetinin devamlılığı, kapsamı ve niteliği Gelir Vergisi Kanunu hükümlerine göre; Gelir Vergisi Kanununda açıklık bulunmadığı hallerde, Türk Ticaret Kanunu ve diğer ilgili mevzuat hükümlerine göre tayin ve tespit edilir.

Bu faaliyetlerin kanunların veya resmi makamların gösterdiği gerek üzerine yapılması, bunları yapanların hukuki statü ve kişilikleri, Türk tabiiyetinde bulunup bulunmamaları, ikametgah veya işyerlerinin yahut kanuni merkez veya iş merkezlerinin Türkiye'de olup olmaması işlemlerin mahiyetini değiştirmez ve vergilendirmeye mani teşkil etmez.

İthalatın kamu sektörü, özel sektör veya herhangi bir gerçek veya tüzelkişi tarafından yapılması veya herhangi bir şekil ve surette gerçekleştirilmesi, özellik taşıması vergilendirmeye tesir etmez, ”hükmü yer almaktadır.

Aynı Kanunun 2 nci maddesinde;

“ Teslim:

Madde 2 – 1. Teslim, bir mal üzerindeki tasarruf hakkının malik veya onun adına hareket edenlerce, alıcıya veya adına hareket edenlere devredilmesidir. Bir malın alıcı veya onun adına hareket edenlerin gösterdiği yere veya kişilere tevdii teslim hükmündedir. Malın alıcıya veya onun adına hareket edenlere gönderilmesi halinde, malın nakliyesinin başlatılması veya nakliyeci veya sürücüye tevdi edilmesi de mal teslimidir.

2. Bir mal üzerindeki tasarruf hakkının iki veya daha fazla kimse tarafından zincirleme akit yapılmak suretiyle, malın bu arada el değiştirmeden doğrudan sonuncu kişiye devredilmesi halinde, aradaki safhaların her biri ayrı bir teslimdir.

3. Su, elektrik, gaz, ısıtma, soğutma ve benzeri şekillerdeki dağıtımlar da mal teslimidir.

4. (Değişik: 3/6/1986-3297/1 md. ) Kap ve ambalajlar ile döküntü ve tali maddelerin geri verilmesinin mutat olduğu hallerde teslim bunlar dışında kalan maddeler itibariyle yapılmış sayılır. Bunların yerine aynı cins ve mahiyette kap ve ambalajlar ile döküntü tali maddelerin geri verilmesinde de aynı hüküm uygulanır.

5. Trampa iki ayrı teslim hükmündedir,” denilmektedir.

Yine 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanununun 3 üncü maddesinde;

“Teslim sayılan haller:

Madde 3 – Aşağıdaki haller teslim sayılır:

a) Vergiye tabi malların her ne suretle olursa olsun, vergiye tabi işlemler dışındaki amaçlarla işletmeden çekilmesi, vergiye tabi malların işletme personeline ücret, prim, ikramiye, hediye, teberru gibi namlarla verilmesi,

b) Vergiye tabi malların, üretilip teslimi vergiden istisna edilmiş olan mallar için her ne suretle olursa olsun kullanılması veya sarfı,

c) Mülkiyeti muhafaza kaydıyla yapılan satışlarda zilyetliğin devri…”

hükümleri yer almaktadır.

Gelir Vergisi Kanunun 70 inci maddesinde;

“Aşağıdaki yazılı mal ve hakların sahipleri, mutasarrıfları, zilyedleri, irtifak ve intifa hakkı sahipleri veya kiracıları tarafından kiraya verilmesinden elde edilen iratlar gayrimenkul sermaye iradıdır.”

denilmektedir.

Katma Değer Vergisi Kanunu hükümlerinden ve sözleşme hükümlerinden de anlaşılacağı üzere mal ve hizmetin teslimi anında Katma Değer Vergisini doğuran olay meydana gelmektedir.

Öte yandan, 60 no.lu KDV Sirkülerinin “1.4. Kiralama İşlemleri” başlıklı bölümünde; “Gelir Vergisi Kanununun 70 inci maddesinde sayılan mal ve hakların kiralanması işlemleri KDV. Kanununun 1/3-f maddesine göre KDV’ye tabi olmakla birlikte iktisadi işletmelere dahil olmayan gayrimenkullerin kiralanması işlemleri KDV’den müstesnadır.

Bu çerçevede, Gelir Vergisi açısından gayrimenkul sermaye iradı olarak tanımlansa dahi bir işletme veya müessesenin belirli bir bedel ve süre dahilinde başkasının kullanımına bırakılması şeklinde işletme hakkının kiralanması işlemleri Kanunun 1/3-f maddesine göre KDV’ye tabi olacaktır,”

denilmektedir.

Bu hüküm ve açıklamalar çerçevesinde büfe, çay bahçesi, restoran, dükkan vb. kiraya verilmesi faaliyetinin ticari ehemmiyette olduğundan, bu kiralama faaliyeti nedeniyle Belediye bünyesinde bir iktisadi işletme oluşacak ve bu kiralama işlemleri genel hükümler çerçevesinde KDV’ye tabi olacaktır.

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “ Mali Hizmetler Birimi” başlıklı 60 ıncı Maddesinde;

“Kamu idarelerinde aşağıda sayılan görevler, malî hizmetler birimi tarafından yürütülür:

…

e) İlgili mevzuatı çerçevesinde idare gelirlerini tahakkuk ettirmek, gelir ve alacaklarının takip ve tahsil işlemlerini yürütmek.”

denilmektedir.

Yapılan incelemede, 3065 sayılı KDV Kanunu’nun 1 inci maddesinin (f) fıkrası gereğince kiralamaların KDV konusunu oluşturduğu görüldüğünden; belediyeye ait gayrimenkul, tesis ve işletmelerin kiralanması işinde kira gelirlerinin KDV ilave edilerek tahakkuk ve tahsilatının yapılması gerektiği anlaşılmıştır. Ancak, arsa niteliğine haiz yerlerden olan baz istasyonu ve atm yerlerinin kiralanmasından dolayı 3065 sayılı KDV Kanunun 17/4-d bendi gereği KDV tahakkuku gerekmediği anlaşılmıştır. Diğer durumlarda ise kira bedellerine KDV ilave edilmesi ve 5018 sayılı Kanunun 60ıncı maddesinin (e) bendi gereğince KDV tahakkuk ve tahsilatının yapılması mali hizmetler biriminin sorumluluğundadır. Sorumlular savunmalarında her ne kadar söz konusu kira dönemlerinde görevde olmadıklarını belirtseler de; incelenen evraklardan kira sürelerini kapsayan 12.07.2016 - 31.12.2017 tarihleri arasında sorgu gönderilen üç muhasebe yetkilisinin de görevli olduğu görülmüştür. Bu nedenle, tüm muhasebe yetkililerinin sorumluluğu bulunmaktadır.

Bu itibarla, ....... Belediyesi’ne ait gayrimenkul, tesis ve işletmelerin kiralama hizmetlerinden KDV konusu oluşturmayan baz istasyonu ve atm yeri kiralamaya ilişkin işlemlerin mevzuatına uygun olduğu anlaşıldığından toplam........TL ile ilgili olarak ilişilecek husus bulunmadığına,

Kiralama bedellerine ait KDV’den

...... tarih ve ..... no.lu makbuz ile ahizi .......’tan.........TL;

.......tarih ve .....no.lu makbuz ile ahizi .......Turizm’den ........TL;

olmak üzere toplam........TL’nin tahsil edildiği anlaşılan bu tutarla ilgili ilişilecek husus kalmadığına;

........ Belediyesi’ne ait gayrimenkul, tesis ve işletmelerin kiralama hizmetlerinden KDV tahakkuk ve tahsilatı yapılmayan..........TL kamu zararının vergilerin tahakkuk ve tahsilatından kira sözleşmeleri süresince görevde bulunan ve mali hizmetler biriminin başı olarak sorumlu oldukları görülen Muhasebe Yetkilileri (Mali Hiz. Müd.) ........, (Mali Hiz. Müd. V.) .......ve (Mali Hiz. Müd. V.) .........'a

Müştereken ve müteselsilen,

6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile ödettirilmesine anılan Kanunun 55 inci maddesi uyarınca iş bu ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oyçokluğuyla karar verildi.

Azınlık Görüşü

Daire Başkanı .....ve Üye........’in karşı oy gerekçeleri;

“Katma değer vergisi genel bütçenin gelirleri arasında yer aldığından ve KDV gelirlerinin belediye tarafından genel bütçeye aktarılması gerekeceğinden, otobüs kiralama işleminde eksik yapılan KDV tahakkuk ve tahsilatı nedeniyle oluşabilecek KDV cezalarının da hesaplanarak KDV aslı ile birlikte tahsilatının yapılmasını sağlamak üzere konunun Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığına bildirilmesine karar verilmesi gerekmektedir.”