Sayıştay 5. Dairesi 30887 Kararı -

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi:

• Yılı: 2006

• Daire: 5

• Dosya No: 30887

• Tutanak No: 31445

• Tutanak Tarihi: 11.05.2010

• Konu:

KARAR

TEMYİZ KURULU KARARI

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra gereği görüşüldü.

188 nolu İlamın 1 inci maddesinde; Maliye Bakanlığı Kefalet Sandığı Yönetim Kurulu Başkan ve Üyelerine, Yüksek Planlama Kurulunun Kamu İktisadi Teşebbüsleri ve bağlı Ortaklıklarının Yönetim Kurulu Başkan ve üyeleri için tespit ettiği ücretler esas alınmak suretiyle ödeme yapılması nedeniyle 44.642,08 YTL'nin tazminine karar verilmiştir.

Dilekçi dilekçesinde özetle; Sandığın kurulduğu 1935 yılından beri yönetim kurulu üyeleri ikramiye ödemelerinin aynı kanuni düzenlemeye dayanarak yapıldığını, 2489 sayılı Kefalet Kanununun 1. maddesinde, sandığın üç kişilik Yönetim Kurulunca idare olunacağı ve İdare heyetinin bu kanuna ve çıkarılacak nizamnameye göre vazife göreceği, 16. maddesinde ise, Bu Kanun hükümlerini icraya İcra Vekilleri Heyetinin memur olduğunun hükme bağlandığını, Maliye Bakanlığınca hazırlanan Kefalet Sandığı Nizamnamesinin 22.01.1935 tarih ve 1894 sayılı Kararname ile İcra vekilleri heyetince onaylanmış olduğunu, İcra vekilleri heyetince onaylanan Kefalet Sandığı Nizamnamesinin bütçe ve masraflar bölümüne ait 41. maddesinde ise; "Sandığın sermayesine alınacak faizin muhammen miktarı ile yapılacak masraflar her senenin bütçesinde gösterilir. Masraf kısmı, İdare heyetinin mesai saati haricindeki çalışmalarına mukabil verilecek ikramiyeyi muhasebeci ve katip ve hademe ücretlerini ve lüzumlu sair idare masraflarını ihtiva eder. İdare heyetinden tanzim olunacak bütçe Maliye vekilinin tasdiki ile mer'i olur." düzenlemelerinin yer aldığını, bu hükümler incelediğinde; Kanunun 1. maddesi ile Sandığın Maliye Bakanı tarafından Bakanlık memurları arasından seçeceği üç kişilik yönetim kurulu tarafından yönetileceği, Nizamnamenin 41. maddesi ile; Yönetim kurulunun mesai saati haricindeki çalışmalarına karşılık bir ikramiye ödeneceği, Bu ikramiyelerin Sandık bütçesinin masraf kısmında gösterileceği, Sandık bütçesinin Maliye Bakanının onayı ile yürürlüğe gireceği, hususlarının açık bir şekilde düzenlendiğini ve bu düzenlemeler esas alınarak Sandık kurulduğundan bugüne kadar yönetim kurulu üyelerine ikramiye ödemesi yapıldığını, yönetim kurullarının 2004 yılında 319, 2005 yılında 325, 2006 yılında 366,2007 yılında 311, 2008 yılında 389 kararı görüşerek onayladığını dolayısıyla fiili çalışmaları karşılığı ikramiye ödemelerinin yapıldığını, ikramiye ödemelerinin 657 Sayılı Kanun açısından değerlendirildiğinde, Devlet Memurları Kanunun 88. maddesi uyarınca verilen ve özel kanunlarla kurulan ve asli görevlerinin devamı niteliğinde olmayan çeşitli kurul, komisyon, heyet ve jüri çalışmalarına katılan memurlar için özel kanunlarında gösterilen veya bu kanunlara dayanılarak tespit edilen ücretlerin ödenmesinin aynı Kanunun 87. maddesinin amir hükmü olduğunu, 02.06.1934 Tarih ve 2489 Sayılı Kefalet Kanunun 1. maddesi uyarınca oluşturulan Maliye Bakanlığı Kefalet Sandığının üç kişiden oluşan idare heyetine nizamname ile tespit edilen ücretin ödenmesinde hukuka aykırı bir durum bulunmadığını, 2489 sayılı Kanunun 1. maddesi ile, sandığın Bakanlık memurları arasından olmak üzere oluşturulan idare heyetince yönetileceği ve idare heyetinin de bu Kanuna ve yapılacak nizamnameye göre vazife yapacağı, söz konusu nizamname ile de yönetim kurulu üyelerine mesai saati haricinde yapacakları çalışmaların karşılığı olarak ikramiye adı altında ücret ödeneğinin hükme bağlandığını, 657 sayılı Kanunun 87. maddesinde belirtilen durumun tamamıyla gerçekleştiğini, Kefalet Sandığı Kanunu gibi özel bir Kanunla kurulan ve tamamıyla Maliye Bakanlığı memurlarından oluşan İdare Heyetine asli görevlerinin devamı niteliğinde olmayan söz konusu görevleri nedeniyle Kefalet Kanununa uygun olarak çıkarılmış nizamname hükümlerine göre ücret ödenmesinin yasalara uygun olduğunu bu anlamda yapılan ödemenin (YPK Kararları ve 399 Sayılı KHK hükümleri ile ilişkilendirilmesine gerek olmaksızın) belirleme yetkisinin 2489 Sayılı Kefalet Kanunu ve bu Kanun uyarınca çıkarılmış olan nizamname ile Maliye Bakanına bırakıldığını, Kanunun ve Nizamnamenin 1. maddesinde Yönetim Kurulunun Bakanlık memurları arasından Maliye Bakanınca seçilen kişilerden oluşacağı hükme bağlandığından, yönetim kurulu üyeleri için kadro ihdasına gidilmediğini, Yönetim Kurulu Başkan ve Üyeleri Sandıkta kadro karşılığı, sözleşmeli yada geçici personel pozisyonunda çalışmadıklarından dolayı 657 sayılı Kanunun 237. maddesi ve dolaysıyla Genel Kadro Kanunu ile ilişkilendirilmesinin mümkün olmadığını, 1979 yılından buyana uygulamada, Yüksek Planlama Kurulu tarafından belirlenen ücretlerin "esas" değil "ölçü" olarak alındığını, yönetim kurulu ikramiyelerinin ödenmesinde Bakanlık Makamı tarafından "seviye /ölçü" olarak alınmasındaki amacın da "ek görevler için ücret eşitliği sağlamak" olduğunu, 1979 yılından önceki uygulamalara bakıldığında; Yönetim kuruluna ödenecek ikramiye tutarlarının başlangıçta maktu olarak belirlenirken, 1973 yılında " birinci derece aylığın %20'si" şeklinde, 1978 yılında ise "1. derece aylığın 1. kademesindeki gösterge rakamının katsayı ile çarpımından elde edilecek miktarın %25'i" şeklinde belirlenmiş olduğunu, Kefalet Sandığının kendisini ücretleri Yüksek Planlama Kurulu tarafından tespit edilen kurumlar arasında hiçbir zaman saymadığını, aynı Kanunla idare edilen Özel İdareler ve Belediyeler Kefalet Sandığında da yönetim kurulu ikramiyelerinin aynı şekilde ödendiği halde 2004 ve 2005 yılı hesaplarının beraatle sonuçlanmış olduğunu, konuları itibariyle birebir emsal oluşturmasa da, Sayıştay Temyiz Kurulunun 9.06.1999 tarih ve 24508 tutanak no'lu kararı ile 10.07.2001 tarih ve 25306 tutanak no'lu kararlarında; bir yasal düzenlemeye dayanarak çıkarılan yönetmelik ve yapılan protokolde tespit edilen ücretlerin kamu görevlilerine ödenmesinde mevzuata aykırılık bulunmadığına karar verilmiş olduğunu, ayrıca aynı saymanlığın 2004 yılı hesabı ile ilgili olarak verilen tazmin hükmünün, Temyiz Kurulunun 10.06.2008 tarih ve 30213 nolu Kararıyla kaldırılmasına karar verildiğini belirterek tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmiştir.

Savcılık mütalaasında ise; Aynı birimin 2004 yılı hesabının yargılanması sırasında, konusu ve dayanakları aynı olan tazmin hükmünün Sayıştay Temyiz Kurulunun 10.06.2008 tarih ve 30213 sayılı kararıyla kaldırılmış olması nedeniyle, anılan ödemenin yasal olduğu düşüncesiyle, tazmin hükmolunan tutarın, sorumluların uhdesinden kaldırılması gerektiği yönünde, görüş bildirilmiştir.

02.06.1934 tarih ve 2489 sayılı Kefalet Sandığı Kurulu'nun 1 inci maddesinde, "Bu sandık Maliye Vekaletine bağlıdır. Vekalet Memurlarından olmak üzere Maliye Vekilince seçilecek üç kişiden mürekkep bir heyet tarafından idare olunur. İdare Heyeti bu kanuna ve yapılacak nizamnameye göre vazife görür." denilmek suretiyle, Kefalet Sandığın İdare Heyetinin kimlerden oluşacağı belirtilmiş olup ödenecek ücrete ilişkin herhangi bir düzenleme yapılmamıştır.

Kefalet Sandığı Nizamnamesinin (22.01.1935 tarih ve 2/1894 no.lu) 41 inci maddesinde;

"Sandığın sermayesine alınacak faizin muhammen miktarı ile yapılacak masraflar her senenin bütçesinde gösterilir.

Masraf kısmı, İdare Heyetinin mesai saati haricindeki çalışmalarına mukabil verilecek ikramiyeyi, muhasebeci ve katip ve hademe ücretlerini ve lüzumlu sair idare masraflarını ihtiva eder.

İdare Heyetinden tanzim olunacak bütçe, Maliye Vekilinin tasdikiyle mer'i olur." hükmü ile,

Aynı Nizamnamenin, 46 ncı maddesinde de, "İşbu Nizamname hükümlerini İcra Vekilleri Heyeti yürütür." hükmüne yer verilmek suretiyle, mesai haricindeki çalışmaların karşılığı olarak "ikramiye" adı altındaki ödemenin, bütçede gösterileceği belirtilmiş olup ancak, söz konusu ikramiyenin tutarına ve ödenme şekline ilişkin Bakanlar Kurulu'nca herhangi bir tespit yapılmamıştır.

Verile emrine ekli belgelerde ise, söz konusu yönetim kurulu ikramiyesinin, Yüksek Planlama Kurulu'nun Kamu İktisadi Teşebbüsleri yönetim kurulu başkan ve üyeleri için ödenecek ücretlere ilişkin kararı esas alınarak ödendiği tespit olunmuştur.

Oysa, 18.05.1994 tarih ve 527 no.lu "Memurlar ve Diğer Kamu Görevlileri İle İlgili Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararname"nin 31 inci maddesinin son paragrafında;

"Kamu kurum ve kuruluşları ile sermayesinin yarıdan fazlası Devlete ait kurum ve kuruluşlarda çalışan memur, sözleşmeli personel ve diğer kamu görevlilerine asli görevlerinin yanında Devlet iştirakleri de dahil olmak üzere kamuya ait iktisadi kuruluşlarda verilen yönetim kurulu başkan ve üyelikleri ile, denetçi ve tasfiye kurulu üyeliği görevleri hakkında 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 34 üncü maddesi hükümleri uygulanır." denilmektedir.

22.01.1990 tarih ve 399 no.lu Kanun Hükmünde Kararname'nin 1 inci maddesinde de, bu Kanun Hükmünde Kararnamenin, 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi kamu iktisadi teşebbüsleri ve bağlı ortaklıkları personelinin hizmete alınmalarını, görev ve yetkilerini, niteliklerini, atanma, ilerleme, yükselme, hak ve yükümlülükleriyle diğer özlük haklarını düzenlemek olduğu belirtildikten sonra "Çeşitli Kurul Başkan ve üyelerinin ücretleri" başlıklı 34 üncü maddesinin (a) bendinde de;

Teşebbüslerde, bağlı ortaklıklarda ve bunları temsilen iştiraklerde teşebbüs mensupları ile kamu görevlilerinden ve dışarıdan atanan veya seçilen bütün yönetim ve danışma kurulu başkan ve üyeleri, denetçi ve tasfiye kurulu üyelerine her yıl Yüksek Planlama Kurulu'nca belirlenen miktarda aylık ücret ve diğer ödemeler yapılabilir." denilmek suretiyle, sadece kamu iktisadi teşebbüsleri ve bağlı ortaklıklarda yer alan yönetim kurulu başkan ve üyeleri için Yüksek Planlama Kurulu'nca tespit edilen ücretlerin esas alınacağı hükme bağlanmıştır.

Dolayısıyla, iktisadi alanda ticari esaslara göre faaliyet göstermek, mal ve hizmet üretmek ve bunu pazarlamak gayesi olan, verimlilik ve karlılık esaslarına göre çalışan kamu iktisadi teşebbüsleri yönetim kurulu başkan ve üyelerine ödenecek ücret, mevzuat gereği Yüksek Planlama Kurulu'nca tespit edilirken; kuruluş amacı, idari teşkilat yapısı, ilgili kamu görevlilerinin görev, yetki ve sorumlulukları ile mali hakları düzenleyen mevzuat açısından farklılık arzeden ve bir kamu kurumu olan Kefalet Sandığı'nın yönetim kurulu başkan ve üyelerine aynı ödemenin ve bir kamu kurumu olan Kefalet Sandığı'nın yönetim kurulu başkanı ve üyelerine aynı ödemenin (Yüksek Planlama Kurulu'nca tespit edilen) yapılması mümkün değildir.

Bunun yanında, Anayasanın 128 inci maddesinde, Devletin kamu iktisadi teşebbüsleri ve diğer kamu tüzel kişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları, kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevlerin, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görüleceği; memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işlerinin kanunla düzenleneceği belirtilmiştir.

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun "kapsam" başlık 1 inci maddesinde ise, bu Kanunun, genel ve katma bütçeli kurumlar, il özel idareleri, belediyeler, il özel idareleri ve belediyelerin kurdukları birlikler ile bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlarda, kanunla kurulan fonlarda, Kefalet Sandıklarında ve Beden Terbiyesi Bölge Müdürlüklerinde çalışan memurlar hakkında uygulanacağı hükme bağlanmıştır.

Aynı Kanun'un mali hükümlerin kapsamını belirleyen 146 ncı maddesinde de, 1 inci maddenin birinci fıkrası kapsamına giren memurların aylık, ücret, ödenek, hizmetle ilgili her çeşit ödeme ve bunların şekil ve şartları bakımından bu kanundaki hükümlere tabi oldukları ve bunlara, bu kanunla sağlanan haklar dışında ücret ödenemeyeceği, hiçbir yarar sağlanamayacağı hükmü yer almıştır.

Söz konusu Kanunun "Yürürlükten Kaldırılan Hükümler" başlıklı 237 nci maddenin b fıkrasında, "20.06.1927 tarih ve 1108 sayılı, 30.06.1939 tarih ve 3656 sayılı, 28.02.1959 tarih ve 7244 sayılı kanunlarla bu kanunların ek ve tadilleri, 23 Temmuz 1965 tarihinden evvel ve sonra yürürlüğe giren teşkilat kanunları ile diğer kanunların bu kanuna aykırı hükümleri ve Devlet Memurlarının hizmet şartlarını, niteliklerini, atanma ve yetiştirilmelerini, ilerleme ve yükselmelerini, ödev, hak, yüküm ve sorumluluklarını, aylıklarını, ödeneklerini ve diğer özlük işlerini düzenleyen hükümler Genel kadro kanununun yürürlüğe girdiği ayın son gününden itibaren kalkar." denilmektedir.

Buna göre, özel kanun olan 2489 sayılı Kanunda, ikramiye ödenmesinin yer almadığı da, dikkate alındığında, Anayasanın 128 inci maddesi hükmü ile 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 146 ve 237/b maddeleri hükümleri çerçevesinde, ikramiye ödenmesinin, kanuni dayanağı bulunmamaktadır.

Sorumlular savunmalarında, Kefalet Sandığı yönetim kurulu başkan ve üyelerine ödenen ikramiyenin, kurul üyelerinin verdiği kararlar ve fiili çalışmaların karşılığı olarak mevcut yasal düzenlemelere dayanılarak yapıldığı, Yüksek Planlama Kurulu tarafından belirlenen ücretlerin ölçü olarak alındığını ifade etmişler ise de, yukarıda yapılan açıklamalara göre savunmanın kabulü mümkün değildir.

Açıklanan nedenlerle, dilekçi iddialarının reddiyle 188 nolu ilamı l'inci maddesiyle tazminine karar verilen 44.642,08 YTL'ye ilişkin hükmün TASDİKİNE,

Karar verildiği 11.05.2010 tarih ve 31445 sayılı tutanakta yazılı olmakla iş bu ilam tanzim kılındı.