Sayıştay 5. Dairesi 30724 Kararı -

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi:

• Yılı: 2006

• Daire: 5

• Dosya No: 30724

• Tutanak No: 32663

• Tutanak Tarihi: 21.12.2010

• Konu:

KARAR

TEMYİZ KURULU KARARI

235 nolu İlamın 1 inci maddesinde; Silifke adli yargı personelinin nöbet tazminatı ödemelerinde, görev yapılan yere göre tespit edilen gösterge rakamının hatalı alınması nedeniyle 30.389,49 YTL nin tazminine karar verilmiştir.

Dilekçi dilekçesinde özetle; Bu konuda tüm ülke çapında tereddütlerin hasıl olduğunu ve konunun Adalet Bakanlığına intikal ettirildiğini, Bakanlığın gerek web sayfası üzerinden gerekse bazı C. Başsavcılıklarına göndermiş olduğu görüşlere istinaden bu ödemelerin yapıldığını, Personel Genel Müdürlüğü tarafından Zonguldak C. Başsavcılığına yazılan ve Ereğli C.Başsavcılığında oluşan tereddüt dolayısı ile verilen cevapta da, kanun metninde merkez ilçe nüfusu diye bir ibarenin bulunmadığı, metnin il merkezleri ile başlayıp ilçe merkezleri diye bittiği, merkezleri tabirinin yeri belirtmek için kullanıldığı, yargı alanının belirlenmesinde toplam nüfusunun dikkate alınması gerektiği ve gösterge rakamının yargı alanı toplam nüfusu dikkate alınarak hesaplanması gerektiğinin belirttiği, buna istinaden kendileri tarafından işlem yapıldığını, kaldı ki Silifke Adliyesinin Ağır Ceza Merkezi olduğu ve Mersin İlinin beş ilçesinin (Anamur, Bozyazı, Aydıncık, Mut, Gülnar) yargı alanı olarak Silifke Adliyesine bağlı olduğu, Mersinin Erdemli İlçesinde Maliye Bakanlığı Kontrolörleri tarafından yapılan denetimlerde de aynı tespitin yapıldığını fakat belirttiğim gerekçelerle ödemelerin uygun olduğu kanaatine varıldığını, yargı alanının ilçe merkezi ile sınırlı tutulmasının mümkün olmadığını çünkü köyde yaşayan bir vatandaşla ilgili olaya da nöbetçi personelin bakmak zorunda olduğunu, ayrıca C. Başsavcılığı tarafından nüfus müdürlüğünden alınan yazı ile merkez nüfusun köyler hariç beldeler ile birlikte 123007 olduğu, Adalet Bakanlığının bildirmiş olduğu görüş karşısında harcama yetkilisi olarak bu görüş doğrultusunda ödememe gibi bir takdir hakkı olmadığını, Kanunda il merkezleri ile nüfusu yüz bini aşan ilçe merkezi ifadesinin kullanıldığı, ilçe merkez nüfusu yüz bini aşan yer tabirinin kullanmadığını, aksi düşünülecek olursa il merkezi nüfusu on bin olan Ardahan’da iş yoğunluğu Silifke ile kıyaslandığında çok düşük olan bir ağır ceza merkezinde tam gösterge rakamı üzerinden ödeme yapılırken, iş yoğunluğu son derece fazla Silifke Ağır Ceza Merkezinde ise yarım gösterge rakamı üzerinden nöbet tazminatının ödenmesi gibi hakkaniyet kurallarına, kanunun ruhuna uygun olmayan bir durumun ortaya çıkacağı iddiasıyla tazmin hükmünün kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Dairesinin görüşünde; Kanun metninde merkez ilçe nüfusu diye bir ifadenin bulunmadığı, cümlenin İl merkezleri ile başlayıp ilçe merkezi ifadesiyle bittiği, buradaki “merkezleri” tabirinin nüfusu değil yeri belirlemek için kullanıldığı, buna göre ilçe nüfusu hesaplanırken yargı alanının toplam nüfusunun esas alınması gösterge rakamının da görev yapılan ilçenin yargı alanının en son yapılan resmi nüfus sayımına göre toplam nüfusunun esas alınarak tespit edilmesi gerektiği, yönündedir.

Savcılık mütalaasında ise; Dilekçinin, sorguya verilen cevaplardan farklı bir bilgi ve belge sunmadığı, bu nedenle, Daire kararının değiştirilmesini gerektirecek mahiyette bulunmayan temyiz talebinin reddedilerek, yasa ve yönteme uygun düzenlenmiş Daire kararının korunmasının uygun olacağı şeklinde, görüş bildirilmiştir,

2802 sayılı Hakimler ve Savcılar Kanununun 5435 sayılı Kanun ile değişik “Çalışma Saatleri” başlıklı 54 üncü maddesinde;

“Hâkim ve savcılar, haftalık çalışma süresi ve günlük çalışma saatleri yönünden Devlet Memurları Kanunundaki hükümlere tâbidirler. Ancak, hizmetin gerekleri ile görevin özelliklerinden doğan hâllerde mesai saatleri dışında ve tatil günlerinde nöbet tutarlar.

Nöbet gün ve saatleri ile nöbet tutanların dinlenme hakları, iş ve kadro durumlarına göre Cumhuriyet savcıları için Cumhuriyet başsavcıları, hâkimler için adlî yargı adalet komisyonu başkanları tarafından, Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulunca belirlenecek esaslara göre tespit edilir.

Özel kanunlardaki hükümler saklıdır.

Mesai saatleri dışında, genel tatil günlerinde veya hafta sonu tatillerinde bu madde kapsamında nöbet tutan adlî yargı hâkim, Cumhuriyet başsavcısı, Cumhuriyet başsavcıvekili ve Cumhuriyet savcılarına, karşılığında izin kullanılmasına müsaade edilmeyen ve kesintisiz sekiz saatten az olmamak üzere tutulan her nöbet günü için, il merkezleri ile en son yapılan resmî nüfus sayımına göre nüfusu yüzbinden fazla olan ilçe merkezlerinde 1000, diğer yerlerde 500 gösterge rakamının, (31.03.2006 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 5473 sayılı Kanun’un 5. maddesinin b fıkrası ile 01.04.2006 tarihinden itibaren "1000" rakamı "1500", "500" rakamı "750" olarak değiştirilmiştir.) adlî yargıda bunlarla birlikte nöbet tutan adlî personele ise bu gösterge rakamlarının yarısının, memur aylıklarına uygulanan katsayı ile çarpımı sonucu bulunacak tutarda nöbet ücreti ödenir. Bir kişiye bu şekilde ücret ödenebilecek nöbet sayısı ayda yedi günü geçemez. Nöbet ücreti ödenen günler için adlî personele ayrıca fazla çalışma ücreti ödenmez. Bu ücret damga vergisi hariç herhangi bir vergi ve kesintiye tâbi tutulmaz.” Denilmektedir.

Söz konusu bu hükümde, 2802 sayılı Kanunun 54. maddesinde yapılan değişiklikle; hâkim ve savcılar ile diğer adli personele, mesai gün ve saatleri dışında, genel tatil günlerinde veya hafta sonu tatillerinde yapacakları çalışmalarının karşılığı olarak nöbet ücreti ödenebilmesine imkân sağlanmış, ancak kanunda bu ödemenin yapılmasında bazı kriterler de getirilmiştir. Madde metnine göre, hâkim ve savcılar ile adlî yargıda bunlarla birlikte nöbet tutan adlî personele ödenecek nöbet ücreti;

1. Kesintisiz sekiz saatten az olmayan ve karşılığında izin kullanılmayan her nöbet günü için,

2. Fiilen tutulan nöbet karşılığında ve nöbet ücreti sayısı ayda 7 günü geçemeyecektir.

Bu esaslar çerçevesinde tutulacak nöbetlere karşılık, hakim ve savcılardan il merkezleri ile en son yapılan resmî nüfus sayımına göre nüfusu yüz binden fazla olan ilçe merkezlerinde görev yapanlara 1000 (01.04.2006 tarihinden itibaren 1500), diğer yerlerde 500 (01.04.2006 tarihinden itibaren 750) gösterge rakamının, adlî yargıda bunlarla birlikte nöbet tutan adlî personele ise, bu gösterge rakamlarının yarısının, memur aylıklarına uygulanan katsayı ile çarpımı sonucu bulunacak tutarda nöbet ücreti ödenecektir.

İlamdaki tazmin hükmü, Silifke ilçesinin son yapılan resmi nüfus sayımına göre, ilçe merkez nüfusunun 100.000’i geçmediği, bu nedenle bu ilçede görev yapan hakim ve savcıların nöbet tazminatı ödemelerinde, her nöbet günü için 500 gösterge rakamının (01.04.2006 tarihinden itibaren 750), diğer adli personel için bunun yarısının esas alınması gerektiği, gerekçesiyle verilmiştir.

Bilindiği üzere, hâkim ve savcılar il ve İlçe’lerde görev yapmaktadırlar. 5235 sayılı Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri İle Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev Ve Yetkileri Hakkında Kanunun 7 inci maddesinin 1 inci fıkrasında, Hukuk mahkemelerinin yargı çevresi, bulundukları il merkezi ve ilçeler ile bunlara adli yönden bağlanan ilçelerin idari sınırları olduğu, hükme bağlanmıştır. Yani İl’de görevli hakim ve savcı bu İl’in yargı çevresindeki davalara, İlçe’de görevli hakim ve savcılar da, İlçenin yargı çevresindeki davalara bakmakla görevlidirler. Yukarıya alınan 2802 sayılı Kanun’un 54 üncü maddesinde, İl’lerde ve nüfusu 100.000’i geçen İlçe’lerde görev yapan hakim ve savcıları aynı kategoride, nüfusu 100.000 ve daha az olan İlçe’lerde görev yapan hakim ve savcıları ise diğer kategoride tasnif edilmiştir. Kanun’un 54 üncü maddesinde geçen il merkezleri ile en son yapılan resmî nüfus sayımına göre nüfusu yüzbinden fazla olan ilçe merkezleri ifadesini yukarıya alınan mahkemelerin kuruluşlarıyla ilgili Kanun ve yapılan açıklamalar göz önünde bulundurularak değerlendirdiğimizde, bu maddede, en son yapılan resmî nüfus sayımına göre nüfusu yüzbinden fazla olan ilçe merkezleri ifadesi kullanılmış olup merkez ilçe nüfusu diye bir ibareye yer verilmemiştir. Kanun metni il merkezleri ifadesiyle başlayıp ilçe merkezleri ifadesiyle bitmektedir. Dolayısıyla Kanunda geçen “merkezleri” tabirinin nüfus değil yer belirtmek için kullanıldığı, ilçe merkezi nüfusunu kastetmediği, bu nedenlerle nöbet tazminatı ödemelerine esas göstergenin tespiti yapılırken, yargı alanının toplam nüfusunun dikkate alınarak belirlenmesi ve ödemenin de bu tespite göre yapılması gerekmektedir. Bu anlamda, en son yapılan nüfus sayımına göre söz konusu İlçe nüfusunun 100.000’den fazla olduğu anlaşıldığından, yapılan ödemede mevzuata aykırılık bulunmaktadır.

Yukarıda açıklanan sebeplerle dilekçi iddialarının kabulü ile, 235 nolu ilamın 1 inci maddesiyle tazminine karar verilen 30.389,49 YTL’ye ilişkin hükmün KALDIRILMASINA,

Karar verildiği 21.12.2010 tarih ve 32663 sayılı tutanakta yazılı olmakla iş bu ilam tanzim kılındı.