Sayıştay 5. Dairesi 29467 Kararı -

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi:

• Yılı: 2004

• Daire: 5

• Dosya No: 29467

• Tutanak No: 30180

• Tutanak Tarihi: 27.05.2008

• Konu:

KARAR

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra, duruşma talep eden dilekçi Nazmi Koçak’ a 07.11.2007 tarihinde bildirilmiş olmasına karşın duruşmaya katılmadığından HUMK nun 438. maddesi uyarınca gıyabında gereği görüşüldü:

550 sayılı ilamın 11. maddesi ile; Manyas Barajı İnşaatı işinde; birim fiyat listesinde yer alan B.15.302 poz nolu barajlarda ocak ve/veya malzeme ariyet sahalarında kaya ve batak zeminler hariç her cins zemin ve klastaki zeminlerin kazılması ve dolgu, sedde ve/veya baraj dolgusuna konulması imalatı için ilave yeni fiyat yapılarak ödemede bulunulduğu gerekçesiyle 66.083.925.000- liraya tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçi dilekçesinde; tazmin hükmünün B-15.302 poz no'lu "Barajlarda ocak ve/veya malzeme ariyet sahalarında kaya ve batak zeminler hariç her cins ve klastaki zeminlerin kazılması ve dolgu, sedde ve/veya baraj dolgusuna konulması" birim fiyatının uygulandığı yer için ayrıca "Barajlarda ocak veya malzeme ariyet sahalarında aşırı derecede konsolide olmuş geçirimsiz malzemenin riperlenmesi" adı altında, Y.F. 12 poz no’lu yeni fiyatın yapılması ve uygulanmasının, sözleşme hükümlerine aykırı olduğu" iddiası üzerine kurulduğunu, söz konusu iddianın, söz konusu fiyatların uygulandığı ocak mahalline ilişkin, teknik raporlara dayalı açık verilerin incelenmemesinden kaynaklandığını, Y.F.12 poz nolu yeni fiyatın yapılma gerekçesinin; çok açık ve özet bir anlatımla, kazı yapılan alanda var olan doğal zeminin, B. 15.302 no'lu pozun uygulanmasına müsait olmayan, özel nitelikte bir zemin olması olduğunu, birim fiyata ait tarif ve şartlarda yer almayan özel bir durumun ortaya çıkması halinde, sözleşme taraflarının haklı menfaatlerinin korunması için, özel duruma uygun ödemelerin yapılmasını da haklı karşılanması gerektiğini,

B.15.301 ve B. 15.302 poz nolu birim fiyatlarla ilgili notların 37. maddesinde,

"B.15.301, B.15.302, B.15.304 nolu pozisyonlar aşağıdaki zeminlere tatbik olunacaktır.

Bel, kazma, kürek, yassı ağızlı ve sivri uçlu kazma ile veya küskü, kazma manivela ve kamanın sivri ucu ile kazılabilen gevşek veya sıkışık her türlü toprak, kum, çakıl, mil, kil, sıkışık veya açık sıkışık her türlü çakıllı kum veya kumlu çakıl veya bunların ikisi veya şist ihtiva eden zeminler çamur ve bataklık gibi zeminlere yani sert veya yumuşak kayadan gayri her cins ve klastaki zeminlere tatbik olunur" denildiğini, görüldüğü gibi, bahsi geçen pozların tatbik edileceği zeminin özelliklerinin çok açık bir şekilde tanımlandığını, sorguya konu zeminin kesinlikle söz konusu not hükmünde yazılı olan nitelikleri taşımadığını, bu hususun; Bölge ve Genel Müdürlük elemanlarından teşekkül eden heyetlerce, malzemenin alındığı ariyet sahalarında yapılan fiili gözlemlerle belirlenip tutanak altına alındığını, teknik heyetlerce yapılan incelemeler neticesinde;

a) Malzeme sahasının, tabakalar halinde görülen kil, kum ve gevşek konglameralardan oluştuğunun,

b) Malzeme alımı sonrası oluşan aynaların 80-90 derece arasında olduğunun,

c) Ocak aynalarının diplerinde kazılan geçirimsiz malzeme artıklarının 30-40 cm. büyüklükte kesekler halinde bulunduğunun,

d) Malzemelerin yerinden sökülürken kullanılan beko ve loder paletlerinin ön kısımlarının zorlanarak havaya kalktığının belirlendiğini, Bölge Müdürlüğü'nce hazırlanan "Geçirimsiz (1-B) Malzeme Ocağı Jeolojik Etüt Raporu"nda da; "ocak sahasının farklı karakter ve orjine sahip malzemelerin (kil, kum, çakıl) taşınarak sedimantasyonu neticesinde oluştuğu, biriken malzeme üzerine çeşitli aralıklar ile gelen yeni malzemelerin ağırlığı ile bir miktar sıkışmış, az da olsa diyajenez geçirmiş ve çok az taşlaşmış olduğunun" belirlendiğini, tüm bu inceleme ve gözlemler birlikte değerlendirildiğinde; söz konusu malzeme ocağında kazılan zeminin, tümüyle B. 15.302 poz nolu birim fiyatın uygulanmasına müsait olmadığı ve bahse konu zeminin, kısmen de olsa B.15.308 poz nolu "Barajlarda ocak ve malzeme ariyet sahalarında yumuşak kaya kazılması ve baraj dolgusuna konulması" birim fiyatının uygulanmasını gerektirdiğinin anlaşıldığını,

Gerçekten de; B.15.308 poz nolu birim fiyatın uygulanması gereken alanları tarif eden notlar bölümünün 39. maddesinde; söz konusu birim fiyatın "çatlak kaya enkazı, şist, gre, gevşek konglamera, tahallül etmemiş kayalar gibi önce riperle sürülüp kabartılan .... zeminler" için uygulanacağının açıkça belirtildiğini, inceleme konusu zemin içerisinde de, belirtilen nitelikleri taşıyan bölümlerin bulunduğunun, bizzat İdare elemanlarından oluşan teknik heyetlerce saptandığını, fiili uygulamada da; B.15.302 poz no'lu birim fiyatın uygulanmasına müsait olmayan söz konusu farklı nitelikteki zeminlerin riperlenerek, B.15.302 poz no'lu birim fiyatın uygulanmasına elverişli olan zeminin ortaya çıkarıldığını,

Bu aşamada yapılan yeni fiyatın, zeminin taşıdığı homojen özellik dikkate alınarak belirlendiğini ve tüm zemin için sadece B.15.302 veya B.15.308 poz nolu birim fiyatların uygulanması yerine, sadece B.15.302 poz nolu birim fiyatın uygulanmasına müsait bir zemin elde edebilmek için gerekli olan ilave riperleme faaliyetinin gerektirdiği analiz verileri dikkate alınarak yeni bir birim fiyatın uygulanması ile sorunun çözümünün sağlandığını, birim fiyat tarif ve şartları veya ilgili not hükümlerinde, riperleme için ayrı bir birim fiyat yapılmayacağına dair en ufak bir ibare bulunmadığını, ilam dayanağı sorguda belirtilen ve B.15.302 poz no'lu birim fiyatı ilgilendiren 42 nolu not hükmünün konuyla ilgisinin olmadığını, ortada eğim, boyut veya benzeri bir imalat zorluğu bulunmadığını,

Sorgudaki " 15.302 poz nolu birim fiyatın uygulandığı yere, bu poz bedelinin dışında herhangi bir bedelin ödenmeyeceği" yolundaki ifadenin, dayanak olarak gösterilen 42 nolu not hükmünün yanlış yorumundan kaynaklandığını, bu yorumun doğru kabul edilmesi durumunda, aynı notların 57. maddesinde yer alan "zemin cinsleri nispetlerinin tayini" şeklindeki ifadenin hiçbir anlamının kalmayacağını, aleyhe çıkarılan tazmin hükmünün hiçbir yasal temelinin bulunmadığını,

Belirterek tazmin hükmünün kaldırılmasını istemektedir.

İlamda, keşif özet cetvelinde yer alan B.15.302 poz nolu barajlarda ocak ve/veya malzeme ariyet sahalarında kaya ve batak zeminler hariç her cins zemin ve klastaki zeminlerin kazılması ve dolgu, sedde ve/veya baraj dolgusuna konulması imalatı için yeni fiyat yapılarak ödemede bulunulduğu gerekçesiyle 1.233.742.500.000- liraya tazmin hükmü verilmiştir.

B.15.302 poz nolu Barajlarda Ocak ve/veya Ariyet Sahalarında Kaya ve Batak Zeminler Hariç Hercins ve Klastaki Zeminlerin Kazılması ve Dolgu-Sedde ve/veya Baraj Dolgusuna Konulması Birim Fiyat Tarifi şöyledir:

Projelere, teknik şartnamelere ve idarenin talimatına uygun olarak ocak ve/veya malzeme ariyet sahalarında kaya ve batak zeminler hariç her cins ve klastaki zeminlerin (Poz. B-15.301)'de belirtilen şartlar altında kazılması, kazı malzemesinin seçilmesi, ayıklanması ve dolguya konulmasına müsaade edilmeyen malzemelerin depo sahalarına atılması, dolgu yapılmasına müsait malzemelerin her cins röpriz malzemesi hariç taşıtlara yüklenerek dolgu sahasına getirilmesi, kaya ve batak zeminler hariç her cins ve klastaki malzemelerin her cins ve kapasitede ekipman kullanılarak her derinlik ve yükseklikte, her genişlik ve darlıkta, her yerde, (sedde, baraj dolgusu, baraj çekirdek hendeği «cut-off» dolgusu dahil) ve her türlü su içinde yapılması dahil şartlar altında teknik şartnamede belirtildiği gibi boşaltılması ve yine teknik şartnamelerde belirtilen kalınlıklardaki tabakalar halinde serilmesi, malzemenin içindeki keseklerin kırılması, şevlerin ve dolgu üst yüzlerinin projelere göre tesviye ve tanzim edilmesi, sıkıştırıldıktan sonra tabaka yüzlerinin yeni konacak malzeme ile iyice kaynaşmasını temin edecek duruma getirilmesi için lüzumlu her türlü işçilik, malzeme, teçhizat, ekipman, enerji vesair masraflarla müteahhit kârı ve genel masraflar karşılığı ve 25 metre mesafeye nakliye bedeli dahil ocak ve/veya malzeme ariyet sahalarında kazılan kaya ve batak zeminler hariç her cins ve klastaki malzeme ile yapılan dolgu, sedde ve/veya baraj dolgusunun doguda ölçülen beher metreküp fiyatı. ÖLÇÜ : Projesine göre ve dolgu yerinde yapılır.

B.15.301 poz nolu Barajlarda Kaya ve Batak Zeminler Hariç Hercins ve Klastaki Zeminlerin Kazılması ve Depoya Konulması Birim Fiyat Tarifi şöyledir:

Projelere, teknik şartnamelere ve idarenin talimatına uygun olarak kaya ve batak zeminler hariç her cins ve klastaki zeminlerin her cins ve kapasitede ekipmanlar kullanılarak, kuruda ve su içinde, her derinlik ve yükseklikte, her genişlik ve darlıkta, her yerde (yarma, kanal, yatak, temel, ariyet, küpür gibi vesair diğer yerlerde) ve her türlü şartlar altında icabında riperlenerek kabartılması, kazılması, kazı malzemesinin sınıflara ayrılarak seçilmesi, her sınıf malzemenin ayrı ayrı taşıtlara yüklenmesi, depo sahalarındaki İdarece gösterilen yerlere boşaltılması, kazı yeri ve depo sahalarının tesviye ve tanzimi,depoya konulan malzemelerin tesviye ve tanzimi, kazı ve depo sahaları içinde geçici servis yolları yapılması için lüzumlu her türlü işçilik, malzeme, teçhizat, ekipman vesair masraflarla müteahhit kârı ve genel masraflar karşılığı ve 25 metre mesafeye nakliye bedeli dahil kazılan ve depoya konulan kazının kazı yerindeki beher metreküp fiyatı. ÖLÇÜ : Projesine göre ve kazı yerinde yapılır.

"Barajlarda Kazı İşleri” bölümünün “Pozlarla İlgili Notlar” kısmındaki;

37 nolu notta; B.15.301, B.15.302, B.15.304 nolu pozisyonlar aşağıdaki zeminlere tatbik olunacaktır.

Bel, kazma, kürek, yassı ağızlı ve sivri uçlu kazma ile veya küskü, kazma manivela ve kamanın sivri ucu ile kazılabilen gevşek veya sıkışık her türlü toprak, kum, çakıl, mil, kil, sıkışık veya açık sıkışık her türlü çakıllı kum veya kumlu çakıl veya bunların ikisi veya şist ihtiva eden zeminler çamur ve bataklık gibi zeminlere yani sert veya yumuşak kayadan gayri her cins ve klastaki zeminlere tatbik olunur.

42 nolu notta; Bütün kazı fiyatlarına şamil olmak üzere kazı yapılan yerin enine veya boyuna eğiminin fazla olması gibi sebeplerden dolayı munzam bir bedel veya röpriz gibi müşkülât zammı ödenmez. Birim fiyatlarında ve bunlara ait (Not)’ larda ödeneceği sarih olarak zikredilmedikçe zeminin kazılması depo, sedde veya dolgu veya baraj dolgusuna konulmasına kadar nakliye hariç olmak üzere bilcümle müşkülâtların bedeli alâkalı kazı ve dolgu fiyatları içine ithal edilmiştir.

57 nolu notta; Zemin cinsleri nispetlerinin tayini (klasları) kazı esnasında yapılan ve rastlanılan zemin cinslerini tespit edecek rölevelere istinat etmesi şarttır. Bunlar ait oldukları kesitlerde gösterilerek ayrı ayrı hacimleri bulunacaktır. Röleve yapılmasına imkan bulunmayan kısımlarda yukarıdaki madde 37, 38 ve 39 esaslarına ve hafriyat yapılmış şekline göre zemin cinsleri Bölge Müdürünün yazılı izniyle bir tutanakla müştereken tespit edilecektir.

Denilmektedir.

Dilekçi, Bölge Müdürlüğü tarafından hazırlanan Geçirimsiz B-1 Malzeme Ocağı Jeolojik Etüt Raporundaki, “ocak sahasının farklı karakter ve orjine sahip malzemelerin (kil, kum, çakıl) taşınarak sedimantasyonu neticesinde oluştuğu, biriken malzeme üzerine çeşitli aralıklar ile gelen yeni malzemelerin ağırlığı ile bir miktar sıkışmış, az da olsa diyajenez geçirmiş ve çok az taşlaşmış olduğu" tespiti nedeniyle, kazı esnasında adı geçen malzemenin riperlenerek sökülmesi için YF.12 poz nolu yeni fiyatın tanzim edildiğini iddia etmektedir.

İdare tarafından hazırlanan jeolojik etüt raporuna göre, kazı alanının yer yer konglemera malzemesinden oluştuğu görülmektedir. Konglemera malzemesi B.15.308 poz nolu barajlarda kaya kazılması birim fiyatı içinde gösterilen kaya cinsinden bir malzeme olup, B-15.302 poz nolu birim fiyat şartlarında bu malzemenin kazılması mümkün bulunmamaktadır. Çünkü B-15.302 poz nolu birim fiyat analizinde konglemera malzemesinin kazılması için gerekli olan riperleme işleminin karşılığı bulunmamaktadır.

Yapılan işlem ile, B.15.302 poz nolu birim fiyatın uygulanmasına müsait bir zemin elde edebilmek için gerekli olan ilave riperleme faaliyetinin gerektirdiği analiz verileri dikkate alınarak, usulüne uygun yeni bir birim fiyat tanzim edilerek sorunun çözümü sağlanmıştır. Fiyat tanzimi Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesinin 20 maddesine uygun olarak yapılmış olup, mevzuata aykırı bir durum bulunmamaktadır. Açıklanan nedenlerle, yapılan ödeme yerinde olduğundan tazmin hükmünün KALDIRILMASINA,

Karar verildiği 27.05.2008 tarih ve 30180 sayılı tutanakta yazılı olmakla iş bu ilâm tanzim kılındı.