Sayıştay 5. Dairesi 28713 Kararı -

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi:

• Yılı: 2000

• Daire: 5

• Dosya No: 28713

• Tutanak No: 29122

• Tutanak Tarihi: 20.02.2007

• Konu:

KARAR

Duruşma talebinde bulunan Orhan YÜCEDAĞ ile Sayıştay Savcı Vekilinin sözlü açıklamalarının dinlenmesinden ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra gereği görüşüldü.

1459 numaralı ilamda, Konak Haydar Rüştü Öktem Lisesi Müdürlüğü'nde mutemet olan Ahmet DEVELİ’nin, ek ders ve sınav ücreti ödemelerine ilişkin bordro, banka listesi, tahakkuk müzekkeresi ve verile emirlerinin Malmüdürlüğü'ne verilmesi gereken nüshaları yerine, sahte olarak ikinci defa yeniden ita amiri ve tahakkuk memurunun taklit imzalarını atmak suretiyle düzenlemiş olduğu bordro, banka listesi ve tahakkuk müzekkeresi ve verile emirlerini Malmüdürlüğü'ne vererek, hayali kişiler adına tahakkuk ettirdiği paraları bankayı vasıta kılmak suretiyle kendi hesabına aktarılmasını sağlatarak zimmetine para geçirmesi nedeniyle 64.873.216.000 -. liranın tazminine karar verilmiştir.

Dilekçi dilekçesinde özetle, mutemedin eylemlerini profesyonelce hazırlayıp uyguladığı için bu durumun yaklaşık 8 yıl devam ettiğini ve ihbar neticesi olayın ortaya çıktığını, olayın tespit edilmesi neticesinde İzmir Defterdarlığı tarafından kendisi hakkında gerekli soruşturmanın yapıldığını ve soruşturma neticesinde kendisinin bu olayda herhangi bir kusur ve ihmalimin olmadığının anlaşıldığını, ancak bundan böyle bu türlü olaylara sebebiyet vermemek açısından daha dikkatli ve özenli olması için tarafına yazı yazıldığını, kendisinin sayman olarak 1050 sayılı Muhasebe-i Umumiye Kanununun 81. maddesi gereğince yapılması gereken işlemleri noksansız yaptığını, Devlet Muhasebesi Yönetmeliğinin (mülga) 160 ve 161. maddelerinin muhasebe kayıt ve işlemlerini kapsadığını, ödemenin mevzuata uygun olup olmadığını içermediğini, dolayısıyla, yönetmelik hükümlerine uymamanın veya eksik uymanın tazmin hükmü verilmesini gerektirmediğini, bu durumun idari bir soruşturmayı gerektirdiğini bunun da yapıldığını ve soruşturma neticesinin de kendisinin lehinde olduğunu bildirerek kendi sorumluluğunun kaldırılmasını talep etmiştir.

1050 sayılı Muhasebe-i Umumiye Kanununun 81. maddesinde, saymanlarca bütçeye ilişkin bir giderin ödenmesi, ita amiri tarafından imzalanmış bir verile emri veya kredi emrine dayanması gerektiği ifade edildikten sonra, Saymanların verile emri üzerinde yapacakları incelemenin;

a) Giderin kendisine verilen yetki içinde bulunması,

b) Giderin bütçedeki tertibine uygunluğu,

c) Verile emrine bağlı yüklenme ve gerçekleştirme evrakının tamam olması,

d) Maddi hata bulunmaması,

e) Giderin kanun, tüzük ve kararlara uygunluğu,

v) Hak sahibinin kimliği hususlarına ait olduğu, hükme bağlanmıştır.

Devlet Muhasebe Yönetmeliğinin Amaç ve Dayanak başlıklı 1. maddesinde, 1050 sayılı Muhasebe-i Umumiye Kanununun 139. maddesi ile 178 Sayılı Kanun Hükmünde kararnamenin 11. maddesine dayanılarak hazırlanan bu Yönetmeliğin amacı; söz konusu mevzuat hükümlerine göre mal muhasebesi hariç, uygulanacak muhasebe kayıt ve işlemlerinin yürütülmesine ilişkin usul ve esasları düzenlemek, olarak ifade edilmiştir.

Devlet Muhasebe Yönetmeliğinin Kadro ve Aylık Kartı başlıklı 160. maddesinde, Memurların özlük durumları ile kendilerine ödenen aylık ve diğer özlük haklarına ilişkin bilgilerin kaydedildiği bu kartlar daireler itibariyle dosyalanır. Daireler itibariyle birden başlamak üzere her memura bir kart sıra numarası verilir. Kart sıra numarası aynı zamanda aylık bordrolarda o memurun sıra numarasını oluşturur.

Mali yılın ilk ayında memurun aylık ve diğer özlük haklarının tahakkuku ve bunlardan yapılacak kesintiler hesaplanarak ilgili sütunlara ayrı ayrı işlenir. Memurun durumunda her hangi bir değişiklik olmadığı takdirde, bundan sonraki aylarla ilgili ay adı üzeri incelemeyi yapan memurca paraf edilir.

Dairelerden gelen bordrolar, her memur için tutulan kadro ve aylık kartındaki bilgilerle kontrol edilir.

Ayrılan memurlara ait kadro ve aylık kartları ayrı dosyalarda saklanır.

Aynı Yönetmeliğin Kadro Defteri başlıklı 161. maddesinde ise, “Bu deftere merkezden gönderilen kadrolar ile bunlardan yapılan tenkisler topluca kaydedilir.

Gelen kadrolar önce bu deftere, sonra ayrıntılı olarak kadro ve aylık kartına, yapılan tenkisler ise önce kadro ve aylık kartına, sonra bu deftere işlenir” denilmektedir.

Devlet Harcama Belgeleri Yönetmeliğinin Ödemenin Kimlere Yapılacağına ilişkin 7. maddesinin 1. fıkrasında, Ödeme; alacaklıya veya duruma göre vekiline, velisine, vasisine veya mutemedine yapılır.

Aynı maddenin sondan üçüncü fıkrasında, Aylık, ücret ve benzeri alacaklar, ita amirince yazılı olarak görevlendirilen mutemetlere ödenir. Mutemet görevlendirme yazısı (Örnek 2) mali yılın ilk ayında ödeme belgesi ile birilikte saymanlığa verilir. Mutemet değişikliği halinde yeni mutemet ayrı bir görevlendirme yazısıyla saymanlığa bildirilir. Görevlendirme yazıları, saymanlıklarda açılacak dosyalarda saklanır.

Aynı maddenin sondan ikinci fıkrasında da, Yolluk, tedavi gideri ve benzeri münferit alacakların mutemetlerine ödenebilmesi için, her ödemeyle ilgili olarak Şahsi Mutemet Dilekçesi (Örnek 2/A) aranır ve ödeme belgesinin Sayıştay’a gönderilecek nüshasına eklenir,” denilmektedir.

Verile emri ve eklerinin incelenmesinde, 31.01.2000 tarihli verile emriyle 63 kişiye yapılan ek ders ücreti ödemesinin 52 kişisinin, 29.02.2000 tarihli verile emriyle 66 kişiye yapılan ek ders ücreti ödemesinin 55 kişisinin, 29.02.2000 tarihli verile emriyle 58 kişiye yapılan sınav ücreti ödemesinin tamamının, 31.03.2000 tarihli verile emriyle 70 kişiye yapılan ek ders ücreti ödemesinin 60 kişisinin, 28.04.2000 tarihli verile emriyle 74 kişiye yapılan ek ders ödemesinin 63 kişisinin, 31.05.2000 tarihli verile emriyle 73 kişiye yapılan ek ders ödemesinin 61 kişisinin, 30.06.2000 tarihli verile emriyle 70 kişiye yapılan sınav ücreti ödemesinin 58 kişisinin, 30.06.2000 tarihli verile emriyle 74 kişiye yapılan ek ders ödemesinin 65 kişisinin, 31.08.2000 tarihli verile emriyle 4 kişiye yapılan ek ders ücreti ödemesinin 2 kişisinin, 31.10.2000 tarihli verile emriyle toplam 70 kişi adına ek ders ücreti ödemesinin 60 kişisinin, 22.12.2000 tarihinde toplam 90 kişiye yapılan ek ders ücreti ödemesinin 81 kişisinin, 30.11.2000 tarihli verile emriyle toplam 78 kişiye yapılan ek ders ücreti ödemesinin 71 kişisinin, 29.09.2000 tarihli verile emriyle toplam 51 kişiye yapılan ek ders ücreti ödemesinin 40 kişisinin, hayali kişiler adına yapıldığı görülmüştür.

1050 sayılı Muhasebe-i Umumiye Kanunu, Devlet Muhasebesi Yönetmeliği ve Devlet Harcama Belgeleri Yönetmeliği mali sistemin (yani bir bütünün) parçalarıdırlar. Muhasebe-i Umumiye Kanunu hükümlerinin sağlıklı işleyebilmesi yani haksız ödemelerin önlenmesi için Devlet Muhasebe Yönetmeliği ve Harcama Belgeleri Yönetmeliğinin öngördüğü kayıtların ve belgelerin noksansız olarak tutulması ve düzenlenmesi gerekmektedir. Dolayısıyla, dilekçinin yönetmelik hükümlerine uymamanın tazmin hükmünü gerektirmediği yönündeki iddiası yasal dayanaktan yoksundur.

Söz konusu, hayali kişilere yapılan ek ders ve sınav ücreti ödemeleri Devlet Muhasebesi Yönetmeliği hükümlerine uygun olarak kayıt ve belgelerin tutulmaması nedeniyle meydana gelmiştir. Şöyle ki, hayali kişilere ödemeler yapılırken, Çeşitli Ödemeler Bordrosu (D.H.B.Y.Örnek No:7) kullanılmıştır. Devlet Muhasebesi Yönetmeliğinin kadro ve aylık kartı başlıklı yukarıya alınan 160. maddesinin 3. fıkrasında, dairelerden gelen bordroların, her memur için tutulan kadro ve aylık kartındaki bilgilerle kontrol edileceği, şeklinde düzenleme bulunmaktadır. Çeşitli Ödemeler Bordrosunda da, ödeme yapılan kişilerin adı soyadı, kadrosu, derece ve kademesi bölümleri yer almaktadır. Şayet, Devlet Muhasebe Yönetmeliğinin öngördüğü aylık ve kadro kartı tutulmuş olsaydı kadrosuz hayali kişiler adına yapılan ödemelerin önüne geçilmesi mümkün olurdu.

Kadro Aylık Kartında her ne kadar ek ders ve sınav ücreti ödemeleriyle ilgili bölüm yoksa da, söz konusu kartta ödeme yapılan personelin adı, soyadı, kadro unvanı, kadrosu, derece ve kademesi, medeni hali, tayin ve terfisi ve ayrılması hakkında gelen yazı bölümleri yer almaktadır. Bu karttaki bilgilerle amaçlanan memurlara yapılacak ödemelerin miktarlarının ve türlerinin kontrol edilmesi olmayıp hayali (kadrosuz) kişilere ödeme yapılmasını önlemeye yöneliktir. Dolayısıyla, dilekçinin Kadro ve Aylık kartında ek ders ödemeleriyle ilgili bölümün bulunmadığından bahisle bu tür kanunsuzluğun olabileceği yönündeki iddialarının kabulü mümkün değildir. Kaldı ki, ilamın konusu da, kadrolu kişilere yapılan fazla ödeme olmayıp, hayali kişilere yapılan yersiz ödemedir.

Ödemelerin banka vasıtasıyla yapılması da, 1050 sayılı Muhasebe-i Umumiye Kanunun 81. maddesine göre saymanların verile emri üzerinde yapacakları hak sahibinin kimliğiyle ilgili araştırma yükümlülüğünü ortadan kaldırmamaktadır. Yapılan ödemelerdeki hayali kişilerin fazla olması, hatta bazı aylarda yapılan ödemelerde, ödeme yapılanların tamamının hayali olması da, saymanların hak sahiplerinin kimliğini araştırma yükümlülüğünü yerine getirmediğini göstermektedir.

Yukarıda açıklanan sebeplerle dilekçinin sorumluluğunun kaldırılması yönündeki talebinin REDDİNE,

Karar verildiği 20.02.2007 tarih ve 29122 sayılı tutanakta yazılı olmakla iş bu ilâm tanzim kılındı.