Sayıştay 5. Dairesi 28521 Kararı -

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi:

• Yılı: 2003

• Daire: 5

• Dosya No: 28521

• Tutanak No: 28943

• Tutanak Tarihi: 05.12.2006

• Konu:

KARAR

Duruşma talep eden dilekçiye duruşma gününe ilişkin tebligat yapılmasına rağmen duruşmada hazır bulunmadığı, duruşmada hazır bulunmama sebebini kabul edilebilir bir belge ile tevsik etmediği anlaşılmakla ve duruşmada hazır bulunan Sayıştay Savcı Yardımcısının dinlenmesinden ve dosyada mevcut belgelerin incelenmesinden sonra gereği görüşüldü.

457 sayılı ilamın 1 inci maddesinde;

A) Malatya İl Milli Eğitim Müdürlüğü Müfettişlerinin il sınırları içerisinde teftiş, denetim, inceleme ve soruşturma görevlerini gerçekleştirmek amacıyla yaptıkları yolculuklarında mutad araç bulunan yerlere hususi taksi veya minibüs kiralayarak gitmeleri sonucu toplam 5.180.030.000 liraya ,

B) Malatya İl Milli Eğitim Müdürlüğü Müfettişlerine günübirlik olarak yapılan teftiş, denetim, inceleme ve soruşturma görevi için tam yevmiye ödenmesi nedeniyle toplam 12.271.524.000 liraya olmak üzere toplam 17.451.554.000 liraya tazmin hükmolunmuştur.

Dilekçi dilekçesinde özetle, (A) bendi ile ilgili olarak, Malatya İlköğretim müfettişlerinin Valilik onayına dayalı Bölge Dağıtım Cetvellerine göre oluşturulan 11’er kişilik teftiş grupları ile il düzeyinde teftiş ve tahkik görevlerini yürüttüklerini, ihtiyar olunan masrafa göre ödemede bulunulduğunu, Sayıştay Genel Kurulu’nun 1956 tarih ve 2313 sayılı kararlarında müfettişlerin vazife seyahatlerinde icap ve zaruret halinde muayyen tarifeli vasıta yerine diğer vasıtayı tercih etmeleri için ita amirinden önceden izin almaya gerek bulunmadığının belirtildiğini, ilamda işaret edilen 14/07/2004 tarihli ve Malatya Şoförler Odasınca gönderildiği belirtilen listeye göre (31) birimden (9) una mutad vasıta gitmediği, diğer birimlere ise muhtelif fasılalarla mutad vasıta olduğunun belirtildiğini, 2 veya 4 saatte bir hareket ettiği belirtilen vasıta ile ivedi nitelikteki teftiş hizmetlerini yürütmenin mümkün olmadığını, listede belirtilen ilçe merkezleri dışında hiçbir birime muayyen tarifeli vasıta çalışmadığını, müfettişlerin periyodik olarak günübirlik il merkezine değişik mesafede 647 birime teftiş için gittiklerini, kullanılan mutat vasıtaların müfettişler için güvenli olmadığını, okulların eğitim ve öğretim saatlerinin araçların geliş gidiş saatlerine uygun olmadığını, mutat vasıtaların geliş gidiş saatlerine göre sınırlı bir zamanda ön inceleme, inceleme ve soruşturma görevlerinin yerine getirilmesinin mümkün olmadığını belirtmekte, ayrıca konu ile ilgili İdare Mahkemeleri ve Danıştay kararlarından da sözetmekte, (B) bendi ile ilgili olarak ise, 6245 sayılı kanunun 33/b hükmünün özel bir hüküm olduğunu, bu hükmün 39. maddeden ayrı düşünülmesi gerektiğini, uygulamanın Maliye Bakanlığı ve Milli Eğitim Bakanlığının açıklamalarına ve yargı kararlarına uygun bulunduğunu belirterek tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmektedir.

A) 6245 sayılı Harcırah Kanunu'nun 6 ncı maddesinde,

"Harcırah bu Kanunda aksine hüküm bulunmadıkça gidip gelmeye en uygun ve kullanılması mutad olan yol ve taşıt araçları üzerinden verilir.

Gidip gelmeye en uygun ve kullanılması mutad olan bu yolda hem muayyen, hem gayri muayyen tarifeli taşıt işletilmekte ise harcırah hesabında muayyen tarifeli taşıt esas alınır...." Denilmektedir.

Kullanılması mutad olan yol ve taşıt aracı alışılmış,çoğunluğun tercih ettiği ve kullanılması adet halini almış yol ve taşıt aracıdır. Kanundaki "mutad" sözcüğü ile yerel uygulamaya göre o yerdeki vatandaşların çoğunluğunun tercihlerinin dikkate alınması öngörülmüştür. Buna göre ilçe, belde ve köylere çalışan otobüs ve minibüsler yerel çoğunluğun tercih ettiği taşıt aracı olması nedeniyle mutad vasıta sayılırlar. Bu sebeple, memuriyet mahalli dışına geçici görevle gönderilen kişilere verilecek harcırahın hesaplanmasında, aynı yere giden diğer vatandaşların çoğunluğunun kullandığı taşıt hangisi ise o esas alınacaktır.

Belirtilen madde hükmüne rağmen, ilköğretim müfettişlerinin il sınırları İçerisinde teftiş, denetim, inceleme ve soruşturma görevlerini gerçekleştirmek amacıyla yaptıkları yolculuklarında, mutad vasıta ücreti yerine hususi taksi veya minibüs kira bedeli ödenmiştir. Bilumum Şoförler ve Otomobilciler Odası Malatya Şubesinden alınan 14.07.2004 tarihli yazının eki listede, ilköğretim müfettişlerinin aktarma yapmaksızın gittikleri yerleşim yerlerinden bir kısmına mutad araç çalıştığı ve araçların gidiş-dönüşlerinde kalkış aralıkları görülmektedir. Bu durumda, mutad araçların çalıştığı yerler için hususi taksi veya minibüs kira ücreti ödenmesi mümkün değildir.

Öte yandan aynı Kanunun 27 nci maddesinde, muayyen tarifeli olmayan nakil vasıtaları ile seyahat halinde yurtiçi yol masrafının bu Kanuna bağlı (1) sayılı cetvelin 3 numaralı sütununda gösterilen nakil vasıtalarına göre yapılan hakiki masraftan meydana geleceği açıklanmıştır. (1) sayılı cetvelin 1 inci sütununun 2 nci maddesinde ise 33 üncü maddenin (b) bendine dahil olanların gayrımuayyen tarifeli taşıtlarla seyahati halinde mutat ve ekonomik olan taşıtlara ait yol masrafı ve icap ve zaruret halinde kullanılacak diğer taşıtlara göre hakiki yol masrafının ödeneceği hükme bağlanmıştır.

Burada sözü edilen "icap ve zaruret hali" ifadesinden, görevin önemi ve ivediliği bakımından mutat ve ekonomik olan taşıt araçları ile yolculuğun güvenlik, süre v.b. açılardan yeterli bulunmadığı hallerin anlaşılması gerekmektedir. Sorumluların mutad araç bulunan yerlere hususi araçla gitmelerinin gerekçesi olarak gösterdikleri 26.11.1956 tarih 2313 sayılı Sayıştay Genel Kurulu Kararı ise, muayyen tarifeli vasıta yerine gayrimuayyen tarifeli bir vasıtanın icap ve zaruret hallerinde kullanılmasına dair bir karar olup, önceden planlanmış, yıllık program çerçevesinde yürütülen mutad teftiş, denetim, inceleme ve soruşturma görevlerine ilişkin olarak icap ve zaruret halinden bahsedilemez.

Dilekçi tarafından şoförler odasınca hazırlanan listeye nazaran denetimin daha geniş bir alanda yapıldığı belirtilmekte ise de, rapor dosyası ve ekli belgelerin incelenmesinde verile emri eki geçici görev beyannamelerinde belde altı yerleşim birimlerine gidildiğinde durum ayrıntılı olarak gösterilmiş olup, buralara gidilmesinden dolayı beyan edilen yol giderlerinin fazla ödemenin hesabında dikkate alınmadığı görülmektedir.İlamda yer alan fazla ödeme tablosunda kişilerin beyanlarına göre belde merkezlerine gidildiği kabul edilerek mutad araç ücretleri esas alınarak fazla ödeme hesaplanmıştır. Ayrıca rapor eklerinin incelenmesinde İl Milli Eğitim Müdür Vekili Mehmet BULUT tarafından gönderilen yazıda tazmin hükmolunan miktarın 16.586.840.000 lirasının ilam tarihinden sonra tahsil edildiği bildirildiğinden dairesince ilamın infazı mahiyetinde bulunan tahsilat için yapılacak işlem bulunmadığına ve dilekçe ve eklerinin rapor dosyasında hıfzına karar verildiği görülmektedir.

Açıklanan nedenlerle dilekçi iddialarının reddi ile 457 sayılı ilamın 1(A) maddesi ile toplam 5.180.030.000 liranın tazminine dair hükmün TASDİKİNE,

B) 6245 sayılı Kanunun 2562 sayılı Kanunla değişik 33’ üncü maddesinin (b) bendinde;

“Devamlı ikamet ettikleri yerler dikkate alınarak kurumlarınca belirlenen görev merkezi, mıntıka merkezi ve grup merkezi dışında teftiş, denetim, inceleme veya kovuşturma görevi ile görevlendirilen .........................İlköğretim Müfettişleri ve Defterdarlık Kontrol Memurlarından,

..............

...............

(3) İl düzeyinde teftiş, denetim veya inceleme yetkisini haiz bulunanlara birinci derece kadrolu memur için tespit olunan gündelik miktarının 0,9 katı,

Gündelik ödenir.”

Yine aynı Kanunun (2562 sayılı Kanunla değişik ) 39’ uncu maddesinde;

“.....................Geçici bir görevle memuriyet mahalli dışındaki bir yere gönderilenlerden buralarda ve yolda öğle (saat 13.00) ve akşam (saat 19:00) yemeği zamanlarından birini geçirenlere 1/3, ikisini geçirenlere 2/3 oranında ve geceyi de geçirenlere tam gündelik verilir.” Hükümleri yer almıştır.

İlköğretim Müfettişlerine tam gündelik verilebilmesi için Kanunun değişik 39’ uncu maddesinde belirtildiği gibi öğle yemeği (saat. 13:00), akşam yemeği (saat:19:00) zamanlarını ve geceyi geçici görev mahallinde geçirmeleri gerekmektedir.

Dilekçinin dilekçesinde ileri sürdüğü, Kanunun değişik 39 uncu maddesinin, değişik 33’ üncü maddenin (b) bendinde sayılanlara uygulanamayacağı yorumu isabetsizdir. Çünkü Kanunun 33 üncü maddesinin (b) bendi bu bentte sayılan kişilerin teftiş, denetim, inceleme veya soruşturma ile görevlendirilmeleri durumunda ödemeye esas olacak gündeliği, değişik 39 uncu madde ise geçici görevlilerin gidiş ve dönüş saatlerine göre ödenmesi gereken gündelik miktarını düzenlemekte, dolayısıyla ayrı konuları ilgilendirmektedir. Diğer bir deyişle teftiş, denetim, inceleme veya soruşturma görevi ile memuriyet mahalli dışına gönderilen İlköğretim Müfettişlerine Kanunun değişik 33 üncü maddesinin (b) bendine göre tespit edilecek gündeliğin verileceği tabiidir. Ancak bu maddeye göre tespit edilecek gündeliklerin geçici görevin gidiş ve dönüş saatlerine göre Kanunun değişik 39 uncu maddesindeki oranlar dahilinde ödenmesi gerekmektedir.

6245 sayılı Kanunun 2562 sayılı Kanunla değişik 39 uncu maddesinde herhangi bir istisna hükmüne de yer verilmemiştir. Kanun koyucunun bu yolda bir iradesi olsa idi, Kanunun değişik 42 inci maddesinin son bendinde, 33 üncü maddenin (b) bendinde sayılanlar için getirdiği istisna hükmüne 39 uncu madde de yer verilirdi. Kanun koyucunun getirmediği bir istisnanın dilekçinin dilekçesinde dayanak olarak gösterdiği Maliye Bakanlığı veya Milli Eğitim Bakanlığı yazılarıyla tesis edilmesi mümkün değildir. Yine dilekçinin dilekçesinde kendi görüşünü destekleyen yargı kararlarının varlığından bahsedilerek bu kararlar savunma eki olarak gönderilmişse de, genel mahkemelerce verilen hükümler Sayıştay’ın hesap ve işlemler yönünden denetimine ve hükmüne engel teşkil etmemektedir.

Açıklanan nedenlerle dilekçi iddialarının reddi ile 457 sayılı ilamın 1(B) maddesi ile toplam 12.271.524.000 liranın tazminine dair hükmün TASDİKİNE,

Karar verildiği 05.12.2006 tarih ve 28943 sayılı tutanakta yazılı olmakla iş bu ilam tanzim kılındı.