Sayıştay 5. Dairesi 28467 Kararı -

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi:

• Yılı: 2002

• Daire: 5

• Dosya No: 28467

• Tutanak No: 28715

• Tutanak Tarihi: 23.05.2006

• Konu:

KARAR

Dosyada mevcut belgeler okunup incelendikten, duruşma talep eden Sayman Hidayet CANPOLAT ve Tahakkuk Memuru Nazım DALLI Adına Avukat Kenan GÜNAŞTI’ya duruşma günü 25.04.2006 tarihinde bildirilmiş olmasına karşın duruşmaya katılmadığından HUMK nun 438. maddesi uyarınca gıyabında gereği görüşüldü;

1. 753 sayılı ilamın 4. maddesiyle; müteahhit Bingöl YALÇIN yüklenimindeki “Park ve Bahçelerin Temizlenmesi İşçiliği” işine ait hak ediş ödemelerinde, sadece eski ve yeni asgari ücret farkından kaynaklanan sigorta prim farklarının ödenmesi gerekirken sigorta primine esas aylık alt sınırının arttırılmasından doğan pirim farklarının ödenmesi nedeniyle 30.719.878.000. liraya tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçiler adına avukat Kenan GÜNAŞTI tarafından verilen temyiz dilekçesinde; sosyal sigorta primlerine esas kazanç alt sınırının değişmesi nedeniyle işveren konumunda olan müteahhitçe karşılanması gereken prim farklarının yükleniciye ödenmediğini ancak yüklenicinin Belediyeyi mahkemeye verdiğini, Adana 4. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2004/1347 sayılı kararı ile yüklenicinin haklı bulunduğunu ve bu yerel mahkeme kararının Yargıtay 13. Hukuk Dairesinin 2005/7303 sayılı kararı ile onandığını belirterek hakkaniyete aykırı yoruma dayanan tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmektedir.

Sayıştay Savcılığı karşılama yazısında; konuya ilişkin emsal Yargıtay kararı olması nedeniyle tazmin hükmünün kaldırılmasının uygun olacağı mütalaa olunmuştur.

2886 sayılı Devlet İhale Kanununun “Şartnameler” başlıklı 7. maddesinde “İhale konusu işlerin her türlü özelliğini belirten şartname ve ekleri idarelerce hazırlanır.

Bu şartname işin mahiyetine göre konulacak özel ve teknik şartlardan başka genel olarak aşağıdaki hususların da gösterilmesi zorunludur.

…k) Sözleşme konusu işlerin malzeme veya birim fiyatlarındaki değişiklikler nedeniyle eğer ödenecekse fiyat farkının ne şekilde ödeneceği, …”

Aynı Kanununun “Şartname Genel Esasları” başlıklı 8. maddesinde “Bakanlar Kurulu a) Tip şartnamelerin genel ve ortak esaslarını belirlemeye,

b) Şartnamelere konulmak üzere 7. maddede sayılan hususlarla ilgili veya bunlar dışındaki konularda genel esaslar tespit etmeye,

Yetkilidir.” hükümlerine yer verilmektedir.

Bu hükümlere göre, idare, ihale konusu işe ilişkin şartnameye, birim fiyatları ile ilgili değişiklikler nedeniyle fiyat farkının ne şekilde ödeneceği hususunda hüküm koymakta serbest olmakla birlikte, Bakanlar Kurulu da şartnamelere konulacak hususlarda genel esasları tespit etmeye yetkilidir.

Verilen bu yetki çerçevesinde Bakanlar Kurulunca yayınlanan, Devlet İhale Kanunun kapsamına giren idarelerin inşaat ve imalat işlerine dair fiyat farkı kararnameleri dışında kalan işlerine ait şartname ve sözleşmelere fiyat farkı ile ilgili hükümler eklenmesi hakkındaki 28.11.1990 tarih 90/1216 sayılı Kararın 1. maddesinde,

“İdarelerce aşağıda belirtilen mal ve hizmetlerle ilgili olarak düzenlenecek şartname ve sözleşmelere;

c) Yardımcı hizmetler sınıfı personeli tarafından yerine getirilmesi gereken hizmet yerlerinin ve tedavi kurumlarının temizlenmesi işleri ile ilgili şartname ve sözleşmelerde çalıştırılacak Sosyal Sigortalar Kanununa tabi personel sayısı ve günlük çalışma saatinin belirtilmesi kaydıyla; asgari ücret tespit komisyonlarınca ihalenin yapıldığı tarihte mevcut olan asgari ücretin artırılması halinde, eski ve yeni asgari saat ücretleri arasındaki fark; ayrıca bu farktan doğan ve işverence karşılanması gereken sosyal sigortalar primleri ve tasarrufu teşvik kesintisinde meydana gelecek artış farkının ödenmesi, hususlarında hüküm konulabilir.” denilmekle temizlik işleri ile ilgili ihalenin yapıldığı tarihten sonra, şartname ve sözleşmelerde hüküm bulunması kaydıyla, asgari ücrette meydana gelebilecek artışlar üzerine, işveren müteahhite, idarece verilebilecek artış farkının sınırları çizilmiş bulunmaktadır.

Diğer yandan, Maliye ve Gümrük Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında 178 sayılı KHK nin 10. maddesinin f fıkrasında verilen yetkiye dayanılarak anılan Bakanlıkça hazırlanan Temizlik İhalelerinde Uygulanacak Esasların IV Şartname ve Sözleşmelerde Dikkate Alınacak Hususlar bölümünde 90/1216 sayılı BKK.nın 1/c maddesi ile ilgili olarak yapılan açıklamadan sonra

“Ancak 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununa göre alınacak prim ve verilecek ödenekler ile bağlanacak gelir ve aylıkların hesaplanmasında esas alınacak gösterge ve üst gösterge tablolarının değiştirilmesi nedeniyle prime esas aylık alt sınırının artması halinde işverence karşılanması gereken prim farklarının ödenmesi anılan Kararnameye göre mümkün bulunmadığından sözleşme ve şartnamelerde, bu nedenle fark ödemesi yapılacağına ilişkin hükümlere yer verilmemesi gerekmektedir.” denilmektedir.

İdare İle Yüklenici Bingöl YALÇIN arasında imzalanan sözleşme eki şartnamenin 10. maddesinde aynen ; “İşverence karşılanması gereken sosyal sigortalan primleri ile tasarrufu teşvik kesintisinde meydana gelecek artış ve asgari ücret tespit komisyonunca ihalenin yapıldığı tarihte mevcut olan asgari ücretin artırılmasından dolayı gelecek olan fark da ödenecektir” denilmiş olsa da, şartnameye konulan bu hüküm 2886 sayılı kanun uyarınca yetkili organ olan Bakanlar Kurulunca çıkarılmış 90/1216 sayılı fiyat farkı kararnamesine aykırı hükümler içermesi nedeniyle uygulama olanağı bulunmamaktadır.

Belediye ile yüklenici Bingöl YALÇIN ile yapılan sözleşmede, idare taraflardan biri olup diğer taraf anılan firmadır. İdare temizlik işini anılan firmaya bir sözleşme ile vermiştir ve bu işi yanında çalıştığı işçiler ile yerine getirmeyi taahhüt eden ve işçiye karşı işveren konumunda olan müteahhit firmadır. Dolayısı ile, asgari ücretteki artışlar ile bu artışlar nedeniyle sosyal sigorta primleri ve tasarrufu teşvik kesintilerinde meydana gelebilecek değişikliklerin şartname ve sözleşmelere konulan hükümler ile idarece karşılanması, idareyi işveren konumuna getiremez, bu ödemeler sadece sözleşmenin tarafı olarak idarenin üstlendiği (mevzuata da uygun olan) bir tasarruftur.

Bu nedenle, 1990 yılında yayınlanan 90/1216 sayılı BKK ile çerçevesi çizilen asgari ücret farklarının ve buna bağlı diğer ödemelerin Belediyece karşılanması keyfiyeti, sosyal sigorta primlerine esas kazanç alt sınırının değişmesi nedeniyle işveren konumunda olan müteahhitçe karşılanması gereken prim farklarının da Belediyece ödenmesine gerekçe oluşturmamaktadır. Esasen 90/1216 sayılı Kararnamenin daha açık bir şekilde kaleme alınmasından ibaret olan ve 1998 yılında yayımlanan Temizlik İhalelerinde Uygulanacak Esaslarda bu hususa özellikle dikkat çekilmektedir.

90/1216 sayılı Kararnamede sadece asgarî ücretin artırılmasından kaynaklanan prim farklarının ödenmesi hususunda şartname ve sözleşmelere hüküm konulabileceği öngörüldüğünden, bunun haricinde ihale yapıldıktan sonra 506 sayılı Kanunun 78’inci maddesinde yer alan prime esas günlük kazanç alt sınırının artırılması durumunda, artırılan yeni tutarla eski günlük kazanç alt sınırı arasındaki farka isabet eden sosyal sigorta prim farklarının fiyat farkı olarak müteahhide ödenmesi mevzuata uygun değildir.

Nitekim, ‘506 sayılı Kanunun 78’inci maddesinde yer alan prime esas günlük kazanç alt sınırının artırılması durumunda, artırılan yeni tutarla eski günlük kazanç alt sınırı arasındaki farka isabet eden sosyal sigorta prim farklarının fiyat farkı olarak müteahhide ödenemeyeceğine’ ilişkin 20.6.2002 tarih ve 5030/2 sayılı Sayıştay Genel Kurulu Kararı bulunmaktadır.

Bu sebeplerle, dilekçi iddialarının reddi ile 753 sayılı asıl ilamın 4. maddesiyle 30.719.878.000-liraya ilişkin olarak verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE;

2. Aynı ilamın 5. maddesiyle; müteahhit İleri İnş. Tah. Tem. San. ve Tic. Ltd. Şti yüklenimindeki “Cadde ve Sokakların temizlenmesi İşçiliği” işine ait hak ediş ödemelerinde, sadece eski ve yeni asgari ücret farkından kaynaklanan sigorta prim farklarının ödenmesi gerekirken sigorta primine esas aylık alt sınırının arttırılmasından doğan pirim farklarının ödenmesi nedeniyle 44.983.541.000. liraya tazmin hükmü verilmiştir.

İşbu tutanağın 1. maddesinde belertilen gerekçelerle 753 sayılı ilamın 5. maddesiyle 44.983.541.000-liraya ilişkin olarak verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE;

Karar verildiği 23.05.2006 tarih ve 28715 sayılı tutanakta yazılı olmakla iş bu ilam tanzim kılındı.