Sayıştay 5. Dairesi 267 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Personel Mevzuatı

Daire Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Daire Karar Detayı: Listeye DönYazdır

• Daire: 5

• Karar Tarihi: 05.10.2017

• Karar No: 267

• İlam No: 525

• Madde No: 4

• Kamu İdaresi Türü: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Hesap Yılı: 2012

• Konu: Personel Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

İkramiye ödemesi

...... tarih ve ...... sayılı ilamın ......nci maddesi ile;

........ Genel Müdürlüğü’nde 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu hükümlerine tabi olarak görev yapan personele yapılan iki maaş tutarında ikramiye ödemesinde, 657 sayılı Kanunda belirtilen aylık tanımının dışında kalan diğer ödeme unsurlarının da ikramiye tutarlarına dahil edilmesi sonucunda oluşan...........TL kamu zararından;

...... TL’sinin Harcama Yetkilisi ........ve Gerçekleştirme Görevlisi .........’ye,

........TL’sinin Harcama Yetkilisi ......ve Gerçekleştirme Görevlileri ............ ile ................’a,

............ TL’sinin Harcama Yetkilisi ...........ve Gerçekleştirme Görevlisi ................’ya,

..........

müştereken ve müteselsilen ödettirilmesine karar verilmişti.

Bu defa, Kurum Avukatı (.. Hukuk Müşaviri) Av. .......... tarafından ...........tarihli dilekçe ile ........... sayılı ilamın ...........nci maddesi maddesinde yer alan tazmin hükmü ile ilgili temyiz talebinde bulunmaları sonucunda, Sayıştay Temyiz Kurulunun ......tarih ve .......tutanak sayılı konunun yasal dayanağının yeniden değerlendirilmesi ve mevzuata aykırılık var ise encümen üyelerinin de sorumluluğa dahil edilmesini teminen verilen bozma kararı gereğince ek rapor düzenlenerek Dairemize havale edilmiştir.

Bu itibarla, Temyiz Kurulunun bozma kararı üzerine .....tarih ve ..... sayılı ilamın .......üncü maddesinin, 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesinin (7) nci fıkrası hükmü gereğince yeniden görüşülmesine karar verildi.

440 sayılı Kanunun Geçici 7 nci maddesinde;

“İktisadî Devlet Teşekküllerine ait personel rejimi yeniden düzenleninceye kadar bu kanunun 30. maddesinin birinci ve ikinci fıkralarına göre verilecek ikramiye yerine, 7244 sayılı Kanunun esasları dahilinde 3659 sayılı Kânunun 4621 sayılı Kanunla değiştirilmiş bulunan 13. maddesinin (C), (E) ve (G) fıkralarında verilmesi hükme bağlanmış bulunan ikramiye, prim ve temettü verilir.

3659 sayılı Kanuna tabi olup da bu kanunun şümulüne girmeyen teşebbüs ve kurumların personeline, yeniden düzenlenecek personel rejimleri yürürlüğe girinceye kadar; 7244 sayılı Kanunun esasları dahilinde 3659 sayılı Kanunun 4621 sayılı Kanunla değiştirilen 13. maddesinin (C), (E) ve (G) fıkralarında gösterilen ikramiye, prim ve temettü ödenmesine devam olunur.” denilmiştir.

7244 sayılı Çeşitli Teadül ve Teşkilat Kanunları ile Diğer Kanunlarda Mevcut Aylık ve Ücret Tutarlarının Değiştirilmesi Hakkında Kanunun 3 üncü maddesinde teşekkül ve müesseselerde çalışan memurlara verilen ikramiyelerin yıllık yekununun iki aylık ücret tutarını geçemeyeceği hükmü yer almaktadır.

Danıştay ..... inci Dairesinin konuya ilişkin olarak verdiği ...... tarihli ve ............sayılı kararında da; özel bütçeli kuruluşlarla büyükşehir belediyelerine bağlı genel müdürlük şeklinde teşkilatlandırılmış kuruluşlar personeline kendi özel kanunları hükümleri çerçevesinde; 399 sayılı Kanun hükmünde Kararname’nin gönderme yaptığı 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun ek geçici 21 inci maddesindeki gönderme nedeniyle uygulanma durumunda bulunulan mülga 440 sayılı Kanunun geçici 7 nci maddesi aracılığıyla kamu iktisadi kuruluşları personeline de mülga 7244 sayılı Kanun esasları dahilinde yılda iki aylık ücret tutarını geçmeyecek miktarda ikramiye ödenmesi gerektiği belirtilmiş, yılda iki maaşı geçmeyen ikramiye uygulamasına ilişkin tutarın hesaplanmasında da 657 sayılı Devlet Memurları Kanununda tanımı yapılan aylık tutarın dışında kalan diğer ödeme unsurlarının dikkate alınmasına hukuken olanak görülmediği açıkça vurgulanmıştır. Danıştay....... inci Dairesinin söz konusu kararı şu şekildedir:

“İstem, kamu iktisadi teşebbüsleri, bazı büyükşehir belediye başkanlıklarına bağlı genel müdürlük şeklinde teşkilatlanmış kuruluşlar ile özel bütçeli diğer kuruluşlarda çalışan personele ödenmekte olan ikramiye miktarının tespitinde, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun aylık tanımı dışında kalan diğer ödeme unsurlarının da (kıdem aylığı, taban aylığı, tazminatlar, zamlar ve benzerleri ile kurumsal olarak ödenen fazla çalışma ücreti, fon ödemeleri gibi) dikkate alınıp alınmayacağı hususunda düşülen duraksamanın giderilmesine ilişkindir.

399 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Personel Rejiminin Düzenlenmesi ve 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Bazı Maddelerinin Yürürlükten Kaldırılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin 25 inci maddesinin (a) fıkrasında, ekli 1 sayılı cetvelde kadro unvan ve dereceleri gösterilen personelin aylık ve özlük hakları bakımından 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu hükümlerine tabi oldukları, anılan Kanunun ek geçici 21 inci maddesinde öngörülen ikramiyelerden yararlandırılacakları, ikramiyelerle ilgili olarak kuruluşların özel kanunlarındaki hükümlerin saklı olduğu hükmü yer almaktadır.

657 sayılı Devlet Memurları Kanununun değişik, ek geçici 21 inci maddesinin birinci fıkrasında da; Ek Geçici 7, 9, 12, 13 ve 14 üncü maddeler kapsamına giren personele, bu -kanuna tabi memurlara ödenenler dışında herhangi bir ödeme yapılamayacağı, ancak 440 sayılı Kanunun 29 uncu maddesi hükümleri ile 30 uncu ve geçici 7 nci maddelerindeki hakların saklı tutulduğu vurgulanmaktadır.

Özel bütçeli kuruluşlarla, büyükşehir belediyelerine bağlı genel müdürlük şeklinde teşkilatlandırılmış kuruluşlar personeline kendi özel kanunları hükümleri çerçevesinde; 399 sayılı Kanun hükmünde Kararname'nin gönderme yaptığı 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun ek geçici 21 inci maddesindeki gönderme nedeniyle uygulanma durumunda bulunulan mülga 440 sayılı Kanunun geçici 7 nci maddesi delaletiyle kamu iktisadi kuruluşları personeline de mülga 7244 sayılı Kanun esasları dahilinde yılda iki aylık ücret tutarını geçmeyecek miktarda ikramiye ödenmesi gerekmektedir.

Duraksamanın giderilebilmesi için ikramiye ödemesine esas olan aylık ücret tanımının belirlenmesinde, bu tanıma aylık dışında kalan diğer ödeme unsurlarının girip girmeyeceği hususunun saptanması gerekmektedir.

657 sayılı Devlet Memurları Kanununun memurlara ödenecek aylık tutarları başlıklı değişik 155 inci maddesinde, bu Kanunun 36'ncı maddesinde yer alan sınıflara ait gösterge tablosundaki rakamların, genel bütçe kanununda o yıl için tespit edilen katsayı ile çarpılması sonunda bulunacak miktarın, sınıfların derece ve kademelerindeki memurların aylık tutarlarını göstereceği, aynı kanunun göstergeler başlıklı 43 üncü maddesinin değişik (B) bendinde ise, bu kanuna tabi kurumların kadrolarında bulunan personelin aylıklarının, hizmet sınıflan, görev türleri ve aylık alınan dereceler dikkate alınarak bu Kanuna ekli 1 ve 2 sayılı cetvellerde gösterilen ek gösterge rakamlarının eklenmesi suretiyle hesaplanacağı hükmü yer almaktadır.

Bu hükümlerden, aylık tanımının; 657 sayılı Kanunda her derece için tespit edilen göstergeler ile varsa görevin niteliğine göre belirlenen ek göstergeler toplamının kanunlar gereği saptanan katsayı ile çarpımı sonucu bulunan tutarı ifade ettiği anlaşılmaktadır.

657 sayılı Devlet Memurları Kanununun kapsam başlıklı 1'inci maddesinde sayılmamakla beraber aynı kanunun ek geçici 7, 9, 12, 13 ve 14 üncü maddeleri kapsamına giren personele, kendi özel kanunları yürürlüğe girinceye kadar tabı oldukları kanunların ilgili hükümleri ile özel kanunlardaki hükümlerin uygulanmasına devam olunacağı, bu personelin aylıklarının hesabında 657 sayılı Kanuna ekli (1) sayılı gösterge tablosunun esas alınacağı, bu kurumlarda 1.2.3 ve 4 üncü derecelerden alınabilecek kadroların ve ek gösterge verilecek görevlerin Bakanlar Kurulu tarafından tespit edileceği anılan ek geçici 9 uncu maddede hükme bağlanmıştır.

Bu itibarla; sözü edilen kurumların personeli, yılda aylığı geçmeyecek şekilde kendilerine ödenen ikramiye dışında. Devlet Memurları Kanunu kapsamındaki personele tanınan aylık, diğer ödemeler ve haklar bakımından aynı statüye tabi tutulmuşlardır.

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu kapsamındaki kamu görevlileriyle, bu Kanunun Ek Geçici 7, 9, 12, 13 ve 14 üncü maddeleri kapsamına giren ve aylık ile diğer ödemeler bakımından bu kanun hükümlerine tabı olan kurum ve kuruluşların personeline, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 1'inci maddesiyle taban ve kıdem aylıkları, 657 sayılı Kanunun mülga 213 üncü maddesinden sonra gelen ek maddesiyle iş güçlüğü, iş riski, mali sorumluluk, eleman temininde güçlük zamları, çeşitli tazminatlar, aynı Kanunun ek 26 ncı maddesiyle de belli önemli görevler için makam tazminatı, kurumsal olarak da fazla çalışma ücreti, fon ödemeleri gibi ödemeler yapılmaktadır.

Yukarıda belirtildiği üzere, görüş istemine konu kurumların personelinin aylık, diğer ödemeler ve haklar açısından ek geçici maddeler dolayısıyla tabi olduğu 657 sayılı Devlet Memurları Kanununda, aylığın tanımı açık bir şekilde yapılmıştır. Bu nedenle günün ekonomik koşulları dikkate alınarak Devlet Memurları Kanunundaki aylık tanımı, diğer ödeme unsurlarını da kısmen yada tamamen kapsayacak biçimde ancak yeni bir yasal düzenlemeyle değiştirilebilir. Böyle bir düzenleme yapılmadıkça 657 sayılı Kanunda yer alan aylık tanımının, yukarıda sayılan diğer ödeme unsurlarını da kapsayacak şekilde yorum yoluyla değiştirilmesinin mümkün olamayacağı görüşüne varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle; kamu iktisadi kuruluşlarında, bazı büyükşehir belediye başkanlıklarına bağlı genel müdürlük şeklinde teşkilatlandırılmış kuruluşlar ile özel bütçeli diğer kuruluşlarda çalışan personele ödenen ve yılda iki maaşı geçmeyen ikramiye uygulamasına ilişkin tutarın hesaplanmasında, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununda tanımı yapılan aylık tutarın dışında kalan diğer ödeme unsurlarının dikkate alınmasına hukuken olanak görülmediği görüşüne varılmakla dosyanın Danıştay Başkanlığına sunulmasına ......gününde oybirliğiyle karar verildi.” hükümleri yer almaktadır.

Konu sorumluluk yönünden değerlendirildiğine ödemelerin encümen kararı alınmak suretiyle yapıldığı görülmüştür.

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 31’inci maddesinde “Kanunların verdiği yetkiye istinaden yönetim kurulu, icra komitesi, komisyon ve benzeri kurul veya komite kararıyla yapılan harcamalarda, harcama yetkisinden doğan sorumluluk kurul, komite veya komisyona ait olur.” hükmü yer almaktadır. ......Genel Müdürlüğü memur personeline yapılan ikramiye ödemeleri de İdare Encümeni kararıyla yapılmıştır.

Yukarıda yer alan mevzuat hükümleri değerlendirildiğinde ......... Genel Müdürlüğü’nde 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu hükümlerine tabi olarak görev yapan personele yapılan iki maaş tutarında ikramiye ödemesinin yasal dayanağı bulunmadığına ödemenin encümen kararına dayanılarak yapıldığı anlaşıldığından ....... TL kamu zararının;

Encümen üyeleri......., .........., ........., .........., .....’ya

müştereken ve müteselsilen ödettirilmesine;

6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile ödettirilmesine anılan Kanunun 55nci maddesi uyarınca iş bu ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oyçokluğuyla karar verildi.

Azınlık Görüşleri:

Daire Başkanı ...........’nın sorumluluğa ilişkin karşı oy gerekçesi;

“Konunun esası yönünden tazmin hükmüne katılmakla birlikte sorumluluk yönünden olayın incelenmesinde;

5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanununun “Harcama talimatı ve sorumluluk” başlıklı 32nci maddesinde;

“ Madde 32- Bütçelerden harcama yapılabilmesi, harcama yetkilisinin harcama talimatı vermesiyle mümkündür. Harcama talimatlarında hizmet gerekçesi, yapılacak işin konusu ve tutarı, süresi, kullanılabilir ödeneği, gerçekleştirme usulü ile gerçekleştirmeyle görevli olanlara ilişkin bilgiler yer alır.

Harcama yetkilileri, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken diğer işlemlerden sorumludur.”

Giderin gerçekleştirilmesi başlıklı 33üncü maddesinde;

“Madde 33- Bütçelerden bir giderin yapılabilmesi için iş, mal veya hizmetin belirlenmiş usul ve esaslara uygun olarak alındığının veya gerçekleştirildiğinin, görevlendirilmiş kişi veya komisyonlarca onaylanması ve gerçekleştirme belgelerinin düzenlenmiş olması gerekir. (Değişik son cümle: 22/12/2005-5436/10 md.) Giderlerin gerçekleştirilmesi; harcama yetkililerince belirlenen görevli tarafından düzenlenen ödeme emri belgesinin harcama yetkilisince imzalanması ve tutarın hak sahibine ödenmesiyle tamamlanır.

Gerçekleştirme görevlileri, harcama talimatı üzerine; işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevlerini yürütürler.”

hükümlerine yer verilmiştir.

Ayrıca İç Kontrol ve Ön Malî Kontrole İlişkin Usul ve Esaslar Yönetmeliğinin Ön malî kontrolün niteliği başlıklı 11inci maddesinde;

“ Madde 11- Ön malî kontrol sonucunda uygun görüş verilip verilmemesi, danışma ve önleyici niteliği haiz olup, malî karar ve işlemlerin harcama yetkilisi tarafından uygulanmasında bağlayıcı değildir.

Malî karar ve işlemlerin ön malî kontrole tâbi tutulması ve ön malî kontrol sonucunda uygun görüş verilmiş olması, harcama yetkilileri ve gerçekleştirme görevlilerinin sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.” denilmektedir.

Ayrıca 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun memurların görev ve sorumluluklarının düzenlendiği 11inci maddesinde;

“Devlet memurlarının görev ve sorumlulukları:

Madde 11 – (Değişik: 12/5/1982 - 2670/4 md.)

Devlet memurları kanun, tüzük ve yönetmeliklerde belirtilen esaslara uymakla ve amirler tarafından verilen görevleri yerine getirmekle yükümlü ve görevlerinin iyi ve doğru yürütülmesinden amirlerine karşı sorumludurlar.

Devlet memuru amirinden aldığı emri, Anayasa, kanun, tüzük ve yönetmelik hükümlerine aykırı görürse, yerine getirmez ve bu aykırılığı o emri verene bildirir. Amir emrinde israr eder ve bu emrini yazı ile yenilerse, memur bu emri yapmağa mecburdur. Ancak emrin yerine getirilmesinden doğacak sorumluluk emri verene aittir.

Konusu suç teşkil eden emir, hiçbir suretle yerine getirilmez; yerine getiren kimse sorumluluktan kurtulamaz.

Acele hallerde kamu düzeninin ve kamu güvenliğinin korunması için kanunla gösterilen istisnalar saklıdır.” hükmü yer almaktadır.

Bütün bu hükümler bir arada değerlendirildiğinde,.........Genel Müdürlüğü’nde 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu hükümlerine tabi olarak görev yapan personele yapılan iki maaş tutarında ikramiye ödemesini mevzuata aykırı olarak gerçekleştiren harcama yetkilileri ve gerçekleştirme görevlilerinin harcamanın yasal hükümlere uygunluğunu araştırmak ve gerekirse ödemeyi yapmamak sorumlulukları ortadan kalkmadığından ödemeye olur veren encümen üyeleri ile birlikte, ödemeyi gerçekleştiren gerçekleştirme görevlileri ve harcama yetkililerinin de müştereken ve müteselsilen sorumlu tutulmaları gerekmektedir.”

Üyeler .....ve .......’un karşı oy gerekçeleri;

“657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun Ek Geçici Madde 21 – (Ek: 31/7/1970 - 1327/90 md.; Değişik: 15/5/1975 - 1897/2 md.) maddesinde;

“(Değişik: 22/10/1981 - 2543/1 md.) Ek Geçici 7, 9, 12, 13 ve 14 üncü maddeler kapsamına giren personele bu Kanuna tabi memurlara ödenenler dışında herhangi bir ödeme yapılamaz. Ancak, 440 sayılı Kanunun 29 uncu maddesi hükümleri ile 30. ve geçici 7 nci maddesindeki haklar saklıdır.” denilmektedir.

Söz konusu bu hüküm ile 3645 sayılı Kanuna tabi.......personeli; ikramiye dışındaki mali haklar yönünden 657 sayılı Kanuna, ikramiye ödemeleriyle ilgili olarak ise, 21.3.1964 tarih ve 11662 Sayılı Resmi Gazetede yayımlanan, 12.3.1964 tarih ve 440 sayılı İktisadi Devlet Teşekkülleriyle Müesseseleri ve İştirakler Hakkında Kanun hükümlerine tabi kılınmışlardır.

İkramiye konusunun daha iyi anlaşılması için, 440 sayılı Kanuna gelinceye kadar, bu husustaki mevzuatın seyrine bakmakta fayda bulunmaktadır. Çünkü 440 sayılı Kanun’da, konu ile ilgili olarak diğer Kanunlara yapılan atıflar bulunmaktadır. Dolayısıyla bu Kanunun ikramiye ile ilgili hükümlerinin anlaşılması için bu Kanunun atıf yaptığı diğer kanun hükümlerinin de açıklanmasına ihtiyaç bulunmaktadır.

3. 7. 1939 tarih ve 3659 sayılı Kanunun 13. Maddesi C) fıkrasında;

Her sene 3460 sayılı kanunun 42 inci maddesi hükümleri dâhilinde temettü kaydı ile mukayyed olmak ve bir aylık istihkakı geçmemek şartı ile ikramiye verilebileceği, düzenlenmiştir. Bu düzenleme ile ikramiyenin, temettü (kar) ile sınırlı ve bir aylık istihkak kadar ödenebileceği hükme bağlanmıştır.

28.2.1959 tarih ve 7244 sayılı Kanunun 3. Maddesinde;

“3/7/1939 tarihli ve 3659 sayılı kanuna tabi teşekkül ve müesseseler memurlarına mezkûr kanunun 4621 sayılı kanunla muaddel 13 üncü maddesinin (C), (E) ve (G) fıkralarına göre verilen temettü, ikramiye ve primlerle hususi kanunlarında mevcut hükümlere istinaden ödenen ikramiyelerin ve 15/11/1935 tarihli ve 2847 sayılı kanuna tabi Devlet Demiryolları işletmesi memur ve hizmetlilerine verilen ikramiyelerin yıllık yekûnu iki aylık ücret tutarını geçemez.” denilmektedir.

Bu düzenlemeyle de, 3460 sayılı Kanundaki kar şartına bağlı ve bir aylık istihkaka tekabül eden ikramiye tutarı, iki aylık ücret tutarına çıkarılmıştır.

Bu düzenlemelerden sonra, tarih ve numarası yukarıda yazılı olan 440 sayılı Kanunun 30. Maddesiyle;

Teşekküllerin her çeşit personeline (işçiler dâhil) geniş ölçüde işçi çalıştıran teşekküllerden Bakanlar Kurulunca belli edilenlerde karın %10 unu, bunlar dışında kalanlarda karın %5 ni geçmemek ve bir aylık ücret tutarını geçmemek ve bir aylık ücret tutarını aşmamak üzere, ikramiye verilebileceği, hükme bağlanmıştır. Bu hükme göre de, bir ikramiye ödemesinin yapılabilmesi için öncelikle ilgili kurumun “kar etmesi” gerekmektedir.

Aynı Kanunun 36. maddesiyle;

3460 sayılı Kanunla ek ve değişikliklerin ve teşekküllerin özel kanunlarındaki bu kanuna aykırı bütün hükümleri, 3659 sayılı Kanunun 4621 sayılı kanunla değiştirilen 13 üncü maddesinin (C), (E) ve (G) bendleri kaldırılmıştır.

Aynı Kanunun Geçici 7. Maddesinde de;

İktisadi Devlet Teşekküllerine ait personel rejimi yeniden düzenleninceye kadar, bu kanunun (3659 sayılı Kanun) 30 ncu maddesinin birinci ve ikinci fıkralarına göre verilecek ikramiye yerine, 7244 sayılı Kanunun esasları dâhilinde 3659 sayılı Kanunun 4621 sayılı Kanunla değiştirilmiş bulunan 13 ncü maddesinin (C), (E) ve (G) fıkralarında verilmesi hükme bağlanmış bulunan ikramiye, prim ve temettünün verileceği, şeklinde düzenleme yapılmıştır.

Bu Geçici 7. Madde ile başlangıçtan itibaren kar şartına bağlı ödeme konusunda bir değişiklik yapılmamış, sadece yukarıda da açıklandığı üzere ikramiyenin yıllık yekunu, iki aylık ücret tutarına çıkarılmıştır. Ayrıca, ödenebilecek bu iki aylık tutarın da; 3659 sayılı Kanunun 4621 sayılı Kanunla değiştirilen 13. Maddesinin C, E, G fıkralarında verilmesi öngörülen ikramiye olduğu şeklinde belirleme yapılmıştır. Aşağıda, bu 13. Maddenin C fıkrası konumuzla ilgili olduğundan sadece bu fıkrayla ilgili açıklama yapılacaktır.

3659 sayılı Kanunun 21.7.1944 tarih ve 5762 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan, 4621 sayılı Kanunla değiştirilen 13. Maddesinin C fıkrasında;

“Her sene 3460 sayılı Kanunun (4.7.1938 tarih ve 3950 sayılı Resmi Gazetede yayımlanmıştır) 42. maddesi hükümleri dâhilinde temettü kaydiyle mukayyet olmak ve bir aylık istihkakı geçmemek şartıyla ikramiye verilebileceği gibi fevkalade faaliyet ve gayretleri görülenlere, elde edilen neticelerle mütenasip olmak ve aylık tutarı ve fevkalade zamlarının yüzde 25 ini geçmemek üzere, İcra Vekilleri Heyetince tespit edilecek esaslar dâhilinde alakalı vekilin tasvibiyle Prim verilebilir.” denilmektedir.

Bu fıkranın atıf yaptığı, 3460 sayılı kanunun 42. Maddesinde de;

Bu kanun hükümlerine tâbi teşekküllerin safî kârlarından % 5 i muhtemel zararlar karşılığı olarak sermayelerinin dörttebirine varıncaya kadar ihtiyat sermayelerini teşkil etmek üzere ayrıldıktan sonra bakiyesinin % 5 ine kadarı umumî heyet karar ile idare meclisleri reis ve azalarile umum müdür ve muavinlerine ve diğer memur ve müstahdemlerine maaş ve ücretleri nisbetinde ve bir aylık istihkaklarını geçmemek üzere ikramiye olarak verilir.

Yukarıya alınan düzenlemelerin tamamında, personele ikramiye ödemesi yapılabilmesi, öncelikle ilgili kurumun kar etmesi şartına bağlanmıştır. Ayrıca, bu karın tamamının değil ancak %5 ine kadarının ikramiye olarak ödenebileceği kurala bağlanmıştır. Dolayısıyla ilgili kurumun bir karı yoksa personeline ikramiye ödemesi hukuken mümkün değildir.

İkramiye konusunu; ..... Büyükşehir Belediyesi ..........Genel Müdürlüğü Personel Yönetmeliği kapsamında değerlendirdiğimizde:

Bu Yönetmeliğin dayanak başlıklı 3. Maddesinde;

Bu yönetmeliğin, 3645, 3659 sayılı kanunlar ile 657 sayılı Kanunun Ek Geçici 9, 11, 21, 22, 28, 31 ve 35.maddeleri uyarınca düzenlendiği,

“İkramiye” başlıklı 166. Maddesinde de;

“ Personele, ilgili kanun gereğince ikramiye ödenir.”

Personele her sene iki maaş tutarında ikramiye ödeneceğinin, kurala bağlandığı görülmektedir.

Söz konusu düzenlemede, .......Kanunu ve bu Yönetmeliğin yapıldığı tarihte ikramiye ödemesinin dayanağı olan 3659 sayılı Kanun ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunun ilgili maddeleri esas alınmış ve ikramiye ödemesinin dayanağı olan 166. maddesinde de, ikramiyenin geleceğe dönük mevzuat değişikliklerini de karşılayacak şekilde her hangi bir kanun numarası belirtilmeksizin, “ilgili kanuna” göre ödeneceği ve ikramiye miktarının da her sene iki maaş tutarında olacağı şeklinde belirleme yapılmıştır.

Bu haliyle ikramiye konusunun düzenlendiği hangi kanunu ilgili Kanun olarak alırsak alalım, Yönetmelikte Kanundaki kar edilmesi ön şartına bağlı ikramiye ödemesine aykırı bir düzenleme bulunmamaktadır. Ayrıca Yönetmelikte, ikramiye miktarının iki aylık değil, iki maaş tutarında olacağı düzenlenmiş olup bu düzenleme dahi yukarıda açıklandığı üzere ilgili Kanuna uygundur.

Yukarıdaki hüküm ve açıklamalara göre;

a) ........ personeline ikramiye ödemesinin kurum kar ediyor ise yapılabileceği,

b) Bu ikramiyenin miktarının yıllık safi karın %5 i kadar ve yılda en fazla iki aylık değil iki maaş tutarında olabileceği,

c) 657 sayılı Kanun’un Ek Geçici maddesinde, bu personele yapılacak ikramiye ödemesi ile ilgili olarak,” 440 sayılı Kanunun 29 uncu maddesi hükümleri ile 30. ve geçici 7 nci maddesindeki haklar saklı” tutulduğundan, bu ödemenin kapsamına dâhil unsurların belirlenmesi için, 657 sayılı Kanuna gidilmesinin hukuken mümkün olmadığı,

d) Rapor maddesinin dayanağı olan Danıştay ....... Dairesinin ..... tarihli ve .......sayılı; ikramiyenin aylık tutarının 657 sayılı Kanuna göre belirlenmesi gerektiği yönündeki Kararının mevzuata uygun olmadığı düşünülmektedir.

Açıklanan gerekçelerle;

Rapor maddesinde; ..... personeline ikramiye ödemesi işlemi ile ilgili olarak, mevzuatın ön şart olarak aradığı “ilgili yılda kar elde edilmesi hususu” hakkında bir tespit yapılmaksızın kamu zararı hesaplandığından, bu hususun dikkate alınarak konunun yeniden değerlendirilmesi, ilgili yılda kar elde edilmemiş ise yapılan ikramiye ödemesinin tamamının (gösterge ve ek gösterge karşılığı yapılan ödemeler dâhil) kamu zararına konu edilmesi, kar elde edilmişse ikramiye ödemelerinin safi karın %5 ini geçip geçmediğinin incelenmesi, safi karı geçen tutarın kamu zararına konu edilmesi için, Raporun iade edilmesi gerekmektedir.”