Sayıştay 5. Dairesi 242 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler İhale Mevzuatı

Daire Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Daire Karar Detayı: Listeye DönYazdır

• Daire: 5

• Karar Tarihi: 04.04.2017

• Karar No: 242

• İlam No: 330

• Madde No: 5

• Kamu İdaresi Türü: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Hesap Yılı: 2013

• Konu: İhale Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Hizmet alımı

...... tarih ve ....sayılı ilamın ....nci maddesi ile;

....Belediyesi tarafından .....A.Ş.’ye ihale edilen .......TL bedelli “.......... Hizmet Alım İşi” nde;

Organizasyona katılan vatandaşların bir kısmının ........ilçesinde ikamet etmedikleri, ödeme emir belgelerine ekli belgelerde katılımcılara ait bilgilerin eksik olduğu, söz konusu konaklamalı gezi organizasyonuna Belediye çalışanların ve ailelerinin de katıldığı, aynı vatandaşların mükerrer şekilde organizasyondan faydalandığı ve vatandaşlara sunulan hizmet ile 5393 sayılı Belediye Kanununda belirtilen “Belde sakinlerinin mahallî müşterek nitelikteki ihtiyaçlarını karşılamak” amacı karşılanmadan hizmet alımı yapılması gerekçesi ile ........TL tutarında kamu zararının, Harcama Yetkilisi ........ ve Gerçekleştirme Görevlisi .........'e,

Müştereken ve müteselsilen ödettirilmesine karar verilmişti.

Bu defa, sorumluların ..... sayılı ilamın ..... nci maddesinde yer alan tazmin hükmü ile ilgili temyiz talebinde bulunmaları sonucunda, Sayıştay Temyiz Kurulunun .....tarih ve......tutanak sayılı kararı ile, 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesinin 7 nci fıkrası uyarınca verilen bozma kararı gereğince ek rapor düzenlenerek Dairemize havale edilmiştir.

Bu itibarla, Temyiz Kurulunun bozma kararı üzerine ..... sayılı ilamın ......nci maddesinin, 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesinin (7) nci fıkrası hükmü gereğince yeniden görüşülmesine karar verildi.

5393 sayılı Belediye Kanununun “Hemşehri Hukuku” başlıklı 13 üncü maddesinde;

“Herkes ikamet ettiği beldenin hemşehrisidir. Hemşehrilerin, belediye karar ve hizmetlerine katılma, belediye faaliyetleri hakkında bilgilenme ve belediye idaresinin yardımlarından yararlanma hakları vardır. Yardımların insan onurunu zedelemeyecek koşullarda sunulması zorunludur.

Belediye, hemşehriler arasında sosyal ve kültürel ilişkilerin geliştirilmesi ve kültürel değerlerin korunması konusunda gerekli çalışmaları yapar. Bu çalışmalarda üniversitelerin, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının, sendikaların, sivil toplum kuruluşları ve uzman kişilerin katılımını sağlayacak önlemler alınır.

Belediye sınırları içinde oturan, bulunan veya ilişiği olan her şahıs, belediyenin kanunlara dayanan kararlarına, emirlerine ve duyurularına uymakla ve belediye vergi, resim, harç, katkı ve katılma paylarını ödemekle yükümlüdür” hükümleri yer almaktadır.

Kanunun yukarıda belirtilen maddesi hemşehri kavramını, ikamet ile ilişkilendirmekle birlikte, maddenin son fıkrasında “Belediye sınırları içinde oturan, bulunan veya ilişiği olan her şahıs” ifadesinde yer vermek suretiyle hemşehri kavramını genişletmiş ve bu kişilerin Belediyelerin Kanunlara dayanan karar ve emirlerine uymalarını, Belediyelerin Kanunlar gereği tahsil etmesi gereken gelirlerden kendi mükellefiyetlerinde olanları ödemekle yükümlü olduklarını belirtmiştir. Dolayısıyla, hemşehri kavramı, kanuni ikametgahı Belde sınırları içinde olmak zorunluluğunu ifade eden bir kavram değil, beldede faaliyet gösteren esnaf ve sanatkarları, belde sınırları içinde hizmet eden veya doğrudan doğruya beldeye hizmet eden çalışanları, beldede okuyan öğrencileri ve bunlar gibi belde ile ilişiği olan herkesi kapsayan geniş bir kavramdır.

Aynı Kanunun “Belediyenin Görev ve Sorumlulukları” başlıklı 14 üncü maddesinde;

“Belediye, mahallî müşterek nitelikte olmak şartıyla;

a) İmar, su ve kanalizasyon, ulaşım gibi kentsel alt yapı; coğrafî ve kent bilgi sistemleri; çevre ve çevre sağlığı, temizlik ve katı atık; zabıta, itfaiye, acil yardım, kurtarma ve ambulans; şehir içi trafik; defin ve mezarlıklar; ağaçlandırma, park ve yeşil alanlar; konut; kültür ve sanat, turizm ve tanıtım, gençlik ve spor orta ve yüksek öğrenim öğrenci yurtları (Bu Kanunun 75 inci maddesinin son fıkrası, belediyeler, il özel idareleri, bağlı kuruluşları ve bunların üyesi oldukları birlikler ile ortağı oldukları Sayıştay denetimine tabi şirketler tarafından, orta ve yüksek öğrenim öğrenci yurtları ile Devlete ait her derecedeki okul binalarının yapım, bakım ve onarımı ile tefrişinde uygulanmaz.); sosyal hizmet ve yardım, nikâh, meslek ve beceri kazandırma; ekonomi ve ticaretin geliştirilmesi hizmetlerini yapar veya yaptırır.

…

Belediye hizmetleri, vatandaşlara en yakın yerlerde ve en uygun yöntemlerle sunulur. Hizmet sunumunda engelli, yaşlı, düşkün ve dar gelirlilerin durumuna uygun yöntemler uygulanır.

Belediyenin görev, sorumluluk ve yetki alanı belediye sınırlarını kapsar” hükümleri yer almaktadır.

........Belediyesi tarafından gerçekleştirilen ve yararlandırılma açısından ağırlıklı olarak belde halkı ile birlikte beldede faaliyet gösteren sivil toplum kuruluşları ve öğrencilerin katıldığı gezi organizasyonunun, Kanunun yukarıda belirtilen 14 üncü maddesinde yer alan sosyal hizmet ve yardım kapsamında yapıldığı anlaşılmıştır.

Mezkur 14 üncü maddenin son fıkrası, Belediyenin sorumluluk ve yetki alanının belediye sınırlarını kapsadığını ifade etmektedir. Kanunun 13 üncü maddesinde yer alan hemşehri hukuku ile ilgili hükümler ve 14 üncü maddenin son fıkrası birlikte değerlendirildiğinde, Belediye tarafından gerçekleştirilen söz konusu gezi organizasyonuna, beldede ikamet etmeyenlerin katılamayacağı yönünde bir ifade mevzuat ile uyumlu değildir. Zira, 13 üncü madde hemşehri hukukunu düzenlerken, yukarıda da bahsedildiği üzere, 14 üncü maddenin son fıkrasında Belediyelerin görev ve sorumluluk alanı olan Belediye sınırları içinde oturan, bulunan veya ilişiği olan her şahsın Beldeye karşı yükümlülükler altına gireceğini ifade etmiştir. Söz konusu yükümlülüklerin doğal bir sonucu olarak da söz konusu kişilerin Belediye hizmetlerinden yararlanamayacakları düşünülemez. Kaldı ki 5393 sayılı Belediye Kanununda Belediye hizmetlerinin münhasıran Kanuni İkametgahları Belediye sınırları içerisinde bulunanlara yönelik olarak yapılacağı yönünde bir hüküm mevcut değildir.

Diğer taraftan 3.600 kişilik gezi organizasyonu ile ilgili işe ilişkin şartnamede, Belediye tarafından yüklenici ........A.Ş’ye yapılacak ödemelerde, konaklanan otellerdeki, 1774 sayılı Kimlik Bildirme Kanunu uyarınca Genel Kolluk Örgütlerine de bildirimi zorunlu olan inhouse kayıtlarının esas alınacağı düzenlemesi yer almaktadır. Belediye tarafından yüklenici firmaya yapılan ödemelerin de bu kayıtlar üzerinden yapıldığı anlaşılmıştır. 2013 yılı hesabına ilişkin Yargılamaya Esas Raporda geziye katılan 1.698 kişinin ikamet durumu ile ilgili bilgilere ulaşılamadığı üzerinde durulmuştur. Yani bu kişilerin gerçekte var olmadığı veya geziye katılmadıkları tespiti değil, bu kişilerin ikamet durumlarının ne olduğunun bulunamadığı tespiti yapılmıştır. Dolayısıyla yukarıda ayrıntılı olarak belirtilen mevzuat hükümleri uyarınca, hizmetin kanuni ikamet esasına dayalı olmadığı değerlendirildiğinden, geziye katılan kişilerin kanuni ikametgahlarının nerede olduğunun, gerçekleştirilen hizmetin hukuki durumu açısından bir önemi bulunmamaktadır.

Asıl ilamda....... ilçesinde ikamet etmeyen ve ikamet durumu belirlenemeyen kimseler için yapılan ödemelere tazmin hükmü verilmiştir. Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri ve Temyiz Kurulu kararı incelendiğinde; beldede ikamet edenlerin yanında, belediye çalışanlarının, beldede ticari faaliyette bulunup beldeye gelir sağlayan kimselerin, beldede eğitim gören kimselerin ve belde sınırları içinde faaliyet gösteren sivil toplum kurumları üyelerinin, belediye hizmetlerinden yararlanmalarında mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Savunma ekinde ibraz edilen belgelerden ....... ilçesinin gündüz ve gece nüfusları arasında çok büyük bir fark olduğu görülmektedir. Bu durum birçok büyükşehir ilçesi için de geçerli bulunmaktadır. Ödeme emri belgelerinde tüm katılımcılara ait inhouse kayıtları bulunmaktadır. Bu kayıtlara göre ödeme yapılacağı Şartname hükmüdür. Bazı katılımcıların ikametgâhının tespit edilemediği görülmekle birlikte bu kişilerin organizasyona katıldıkları anlaşılmaktadır. Bu durumun geziye katılan öğrenciler ve belediye çalışanlarının aileleri için sadece veli ya da belediye çalışanına ait ikametgâh belgesinin ibrazından kaynaklandığı anlaşılmaktadır.

...... Belediyesi tarafından ......A.Ş.’ye ihale edilen ......TL bedelli “.........Hizmet Alım İşi” kapsamında yapılan ödemenin mevzuata uygun olduğu anlaşılmıştır. Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri ve yapılan açıklamalar çerçevesinde kamu zararı oluşmayan .........TL ile ilgili olarak ilişilecek husus bulunmadığına, 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesi uyarınca işbu ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oyçokluğuyla karar verildi.

Azınlık Görüşü:

Üye .......ve Üye ........’un karşı oy gerekçesi:

“.......Belediyesi tarafından ihale edilen ........... işi ile ilgili, katılımcıların otellerdeki inhouse kayıtları ile karşılaştırılmak suretiyle teyidi yapılarak kesinleşmiş katılım rakamları üzerinden karar verilmesi gerekmektedir. Dolayısıyla bu teyidin yapılarak ek rapor düzenlenmesinin temini için konunun hüküm dışı bırakılmasına karar verilmesi gerekir”