Sayıştay 5. Dairesi 199 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Çeşitli Konular

Daire Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Daire Karar Detayı: Listeye DönYazdır

• Daire: 5

• Karar Tarihi: 15.11.2016

• Karar No: 199

• İlam No: 69

• Madde No: 2

• Kamu İdaresi Türü: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Hesap Yılı: 2015

• Konu: Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar

KARAR

Sosyal denge tazminatı

Sözleşmeli personele, sosyal denge tazminatı ödemesinde, mevzuatta öngörülen üst sınırın aşılması ile ilgili olarak;

12.07.2001 tarih ve 24460 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu’nun 32’nci maddesinin birinci fıkrasında;

“(Değişik: 4/4/2012-6289/22 md.)

27/6/1989 tarihli ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek 15’inci maddesi hükümleri çerçevesinde sosyal denge tazminatının ödenmesine belediyelerde belediye başkanının teklifi üzerine belediye meclisince, il özel idaresinde valinin teklifi üzerine il genel meclisince karar verilmesi halinde, sözleşme döneminde verilecek sosyal denge tazminatı tutarını belirlemek üzere ilgili mahalli idarede en çok üyeye sahip sendikanın genel başkanı veya sendika yönetim kurulu tarafından yetkilendirilecek bir temsilcisi ile belediyelerde belediye başkanı, il özel idaresinde vali arasında toplu sözleşme sürecinin tamamlanmasını izleyen üç ay içerisinde sözleşme yapılabilir. Bu sözleşme bu Kanunun uygulanması bakımından toplu sözleşme sayılmaz ve bu kapsamda Kamu Görevlileri Hakem Kuruluna başvurulamaz.” denilmektedir.

30.06.1989 tarih ve mükerrer 20211 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin Ek 15’inci maddesinde;

“(Ek: 4/4/2012-6289/33 md.)

Belediyeler ve bağlı kuruluşları ile il özel idarelerinin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlilerine sosyal denge tazminatı ödenebilir. Sosyal denge tazminatının ödenebilecek aylık tutarı, 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanununa göre yapılan toplu sözleşmede belirlenen tavan tutarı geçmemek üzere ilgili belediye ve il özel idaresi ile ilgili belediye ve il özel idaresinde en çok üyeye sahip kamu görevlileri sendikası arasında anılan Kanunda öngörülen hükümler çerçevesinde yapılabilecek sözleşmeyle belirlenir.” denilmektedir.

14.08.2013 tarih ve 28735 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2014 ve 2015 Yıllarını Kapsayan 2. Dönem Toplu Sözleşme’nin Yerel Hizmet Kollarına İlişkin Toplu Sözleşme başlıklı 4’üncü bölümün 1’inci maddesinde;

“Belediyeler ve bağlı kuruluşları ile il özel idarelerinin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlilerine, 4688 sayılı Kanunun 32’nci maddesinde yer alan usul ve esaslar çerçevesinde ödenebilecek sosyal denge tazminatı aylık tavan tutarı en yüksek Devlet memuru aylığının (ek gösterge dahil) % 100'üdür. Sosyal denge tazminatının verilmesi yönünde yapılabilecek sözleşmelerde, tavan tutarı aşmamak kaydıyla ödenebilecek tazminatın aylık tutarı, görev yapılan birim ve iş hacmi, görevin önem ve güçlüğü, görev yerinin özelliği, çalışma süresi, kadro veya görev unvanı ile derecesi gibi kriterlere göre farklı olarak belirlenebilir.” denilmektedir.

4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu ile 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin yukarıya alınan maddeleri birlikte değerlendirildiğinde, ilgili kanunların belediyeler ve bağlı kuruluşları bünyesinde çalışan memurlara sosyal denge tazminatı ödeme konusunda takdir yetkisi tanınmakla birlikte, ödeyebilecekleri sosyal denge tazminatı miktarı ile ilgili olarak tavan tutar getirildiği, anlaşılmaktadır. Bu ödemenin her bir kamu görevlisi açısından aylık miktarı;Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2014 ve 2015 Yıllarını Kapsayan 2. Dönem Toplu Sözleşme’nin Yerel Hizmet Kollarına İlişkin Toplu Sözleşme bölümünde, en yüksek devlet memuru aylığının (Ek gösterge dahil) % 100'ü olarak belirlemiştir.

Yapılan incelemede; ........-SEN ile ..........Genel Müdürlüğü arasında, yürürlük dönemi 01.01.2015–31.12.2015 olan toplu iş sözleşmesi imzalandığı, bu Sözleşmenin 27’nci maddesinde, sendika üyesi çalışanların aylıklarına ilaveten 1.350 TL ödeneceğinin belirtildiği, görülmüştür.

İlişikli ödeme emri belgeleri ile eklerinin incelenmesinde ise, .......Genel Müdürlüğü bünyesinde çalışan sözleşmeli personele, 2015 yılı ocak ayında 1.250 TL, Şubat ayında ise ocak ayında eksik ödenen 100,00 TL ilave edilerek (1.350,00 + 100,00) = 1.450,00 TL, Mart ayından aralık ayına kadar 1.350 TL ve Aralık ayında ise 720 TL ödenerek, yıllık bazda bir kişiye toplam 15.570,00 TL sosyal denge tazminatı ödendiği, tespit edilmiştir.

Mevzuatın verdiği yetki açısından, bir kamu görevlisine yapılabilecek ödemeyi hesapladığımızda; 2015 mali yılının ilk altı aylık dönemi için her ay 9500 x 0,079308 = 753,42 TL, ikinci altı aylık dönemi için her ay 9500 x 0,083084 = 789,29 TL, sosyal denge tazminatı ödenebilecektir. Dolayısıyla belediyeler ve bağlı kuruluşlarının bünyesinde, tam yıl çalışan, sözleşme kapsamındaki her bir kamu görevlisine, 2015 yılında ödenebilecek sosyal denge tazminatı tavan tutarı (753,42 x 6) + (789,29 x 6) = 9.256,26 TL’dir.

Ancak, ........Genel Müdürlüğü bünyesinde çalışan sözleşmeli personele, aralık ayında tavan tutarın altında (720,00 TL olarak) sosyal denge tazminatı ödenmiş olduğundan, bir tam yıl için ödenebilecek sosyal denge tazminatı miktarı (753,42 x 6) + (789,29 x 5) + 720,00 = 9.186,97 TL, olmaktadır.

Sorumlular savunmalarında özetle; ........Genel Müdürlüğünün ........Büyükşehir Belediyesine bağlı kuruluş olduğu, 5216 Büyükşehir Belediyesi Kanununun Ek 2’nci maddesi ve 5393 sayılı Belediye Kanununun 50’nci maddesi birlikte değerlendirildiğinde, hali hazır çalıştıkları Kurum ile ilgili Sendika arasında halen yürürlükte olan sözleşmenin 15/3/2012 tarihinden önce akdedilen sözleşmenin devamı niteliğinde olduğunu, 4688 sayılı Yasa’nın Geçici 14’üncü maddesine istinaden sözleşme akdedilirken 32’nci maddenin üçüncü fıkrasında yer alan hükümlerin dikkate alınmayacağı, yine 31/12/2015 tarihine kadar uygulanabilecek sözleşmelerde bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte uygulanan sözleşme uyarınca unvanlar itibarıyla ilgili personele ödenen ortalama aylık tutar tavan olarak esas alınabileceği kanaatinde olduklarını iddia etmişlerdir.

Oysa ........., sadece büyükşehir belediyesine bağlı bir kuruluş olmayıp aynı zamanda tüzelkişiliği de bulunan bir kamu idaresidir. İlgili sendikayla sözleşme imzalayabilmesi de bu özelliği nedeniyledir. Aksi takdirde, böyle bir sözleşme imzalayabilmesi hukuken mümkün olamazdı. ......tarafından imzalanan sözleşme, yepyeni bir sözleşme olup, ayrı tüzel kişiliği bulunan ...... Belediyesinin yaptığı sözleşmeyle hiçbir ilişkisi/bağı yoktur.

Bu düşüncenin kabulü halinde, ........tarafından imzalanan her hangi bir sözleşmenin de, .......Büyükşehir Belediyesini bağlayacağını kabul etmek gerekir ki hukuken bu mümkün değildir. Dolayısıyla,......Belediyesi tarafından 15.3.2012 tarihinde imzalanan sözleşmenin, ayrı bir tüzel kişiliği olan ..........Genel Müdürlüğünü/personelini kapsaması hukuken mümkün değildir.

5393 sayılı Belediye Kanunu’nun;

“Birleşme ve Katılma” başlıklı 8. Maddesinde, Belde, köy veya bunların bazı kısımlarının bir başka beldeye katılabilmesi,

“Tüzel kişiliğin sona erdirilmesi” başlıklı 11. Maddesinde ise, Meskûn sahası, bağlı olduğu il veya ilçe belediyesi ile nüfusu 50.000 ve üzerinde olan bir belediyenin sınırına, 5.000 metreden daha yakın duruma gelen belediye ve köyler ile Nüfusu 2.000'in altına düşen belediyelerin, tüzelkişiliklerinin sona erdirilmesi, tüzel kişiliği sona erdirilen bu belediye ve köylerin malları ve alacak ve borçlarının durumu, düzenlenmiştir.

Aynı Kanun’un “Personel devri başlıklı”, 50. Maddesinde de;

Bu Kanunun 8 ve 11 inci maddeleri uyarınca tüzel kişiliği kaldırılan belediyelerin kadroları ve personelinin; katılma hâlinde katıldıkları belediyeye, köye dönüştürülme hâlinde ilgili il özel idaresine devredileceği, devredilen personelden kadro ve görev unvanları değişmeyenlerin, aynı unvanlı kadrolara atanmış sayılacağı, devredilen personelden durumlarına uygun boş kadro olmayanların veya mevcut kadro unvanı ile atamaları yapılamayanların kadro unvanlarının üç ay içerisinde ilgili belediye meclisi veya il genel meclisince aynı sınıf içerisinde kalmak kaydıyla değiştirileceği, bu değişiklikten itibaren bir ay içerisinde ilgililerin durumlarına uygun kadrolara atamalarının yapılacağı, söz konusu personelin, atama işlemleri yapılıncaya kadar devredildikleri belediye veya il özel idaresince ihtiyaç duyulan işlerde görevlendirilebilecekleri, bunların yeni bir kadroya atanıncaya kadar eski kadrolarına ait aylık, ücret, ek gösterge, her türlü zam ve tazminatları ile diğer malî haklarını devredildikleri belediye veya il özel idaresinden almaya devam edecekleri, devredilen personelden memur statüsünde görev yapanların, atandıkları yeni kadrolarının aylık, ekgösterge, her türlü zam ve tazminatları ile diğer malî hakları toplamının net tutarının, eski kadrolarına bağlı olarak en son ayda almakta oldukları aylık, ek gösterge, her türlü zam ve tazminatları ile diğer malî hakları toplamı net tutarından az olması hâlinde aradaki fark giderilinceye kadar atandıkları kadrolarda kaldıkları sürece herhangi bir kesintiye tâbi olmaksızın tazminat olarak ödeneceği, hükme bağlanmıştır.

Görüldüğü üzere, 5393 sayılı Belediye Kanunun 8, 11 ve 50 inci Maddelerinde, birleşme ve katılma sebebiyle tüzelkişiliği sona eren/erdirilen belediyelerde çalışan personelin, tüzel kişiliği kaldırılan belediyedeki kazanılmış haklarının korunacağı, yani o belediyede çalışırken aldığı mali haklarının, kadrosu devredilen belediyede de aynen ödenmesi öngörülmüştür. .........tarafından imzalanan sözleşme gereği yapılan ödeme, bu şekilde (birleşme ve katılma) .........’ye devredilen personel açısından, önceki kurumunda kazanılan bir hak olmadığından, sorumluların bu yöndeki iddiaları hukuki dayanaktan yoksundur.

....... Büyükşehir/Belediyesinde sözleşmeli personel iken, ............’yle yeniden sözleşme imzalamak suretiyle görevlendirilen personeli bu açıdan değerlendirir isek;

......... Belediyesi, 6.12.2012 tarih ve 28489 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan ve ilk mahalli idareler genel seçiminde yürürlüğe giren, 6360 sayılı Kanunun 1. Maddesiyle, sınırları il mülki sınırları olmak üzere aynı adla büyükşehir belediyesine dönüştürülmüş, bu dönüşümle tüzel kişiliği sona ermemiş, devam etmiştir.

......... ise, 13.03.2014 tarih ve 2014/6072 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla Kurulmuş, tüzelkişiliği bulunan yeni bir mahalli idaredir.

....... Belediyesi/Büyükşehir Belediyesi ile .......arasında, 5393 sayılı Kanun’un 8 ve 11. Maddeleri anlamında, bir birleşme veya katılma olmamıştır. ........’nin kurulmasıyla, .......Büyükşehir Belediyesinin tüzelkişiliği sona ermemiş, Kanunun 50. Maddesinde düzenlenen şekliyle,...........Belediyesi personeli kadrolarıyla birlikte ........’ye devredilmemiştir. Dolayısıyla, ........Büyükşehir Belediyesinde sözleşmeli personel olup ........ kurulduktan sonra, bu İdareyle sözleşme imzalayan personelin, 5393 sayılı Kanun’un 50. Maddesi kapsamında değerlendirilmesi, bu şekilde görevlendirilenlere uygulanması, mümkün değildir.

Konuyu 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu açısından değerlendirdiğimizde;

5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun Ek Madde 2- (Ek: 6/3/2007-5594/1 md.) de;

Birleşme, katılma veya geçici 2 nci madde gereğince büyükşehir belediyesi sınırlarına giren belediyelerin yürütmekte olduğu hizmetlere ilişkin bina, tesis, araç, gereç, taşınır ve taşınmaz malları ve bu hizmetlerin yerine getirilmesine yönelik yatırım, alacak ve borçlarının büyükşehir belediyesine veya ilgili bağlı kuruluşuna devredileceği,

Bu maddenin birinci fıkrasında belirtilen hizmet alanlarında Devlet memuru olarak çalışmakta olanların kadrolarıyla birlikte, 5393 sayılı belediye kanununun 49 uncu maddesinin üçüncü fıkrasına göre sözleşmeli personel statüsünde çalışmakta olanlar ise bu şekilde çalışmalarına esas teşkil eden kadrolar ile birlikte büyükşehir belediyesine veya ilgili bağlı kuruluşuna devredileceği, devredilen personelin aylık, ek gösterge, her türlü zam ve tazminatları ile diğer malî haklarının ödenmeye devam olunacağı, hükme bağlanmıştır.

Söz konusu bu Maddede de, birleşme ve katılma sebebiyle veya Geçici 2. Madde gereği tüzelkişiliği sona eren belediyelerden, büyükşehir belediyesine veya ilgili bağlı kuruluşuna kadrolarıyla devredilen personelin aylık, ek gösterge, her türlü zam ve tazminatları ile diğer malî haklarının ödenmeye devam olunacağı, kazanılmış haklarının korunacağı, düzenlenmiştir.

Ancak yukarıda açıklandığı üzere, birleşme ve katılma suretiyle tüzelkişiliği sona eren belediyelerden, kadroları ile ........’ye devredilen personele, bu Kurumca kazanılmış hakları ödendiğinden, ........tarafından ilgili sendikayla imzalanan sözleşme gereği yapılan ödeme, bu şekilde (birleşme ve katılma) ........’ye devredilen personel açısından, önceki kurumlarında kazandıkları bir hak olmadığından,

........ Büyükşehir Belediyesinde sözleşmeli personel olup, ..........’nin kurulmasından sonra bu İdareyle sözleşme imzalayan personel ise, 5216 sayılı Kanun’un Ek Madde 2’de sayılan, birleşme ve katılma neticesi veya Geçici 2. Madde gereğince, ........’ye devredilen personel olmadıklarından, bu Ek Madde 2 hükmünden hareketle, ........ Belediyesi tarafından imzalanan sözleşmeden aynen yararlanacağı şeklindeki iddianın, yasal dayanağı bulunmamaktadır.

Sorumlular; ...... Dairenin, ......tarih ve......... ilam Numaralı Kararında, aynı konu ile ilgili ilişik olmadığına karar verildiğini iddia etmişlerse de, bu Kararın verildiği belediyenin ve personelinin hukuki durumu ile.......Büyükşehir Belediyesi/........ personelinin hukuki durumu benzer olmadığından, söz konusu Kararın, bu Kurum açısından emsal alınması hukuken mümkün değildir.

Bu itibarla; Sözleşmeli personele ödenmekte olan sosyal denge tazminatının üst sınırın üzerinde verilmesi sonucunda oluşan .............- TL kamu zararından;

—......... TL’sinin Üst Yönetici ........ ile Harcama Yetkilisi ........... ve Gerçekleştirme Görevlisi ...............adına,

—.......... TL’sinin Üst Yönetici ........ile Harcama Yetkilisi .......ve Gerçekleştirme Görevlisi ...........'a,

................

Müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereğince işleyecek faizleri ile birlikte ödettirilmesine,

Daire Başkanı ............'in “Yapılan sosyal denge tazminatı ödemeleri ........Büyükşehir Belediyesi ile sendika arasında imzalanan sözleşmenin devamı niteliğindedir. Zira ........., .............’ ın büyükşehir statüsünü almasından sonra hukuki zorunluluk nedeniyle kurulmuş bir tüzel kişilik olup bu nedenle de çalışanlarla yeni bir sözleşme yapılması gerekmiştir. Bu nedenle yapılan yeni sözleşme eski sözleşmenin devamı şeklinde değerlendirildiğinden kamu zararı oluşmadığına karar verilmesi uygun olur” şeklindeki ayrışık görüşüne karşı oy çokluğuyla,

İş bu ilamın tebliğ tarihinden itibaren 6085 sayılı Kanunun 55 inci maddesi gereğince altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu ve 56 ncı maddesi gereğince beş yıl içinde Sayıştay Daireleri nezdinde yargılamanın iadesi yolu açık olmak üzere karar verildi.