Sayıştay 5. Dairesi 156 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Vergi Resmi Harç ve Diğer Gelirler

Daire Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Daire Karar Detayı: Listeye DönYazdır

• Daire: 5

• Karar Tarihi: 03.03.2016

• Karar No: 156

• İlam No:

• Madde No: 1

• Kamu İdaresi Türü: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Hesap Yılı: 2014

• Konu: Vergi Resmi Harç ve Diğer Gelirlerle İlgili Kararlar

KARAR

Gelir vergisi

................. yapılması bedelinin ödenmesinde serbest meslek kazançları için belirlenen oranda gelir vergisi stopajı yapılmamasıyla ilgili olarak;

193 sayılı Gelir Vergisi Kanunun 94. Maddesinde;

“Vergi tevkifatı: (2)

Madde 94 – (Değişik: 26/12/1993 - 3946/22 md.)

Kamu idare ve müesseseleri, iktisadi kamu müesseseleri, sair kurumlar, ticaret şirketleri, iş ortaklıkları, dernekler, vakıflar, dernek ve vakıfların iktisadi işletmeleri, kooperatifler, yatırım fonu yönetenler, gerçek gelirlerini beyan etmeye mecbur olan ticaret ve serbest meslek erbabı, zirai kazançlarını bilanço veya zırai işletme hesabı esasına göre tespit eden çiftçiler aşağıdaki bentlerde sayılan ödemeleri (avans olarak ödenenler dahil) nakden veya hesaben yaptıkları sırada, istihkak sahiplerinin gelir vergilerine mahsuben tevkifat yapmaya mecburdurlar.

...

2. Yaptıkları serbest meslek işleri dolayısıyla bu işleri icra edenlere yapılan ödemelerden (Noterlere (. . . ) (3) serbest meslek faaliyetlerinden dolayı yapılan ödemeler hariç);

a) 18 inci madde kapsamına giren serbest meslek işleri dolayısıyla yapılan ödemelerden,

b) Diğerlerinden,

...

% 25 vergi tevkifatı yapılır.” Denilmektedir.

Aynı Kanunun 37 nci maddesinde, ticari kazanç “Her türlü ticari ve sınai faaliyetlerden doğan kazançlar ticari kazançtır” şeklinde tanımlanmış ve “Ticari kazanç, Vergi Usul Kanunu hükümlerine ve bu kanunda yazılı gerçek (Bilanço veya işletme hesabı esası) veya basit usullere göre tespit edilir.(1)

Özel okul ve hastanelerle benzeri yerleri işleten serbest meslek erbabı, serbest meslek kazançlarını da işletmenin kayıtlarına ithal edebilirler” düzenlemesi yer almıştır.

193 sayılı Kanunun 65inci maddesinde de, serbest meslek kazancı “Her türlü serbest meslek faaliyetinden doğan kazançlar serbest meslek kazancıdır.

Serbest meslek faaliyeti; sermayeden ziyade şahsi mesaiye ilmi veya mesleki bilgiye veya ihtısasa dayanan ve ticari mahiyette olmıyan işlerin iş verene tabi olmaksızın şahsi sorumluluk altında kendi nam ve hesabına yapılmasıdır.

Tahkim işleri dolayısıyla hakemlerin aldıkları ücretler ile kollektif, adi komandit ve adi şirketler tarafından yapılan serbest meslek faaliyeti neticesinde doğan kazançlar da, serbest meslek kazancıdır.” Şeklinde tanımlanmıştır.

Kanunun 66 ncı maddesinde, “Serbest meslek faaliyetini mutat meslek halinde ifa edenler, serbest meslek erbabıdır. Serbest meslek faaliyetinin yanında meslekten başka bir iş veya görev ile devamlı olarak uğraşılması bu vasfı değiştirmez” düzenlemesi yer almıştır.

2009/14592 sayılı BKK ile 94 üncü maddenin 2/a bendi için %17, b bendi için %20 oran belirlenmiştir.

221 Seri Nolu Gelir Vergisi Genel Tebliği'nin "Serbest Meslek Faaliyeti-Serbest Meslek Erbabı" başlıklı 1 iinci bölümünün 1.2.Serbest Meslek Erbabı başlıklı 11 iinci paragrafında, serbest meslek faaliyetinin yanında başka bir iş veya görev ile devamlı olarak uğraşılmasının bu vasfı değiştirmeyeceği, serbest meslek erbabı olan bir kimsenin aynı zamanda ticari kazanç sahibi veya ücretli de olabileceği, bu durumunun serbest meslek erbabı olma niteliğini değiştirmeyeceği açıklanmıştır.

213 sayılı Vergi Usul Kanununun 172 nci maddesinde; serbest meslek erbabına defter tutma mecburiyeti getirilmiş, 210 uncu maddesinde de serbest meslek erbabının serbest meslek kazanç defteri tutacağı hüküm altına alınmış, 236 ncı maddesinde ise " Serbest meslek erbabı, mesleki faaliyetlerine ilişkin her türlü tahsilatı için iki nüsha serbest meslek makbuzu tanzim etmek ve bir nüshasını müşteriye vermek, müşteride bu makbuzu istemek ve almak mecburiyetindedir." hükmü bulunmaktadır.

Ayrıca, anılan Kanunun 227'nci maddesi gereğince, bu Kanuna göre tutulan ve üçüncü şahıslarla olan münasebet ve muamelelere ait olan kayıtların tevsiki mecburi olduğundan, ticaret erbabınca Kanunun 229 uncu maddesine göre satılan emtia veya yapılan iş karşılığında, müşterinin borçlandığı meblağı göstermek üzere müşteriye ticari bir vesika olarak fatura düzenlenmesi zorunludur.

Yapılan incelemede, .........hizmet alım işinin 11/07/2014 tarihinde ..........'e doğrudan temin yöntemiyle yaptırıldığı anlaşılmıştır. ........adıyla ticari faaliyette de bulunduğu anlaşılan gerçek kişi ...........’in bu hizmet karşılığında serbest meslek kazancı elde ettiği halde serbest meslek makbuzu tanzim edilmesi gerekirken fatura düzenlenerek bedelinin ödendiği ve 193 sayılı kanunun 94/2-b maddesine aykırı olarak tevkifata tabi tutulmadığı görülmüştür.

Aydınlatma malzemelerinin alım satımı faaliyetleri kapsamında elde edilen kazancın ticari kazanç olarak vergilendirilmesi gerektiğinden, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu gereğince satılan emtia veya yapılan iş karşılığında fatura düzenlenmesi gerekmektedir. Ancak; serbest meslek faaliyeti niteliğindeki proje çizimi ve yapılması işleri, diğer ticari işlerden ayrı olarak yapılması halinde bu faaliyetten elde edilen gelirin serbest meslek faaliyeti olarak vergilendirilmesi ve bu faaliyetten elde edilen gelir için serbest meslek kazanç defteri tasdik ettirilerek serbest meslek makbuzu kullanılması gerekmektedir.

Sorumlular savunmalarında, sehven oluşan kamu zararının tahsil edilmesi için ahizine yazı yazıldığını bildirmiş ama verginin ya da kesilmesi gereken tevkifatın ödendiğine ilişkin delil sunmamış olduklarından savunmaya katılmak mümkün görülmemiştir.

Muhasebe Yetkilisi ........ ise ayrı savunmasında, 5018 sayılı Kanunun 61. maddesine göre gelir vergisi tevkifatnın kesilip kesilmediği konusunda sorumluluğu olmadığını ifade etmiştir.

Bu itibarla; ..............yapılması bedelinin ödenmesinde serbest meslek kazançları için belirlenen oranda gelir vergisi stopajı yapılmaması sonucu oluşan ...........TL kamu zararının, 5018 sayılı Kanunun 61. maddesine göre sorumluluğu bulunmadığı anlaşılan Muhasebe Yetkilisi ........'ın sorumluluk tablosundan çıkartıldıktan sonra sorumlular Harcama Yetkilisi .......... ile Gerçekleştirme Görevlisi ............’ a, müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereğince işleyecek faizleri ile birlikte ödettirilmesine,

İş bu ilamın tebliğ tarihinden itibaren aynı Kanunun 55 inci maddesi gereğince altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu ve 56 ncı maddesi gereğince beş yıl içinde Sayıştay Daireleri nezdinde yargılamanın iadesi yolu açık olmak üzere oybirliğiyle karar verildi.