Sayıştay 5. Dairesi 118 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Çeşitli Konular

Daire Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Daire Karar Detayı: Listeye DönYazdır

• Daire: 5

• Karar Tarihi: 12.03.2015

• Karar No: 118

• İlam No: 212

• Madde No: 40

• Kamu İdaresi Türü: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Hesap Yılı: 2013

• Konu: Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar

KARAR

Aile Sağlığı Merkezlerinde görevli hekimlere nakdi yardım yapılması

.......... Belediyesi tarafından, .......... Belediyesi Sosyal Yardım Yönetmeliği hükümlerine aykırı olarak, Aile Sağlığı Merkezlerine nakdi yardım yapılması suretiyle .......... -TL tutarında kamu zararına neden olunduğu konusuyla ilgili olarak;

Söz konusu Yönetmeliğin Amaç başlıklı 1 inci maddesinde;

“Bu yönetmeliğin amacı, yoksunluk içinde olup da temel ihtiyaçlarını karşılayamayan ve hayatlarını en düşük seviyede dahi sürdürmekte güçlük çeken dar gelirli, yoksul, muhtaç, kimsesiz ve engellilere bütçe imkanları dahilinde yapılacak ayni ve nakdi yardımlara dair usul ve esasları düzenlemektedir.” denilmektedir.

Aynı Yönetmelik’in Sosyal yardımlardan yararlanma hakkı başlıklı 6 ncı maddesinde ise;

“(1) Aşağıda belirtilen kişilerin belediyece yapılacak sosyal yardımlardan yararlanmaya hakkı vardır:

a) Belediye sınırları içinde ikamet eden muhtaç, yoksul, kimsesiz, düşkün ve engelli kişiler,

b) Afetler maruz kalmış olup ayni ve nakdi yardıma ihtiyacı olduğu tespit edilen kişiler,

(2) Sosyal yardımların yapılmasında temel amaç ihtiyaç sahiplerinin gıda, giyinme, barınma, ısınma, sağlık gibi temel nitelikte sosyal ve ekonomik bir sorunun çözümünde ona yardımcı olunmasıdır.

(…)” düzenlemesi bulunmaktadır.

Diğer taraftan, 5228 sayılı Aile Hekimliği Kanunu’na dayanılarak yayımlanan Aile Hekimliği Uygulaması Kapsamında Sağlık Bakanlığınca Çalıştırılan Personele Yapılacak Ödemeler İle Sözleşme Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin 16 ncı maddesi, aile hekimine yapılacak ödemeleri düzenlemiştir ve bu ödemeler kapsamında aile sağlığı merkezlerinin idamesi için gerçekleştirilen harcamalar karşılığında yapılacak ödemeler de bulunmaktadır.

İlişikli ödeme emri ve eki belgelerin incelenmesinden, söz konusu yardımların Aile Sağlığı Merkezlerinde görevli hekimlere yapıldığı görülmektedir. .......... Belediyesi Sosyal Yardım Yönetmeliği göre, yardımlardan prensip itibariyle yoksunluk içinde olan dar gelirli kimselerin faydalandırılması öngörülmüş ve gıda, giyinme, barınma, ısınma, sağlık gibi temel nitelikte sosyal ve ekonomik bir sorunun çözümünde ihtiyaç sahiplerine yardımcı olunması amaçlanmıştır. Söz konusu aile hekimlerinin yoksunluk içinde olan dar gelirli kimse olarak nitelendirilmesi mümkün olmayıp, .......... Belediyesi Sosyal Yardım Yönetmeliği hükümlerine göre yardım yapılabilecekler arasında sayılamayacağı açıktır.

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 71 inci maddesinde, kamu zararının tanımı yapıldıktan sonra, transfer niteliğindeki giderlerde, fazla veya yersiz ödemede bulunulması ve mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması hususlarının kamu zararının belirlenmesinde esas alınacak kriterler arasında sayılmıştır. Bu tanımlama ya göre bir değerlendirme yapıldığında, sosyal yardımlardan faydalanma hakkı olmayan aile hekimlerine Belediye bütçesinden yardımda bulunulması suretiyle kamu zararına sebebiyet verildiği anlaşılmaktadır.

Sorumlular, savunmalarında, “aile hekimliği” müessesesinin, en azından başlangıçta, mevzuatın öngördüğü kurumsallığa kavuşamadığından, aile hekimliği üzerinden yürütülmesi gereken sağlık hizmetleri aksadığını ve yurttaşların mağduriyetine neden olunduğunu, bu mağduriyetin giderilmesine yönelik olarak da, bazı aile hekimliklerine Belediyenin eski sağlık ocaklarının tahsis edildiğini, kimi aile hekimliklerine de aile hekimlik görevinin icra edileceği yerlerin temini için kira yardımında bulunulduğunu ve bu yardımların tek amacının, henüz kurumsallaşmasını tamamlayamamış olan aile hekimliği uygulamasından vatandaşların mağdur olmasının önüne geçilmesinin olduğunu ifade etmişlerdir.

Ancak belirtildiği üzere, .......... Belediyesi Sosyal Yardım Yönetmeliği hükümlerine göre yardımlardan prensip itibariyle yoksunluk içinde olan dar gelirli kimselerin faydalandırılması öngörülmüş ve gıda, giyinme, barınma, ısınma, sağlık gibi temel nitelikte sosyal ve ekonomik bir sorunun çözümünde ihtiyaç sahiplerine yardımcı olunması amaçlanmıştır. Söz konusu Aile Hekimlerinin, mezkur Yönetmelik hükümlerine göre, yoksunluk içinde olan dar gelirli kimse olarak nitelendirmek mümkün değildir. Diğer taraftan, 5258 sayılı Aile Hekimliği Kanunu’na dayanılarak yayımlanan Aile Hekimliği Uygulaması Kapsamında Sağlık Bakanlığınca Çalıştırılan Personele Yapılacak Ödemeler ile Sözleşme Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin 16 ncı maddesinin c) bendinde “Aile Sağlığı Merkezi Giderleri” başlığı altında, Sağlık Bakanlığı tarafından, hizmet verdiği merkezin kira giderleri için de aile hekimlerine ödeme yapılacağı hüküm altına alınmıştır. Dolayısıyla, sorumluların gönderdikleri savunmanın hukuki dayanaktan yoksun olduğu anlaşılmaktadır.

Diğer taraftan, belirtilmesi gereken diğer bir konu da şudur; Söz konusu ödeme emri belgesini, Gerçekleştirme görevlisi olarak, hizmet alımı yoluyla belediyede istihdam edilen .......... şirketi personeli imzalamıştır. Ancak, .......... şirket personelinin hukuken gerçekleştirme görevlisi olarak görevlendirilmesine imkan bulunmamaktadır. Bu durumda, ödeme emri belgesinde Gerçekleştirme Görevlisinin imza eksikliği söz konusudur ve bu eksiklik sebebiyle, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 61 inci maddesinin; “Muhasebe yetkilileri ödeme aşamasında, ödeme emri belgesi ve eki belgeler üzerinde;

a) Yetkililerin imzasını,

b) Ödemeye ilişkin ilgili mevzuatında sayılan belgelerin tamam olmasını,

c) Maddi hata bulunup bulunmadığını,

d) Hak sahibinin kimliğine ilişkin bilgileri,

Kontrol etmekle yükümlüdür.

Muhasebe yetkilileri, ilgili mevzuatında düzenlenmiş belgeler dışında belge arayamaz. Yukarıda sayılan konulara ilişkin hata veya eksiklik bulunması halinde ödeme yapamaz. Belgesi eksik veya hatalı olan ödeme emri belgeleri, düzeltilmek veya tamamlanmak üzere en geç bir iş günü içinde gerekçeleriyle birlikte harcama yetkilisine yazılı olarak gönderilir. Hataların düzeltilmesi veya eksikliklerin giderilmesi halinde ödeme işlemi gerçekleştirilir.” şeklindeki kaleme alınmış hükmü gereğince, Muhasebe Yetkilisi .......... bu ödemelerden sorumlu tutulmuştur.

Bu itibarla, .......... Belediyesi Sosyal Yardım Yönetmeliği hükümlerine aykırı olarak, muhtelif Aile Hekimine nakdi yardım yapılmak sonucunda neden olunan .......... -TL tutarındaki kamu zararın;

Harcama Yetkilisi .......... ile Muhasebe Yetkilisi .......... ’a müştereken ve müteselsilen,

6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53 üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile ödettirilmesine oybirliğiyle karar verildi.